SlideShare a Scribd company logo
1 of 15
ГҮЙЦЭТГЭСЭН: Б.ТҮВШИНСАНАА 
А.БАТСҮХ
ХҮНСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ? 
“Хүнсний аюулгүй байдал” гэж хүн ам амьдралынхаа туршид чанартай, шим 
тэжээллэг, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, 
газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтэй сонгон 
хэрэглэх боломж бүрдсэн байхыг хэлнэ.
Хүнсний аюулгүй байдлын эргэх холбоо 
Чанар, эрүүл 
ахуйн 
шаарлага 
Шим 
тэжээл 
Хангамж 
хүрэлцээ 
Хүнсний 
аюулгүй 
байдал
ЧАНАР ЭРҮҮЛ АХУЙН ШААРДЛАГА 
Хүнсний аюулгүй байдлын гол хүчин зүйл бол эрүүл 
ахуйн шаардлага, чанар билээ. Манай орны хувьд 
эрүүл ахуйн шаардлага маш муу байгаагаас гадна 
импортоор орж ирж буй бараа таваарт тавих 
хяналт муу байгаа билээ. Учир нь импортын 
бүтээгдэхүүний 70 орчим хувийг БНХАУ-аас 
импортлодог. Харин БНХАУ-аас орж ирж буй 
хүнсний бүтээгдэхүүнүүд чанар, эрүүл ахуйн ямар 
ч шаардлагыг хангадаггүй байх нь олонтаа. 
Тодруулбал Замын-Үүдийн боомт дээр олон нэр 
төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүн хураагддаг хэдий ч 
иймэрхүү бүтээгдэхүүнүүд зарагдсаар байна.
ШИМ ТЭЖЭЭЛ
ХАНГАМЖ ХҮРЭЛЦЭЭ 
Манай улс 2010 оны жилийн эцсийн байдлаар хүнсний боловсруулах үйлдвэрлэлийн 
салбарт 24.1 мянган тонн мах, махан бүтээгдэхүүн, 31.0 сая литр сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, 
143.3 мянган тонн гурил, 21.7 мянган тонн талх үйлдвэрлэж, 2008 онтой харьцуулахад 
хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл 51 хувиар өсөөд байна. Монгол улс 2008 онд өргөн 
хэрэглээний гол нэрийн бүтээгдэхүүн болох гурилын 27.6, төмс, хүнсний ногооны 43.7 
хувийг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангаж байсан бол 2011онд мах, сүү, буудай, төмсний 
хэрэгцээг бүрэн, хүнсний ногооны 70 хүртэл хувийг хувийг дотоодын үйлдвэрлэлээр 
хангах боломж бүрдээд байна.
АЮУЛГҮЙ ХҮНС 
 Аюулгүй хүнс гэдэг нь хор хөнөөл, гэмтэл, өвчин үүсгэх буюу эрүүл мэндэд сөрөг 
нөлөө үзүүлдэггүй хүнсийг хэлнэ. Бохирдуулагч хүчин зүйлс: 
Хоол хүнсийг хэрэглэх явцад хүний биед хор хөнөөл учруулж болзошгүй хими, физик, 
биологийн биетүүдийг бохирдуулагч хүчин зүйлс гэнэ. 
Физикийн бохирдолт 
Хоол үйлдвэрлэл,савлалт, хадгалалт, тээвэрлэлт, борлуулалтын явцад тоос шороо, тос 
будаг, шавьж мэрэгчийн ялгадас, шилний хагархай, төмрийн үртэс г.м зүйлс 
бүтээгдэхүүнд орж бохирдуулахыг физикийн бохирдол гэнэ. 
Химийн бохирдолт 
Түүхий эд болон мал, ургамлын гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүн нь пестицид, эмийн бодис, 
хүнд металл, бусад химийн хорт бодисоор бохирдохыг химийн бохирдолт гэнэ. 
Биологийн бохирдолт 
Хоол, хүнс үйлдвэрлэлийн халуун боловсруулалт болон түүхий эд, бүтээгдэхүүний 
хадгалалт, борлуулалтын горим алдагдсан, цэвэрлэгээ ариутгал дутуу хийгдсэн үед 
нянгаар бохирдохыг биологийн бохирдолт гэнэ. 
Үүнд: 
1.Өвчтэй мал, амьтад тэдгээрийн бүтээгдэхүүнээр дамжин бохирдох, 
2. Архаг нян тээгч хүнээс хүнсний бүтээгдэхүүн бохирдох, 
3. Хоол, хүнс үйлдвэрлэл болон савлалт, хадгалалт, тээвэрлэлт, борлуулалтын 
явцад халдвартай бохир зүйлээр дамжин хүнсний бүтээгдэхүүн бохирдох,
1.Хүнсний сүлжээний бүх үе шатанд хүнсний түүхий эд, бүтээгдхүүний аюулгүй 
байдлыг хангах; 
2.Хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгч нь хүнсний сүлжээний өөрт хамаарах 
үе шатанд хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийхээ аюулгүй байдлыг хариуцах; 
3. Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого, 
тавих шаардлага, шалгуур үзүүлэлтийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, судалгаа, 
баримтад тулгуурлан тодорхойлох; 
4. Хяналт шалгалт нь эрсдэлд суурилсан байх; 
5. Хүнсний зориулалтаар бэлтгэх мал, амьтан, таримал ургамал эрүүл байх.
1. Хүнсний үйлдвэрлэл, хангамж: 
Манай улс хүн амын мах, сүү, төмсний хэрэгцээг дотоодын 
үйлдвэрлэлээр хангаж байгаа боловч улирлын хамаарал, хот, 
хөдөөгийн хүн амын хэрэглээний зөрүү их байна. Тухайлбал, 
статистик мэдээнээс харахад хот, суурин газрын иргэд 1.5 дахин 
бага мах, 3.9 дахин бага сүү хэрэглэж байхад хөдөөгийн иргэд 
төмс, хүнсний ногоо 2 дахин, өндөг 9.5 дахин бага хэрэглэж 
байна.
2. Хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, эрүүл ахуйн аюулгүй байдал: 
2007 оны статистикийн мэдээгээр хүнсэнд хэрэглэж байгаа махны зөвхөн 6.4 хувь, сүүний 2.2 
хувийг үйлдвэрийн аргаар боловсруулж, бусад нь мал эмнэлэг, ариун цэврийн хяналтаас гадуур 
бэлтгэсэн бүтээгдэхүүн эзэлж байна. Зах зээл дээр худалдаалж байгаа хүнсний түүхий эд, 
бүтээгдэхүүн нь гарал үүслийн хувьд тодорхойгүй, чанар, эрүүл ахуйн шинжилгээнд хамрагдаж 
баталгаажаагүй байна. Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын мэдээгээр импортын хүнс, түүхий 
эдэд химийн хорт бодисын үлдэгдэл зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хэтрэх, хортон шавж, эмгэг 
төрөгч бичил биетэн илрэх тохиолдол цөөнгүй байна. Хүн амын хэрэгцээнд нийлүүлж байгаа 
мах, сүү, төмс, хүнсний ногоог савлах, хадгалах, тээвэрлэх, худалдах үе шатанд технологийн 
горим, эрүүл ахуй, ариун цэврийн шаардлага зөрчигдөх тохиолдол түгээмэл байна. 
3. Хүнсний шимт чанар: 
Монгол хүний хүнсний хэрэглээнд мах, гурилан бүтээгдэхүүн зонхилж, эрдэс, 
аминдэмийн гол эх үүсвэр болох жимс, хүнсний ногоо бага хувийг эзэлсэн хэвээр 
байна. Улсын хэмжээгээр тооцоход хүний хоногийн хоолны дундаж илчлэгээс эмзэг 
бүлгийн хүн 33 хувиар бага илчлэгтэй хоол хэрэглэж байна.
4. Эрх зүй, зохион байгуулалт, санхүүжилт: 
Хүнсний баталгаат байдалтай холбоотой харилцааг Хүнсний тухай, Газрын тухай, Усны 
тухай, Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай, Улсын хилээр амьтан, 
ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнийг нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналтын тухай, 
Тариалангийн тухай, Ариун цэврийн тухай зэрэг хуулиар зохицуулж байна. Зах зээлийн 
тогтолцоонд шилжсэнээс хойш хүнсний боловсруулах үйлдвэрийн хөгжилд төрийн 
зүгээс бодитой дэмжлэг үзүүлээгүйгээс технологийн дэвшил гарахгүй, хүнсний 
бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал тогтвортой хангагдахгүй байна. Хүнсний 
хангамж, хүртээмж, аюулгүй байдал, хоол тэжээл зэрэг асуудлыг 4-5 яам, агентлаг 
хэсэгчлэн хариуцдаг, түүнийг нэгтгэн төлөвлөх, зохицуулах, дүгнэх удирдлагын 
тогтолцоо бүрдээгүй байна. Хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн чанар, аюулгүй 
байдлын үзүүлэлтийг олон улсын хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц түвшинд 
тодорхойлох чадавхи бий болгох хэрэгцээ урган гарч байна.
ОРГАНИК ХҮНС ГЭЖ ЮУ ВЭ? 
Үүнийг хамгийн энгийнээр хэлэхэд ямар нэгэн 
генетикийн өөрчлөлттэй организм, ионжуулах туяа 
оролцуулалгүйгээр тарьж, ургуулсан хүнсний 
бүтээгдэхүүнийг хэлдэг. Тодруулбал, өндөг, сүүн 
бүтээгдэхүүнийг авах мал, тахиаг антибиотик 
болон өсөлтийн даавар хэрэглэлгүйгээр өсгөсөн 
байх шаардлагатай. Түүнчлэн органик хүнсний 
бүтээгдэхүүнүүд нь ирээдүй, хойч үедээ зориулан 
хүрээлэн буй орчны чанарыг нэмэгдүүлэхийн тулд 
хөрс, усаа зохистойгоор ашиглан, хадгалан үлдэх 
болон нөхөн сэргээгдэх эх үүсвэрүүдийг ашиглахыг 
чухалчилж авч үздэг фермерүүдийн 
бүтээгдэхүүнүүд байдаг. 
Органик хүнс, ногоо нь пестицид, нийлэг бордоо, бохир усны сувгийн 
тунадас, био-инженерчлэл, йонжуулах цацраг туяа хэрэглэлгүйгээр тарьж 
ургуулсан байдаг билээ. Талбайгаа органик статустай болгоход гурван жил 
шаардлагатай аж. Эхний хоёр жилд хөрснийхөө үржил шимийг дээшлүүлэх 
үйл ажиллагаануудыг хийх юм байна. Эхний жилд гарсан ургацыг органик 
гэдэггүй байна.
АНХААРАЛ ТАВЬСАНД 
БАЯРЛАЛАА 


More Related Content

What's hot

Монголчуудын цээрлэх ёс
Монголчуудын цээрлэх ёсМонголчуудын цээрлэх ёс
Монголчуудын цээрлэх ёс
zulalazu
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршиг
tuya0507
 
Shuud ba shuud bus tatwar
Shuud ba shuud bus tatwarShuud ba shuud bus tatwar
Shuud ba shuud bus tatwar
Buka King
 
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмжЭссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Scenography Zaya
 
Эдийн засгийн өсөлт-1
Эдийн засгийн өсөлт-1 Эдийн засгийн өсөлт-1
Эдийн засгийн өсөлт-1
Adilbishiin Gelegjamts
 
илтгэл бичих арга
илтгэл бичих аргаилтгэл бичих арга
илтгэл бичих арга
tulga_11e
 
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
Sainbuyn Baagii
 
Хими - Спирт
Хими - СпиртХими - Спирт
Хими - Спирт
Gerlee IP
 
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3àтөрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
Bayarmaa Nymtsooj
 
ардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүдардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүд
Nergui Oyunchinmeg
 

What's hot (20)

төр гэж юу вэ
төр гэж юу вэтөр гэж юу вэ
төр гэж юу вэ
 
Монголчуудын цээрлэх ёс
Монголчуудын цээрлэх ёсМонголчуудын цээрлэх ёс
Монголчуудын цээрлэх ёс
 
эрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаэрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулга
 
Чингис хааны монголын түүхэнд гүйцэтгэсэн үүрэг
Чингис хааны монголын түүхэнд гүйцэтгэсэн үүрэгЧингис хааны монголын түүхэнд гүйцэтгэсэн үүрэг
Чингис хааны монголын түүхэнд гүйцэтгэсэн үүрэг
 
их засаг хууль
их засаг хуульих засаг хууль
их засаг хууль
 
тамхины хор уршиг
тамхины хор уршигтамхины хор уршиг
тамхины хор уршиг
 
Lecture15
Lecture15Lecture15
Lecture15
 
Shuud ba shuud bus tatwar
Shuud ba shuud bus tatwarShuud ba shuud bus tatwar
Shuud ba shuud bus tatwar
 
Нийгэмшилт
НийгэмшилтНийгэмшилт
Нийгэмшилт
 
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмжЭссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
Эссэ бичих арга зүйн зөвлөмж
 
Эдийн засгийн өсөлт-1
Эдийн засгийн өсөлт-1 Эдийн засгийн өсөлт-1
Эдийн засгийн өсөлт-1
 
илтгэл бичих арга
илтгэл бичих аргаилтгэл бичих арга
илтгэл бичих арга
 
Философи гэж юу вэ
Философи гэж юу вэФилософи гэж юу вэ
Философи гэж юу вэ
 
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
 
1. Mонголын чулуун зэвсгийн үе
1. Mонголын чулуун зэвсгийн үе 1. Mонголын чулуун зэвсгийн үе
1. Mонголын чулуун зэвсгийн үе
 
Хими - Спирт
Хими - СпиртХими - Спирт
Хими - Спирт
 
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3àтөрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
төрийн ёс ёслол. Òåõíîëîãè 3à
 
Амьсгал
АмьсгалАмьсгал
Амьсгал
 
ардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүдардчиллын үнэт зүйлүүд
ардчиллын үнэт зүйлүүд
 
нийгмийн институт
нийгмийн институт нийгмийн институт
нийгмийн институт
 

Viewers also liked

Presentation (хүнс тэжээлийн хангамж)1
Presentation (хүнс тэжээлийн  хангамж)1Presentation (хүнс тэжээлийн  хангамж)1
Presentation (хүнс тэжээлийн хангамж)1
Freedom Billy
 
хоолны газрын ариун цэвэр
хоолны газрын ариун цэвэрхоолны газрын ариун цэвэр
хоолны газрын ариун цэвэр
Oyundari Nyamsuren
 
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлуудмонгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
tuugiituugii
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
Tsedev Tsedvee
 
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
davaa627
 
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
davaa627
 
хоол хадгалах
хоол хадгалаххоол хадгалах
хоол хадгалах
Panju0511
 
хоолны газрын үйлчилгээ
хоолны газрын үйлчилгээхоолны газрын үйлчилгээ
хоолны газрын үйлчилгээ
Oyundari Nyamsuren
 
Saw baglaa
Saw baglaaSaw baglaa
Saw baglaa
Copy Mn
 
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
batnasanb
 
олон улсын маркетингийн тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
олон улсын маркетингийн  тээвэрлэлт, сав баглаа бодололон улсын маркетингийн  тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
олон улсын маркетингийн тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
grane09
 

Viewers also liked (14)

Presentation (хүнс тэжээлийн хангамж)1
Presentation (хүнс тэжээлийн  хангамж)1Presentation (хүнс тэжээлийн  хангамж)1
Presentation (хүнс тэжээлийн хангамж)1
 
хоолны газрын ариун цэвэр
хоолны газрын ариун цэвэрхоолны газрын ариун цэвэр
хоолны газрын ариун цэвэр
 
Hool lecture 4
Hool lecture 4Hool lecture 4
Hool lecture 4
 
хоол
хоолхоол
хоол
 
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлуудмонгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
монгол орны экологийн тулгамдсан асуудлууд
 
10 дэвших шалгалтын тест1
10  дэвших шалгалтын тест110  дэвших шалгалтын тест1
10 дэвших шалгалтын тест1
 
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
 
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүдгол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
гол органик химийн урвалын тэгшитгэлүүд
 
хоол хадгалах
хоол хадгалаххоол хадгалах
хоол хадгалах
 
хоолны газрын үйлчилгээ
хоолны газрын үйлчилгээхоолны газрын үйлчилгээ
хоолны газрын үйлчилгээ
 
Saw baglaa boodol st
Saw baglaa boodol stSaw baglaa boodol st
Saw baglaa boodol st
 
Saw baglaa
Saw baglaaSaw baglaa
Saw baglaa
 
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
Ч.Дулмаа - Нийлэг уут, хүнсний бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, хог хаягдал
 
олон улсын маркетингийн тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
олон улсын маркетингийн  тээвэрлэлт, сав баглаа бодололон улсын маркетингийн  тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
олон улсын маркетингийн тээвэрлэлт, сав баглаа бодол
 

Similar to Хүнсний аюулгүй байдал /Food safe/

Presentation (Хүнс тэжээлийн хангамж)1
Presentation (Хүнс тэжээлийн  хангамж)1Presentation (Хүнс тэжээлийн  хангамж)1
Presentation (Хүнс тэжээлийн хангамж)1
Freedom Billy
 
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
NarantungalagSodnomd
 
Translation
TranslationTranslation
Translation
noonii
 
Global science must
Global science mustGlobal science must
Global science must
noonii
 
Global science must
Global science mustGlobal science must
Global science must
noonii
 
Global food science
Global food scienceGlobal food science
Global food science
YaBayarkhuu
 
Milk safety workshop
Milk safety workshopMilk safety workshop
Milk safety workshop
noonii
 
E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8
davaa627
 
E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8
davaa627
 
E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1
davaa627
 
E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1
davaa627
 
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
ub_old
 

Similar to Хүнсний аюулгүй байдал /Food safe/ (20)

hunsnii ayulgui baidal
hunsnii ayulgui baidalhunsnii ayulgui baidal
hunsnii ayulgui baidal
 
Presentation (Хүнс тэжээлийн хангамж)1
Presentation (Хүнс тэжээлийн  хангамж)1Presentation (Хүнс тэжээлийн  хангамж)1
Presentation (Хүнс тэжээлийн хангамж)1
 
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
679228380.pptx;/:(₮&);;₮&&&)?,,?!?,,,?))₮₮)
 
___.pptx
___.pptx___.pptx
___.pptx
 
Presentation2
Presentation2Presentation2
Presentation2
 
Translation
TranslationTranslation
Translation
 
Hool 2015
Hool 2015Hool 2015
Hool 2015
 
Hool 2015
Hool 2015Hool 2015
Hool 2015
 
Global science must
Global science mustGlobal science must
Global science must
 
Global science must
Global science mustGlobal science must
Global science must
 
Global food science
Global food scienceGlobal food science
Global food science
 
Milk safety workshop
Milk safety workshopMilk safety workshop
Milk safety workshop
 
E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8
 
E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8E m.sp713, lesson 8
E m.sp713, lesson 8
 
E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1
 
E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1E m.sp713, lesson 1
E m.sp713, lesson 1
 
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
“Хүнсний бодлого, аюулгүй байдал-төгөлдөршил”
 
Presentation 7. 21.05.2017
Presentation 7.  21.05.2017Presentation 7.  21.05.2017
Presentation 7. 21.05.2017
 
Parmaaa
ParmaaaParmaaa
Parmaaa
 
Хүнс хоолны монгол уламжлал, хэрэглээний шинэ үе
Хүнс хоолны монгол уламжлал, хэрэглээний шинэ үеХүнс хоолны монгол уламжлал, хэрэглээний шинэ үе
Хүнс хоолны монгол уламжлал, хэрэглээний шинэ үе
 

More from Tuvshinsanaa Baasanjav (9)

Ac dc converter
Ac  dc converterAc  dc converter
Ac dc converter
 
1992 оны үндсэн хууль.
1992 оны үндсэн хууль. 1992 оны үндсэн хууль.
1992 оны үндсэн хууль.
 
нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал. нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал.
 
Оддын үүсэл
Оддын үүсэлОддын үүсэл
Оддын үүсэл
 
Windows7operationsystem.
Windows7operationsystem. Windows7operationsystem.
Windows7operationsystem.
 
7 wonders "Chichen Itza"
7 wonders "Chichen Itza"7 wonders "Chichen Itza"
7 wonders "Chichen Itza"
 
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
Мал амьтны гоц халдварт өвчин /Animal infectious diseases/
 
Харилцаа гэж юу вэ?
Харилцаа гэж юу вэ?Харилцаа гэж юу вэ?
Харилцаа гэж юу вэ?
 
эрүүгийн эрх зүй
эрүүгийн эрх зүйэрүүгийн эрх зүй
эрүүгийн эрх зүй
 

Хүнсний аюулгүй байдал /Food safe/

  • 2. ХҮНСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ? “Хүнсний аюулгүй байдал” гэж хүн ам амьдралынхаа туршид чанартай, шим тэжээллэг, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтэй сонгон хэрэглэх боломж бүрдсэн байхыг хэлнэ.
  • 3. Хүнсний аюулгүй байдлын эргэх холбоо Чанар, эрүүл ахуйн шаарлага Шим тэжээл Хангамж хүрэлцээ Хүнсний аюулгүй байдал
  • 4. ЧАНАР ЭРҮҮЛ АХУЙН ШААРДЛАГА Хүнсний аюулгүй байдлын гол хүчин зүйл бол эрүүл ахуйн шаардлага, чанар билээ. Манай орны хувьд эрүүл ахуйн шаардлага маш муу байгаагаас гадна импортоор орж ирж буй бараа таваарт тавих хяналт муу байгаа билээ. Учир нь импортын бүтээгдэхүүний 70 орчим хувийг БНХАУ-аас импортлодог. Харин БНХАУ-аас орж ирж буй хүнсний бүтээгдэхүүнүүд чанар, эрүүл ахуйн ямар ч шаардлагыг хангадаггүй байх нь олонтаа. Тодруулбал Замын-Үүдийн боомт дээр олон нэр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүн хураагддаг хэдий ч иймэрхүү бүтээгдэхүүнүүд зарагдсаар байна.
  • 5.
  • 7. ХАНГАМЖ ХҮРЭЛЦЭЭ Манай улс 2010 оны жилийн эцсийн байдлаар хүнсний боловсруулах үйлдвэрлэлийн салбарт 24.1 мянган тонн мах, махан бүтээгдэхүүн, 31.0 сая литр сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, 143.3 мянган тонн гурил, 21.7 мянган тонн талх үйлдвэрлэж, 2008 онтой харьцуулахад хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл 51 хувиар өсөөд байна. Монгол улс 2008 онд өргөн хэрэглээний гол нэрийн бүтээгдэхүүн болох гурилын 27.6, төмс, хүнсний ногооны 43.7 хувийг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангаж байсан бол 2011онд мах, сүү, буудай, төмсний хэрэгцээг бүрэн, хүнсний ногооны 70 хүртэл хувийг хувийг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангах боломж бүрдээд байна.
  • 8.
  • 9. АЮУЛГҮЙ ХҮНС  Аюулгүй хүнс гэдэг нь хор хөнөөл, гэмтэл, өвчин үүсгэх буюу эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлдэггүй хүнсийг хэлнэ. Бохирдуулагч хүчин зүйлс: Хоол хүнсийг хэрэглэх явцад хүний биед хор хөнөөл учруулж болзошгүй хими, физик, биологийн биетүүдийг бохирдуулагч хүчин зүйлс гэнэ. Физикийн бохирдолт Хоол үйлдвэрлэл,савлалт, хадгалалт, тээвэрлэлт, борлуулалтын явцад тоос шороо, тос будаг, шавьж мэрэгчийн ялгадас, шилний хагархай, төмрийн үртэс г.м зүйлс бүтээгдэхүүнд орж бохирдуулахыг физикийн бохирдол гэнэ. Химийн бохирдолт Түүхий эд болон мал, ургамлын гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүн нь пестицид, эмийн бодис, хүнд металл, бусад химийн хорт бодисоор бохирдохыг химийн бохирдолт гэнэ. Биологийн бохирдолт Хоол, хүнс үйлдвэрлэлийн халуун боловсруулалт болон түүхий эд, бүтээгдэхүүний хадгалалт, борлуулалтын горим алдагдсан, цэвэрлэгээ ариутгал дутуу хийгдсэн үед нянгаар бохирдохыг биологийн бохирдолт гэнэ. Үүнд: 1.Өвчтэй мал, амьтад тэдгээрийн бүтээгдэхүүнээр дамжин бохирдох, 2. Архаг нян тээгч хүнээс хүнсний бүтээгдэхүүн бохирдох, 3. Хоол, хүнс үйлдвэрлэл болон савлалт, хадгалалт, тээвэрлэлт, борлуулалтын явцад халдвартай бохир зүйлээр дамжин хүнсний бүтээгдэхүүн бохирдох,
  • 10. 1.Хүнсний сүлжээний бүх үе шатанд хүнсний түүхий эд, бүтээгдхүүний аюулгүй байдлыг хангах; 2.Хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгч нь хүнсний сүлжээний өөрт хамаарах үе шатанд хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийхээ аюулгүй байдлыг хариуцах; 3. Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого, тавих шаардлага, шалгуур үзүүлэлтийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, судалгаа, баримтад тулгуурлан тодорхойлох; 4. Хяналт шалгалт нь эрсдэлд суурилсан байх; 5. Хүнсний зориулалтаар бэлтгэх мал, амьтан, таримал ургамал эрүүл байх.
  • 11. 1. Хүнсний үйлдвэрлэл, хангамж: Манай улс хүн амын мах, сүү, төмсний хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангаж байгаа боловч улирлын хамаарал, хот, хөдөөгийн хүн амын хэрэглээний зөрүү их байна. Тухайлбал, статистик мэдээнээс харахад хот, суурин газрын иргэд 1.5 дахин бага мах, 3.9 дахин бага сүү хэрэглэж байхад хөдөөгийн иргэд төмс, хүнсний ногоо 2 дахин, өндөг 9.5 дахин бага хэрэглэж байна.
  • 12. 2. Хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, эрүүл ахуйн аюулгүй байдал: 2007 оны статистикийн мэдээгээр хүнсэнд хэрэглэж байгаа махны зөвхөн 6.4 хувь, сүүний 2.2 хувийг үйлдвэрийн аргаар боловсруулж, бусад нь мал эмнэлэг, ариун цэврийн хяналтаас гадуур бэлтгэсэн бүтээгдэхүүн эзэлж байна. Зах зээл дээр худалдаалж байгаа хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүн нь гарал үүслийн хувьд тодорхойгүй, чанар, эрүүл ахуйн шинжилгээнд хамрагдаж баталгаажаагүй байна. Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын мэдээгээр импортын хүнс, түүхий эдэд химийн хорт бодисын үлдэгдэл зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хэтрэх, хортон шавж, эмгэг төрөгч бичил биетэн илрэх тохиолдол цөөнгүй байна. Хүн амын хэрэгцээнд нийлүүлж байгаа мах, сүү, төмс, хүнсний ногоог савлах, хадгалах, тээвэрлэх, худалдах үе шатанд технологийн горим, эрүүл ахуй, ариун цэврийн шаардлага зөрчигдөх тохиолдол түгээмэл байна. 3. Хүнсний шимт чанар: Монгол хүний хүнсний хэрэглээнд мах, гурилан бүтээгдэхүүн зонхилж, эрдэс, аминдэмийн гол эх үүсвэр болох жимс, хүнсний ногоо бага хувийг эзэлсэн хэвээр байна. Улсын хэмжээгээр тооцоход хүний хоногийн хоолны дундаж илчлэгээс эмзэг бүлгийн хүн 33 хувиар бага илчлэгтэй хоол хэрэглэж байна.
  • 13. 4. Эрх зүй, зохион байгуулалт, санхүүжилт: Хүнсний баталгаат байдалтай холбоотой харилцааг Хүнсний тухай, Газрын тухай, Усны тухай, Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай, Улсын хилээр амьтан, ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнийг нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналтын тухай, Тариалангийн тухай, Ариун цэврийн тухай зэрэг хуулиар зохицуулж байна. Зах зээлийн тогтолцоонд шилжсэнээс хойш хүнсний боловсруулах үйлдвэрийн хөгжилд төрийн зүгээс бодитой дэмжлэг үзүүлээгүйгээс технологийн дэвшил гарахгүй, хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал тогтвортой хангагдахгүй байна. Хүнсний хангамж, хүртээмж, аюулгүй байдал, хоол тэжээл зэрэг асуудлыг 4-5 яам, агентлаг хэсэгчлэн хариуцдаг, түүнийг нэгтгэн төлөвлөх, зохицуулах, дүгнэх удирдлагын тогтолцоо бүрдээгүй байна. Хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн чанар, аюулгүй байдлын үзүүлэлтийг олон улсын хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц түвшинд тодорхойлох чадавхи бий болгох хэрэгцээ урган гарч байна.
  • 14. ОРГАНИК ХҮНС ГЭЖ ЮУ ВЭ? Үүнийг хамгийн энгийнээр хэлэхэд ямар нэгэн генетикийн өөрчлөлттэй организм, ионжуулах туяа оролцуулалгүйгээр тарьж, ургуулсан хүнсний бүтээгдэхүүнийг хэлдэг. Тодруулбал, өндөг, сүүн бүтээгдэхүүнийг авах мал, тахиаг антибиотик болон өсөлтийн даавар хэрэглэлгүйгээр өсгөсөн байх шаардлагатай. Түүнчлэн органик хүнсний бүтээгдэхүүнүүд нь ирээдүй, хойч үедээ зориулан хүрээлэн буй орчны чанарыг нэмэгдүүлэхийн тулд хөрс, усаа зохистойгоор ашиглан, хадгалан үлдэх болон нөхөн сэргээгдэх эх үүсвэрүүдийг ашиглахыг чухалчилж авч үздэг фермерүүдийн бүтээгдэхүүнүүд байдаг. Органик хүнс, ногоо нь пестицид, нийлэг бордоо, бохир усны сувгийн тунадас, био-инженерчлэл, йонжуулах цацраг туяа хэрэглэлгүйгээр тарьж ургуулсан байдаг билээ. Талбайгаа органик статустай болгоход гурван жил шаардлагатай аж. Эхний хоёр жилд хөрснийхөө үржил шимийг дээшлүүлэх үйл ажиллагаануудыг хийх юм байна. Эхний жилд гарсан ургацыг органик гэдэггүй байна.