Prezentacija rasporeda stanovnistva na zemlji
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
5,855
On Slideshare
5,855
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
25
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Uvod 1. Faktori naseljenosti na Zemlji 2. Kontinentalne i regionalne razlike2.1 Geografski povoljna područja za naseljenost 2.2 Zonalni i regionalni razmeštaj stanovnika 3.. Gustina naseljenosti 3.1 Prenaseljeni prostori 3.2 Gusto naseljeni prostori 3.3 Srednje naseljeni prostori 3.4 Retko naseljeni prostori 3.5 Nenaseljeni prostori 4. Statistika Zaključak
  • 2. 2. KONTINENTALNE I REGIONALNE RAZLIKEEvropa je kontinent sa pogodnim klimatskim uslovima koji su imali i imaju veliki uticaj nanaseljenost i privredni razvoj, ali se moze reći da je stanovništvo dosta neravnomernorasporeĊeno, gde se smatra da ţivi 8/10 stanovništva Evrope. TakoĊe za ova podruĉja moţese reći da imaju velike industrijske energije i da zbog toga ova podruĉja su gusto naseljena pa i prenaseljena.MeĊutim, za stanovništvo Evrope moţe se reći da većina ţivi u gradovima.Smatra se da u Evropi ima više od 50 gradova koji imaju preko milion stanovnika, a 12gradova koji imaju više od 2 miliona stanovnika. Od svih Evropskih zemalja najvećunaseljenost imaju Holandija i Belgija, a najmanju naseljenost ima Island. MeĊutim, kada segleda razmeštaj stanovništva Evrope onda je interesantno posmatrati severnu, zapadnu, juţnu i srednju Evropu i Rusku Federaciju.Severna Evropa je slabo naseljen prostor. Zauzima površinu oko 1,3 mil. km² koja jegotovo jednaka površini Francuske, Njemaĉke, Velike Britanije, Italije. Na ovom prostoru ţivi oko 24 miliona stanovnika. Razmeštaj stanovništva je u skladu sa prirodnim osobinama Severne Evrope. Ogromna većina stanovništva ţivi u juţnim i primorskim krajevima. U ovim delovima se nalaze gotovo svi vaţniji gradovi igustina naseljenosti prelazi 50 stanovnika na 1 km² . Ostali delovi severne Evrope su retkonaseljeni zbog nepovoljnih prirodnih uslova.Zapadna Evropa je najgušće naseljen deo Evrope 153 stanovnika na 1 km ². U svimzapadno Evropskim zemljama najgušće su naseljeni industrijski regioni, plodne poljoprivredne površine a najmanje planinska podruĉja. Smatra se da većina stanovništva ţiviu gradovima, npr.u Velikoj Britaniji. U gradovima ţivi 160 mil. stanovnika i ovo podruĉjeEvrope je dosta neravmomerno naseljeno npr. Njemaĉka je najgušće naseljeno podruĉje 230 stanovnika na 1 km² dok Slovaĉka ima 82stanovnika na 1 km². U ostalim delovima naseljenost se kreće od 100 -160 na 1 km².I uovom delu Evrope gradovi i industrijski regioni okupljaju oko ¾ ukupnog stanovništva ovogdela Evrope. TakoĊe planinski predeli su slabo naseljeni.Juţna Evropa, region juţne Evrope ĉine severni dielovi Mediterana sa Pirinejskim,Apeninskim i Balkanskim poluostrvom. Ovo podruĉje ima površinu od 1,6 mil km² i to ĉininegde oko 17 % ukupne površine Evrope. Na ovom prostoru ţivi oko 160 milionastanovnika što ĉini ¼ ukupnog stanovništva Evrope. Najgušće naseljeni prostori su primorski pojas posebno Mediteran. Gustina naseljenosti u ovom delu Evrope naglo opada.Geografskom podruĉju istoĉne Evrope pripadaju zemlje istoĉne Evrope, zemlje bivšegSSSR-a i Ruska Federacija. Zemlje istoĉne Evrope zajedno sa zapadnim delom RuskeFederacije zahvataju polovinu Ruskog kontinenta. Bez Rusije imaju oko 1 mil. km². Smatrase da je Ruska Federacija najveća drţava na svijetu i prostire se na 2 kontinenta. Stanovništvoistoĉne Evrope je neravnomerno naseljeno. Gustina naseljenosti raste od sjevera prema jugu i prema zapadu. Najveću gustinu ima Moldavija 131 stanovnika na 1 km².Azija ie najrasprostranjeniji kontinent na Zemlji. Ima površinu od oko 44,4 mil km² izauzima 30% ukupnog prostora na zemlji. Smatra se da danas u Aziji ţivi preko 3,8 do 4milijarde stanovnika. To je blizu 60 % ukupnog stanovništva na svetu. I za ovaj kontinentmoţe se kazati da je gustina naseljenosti dosta neravnomerna na šta utiĉu mnogi faktori: prirodni, ekonomski. društveni i dr. Smatra se da su ¾ azijske povrsine praktiĉno prazne jer unjima ţivi 1 stanovnik na 1 km². MeĊutim nasuprot tome, juţna i jugoistoĉna periferija ovogkontinenta je veoma gusto naseljena naroĉito ravnice, delte, velikih reka pa se smatra da unekim nizijskim gusto naseljenih prostora pa prelaze 1000 – 1500 stanovnika na 1km².
  • 3. Jugozapadna Azija: Razliĉiti prirodni uslovi ove regije su glavni razlozi da imaneujednaĉenu naseljenost. Na ovim prostorima ţivi oko 210 miliona stanovnika proseĉnanaseljenost iznosi oko 60 stanovnika na 1 km². Smatra se da polovina stanovnika ove regijeţivi na uskom pojasu „plodnog polumeseca“. Pošto ovo podruĉje ima pustinjske predjele paova podruĉja nisu naseljiva. Na severu afriĉkog kontinenta, u dolini reke Nil gustina naseljenosti je iznad 1000stanovnika na 1 km². Smatra se da u Egiptu preko 95% ukupnog stanovništva ţivi u rejonu ilislivu reke Nil, dok npr.u Libiji skoro 95% stanovništva ţivi na obali sredozemnog mora.Oaze koje se pojavljuju u pustinjskim krajevima severne Afrike pokazuju da su se dosta povećala podruĉja za naseljenost odreĊenog broja stanovništva. Smatra se da u Sahari koja ima9 miliona km²,ţivi oko 2 miliona stanovnika. Što se tiĉe tropskih prašuma koje se prostiru uz reke centralne i juţne Afrike, gde je temperatura negde proseĉno oko 27° C igdje je raznovrstan biljni i ţivotinjski svijet, ta su podruĉja dosta interesantna za naseljavanje.Sliĉan sluĉaj je sa Kanadom gde u dolini reke San Lorens ţivi više od 95% ukupnogstanovništva. Ako gledamo kontinentalno primorje onda se moţe kazati da je ono dostanaseljeno naroĉito kada gledamo severoistok SAD-a, Kaliforniju itd. Smatra se da su na podruĉju reke Amazon istraţivanja poĉela 1950. godine i da su se poĉetkom 19. stoljeća poĉela stvarati odreĊena naselja. Medutim i pored toga ta su podruĉja do danas bila,uglavnom ne naseljena. Danas izgradnjom ţeleznica, puteva dolazi do urbanizacije ovih, podruĉja pa postaju dosta atraktivna za stvaranje naselja i za stvaranje ţivota u ovim podruĉjima.Prema broju stanovnika smatra se da su najnaseljenija podruĉja današnje drţave Monako,Singapur, Bangladeš, zatim Juţna Koreja, Holandija, Indija, Japan, Izrael... Proseĉnonaseljene drţave su Italija, Švajcarska, dok su ispod proseka Kina, Poljska, Francuska,Španija. Najmanje naseljene drţave su Rusija, Kanada, Australija. Od ukupne površine kopnagde sjevernoj polulopti pripada 96,3 mil.km² Smatra se da je proseĉna gustina naseljenostioko 53 stanovnika na 1 km².
  • 4. Grafikon 1 : Uĉešće svetske populacije
  • 5. 2.1 Geografski povoljna podruĉja za naseljenostZanimljiva je i razlika u gustoći naseljenosti izmeĊu rubnih i unutrašnjih delovakontinenata. Kontinentalna primorja u celini su dva puta naseljenija od unutrašnjostikontinenata, usled povoljnih prirodnih uslova za naseljenost i ljudsku aktivnost na primorju. Najveća populacijska jezgra na Zemlji se nalaze duţ kontinentalnih primorja; u jugoistoĉnoj i juţnoj Aziji, zapadnoj Evropi i na severoistoku SAD-a. Te tri velike regije zahvataju samoosminu površine naseljenog kopna, a u njima ţivi gotovo sedam desetina ĉoveĉanstva. Ostalarazmerno znaĉajne populacijska jezgra su Kalifornija, srednje primorje Brazila, donje poreĉje La Plate, evropski deo Rusije, jugoistoĉna Afrika znatno su manje.Veća je naglašenost meridionalnog pravca kontinentalnih obala od zonalnog uslovila i jaĉu meridionalnu naseljenost njihovih primorja. No, ovde je znaĉajan diskontinuitetnaseljenosti posledica nepovoljnih modifikatora prirodne sredine, kao što su Atakama uAndskom primorju, Namib i Kalahari u jugozapadnoj Africi, Arabijska pustinja u jugozapadnoj Aziji, pustinja u severozapadnoj Australiji, Mauritanija u zapadnoj Africi idrugi suvi krajevi. Ponegdje je navedeni diskontinuitet naseljenosti posledica naglašenijegzonalnog pruţanja kontinentalne obale, kao u Venezueli, Kolumbiji, Magrebu i drugde. Tako je ĉovek izbegavao predele nepovoljnog prirodnog, a one s povoljnim modifikatorima kaošto su Island, Skandinavija i Britanski otoci, obimno je iskoristio prilagodivši se ţivotu iopstajanju u tim prostorima.Spoj kopnene i vodene mase bez sumnje je faktor naseljenosti i od bitnog je znaĉenja urazmještaju ĉoveĉanstva. To se vidi ne samo u kontinentalnim primorjima nego i u mnogimkrajevima u njihovom zaleĊu gde se duţ rieka i oko jezera koncentrisu brojne i znaĉajnenaseobine populacije s odgovarajućim privrednim funkcijama. Takvi su primerisevernoameriĉka Velika jezera (Gornje, Huron, Michigan, Erie, i Ontario), istoĉno afriĉka jezera (Viktorija, Tanganjika, Albertovo i Rudolfovo), jezera u Šajcarskoj (Ţenevsko, Ciriško,Bodensko i dr.), andska jezera (Titicaca) i druga. Od reka su takve u prvom redu Rajna,Dunav, Sena, Volga, Rona, Temza, Laba, Sava i druhe u Evropi, Nil, Niger i Kongo u Africi,La Plata u Juţnoj Americi, Hudson, Lovrijenac Mississippi u Angloamerici, a Ganges,Hoangho, Biserna rijeka i druge u Aziji. Naseljenost Zemlje se ogleda i u nejednakom visinskom razmeštaju ĉoveĉanstva.Procjenjuje se da oko 75% stanovništva ţivi na nadmorskoj visini ispod 500 metara. Iznad500 metara ţivi oko 25% stanovništva.to pokazuje da reljef u cjelini, izuzev ekvatorijalnih I tropskih podruĉja, nepovoljno utiĉe na naseljenost stanovništva.Jaĉa naseljenost opaţa se i duţ transkontinentalnih prometnica, narocito nakon izgradnjeţeleznica i puteva. U starom i srednjem vieku nicala su i razvijala se uporišta i naselja uzkaravanske puteve, a u novom veku, nakon industrijske revolucije, duţ ţelezniĉkih pruga(transsibirske, transameriĉke, transaustralijske..) i autobuskih puteva. Primer su naseljavanje iekonomsko iskorišćavanje prostora kontinentalne unutrašnjosti Azije i Angloamerike.Karakteristiĉna je još i oazna naseljenost u pustinjskim krajevima severne i severoistoĉneAfrike i jugozapadne i centralne Azije. Primer su Sahara, Nubija, Arabija... na oaznunaseljenost nalazimo i u hladnim oblastima sjeverne Azije, Sjeverne i Juţne Amerike.Oĉigledna je i razlika u gustini naseljenosti Starog i Novog sveta. U Starom svetu, Aziji,Africi i Evropi (63% naseljenog kopna) ţivi 86% ĉoveĉanstva, a u Novom svetu –Angloamerici, Latinskoj Americi i Australiji s Okeanijom samo 14%, iako taj deo ekumenezahvata 37% površine naseljenog kopna.
  • 6. 2.2 Zonalni i hemisferni razmeštaj stanovništvaVelike su razlike u gustini naseljenosti pojedinih pojasa Zemlje i izmeĊu severne i juţnehemisfere. Posmatranje populacijske karte sveta pokazuje da se moţe govoriti o takvojzonalnoj podeli i diferencijaciji razmeštaja ĉoveĉanstva. To potvrĊuju i sljedeći podaci : U pojasu od 20. do 40. stepeni sjeverne i juţne geografske širine ţivi oko šest desetinaĉovjeĉanstva, u pojasu od 0. do 20. stepeni obadveju geografskih širina samo dvie desetine, a od40. do 60. stepeni dve i po desetine ĉoveĉanstva. Severnije i juţnije od 60. stepenigeografske širine ţivi manje od 1% stanovništva svijeta. Radi se o izrazitoj zonalnostirazmještaja ĉovjeĉanstva, ĉija se većina skoncentrisala u umerenim pojasima Zemlje.Pored zonalnog razmeštaja karakteristiĉan je i odnos naseljenosti severne i juţnehemisfere. Neravnoteţa je oĉigledn. Na severnoj hemisferi ţivi devet desetina ĉoveĉanstva, a blizu svaki deseti stanovnik Zemlje ţivi na njenoj juţnoj polovini. Od ukupne površinekopna, gde severnoj polulopti pripada 96,3 mil.km², smatra se da je proseĉna gustinanaseljenosti oko 53 stanovnika na 1 km². Na juţnoj polulopti ukupne površine 37 km² smatrase da ţivi oko 13% stanovnika, odnosno da je oko 21 stanovnik na 1 km².
  • 7. 3. GUSTINA NASELJENOSTIGUSTINA NASELJENOSTI JE RELATIVAN POJAM I ODNOSI SE NA BROJ STANOVNIKA NA JEDINICI POVRŠINE.U PROMATRANJU GUSTINE NASELJENOSTI OBIĈNO SE RAZLIKUJU: ARITMETIĈKA (RELATIVNA) GUSTINAPOKAZUJE BROJ STANOVNIKA NA JEDINICI POVRŠINE; FIZIOLOŠKA GUSTINA JE BROJ STANOVNIKA NA JEDINICIZA OBRADU POGODNE POVRŠINE – TAKO JE KRAJEM 2004. ONA IZNOSILA U JAPANU OKO 1 510, UŠVAJCARSKOJ OKO 1 050, U EGIPTU 910, U VELIKOJ BRITANIJI OKO 700 I U DANSKOJ OKO 200;POLJOPRIVREDNA GUSTINA JE BROJ POLJOPRIVREDNIH STANOVNIKA NA JEDINICI POLJOPRIVREDNIH POVRŠINA;AGRARNA GUSTINA BROJ AGRARNIH STANOVNIKA NA JEDINICI ORANIĈNIH POVRŠINA.DANAS JE NAJVEĆI RAST BROJA STANOVNIKA PRISUTAN U NERAZVIJENIM ZEMLJAMA AFRIKE, GDE JESTOPA RASTA OKO 3% GODIŠNJE, U LATINSKOJ AMERICI I JUŢNOJ AZIJI, OKO 2,1%. GODIŠNJI PORASTSTANOVNIŠTVA U NERAZVIJENIM ZEMLJAMA JE IZMEĐU 1,9% I 5%. NASUPROT TOME, EVROPI JE RASTSTANOVNIŠTVA OPAO NA 0,2%; U RUSKOJ FEDERACIJI NA 0,8% I U ANGLOAMERICI NA 0,8%. OVAKAVNERAVNOMERAN RAST UZROKUJE I NERAVNOMERAN RASPORED STANOVNIŠTVA NA ZEMLJI.RAZLIKE IZMEĐU GUSTINE NASELJENOSTI EVROPE I AZIJE NA JEDNOJ STRANI,A OSTALIH KONTINENATA NADRUGOJ STRANI POTVRĐUJU VISOK STEPEN KONTINENTALNE POPULACIJSKO-GEOGRAFSKE DIFERENCIJACIJE.RAZLIKE SU NAJVEĆE IZMEĐU AZIJE (105 ST/KM²) I AUSTRALIJE (3 ST/KM²). TAKO ŠIROKA LESTVICAUPUĆUJE NA MEĐUZAVISNOST PRIRODNIH I DRUŠTVENIH ELEMENATA I FAKTORA, SKREĆUĆI PAŢNJU NAPOPULACIJSKE TEŠKOĆE AZIJSKOG I POTENCIJALNE MOGUĆNOSTI AUSTRALIJSKOG PROSTORA.ZEMLJE AZIJE, BEZ RUSKE FEDERACIJE, IMAJU VIŠE OD POLOVINE UKUPNOG SVETSKOG STANOVNIŠTVA.RETKO I SKORO JE NENASELJENA AUSTRALIJA, LATINSKA AMERIKA JE, TAKOĐE, SLABO NASELJENA, AJOŠ VEĆE SU RAZLIKE AKO UPOREDIMO GUSTINU NASELJENOSTI PO POJEDINIM PODRUĈJIMA UNUTARKONTINENATA. GUSTINA NASELJENOSTI STANOVNIŠTVA U DOLINAMA DELTI AZIJSKIH REKA DOSTIŢE 600 DO1 200 ST/KM², ALI JE, ISTOVREMENO, UNUTRAŠNJOST AZIJE (TIBETSKA VISORAVAN, MONGOLIJA,AFGANISTAN) TAKOREĆI NENASELJENA. NERAVNOMERAN RAZMEŠTAJ STANOVNIŠTVA IMAJU AFRIKA I TO USAHARI, SUDANU, ĈADU, DELTI NILA, U NIGERIJI I PLANINSKI ZAPAD U SJEVERNOJ AMERICI. ZNAĈAJNO JE DA TE RAZLIKE UNASELJENOSTI NISU SAMO REZULTAT PROIZVODNIH ODNOSA, NEGO SU NASTALE PODUTICAJEM ISTORIJSKOG, DRUŠTVENOG I TEHNOLOŠKOG RAZVOJA. NAJGUŠĆE NASELJENA PODRUĈJA UEVROPI SU INDUSTRIJSKE ZONE, DOK SU U MONSUNSKOJ AZIJI TO NAJRAZVIJENIJA AGRARNA PODRUĈJA.RETKO NASELJENI PROSTORI SU ONI S MANJE OD 10 STANOVNIKA NA KM², POKRIVAJU 67% KOPNA, A NANJIMA PREBIVA SAMO 12,5% STANOVNIŠTVA. SREDNJE NASELJENI PROSTORI SU ONI OD 10 DO 50STANOVNIKA NA KM², POKRIVAJU 21% KOPNA, A NA NJIMA ŢIVI 20% ĈOVEĈANSTVA. GUSTO NASELJENIOD 51 DO 100 STANOVNIKA NA KM², POKRIVAJU 5% POVRŠINE ZEMLJE, A NA NJIMA PREBIVA 14%STANOVNIŠTVA, A PRENASELJENI BI BILI PROSTORI S VIŠE OD 100 STANOVNIKA NA KM², POKRIVAJU OKO 7%KOPNA I NA NJIMA ŢIVI OKO 50% ĈOVEĈANSTVA.
  • 8. 3.1 PRENASELJENI PROSTORIOKO 75% STANOVNIŠTVA SVETA POSTOJI U USLOVIMA NISKE DRUŠTVENO-PRIVREDNE RAZVIJENOSTI,ONDA POSTAJE JOŠ OĈIGLEDNIJE KOLIKE SU TEŠKOĆE ŠTO IZLAZE IZ TE NERAVNOMERNOSTI. TEŠKOĆE SUNAROĈITO VELIKE U JUŢNOJ I JUGOISTOĈNOJ AZIJI GDE SU REGIONALNE GUSTINE NASELJENOSTI VRLO VELIKEI DOSEŢU DO 600 STANOVNIKA NA 1 KM² (BANGLADEŠ, MALABARSKO PRIMORJE, HINDUSTANSKA NIZIJA,JAVA, TONKIN, JUŢNA KINA, DOLINA JANGCE, NIZIJA KANTO I DR.). IAKO JE REĈ O VRLO PLODNIM IUGLAVNOM INTENZIVNO OBRAĐENIM KRAJEVIMA, ĈESTO NEPOVOLJAN MONSUNSKI RITAM, TAJFUNI I DRUGEVREMENSKE NEPOGODE IZAZIVAJU NEPREKIDNU OPASNOST I GLAD. DELOVI INDIJE, BANGLADEŠA,PAKISTANA, ŠRI LANKE, MALEZIJE, INDONEZIJE I FILIPINA POUĈNI SU PRIMJERI IZ NAJNOVIJEG DOBA.ZBOG TOGA SU TI KRAJEVI U USLOVIMA NEDOVOLJNE RAZVIJENOSTI ŢARIŠTA SAVREMENE POPULACIJSKOEKONOMSKE PROBLEMATIKE ĈOVEĈANSTVA. APSOLUTNO NAJGUŠĆE NASELJENI DELOVI SVETA SU PRIOBALJA OKEANA I MORA U UMERENOM I SUPTROPSKOM KLIMATSKOM POJASU (SAD, SREDNJAAMERIKA, OBALA BRAZILA, PRIATLANTSKA NIZIJA EVROPE, JUG I JUGOISTOK AZIJE). KADA SE POSMATRA PO DRŢAVAMA, UBEDLJIVO NAJVEĆE GUSTINE NASELJENOSTI IMAJU TZV. PATULJASTE DRŢAVE, KOJE IMAJUVELIKI BROJ STANOVNIKA, A MALU TERITORIJU (NPR. MONAKO SA 23 600 ST/KM²), POTOM SLEDE DRŢAVEZNATNO VEĆIH TERITORIJA (BANGLADEŠ SA 985 ST/KM², JUŢNA KOREJA SA 480 ST/KM², HOLANDIJA SA 392ST/KM², BELGIJA 341 ST/KM², JAPAN SA 339 ST/KM²), KAO I NEKE VRLO VELIKE DRŢAVE (INDIJA SA 336ST/KM²).
  • 9. KARTA 2 : PODRUČJA NAJGUŠĆE NASELJENOSTI
  • 10. 3.2 GUSTO NASELJENI PROSTORIONI SU NAJZASTUPLJENIJI U EVROPI I AZIJI. OSTALE KONTINENTSKE CELINE DOSTA ZAOSTAJURAZMERNIM UDELOM POVRŠINE I STANOVNIŠTVA GUSTO NASELJENIH PODRUĈJA. IZVAN EVROPE IJUGOISTOĈNE AZIJE RAZMERNO ZNAĈAJNIJE KONCENTRACIJE STANOVNIŠTVA S GUSTINOM OD 51 DO 100ST/KM², POSTOJE U SEVEROISTOĈNOM PROSTORU SAD-A, GDE NA DVADESETPETINI POVRŠINE ŢIVIGOTOVO ĈETVRTINA STANOVNIŠTVA, U SSSR-U, DONEKLE U JUGOISTOĈNOM DELU BRAZILSKOG PRIMORJA IOKO LA PLATE. GUŠĆE NASELJENI DELOVI SSSR-A SU KAVKAVSKE REPUBLIKE (GRUZIJA, ARMENIJA IAZERBEJDŢAN) I, DELOM, PRIBALTIĈKE REPUBLIKE (LITVA), PODMOSKOVLJE I CRNOMORSKOPRIMORJE. S OBZIROM NA STEPENPRIVREDNE RAZVIJENOSTI SAD-A, SSSR-A I EVROPE MOŢE SESMATRATI DA JE GUSTINA DO STO STANOVNIKA NA NA 1 KM² ISPOD NJIHOVIH MOGUĆNOSTI I DA SE TEŠKOĆEZBOG TOLIKOG BROJA STANOVNIKA NA JEDINICI POVRŠINE SUSREĆU ZASADA ISKLJUĈIVO U NEDOVOLJNORAZVIJENIM DELOVIMA SVIJETA, I TO U JUGOISTOĈNOJ AZIJI, U AFRICI I U LATINSKOJ AMERICI.
  • 11. 3.3 SREDNJE NASELJENI PROSTORIRELATIVNO SU SLABIJE ZASTUPLJENI U EVROPI, JUŢNOJ I ISTOĈNOJ AZIJI, SSSR-U I U AUSTRALIJI.BUDUĆI DA JE PROSEĈNA NASELJENOST KOPNENOG DELA ZEMLJE 30 ST/KM² (BEZ POLARNIH KRAJEVA35 ST/KM²), GUSTINA NASELJENOSTI OD 10 DO 50 ST/KM², UZETA U GLOBALU ZAISTA JESREDNJA. PROSTORI SREDNJE GUSTINE NASELJENOSTI ĈETIRI I PO PUTA SU PROSTRANIJI OD ONIH S GUSTOMNASELJENOŠĆU, A VIŠE OD TRI PUTA OD PRENASELJENIH. OD SREDNJE NASELJENIH KRAJEVA EKUMENE PROSTRANIJI SU JEDINO RETKO NASELJENI PROSTORI. SREDNJE NASELJENIH PODRUĈJA IMA U UNUTRAŠNJOSTIKONTINENATA I U PRIMORJIMA U NIŢIM I VIŠIM GEOGRAFSKIM ŠIRINAMA. IMA IH I U TROPIMA BURME IKAMPUĆIJE, NIGERIJE, GANE, UGANDE, TOGA, LIBERIJE, BENINA (DAHOMEJ), GORNJE VOLTE,SENEGALA, KENIJE, GVINEJE, OBALE SLONOVAĈE, GVATEMALE, KOSTARIKE, HONDURASA, EKVADORA,PANAME, IRSKE, BALTIĈKIH ZEMALJA, BELORUSIJE, UZBEKISTANA, TADŢIKISTANA, KIRGIZIJE I UVELIKOM DELU RUSKE FEDERACIJE, TURSKE, IRANA I AFGANISTANA. IMA IH I U AUSTRALIJI (VICTORIA),SEVERNOJ AMERICI (SREDNJI SEVEROZAPAD, SREDNJI JUGOZAPAD, SREDNJI JUGOISTOK, SEVERNO PACIFIĈKO I JUŢNO ATLANTSKO PRIMORJE SAD-A), AFRICI I U LATINSKOJ AMERICI. IMA IH I U PROHLADNIM SUBPOLARNIM KRAJEVIMA EVROPE (ŠVEDSKA, FINSKA, NORVEŠKA) I U KANADI (NOVAŠKOTSKA). MNOGA SREDNJE NASTANJENA PODRUĈJA, POSEBNO ONA U TROPIMA, POTENCIJALNO SU VEOMAIZDAŠNA I BOGATA, PA VALJA PRETPOSTAVITI DA ĆE SE TAMOŠNJE VREDNOSTI U BLISKOJ BUDUĆNOSTIISKORIŠĆAVATI BRŢE I OBILNIJE.
  • 12. 3.4 RETKO NASELJENI PROSTORIKARAKTERISTIĈNI SU ZA SVE KONTINENTE, OSIM EVROPE. PROSTIRU SE OD SUROVIH SUBPOLARNIH DOSPARNIH TROPSKIH ŠIRINA I NA SVIM GEOGRAFSKIM DUŢINAMA.NAJĈEŠĆI UZROK OVAKO MALIH GUSTINANASELJENOSTI JESTE UTICAJ PRIRODNE SREDINE (KLIMA, RELJEF), DOK SU ZNATNO REĐI PRIMERI GDE JEANTROPOGENI FAKTOR BIO DOMINANTAN. NAJPROSTRANIJI SU U SEVERNOJ, SREDNJOJ I JUGOZAPADNOJAZIJI (SPOLJNA KINA, MONGOLIJA, SIBIR, ARABIJA, DELOVI IRANA I AFGANISTANA), U AUSTRALIJI(VECINA KONTINENTA, OSIM JUGOISTOĈNOG PRIMORJA I ZAPADNE OBALE), U SEVERNOJ AFRICI (SAHARA,LIBIJA, NUBIJA), I U ANGLOAMERICI (GOTOVO ĈITAVA KANADA, OSIM JUGOISTOĈNOG RUBA, ALJASKA I PLANINSKO-PUSTINJSKI ZAPAD SAD-A). ZNAĈAJNI SU I U PRAŠUMAMA LATINSKE AMERIKE(AMAZONIJA, PAMPAS, PLANINE BOLIVIJE; PERUA I ĈILEA). NASELJENOST JE U TIM PROSTORIMA VEOMARAŠTRKANA U POVOLJNIJIM LOKALITETIMA. PROSEĈNA GUSTINA NASELJENOSTI OD SAMO 6 ST/KM² SVEDOĈIDA SU GOTOVO DVE TREĆINE KOPNA NA ZEMLJI DEMOGRAFSKA PUSTOŠ (ANEKUMENA) I POLUPUSTOŠ(SUBEKUMENA). SAMO MALI DEO IMA OSOBINE NASELJENOG PROSTORA.
  • 13. 3.5 NENASELJENI PROSTORITOJ KATEGORIJI PRIPADAJU UGLAVNOM KLIMATSKI SUROVI, ARIDNI, BILJNO-GEOGRAFSKI OGOLELI I PETROGRAFSKI NEPLODNI PROSTORI. MAHOM SU TO NAJVIŠI DELOVI VISOKIH PLANINSKIH PODRUĈJASREDNJE AZIJE, SEVEROISTOĈNOG SIBIRA, SEVEROZAPADNE ANGLOAMERIKE, SEVERNE EVROPE IKRAJNJEG JUGA JUŢNE AMERIKE. TO SU PODRUĈJA ARKTIKA I ANTARKTIKA, NA KOJE OTPADA NAJVEĆI DEOANEKUMENE. HLADNOĆA, RAZREĐENI VAZDUH I NEPLODNOST GLAVNI SU UZROCI NENASELJENOSTI TIH PODRUĈJA ZEMLJE. ZNAĈAJAN JE FAKTOR NENASELJENOSTI I SPARNA, TEŠKO PODNOŠLJIVA KLIMAVLAŢNIHEKVATORIJALNIH PRAŠUMA. ZATO DELOVI TIH PODRUĈJA AFRIKE, AZIJE I LATINSKE AMERIKE NISUNASELJENI. UZ KRAJNJE RAŠTRKANE I MEĐUSOBNO ODVOJENE MANJE LJUDSKE ZAJEDNICE, ONDE SU UNOVIJE VRIJEME SVE KARAKTERISTIĈNIJE NASEOBINSKE OAZE KOJE JE STVORIO INDUSTRIJSKI KAPITAL ZAISKORIŠĆAVANJE RUDI I ZA GAJENJE KONJUNKTURNIH INDUSTRIJSKIH KULTURA (RUDNICI BAKRA U VISOKIMI SUROVIM ANDAMA, URANA U STUDENOM KANADSKOM I AMERIĈKOM ARKTIKU, NAFTNA POLJA ALJASKE,SEVERNOG SIBIRA, PLANTAŢE KAUĈUKOVCA I DR. U EKVATORIJALNIM NIZINAMA MALEZIJE I DRUGDE).
  • 14. Radili :Aleksa BerisavacAleksandar Beloica