Hunii ecology

6,403 views

Published on

Published in: Technology, Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,403
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
181
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hunii ecology

  1. 1. Этүгэн дээд сургууль Лекц №5 Сэдэв. Хүний экосистем Бэлтгэсэн: Б. Балдан – Осор
  2. 2. Оршил <ul><li>Хүн нь биологийн зүйлүүдийн нэгэн адил амьд ба амьгүй байгальтай байнга харилцан холбоотойгоор оршдог. </li></ul><ul><li>Хүний экологийг байгалийн сонгодог экологиос салгаж ойлгоход тун хэцүү ойлголт юм. </li></ul><ul><li>Хүн байгалиас салангид хэзээ ч оршдоггүй юм. </li></ul><ul><li>Хүн хүрээлэн буй орчинд асар их сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа бөгөөд энэ нь улам даамжирсаар байгаа билээ </li></ul>
  3. 3. Хүний экосистемийн онцлог <ul><li>Хүний экосистем хүний өөрийнх нь үйл ажиллагаар бий болдог. </li></ul><ul><li>Хүний ямар нэгэн үйл ажиллагаа нь тодорхой зорилготой байдаг байна. </li></ul><ul><li>Биологийн бүх зүйлүүдээс зөвхөн хүн ухамсарт зорилго тавьж хүрээлэн буй орчинтойгоо харилцах олон янзын чадвартай байдаг </li></ul><ul><li>Өөрийн хүсэл зорилгодоо тулгуурлан зохиомол экосистем бий болгож чаддаг ба байгалийн экосистемүүдийг өөрчлөнө. </li></ul><ul><li>Гэвч байгалийн хуулиудыг өөрчилж чадахгүй. </li></ul>
  4. 4. Хотын экологи <ul><li>Хүн төрөлхтөн өөрийн гэсэн амьдрах орчинг бүрдүүлдэг. Энэ нь хот буюу хүн амын төвлөрлийг бий болгодог. </li></ul><ul><li>Хотын экологийн гол асуудал бол хот төлөвлөлт бөгөөд үүнээс шалтгаалж………. </li></ul><ul><li>Хот төлөвлөлтөөс шалтгаалан хүн амын эрүүл мэндээс эхлээд эдийн засгийн маш олон асуудал үүсдэг байна. </li></ul><ul><li>Бага хэмжээний газар нутагт их хэмжээний хүн төвлөрөн суухдаа байгалийн хатуу дүрмийг сахиж мөрдөх ба байгаль хамгаалах иж бүрэн арга хэмжээ авах шаардлагатай юм. </li></ul>
  5. 5. Хотуудыг түүхэн хөгжилөөр нь <ul><li>Нэн эртний хот ( МЭӨ 4-3р зуун) </li></ul><ul><li>Эртний хот ( МЭӨ 3-р зуунаас МЭ 5р зуун ) </li></ul><ul><li>Дундад зууны үеийн хот ( 9-10-р зуун ) </li></ul><ul><li>Сэргэн мандалтын үеийн хот ( 15-17-р зуун) </li></ul><ul><li>Аж үйлдвэрийн анхны капиталист хот (18-19р зуун) </li></ul><ul><li>Аж үйлдвэрийн 2 дахь капиталист хот (20-р зууны 60н он хүртэл) </li></ul><ul><li>Орчин үеийн хот (Urban city) </li></ul>
  6. 8. 1950-иад он
  7. 10. Орчин үед
  8. 11. Хотын хүн амын өсөлт ОН Дэлхийн хүн амын тоо (тэрбум) Хотын хүн амын эзлэх хувь 1960 3.019 34.2% 1985 4.853 41.0% 2009 6,845 50,6% 2025 8.467 60.1%
  9. 12. Хот гэж юу вэ? <ul><li>Орон оронд өөр өөрөөр тодорхойлсон байдаг </li></ul><ul><li>Японд “300.000 аас дээш хүн амтай төвлөрөлийг хот гэдэгт ойлголтод оруулдаг” </li></ul><ul><li>Орост 5000 – 12000 хүн амтай багаад 75% нь үйлдвэрийн газарт ажилладаг байвал хотод оруулж тооцдог байна. </li></ul><ul><li>Бусад орнууд өөр үзүүлэлт хэрэглэдэг байна. </li></ul>
  10. 13. Шинжлэх ухааны бүтээлүүдэд <ul><li>Он удаан хугацаанд оршсон барилга байгууламжтай, тодорхой хэмжээний талбайтай, хүн ам нь тодорхой үйл ажиллагаа явуулдаг төвлөрсөн хэсгийг хот гэнэ. (Квин Карпентер) </li></ul><ul><li>Дэлхийн гадаргын тодорхой хэсгийг эзлэн хамтран хоршин амьдарч буй хүмүүс болон том үйлдвэр, барилга байгууламж бүгдийг багтаасан нэгдмэл цогцыг хот гэнэ. </li></ul>
  11. 14. Хотын бүс <ul><li>Хотын түүхэн цөм </li></ul><ul><li>Хотын төв бүс </li></ul><ul><li>Хотын гадаад бүс </li></ul><ul><li>Хот орчмын бүс </li></ul>
  12. 15. Дэлхийн хотын хүн амын өсөлт <ul><li>1800 он хүртэл 1 сая хүн амтай хот нэг ч байгаагүй. </li></ul><ul><li>1970 он гэхэд 1сая хүн амтай хот 130 гаруй болсон байна. </li></ul><ul><li>1985 онд ийм хот 270 байсан </li></ul><ul><li>2000 онд 400 гаруй хоттой болсон байна. </li></ul><ul><li>Өнөө үед 10 сая хүн амтай хот нэлээд олон болсон байна. (Мехико, Каир, Карачи, Манила, Шанхай, Нью-Йорк, Токио, Москва, Лондон гэх мэт) </li></ul>
  13. 16. Хотын хүн амын өвчлөл <ul><li>Хотжилттой уялдан хотын өвчин ба мэргэжлээс шалтгаалах өвчин гэж шинэ өвчлөл хүн амын дунд өргөн тархсан байна. Зарим өвчлөлөөс дурдвал </li></ul><ul><ul><li>Үйлдвэрийн химийн бодисын нөлөө </li></ul></ul><ul><ul><li>Шуугианы өвчин </li></ul></ul><ul><ul><li>Зүрх – судасны өвчин </li></ul></ul><ul><ul><li>Амьсгалын замын хэлбэртэй шинэ төрлийн хорт хавдрын өвчлөл </li></ul></ul><ul><ul><li>Харшил хэлбэрийн өвчлөл </li></ul></ul><ul><ul><li>Тоосжилтоос үүсэх өвчлөл гэх мэт </li></ul></ul>
  14. 17. Үйлдвэрийн химийн бодисын нөлөө <ul><li>Химийн бодисууд хүний биед цочмог ба архаг хордлогыг үүсгэх ба тэдгээрийн хор уршиг хожуу илэрдэг байна. </li></ul><ul><li>Химийн бодис тодорхой эд эрхтэнд сонгон үйлчилж гэмтээдэг. </li></ul>
  15. 18. Шуугианы өвчлөл <ul><li>Хүн нь 16-20000 Гц давтамжтай дууны долгион хүлээн авдаг байна. </li></ul><ul><li>Хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй дуу чимээнээс болж хүн сонсох чадвараа алдаж байдаг. </li></ul><ul><li>Чихэнд өөрчлөлт оруулах, дүлийрэх, хэнгэрэг цоорч чихнээс цус гарах зэрэг өөрчлөлт орж болно. </li></ul><ul><li>Байнга мэдрэлд нөлөөлж ядараах нь энгийн үзэгдэл болсон байдаг. </li></ul>
  16. 19. Хот доторх хог, хаягдал
  17. 22. Хотын зам тээврийн экологи
  18. 23. Хотын зам тээврийн экологи <ul><li>Улаанбаатар хотод 120 000 машин байна гэсэн хэвлэлийн тоо байна. </li></ul><ul><li>Улаанбаатар хот 50 000 орчим машин явах ёстой гэсэн тооцоо байдаг байна. </li></ul><ul><li>Иракын дайны үед жилд 20-25 Америк цэрэг үрэгдэж байсан бол </li></ul><ul><li>Монголд авто замын ослоор жилд 1000 орчим хүн бэртэж гэмтэн нас барж байна. </li></ul>
  19. 25. Улаанбаатар хотын цэвэр усны асуудал
  20. 26. Улаанбаатар хотын цэвэр усны асуудал <ul><li>Гэр хорооллын айлуудын нэг хүн өдөрт дунджаар 4,7 литр ус хэрэглэдэг. </li></ul><ul><li>Орон сууцны айлууд өдөрт дунджаар 247 литр ус хэрэглэдэг гэсэн тоо бий. </li></ul><ul><li>Гэхдээ энэ нь усыг тоолууржуулахаас өмнө Орон сууцны айлууд 400 гаран литр ус хэрэглэдэг байсан гэсэн тооцоо байдаг. </li></ul><ul><li>Дэлхий дээрх усны нөөц багасаагүй бөгөөд харин цэвэр усны нөөц багасч байна. </li></ul><ul><li>Улаанбаатар хот 2025 онд цэвэр усны нөөцгүй болно гэсэн судалгаа байдаг. </li></ul>
  21. 27. Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол
  22. 28. Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол
  23. 29. Гэмт хэрэг <ul><li>2009 онд Улаанбаатарт 79515 гэмт хэргийн шинжтэй гомдол гарсан байна. </li></ul><ul><li>Дээрхээс гэмт хэрэгт тооцож 20373 хэргийг шийдсэн байна. </li></ul><ul><li>Үлдсэн гомдол яасан бэ? </li></ul><ul><li>Гэмт хэрэг гарах үндсэн нөхцөлүүд </li></ul><ul><ul><li>Ядуурал ихэнх хувийг эзэлнэ. </li></ul></ul><ul><ul><li>Удмын синдром, гаж донгийн, санамсаргүй үйлдэл гэмт хэрэг багахан хувийг эзэлдэг байна. </li></ul></ul>
  24. 30. <ul><li>Анхаарал тавьсан та бүхэнд баярлалаа </li></ul>

×