ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ Β΄ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΦΟΥΡΝΑΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΗΛΙΑΝΑ, ΣΚΑΡΤΣΙΟΥΝΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ, ΤΡΙΑΝΤΗ ΜΑΡΙΑ, ΤΣΙΩΤΑΣ ΛΟΥΚΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ Β΄ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ
ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΦΟΥΡΝΑΣ
ΕΡΓAΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:
OIKONOMOY HΛIANA ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ
ΣΚΑΡΤΣΙΟΥΝΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ
ΤΡΙΑΝΤΗ ΜΑΡΙΑ
ΤΣΙΩΤΑΣ ΛΟΥΚΑΣ

2. ΤΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ
ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΟΥΣ

3. Η ΤΕΧΝΗ
Σε κάθε ανθρώπινη κοινωνία ,η τέχνη αποτελεί μέρος ενός σύνθετου
συνόλου από πεποιθήσεις και τελετουργίες , κοινωνικούς και ηθικούς
κώδικες , μαγεία και επιστήμη , μύθο και ιστορία. Βρίσκεται κάπου
ανάμεσα σε ότι αντιλαμβάνονται και ότι πιστεύουν , ότι ποθούν και ότι
είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν , οι άνθρωποι . Εκτός από μέσο
επικοινωνίας, η τέχνη είναι μερικές φόρες και μέσο άσκησης έλεγχου
(όπως περίπου και η μαγεία), προσπαθώντας να επιβάλει την τάξη στο
φυσικό περιβάλλον, να καθηλώσει το χρόνο, ή να εξασφαλίσει την
αθανασία. Σε κάθε κοινότητα, μικρή ή μεγάλη, τα μοτίβα και τα θέματα
της τέχνης είναι σε μεγάλο βαθμό κοινά τα εκφραστικά μέσα και
ιδιώματα περιορίζονται από τα διαθέσιμα υλικά και εργαλεία, από τις
κληροδοτημένες γνώσεις και τεχνογωσίες, από κάποιες ιδιαίτερες
συμβάσεις.

4. ΡΕΥΜΑΤΑ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
1 Αναγέννηση
2 Μανιερισμός
3 Κλασικισμός
4 Μπαρόκ
5 Ροκοκό
6 Νεοκλασικισμός
7 Ρομαντισμός
8 Ρεαλισμός
9 Νατουραλισμός
10 Ιμπρεσιονισμός
11 Μετά-ιμπρεσιονιστές
12 Ντιβιζιονισμός ή
Πουαντιγισμός
13 Συμβολισμός
14 Αρ Νουβώ
15 Εξπρεσιονισμός
16 Φωβισμός
17 Κυβισμός
18 Ντανταϊσμός
19 Υπερρεαλισμός ή
Σουρεαλισμός
20 Μπαουχάους
21 Αφηρημένος Εξπρεσιονισμός
22 Ποπ Αρτ
23 Οπ Αρτ

5. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
O όρος ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ αναφέρεται σε μια περίοδο της ιστορίας της
Δυτικής Ευρώπης που αρχίζει από τις αρχές του 14ου ως το 16ο αιώνα
περίπου. Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα κίνημα ,ένα
πνεύμα αναγέννησης στην τέχνη και τη λογοτεχνία. Βασικά γνωρίσματα
της Αναγέννησης είναι η εμπιστοσύνη στη λογική ικανότητα του
ανθρώπου, η διεύρυνση των γνώσεων, η εμφάνιση μεγάλων κοινωνικών
αλλαγών και νέων αντιλήψεων σε σχέση με εκείνες που επικρατούσαν
την προηγούμενη εποχή, δηλαδή το Μεσαίωνα. Η ιδέα της αναγέννησης
στην τέχνη αναπτύχθηκε από το φλωρεντινό κριτικό τέχνης Τζόρτζιο
Βαζάρι (1511-1574), ο οποίoς στο έργο του Βίοι των επιφανών ζωγράφων,
γλυπτών και αρχιτεκτόνων (1550) υποστήριζε ότι η τέχνη ξαναγεννήθηκε
στην Ιταλία γύρω στο 1250 κι εξελίχθηκε από την «παιδική της ηλικία» και
τη «νεότητα» προς την ωριμότητα του 16ου αιώνα.

6. Σήμερα έχοντας το πλεονέκτημα της ιστορικής προοπτικής, θεωρούμε ότι
η Αναγέννηση συνέχισε εποικοδομητικά παρά ήρθε σε ρήξη με τη
μεσαιωνική της κληρονομιά, ενώ η Β.Ευρώπη θεωρείται εξίσου σημαντική
με την Ιταλία στη ανάπτυξη των νέων ιδεωδών και τεχνών. Βόρεια και
νότια από τις Άλπεις δημιουργήθηκε ένα νέο ενδιαφέρον για το
νατουραλισμό. για τους Ιταλούς, το αρχαίο ρωμαϊκό παρελθόν, είχε το
κλειδί για την αλήθεια στην τέχνη, ενώ οι φλαμανδοί θα το έβρισκαν στην
παρατήρηση της φύσης. Η αλληλεπίδραση των δύο αυτών προσεγγίσεων
ήταν ένας από τους παράγοντες που καθόρισαν το ύφος της Αναγέννησης.

7. Τα κέντρα της Αναγέννησης
Η Αναγέννηση καλύπτει μια τόσο εκτεταμένη χρονική περίοδο και
αγκαλιάζει μια τόσο μεγάλη γεωγραφική περιοχή που χρειάζεται να τη
διαιρέσουμε σε περισσότερες περιόδους για να τη μελετήσουμε. Η
«πρώιμη Αναγέννηση» η οποία αναφέρεται συνήθως στην ιταλική τέχνη
στην Τοσκάνη γύρω στο 1400 έως 1500 εστιάζοντας στην πόλη-κράτος της
Φλωρεντίας και το έργο ζωγράφων όπως οι Τζιότο, Μαζάτσιο, Ντονατέλλο
και Μποτιτσέλι. Η «Ώριμη Αναγέννηση» αναφέρεται στην τέχνη της
παπικής Ρώμης, της Φλωρεντίας και της Βενετίας, από το 1500 έως το
1540-1580, εστιάζοντας στον Μιχαήλ Άγγελο, τον Ραφαήλ, τον Λεονάρντο
ντα Βίντσι και τον Τιτσιάνο. Η «Βόρεια Αναγέννηση» περιλαμβάνει την
τέχνη των χωρών της Βόρειας Ευρώπης(του «Βορρά») από το 1400 ως το
1550, και πολύ διαφορετικούς καλλιτέχνες, όπως ο Ντύρερ από την
Νυρεμβέργη και ο Βαν Άικ από την Μπριζ.

8. Κυριότεροι Εκπρόσωποι
. GIOTTO DI BONDONE
. MASACCIO TOMMASO DI SER GIOVANNI GUIDI
. TIZIANO VECELLIO Η VECELLI (ΤΙΤΣΙΑΝΟ)
. SANDRO BOTTICELLI
. ΔΟΜΗNΙΚΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΣ(EL GRECO)
. ΜICHELANGELO(ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ)
. RAFFAELLO SANZIO(ΡΑΦΑΗΛ)
. LEONARDO DA VINCHI
. JAN VAN EYCK
. ALBRECHT DURER

9. TZIOTO( GIOTTO DI BONDONE)
Ο Τζιότο ντι Μποντόνε ή απλώς Τζιότο ήταν ζωγράφος και αρχιτέκτονας
από την Φλωρεντία και θεωρείται από τις σπουδαιότερες μορφές της
τέχνης στα τέλη του Μεσαίωνα και πρόδρομος της Αναγέννησης.
O Τζιότo γεννήθηκε το 1267 περίπου,σε ένα χωριό κοντά στην Φλωρεντία
και θεωρείται ο ιδρυτής της κύριας παράδοσης της δυτικής ζωγραφικής,
επειδή το έργο του αποστασιοποιήθηκε από τις τυποποιήσεις της
βυζαντινής τέχνης, εισάγοντας νέα νατουραλιστικά ιδεώδη και
δημιουργώντας μια πειστική αίσθηση του εικονογραφημένου χώρου.
Οι πρώτες καλλιτεχνικές εργασίες τού Τζιότο έγιναν το 1290 στην
εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου στην Assisi. Το σημαντικότερο έργο του
έγινε στα χρόνια 1304-06 και είναι τα fresco (νωπογραφίες= ζωγραφική
σε αστέγνωτο ακόμη σοβά) στο παρεκκλήσι Αρένα της Πάδοβα. Τα
επόμενα έργα ο αξεπέραστος ζωγράφος τα φιλοτέχνησε στα χρόνια 1317-
28 στη Φλωρεντία στο παρεκκλήσι του Santa Croce και στην Cappella
Peruzzi. Μετά από εργασίες στη Νάπολη, σχεδίασε το καμπαναριό του
καθεδρικού τής Φλωρεντίας, το περίφημο Campanile, που όμοιό του δεν
ξανάγινε από τότε. Επίσης διακόσμησε με μικρογραφίες θρησκευτικά
βιβλία.

10. Ο Τζιότο απελευθέρωσε τη ζωγραφική από τις αμετακίνητες επίπεδες
φιγούρες της βυζαντινής εικονογραφίας, τοποθέτησε τα πρόσωπα και τα
αντικείμενα με φυσικό τρόπο στο χώρο και τους προσέδωσε μνημειακή
μορφή. Η επίδραση τού μεγάλου ζωγράφου στην ευρωπαϊκή ζωγραφική
διήρκεσε πολλούς αιώνες. Του ανατέθηκαν έργα σ’ ολόκληρη την Ιταλία, ο
βασιλιάς της Νάπολης έγινε φίλος του όπως κι ο περίφημος Δάντης, ενώ
ο Βοκάκκιος τον συμπεριέλαβε και στις απολαυστικές νεανικές ιστορίες
στο «Δεκαήμερο». Πέθανε στις 8 Ιανουαρίου του 1337 σε ηλικία περίπου
70 ετών στη Φλωρεντία.

13. ΜΑΖΑΤΣΙΟ ΤΖΙΟΒΑΝΙ(MASACCIO TOMMASO DI SER
GIOVANNI GUIDI
Ο Μαζάτσιο είναι ένα φαινόμενο της παγκόσμιας τέχνης, ένας
επαναστάτης που σφράγισε την εποχή του με τη συμβολή του στην
επεξεργασία της φόρμας, στην οργάνωση του χώρου, στη χρήση των
κανόνων της προοπτικής, αν και πέθανε πολύ νέος στη Ρώμη, μόλις 27
ετών. Γεννήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1401,στην Ιταλία. Μάλιστα για τη
ζωή του ως τα 22 δεν μαθαίνουμε σχεδόν τίποτε και κυρίως αναπάντητο
για τους ιστορικούς παραμένει σε ποιον δάσκαλο οφείλει την καλλιέργεια
του ταλέντου του. Τότε εγγράφεται στο περίφημο Συνδικάτο των Τεχνιτών
και αφήνει τ’ αχνάρια του. Από τα πρώτα ιλιγγιώδη έργα του είναι ένα
τρίπτυχο με την ένθρονη Παναγία, το Θείο Βρέφος, αγγέλους και αγίους
για το Σαν Τζιοβενάλε στη Φλωρεντία. Ήδη σε τούτο το έργο φαίνεται ο
εκλεκτικός δυναμισμός ενός άρτια ολοκληρωμένου ζωγράφου. Το
επόμενο μεγάλο έργο του το συναντούμε στην Πίζα, δείγμα της φήμης
του, με παρόμοιο θέμα : την Παναγία. Τα αριστουργήματά του είναι
πάντως οι νωπογραφίες για το παρεκκλήσι Brancacci στη Φλωρεντία.

14. Η καινοτομία που εισάγει είναι όταν, ως τόπο των θρησκευτικών εικόνων,
περιγράφει δρόμους και τοπία της Τοσκάνης, από εκείνα που αναγνωρίζει
εύκολα ο θεατής του, ανυψώνοντας έτσι τις εντυπώσεις και εξαίροντας το
ανθρωποκεντρικό του νόημα. Πέθανε το 1428, στη Ρώμη.

18. ΤΙΤΣΙΑΝΟ(TIZIANO VECELLIO Η VECELLI)
O Τιτσιάνο Βετσέλλιο ,ευρύτερα γνωστός και ως Τισιανός ή Τιτσιάνο,
ήταν Ιταλός ζωγράφος της Αναγέννησης. Γεννήθηκε κατά την περίοδο
1488-90. Ανήκει στη σχολή της Βενετίας και θεωρείται ένας από τους
σπουδαιότερους ζωγράφους της, του οποίου το έργο αντιπροσωπεύει τη
μετάβαση από την παράδοση του 15ου αιώνα στην τεχνοτροπία που
υιοθετήθηκε κατά τον 16ο. Επηρέασε σημαντικούς ζωγράφους του
επόμενου αιώνα, όπως τον Ρούμπενς και τον Βελάσκεθ. Διακρίθηκε
εξίσου σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, φιλοτεχνώντας προσωπογραφίες,
αλληγορίες, θρησκευτικά έργα, ιστορικές και μυθολογικές σκηνές. Η
μέθοδος ζωγραφικής που ακολουθούσε ο Τιτσιάνο υπήρξε καινοτόμος για
την εποχή του. Σύμφωνα με τις περιγραφές του Βαζάρι, εργαζόταν σχεδόν
αποκλειστικά με το χρώμα, δίνοντας πολύ μικρή σημασία σε
προπαρασκευαστικά σχέδια. ο Τιτσιάνο συνήθιζε να ξεκινά ένα έργο
απλώνοντας μία μεγάλη ποσότητα χρώματος στην επιφάνεια του πίνακα,
λειτουργώντας ως βάση για ό,τι θα σχεδίαζε πάνω από αυτή.

19. Μετά την ολοκλήρωση των βασικών στοιχείων και μορφών του έργου,
συχνά εγκατέλειπε τον πίνακα, ακόμα και για μερικούς μήνες, χωρίς να
τον παρατηρεί. Αργότερα επανερχόταν και συνέχιζε το έργο του με
μεγαλύτερη προσοχή, εφαρμόζοντας συμπαγείς επιστρώσεις χρώματος.
Στα τελικά στάδιά του, εναρμόνιζε τα χρώματα μεταξύ τους,
χρησιμοποιώντας πιο συχνά τα δάχτυλά του και λιγότερο κάποιο
χρωστήρα. Σήμερα είναι επίσης γνωστό πως αρκετές από τις συνθέσεις
του περιέχουν στοιχεία αυτοσχεδιασμού, καθώς έχουν παρατηρηθεί
αλλαγές στα διαδοχικά στάδια ολοκλήρωσης αρκετών έργων. Πέθανε στις
27 Αυγούστου 1576 στη Βενετία.

22. ΣΑΝΤΡΟ ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΙ (ALESSANDRO DI MARIANO DI
VANNI FILIPEPI)
Ο Σάντρο Μποτιτσέλι (Αλεσάντρο ντι Μαριάνο Φιλιπέπι) ήταν από τους
σπουδαιότερους ζωγράφους της Αναγέννησης, η φήμη του οποίου άρχισε
να εξανεμίζεται στις αρχές του 16ου αιώνα όταν οι φιλοσοφικές ιδέες
που διαπερνούσαν τα έργα του άρχισαν να εκτοπίζονται. Η αναγνώριση
που έχει μέχρι σήμερα οφείλεται στην αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος
για το έργο του που προέκυψε στα μέσα του 19ου αιώνα.
Γεννήθηκε στη Φλωρεντία την 1η Μαρτίου 1445 και ήταν το τελευταίο
παιδί του βυρσοδέψη Μαριάνο ντι Βάνι.
Νέος δούλεψε ως χρυσοτέχνης. Στα 18 του χρόνια αποφάσισε να
ασχοληθεί με τη ζωγραφική. Μαθήτεψε στο πλευρό ενός από τους
διασημότερους ζωγράφους της Φλωρεντίας, του Φρά Φιλίπο Λίπι, στο
Πράτο. Ο πρώτος πίνακας που φιλοτέχνησε ήταν η Προσκύνηση των
Μάγων κατά την περίοδο 1465-67. Στη συνέχεια επέστρεψε στη γενέτειρά
του όπου απέκτησε δικό του εργαστήριο.

23. Στη δεκαετία του 1470, ο Μποτιτσέλι ολοκλήρωσε αρκετές
προσωπογραφίες επιφανών μάλιστα προσωπικοτήτων της εποχής, μέσα
από τις οποίες εδραιώθηκε η φήμη του. Στις σημαντικότερες από αυτές,
ανήκει η Προσωπογραφία του Τζουλιάνο των Μεδίκων.
Τον επόμενο χρόνο επισκέφτηκε τη Ρώμη, προσκεκλημένος του πάπα
Σίξτου Δ', προκειμένου να διακοσμήσει μαζί με άλλους διακεκριμένους
ζωγράφους της εποχής, τους τοίχους της Καπέλα Σιξτίνα. Ο Μποτιτσέλι
φιλοτέχνησε, για το σκοπό αυτό, δύο νωπογραφίες στις οποίες
απεικονίζονταν οι Πειρασμοί του Χριστού και η Εξέγερση των Εβραίων.
Επέστρεψε στη Φλωρεντία την άνοιξη του 1482 και τα επόμενα χρόνια
ολοκλήρωσε αρκετά αλληγορικά έργα, με θέματα δανεισμένα από τη
μυθολογία, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές συνθέσεις.
Στα τελευταία του έργα ο Μποτιτσέλι χρησιμοποίησε ένα πιο
απλουστευμένο ύφος προκειμένου να μην αποσπάται η προσοχή του
θεατή απο το κεντρικό θέμα εξαιτίας "περιττών" διακοσμητικών
στοιχείων. Αυτό ενίσχυε και την διδακτική λειτουργία των έργων του. Στο
τέλος της ζωής του, έμεινε μακριά απ' την αγαπημένη του τέχνη εξαιτίας
διάφορων ασθενειών αλλα και της αναπηρίας εξαιτίας παραμόρφωσης
της πλάτης του. Πέθανε στις 17 Μαΐου του 1519 και θάφτηκε στο
κοιμητήριο της εκκλησίας των Αγίων Πάντων.

26. ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ(EL GRECO)
(ΔΟΜΙΝΙΚΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΣ)
Γύρω από το χρόνο και τον τόπο γέννησης του ελληνικής καταγωγής
μεγάλου ζωγράφου, Ελ Γκρέκο υπάρχουν πολλές και ποικίλες εκδοχές. Η
επικρατέστερη είναι πως γεννήθηκε στο Ηράκλειο(Χάνδακα) της
Κρήτης(υποστηρίζεται από πολλούς πως γεννήθηκε στο χωριό Φόδελε
του Μαλεβιζίου) στις 5 Νοεμβρίου 1541 και πέθανε στο Τολέδο της
Ισπανίας στις 7 Απριλίου 1614. Στην Κρήτη σπούδασε ζωγραφική, κλασικά
γράμματα, αρχαία ελληνικά και λατινικά. Στο Χάνδακα, μια πόλη πλούσια
σε καλλιτεχνικά ερεθίσματα, ο Γκρέκο εξοικειώθηκε από νωρίς με έργα
Ιταλών καλλιτεχνών που κοσμούσαν τις καθολικές εκκλησίες της πόλης.
Ζωγράφιζε κυρίως φορητές εικόνες στο ύφος της μεταβυζαντινής
Κρητικής σχολής. Δάσκαλοί του στην Κρήτη ήταν ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, ο
Γεώργιος Κλόντζας και ο Θεοφάνης Στρελίτζας.
Στα έργα που ζωγράφισε στην Κρήτη κυριαρχεί η βυζαντινή παράδοση.
Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η απόδοση της πνευματικότητας των
μορφών. Απουσιάζουν η τρίτη διάσταση και η προοπτική, στοιχεία της
τεχνοτροπίας της Αναγέννησης, που θα υιοθετήσει αργότερα, όταν θα
βρεθεί στη Βενετία.

27. Το 1567 ο Θεοτοκόπουλος ή όπως έμεινε στην ιστορία ως Ελ Γκρέκο, πήγε
στην Ιταλία και συγκεκριμένα στη Βενετία. Γνωρίζει πολύ σημαντικούς
ζωγράφους, τον Τιτσιάνο, τον Τιντορέτο, το Βερονέζε και τον Μπασάνο.
Έμαθε να ζωγραφίζει συνθέσεις με ψηλόλιγνες μορφές, χρησιμοποιώντας
πλούσια φωτεινά χρώματα και να αποδίδει την προοπτική του βάθους,
ξεπερνώντας έτσι το βυζαντινό ύφος που τον χαρακτήριζε μέχρι τότε.
Όμως και στη Βενετία δεν παρέμεινε αρκετό καιρό. Έφυγε για τη Ρώμη
για να τελειοποιήσει αυτά που είχε μάθει. Εκεί συνάντησε πολλούς
διανοούμενους, διευρύνοντας έτσι τον κύκλο των γνωριμιών
του. Το 1577 καταγράφεται η παρουσία του Γκρέκο στην Ισπανία. Αρχικά
εγκαταστάθηκε στη Μαδρίτη και αργότερα στο Τολέδο, πόλη που
αποτελούσε τότε θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο της Ισπανίας. Εκεί
δημιούργησε ορισμένα από τα πιο γνωστά έργα της ώριμης περιόδου του
και γνώρισε την καθιέρωση. Εκεί απέκτησε ένα γιο, τον Χόρχε Μανουέλ
(Γεώργιος Εμμανουήλ), με την Χερόνιμα ντε λας Κουέβας. Πέθανε στις 7
Απριλίου του 1614 και αρχικά θάφτηκε στην εκκλησία του Αγίου
Δομήνικου στο Τολέδο. Το 1619, ο γιος του μετέφερε το λείψανό του στην
εκκλησία του Σαν Τορκουάτο, η οποία αργότερα κατεδαφίστηκε με
αποτέλεσμα να χαθεί το φέρετρό του.

28. Στην απογραφή που συνέταξε ο γιος του μετά το θάνατο τού Γκρέκο,
αναφέρονταν 143 ολοκληρωμένοι πίνακες, 45 γύψινα ή πήλινα
προπλάσματα, 150 σχέδια, 30 σχέδια για ρετάμπλ
(θρησκευτικολειτουργικές κατασκευές, οι οποίες περιλαμβάνουν έναν ή
περισσότερους πίνακες και κοσμούν τον χώρο πίσω από την αγία τράπεζα
των καθολικών εκκλησιών), καθώς και 200 χαρακτικά έργα.

32. ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ (MICHELANGELO DI LODOVICO
BUONARROTI SIMONI)
Ο Μικελάντζελο ντι Λοντοβίκο Μπουοναρότι Σιμόνι γνωστός περισσότερο
ως Μιχαήλ Άγγελος, ήταν γλύπτης, ζωγράφος, αρχιτέκτονας και ποιητής
της Αναγέννησης. Γεννήθηκε στο Καπρέζε της Ιταλίας, μια κωμόπολη 60
χλμ μακριά από τη Φλωρεντία, στις 6 Μαρτίου 1475. Ήταν γιος του
Λουντοβίκο ντι Μπουοναρότι ντι Σιμόνι και της Φραντσέσκα ντι Νέρι ντελ
Μινιάτο ντι Σιένα.
«Αν ήθελε κανείς να εξαγριώσει τον Μικελάντζελο, δεν είχε παρά να τον
αποκαλέσει ζωγράφο. Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του γλύπτη»
Το 1487 ξεκίνησε ως μαθητευόμενος στο εργαστήριο ζωγραφικής του
Ντομένικο Γκιρλαντάγιο. Εκεί ήρθε σε επαφή με την τεχνική της
νωπογραφίας και εξασκήθηκε στο σχέδιο. Σαν καλλιτέχνης πάντως υπήρξε
επι της ουσίας αυτοδίδακτος.Η κατάρτισή του αποκτήθηκε μελετώντας
κυρίως τα αρχαία ελληνικά αγάλματα και τα έργα των Τζιόττο και
Μασάτζιο.

33. Μαζί με το φίλο του ζωγράφο Francesco Granacci, ξεκινά να επισκέπτεται
τον Κήπο των Μεδίκων (1490-92). Εκεί θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει
τον επιφανή άρχοντα της Φλωρεντίας, τον Λορέντσο των Μεδίκων και
όλη την πνευματική ελίτ της εποχής. Το 1496 βρίσκεται στη Ρώμη. Ο
Μιχαήλ Άγγελος έμεινε στην πόλη της Ρώμης για περίπου πέντε χρόνια
και στη συνέχεια επέστρεψε στην Φλωρεντία. Χάρη στη φήμη που είχε
αποκτήσει στη Ρώμη, ανέλαβε αρκετές παραγγελίες έργων. Το 1505, ο
Μιχαήλ Άγγελος επέστρεψε στη Ρώμη μετά από πρόσκληση του νέου
Πάπα Ιουλίου Β΄και παίρνει διαταγή από τον Πάπα να ζωγραφίσει με την
τεχνική της νωπογραφίας την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα. Έπρεπε να
ζωγραφίσει περίπου χίλια τετραγωνικά!!! Ξεκινά στις 10 Μαΐου του 1508
και ως το 1512 ζωγράφισε περίπου 300 μορφές. Από αυτό το έργο ο
Μιχαήλ Άγγελος εξασφάλισε αιώνια δόξα. Από το 1536 ως τα
Χριστούγεννα του 1541 δουλεύει το έργο «Δευτέρα Παρουσία». Πέθανε
στις 18 Φεβρουαρίου του 1564. Σύμφωνα με τον Βαζάρι, διατύπωσε τη
διαθήκη του λέγοντας πως αφήνει "την ψυχή του στο Θεό, το σώμα του
στη γη και τα υλικά αγαθά στους πιο κοντινούς συγγενείς".

36. ΡΑΦΑΗΛ(RAFFAELLO SANZIO)
O Ραφαήλ ή Ραφαέλο Σάντσιο ήταν Ιταλός ζωγράφος και αρχιτέκτονας της
ύστερης Αναγέννησης. Ο Ραφαήλ γεννήθηκε το 1483 στο δουκάτο
Ουρμπίνο. Ο πατέρας του, Τζοβάνι Σάντι, ήταν διακεκριμένος ζωγράφος
που συχνά πρόσφερε τις υπηρεσίες του στην Αυλή του δούκα Φεντερίκο
ντα Μοντεφέλτρο και υπήρξε ο πρώτος δάσκαλος του γιου του στη
ζωγραφική. Αργότερα μαθήτευσε στο πλευρό του Περουτζίνο. Η πρώτη
επίσημη καταγραφή της δραστηριότητάς του χρονολογείται στις 10
Δεκεμβρίου του 1500. Οι μεγάλοι πίνακες του Ραφαήλ μοιάζουν τόσο
άνετα εκτελεσμένοι, που δεν τους συνδέεις συνήθως με σκληρή και
εντατική δουλειά. Για πολλούς ειναι ο ζωγράφος που έκανε τις γλυκιές
Παναγίες, οι οποίες έγιναν τόσο γνωστές ώστε να μην τις
αντιμετωπίζουμε πια σχεδόν σαν ζωγραφική.. Ο Ραφαήλ αν και πολύ νέος
ακόμα, πεθαίνει μετά από "επίπονο και δυνατό πυρετό" που κράτησε 8
μέρες στις 6 Απρίλη του 1520, Μ. Παρασκευή στις 3 το πρωί. Όπως όταν
είχε γεννηθεί!!

39. ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ (LEONARDO DI SER PIERO DA
VINCI)
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν Ιταλός αρχιτέκτονας, ζωγράφος, γλύπτης,
μουσικός, εφευρέτης, μηχανικός, ανατόμος, γεωμέτρης και επιστήμονας
που έζησε την περίοδο της Αναγέννησης.Γεννήθηκε στις 15 Απριλίου
1452. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, υπήρξε ακόμα σημαντικός εφευρέτης και
επιστήμονας, με σημαντική συνεισφορά στην ανατομία, και την
αστρονομία. Νόθος γιος του δικηγόρου Πιέρο ντα Βίντσι και της χωρικής
Κατερίνας, γεννήθηκε στην πόλη Αντσιάνο, κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας.
Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών στάλθηκε ως μαθητευόμενος στο
εργαστήριο του φλωρεντίνου ζωγράφου και αρχιτέκτονα Αντρέα ντελ
Βερόκιο, στο πλάι του οποίου παρέμεινε έως το 1480. Αυτή την περίοδο
έγιναν και οι πρώτες δημιουργίες του, στις οποίες αναδεικνύεται το
ταλέντο του στο σχέδιο, αλλά και η πειθαρχημένη προσοχή του στη
λεπτομέρεια όπως και σε όλες του τις σπουδές.

40. Οι σπουδές αυτές της φύσης (εκ του φυσικού) είχαν άμεση εφαρμογή σε
μεταγενέστερα έργα του, αφού σχεδόν σε κάθε πίνακα του διακρίνεται
και ένα τοπίο στο φόντο. Εν καιρώ θα ερευνήσει το πώς επιδρά η
ατμόσφαιρα στο χρώμα των μακρινών αντικειμένων. Εξαιρετικά και τα
σχέδια του, όπως ένα σχέδιο με το κρίνο. Τότε σχεδίαζε με μεταλλική
ακίδα και το φτερό της εποχής. 20 χρονών ήταν πια ανεξάρτητος
καλλιτέχνης αφού τον βρίσκουμε ως μέλος της συντεχνίας των
Φλωρεντινών ζωγράφων. Ο Ντα Βίντσι είχε εξίσου πάθος με την
συγγραφή. Έγραφε σχεδόν ασταμάτητα. Κρατούσε σημειώσεις και πάνω
στα σκίτσα του. Από εκεί μαθαίνουμε ότι τα πρώτα χρόνια του στη
Φλωρεντία ζωγράφιζε μικρούς πίνακες με την Θεοτόκο. Και ένα
αξιοπερίεργο γενικότερα για τις σημειώσεις του: για να διατηρηθούν με
πλήρη μυστικότητα όλες οι σημειώσεις του, γιατί ίσως να φοβόταν μη
θεωρηθούν αιρετικές, τις έγραφε από τα δεξιά προς τα αριστερά -
"κατοπτρική γραφή", όπου διαβάζεται μόνο μέσα από καθρέφτη,
αναγραμματίζοντας επίσης και κάποιες λέξεις για να τις κρατήσει
απόλυτα κρυφές. Ο Ντα Βίντσι ήταν αριστερόχειρας.

41. Οι πρώτοι πίνακες του Λεονάρντο δείχνουν πως δεχόταν αρχικά μικρές
παραγγελίες. Την ίδια περίοδο που ο ντα Βίντσι ξεκινούσε την πορεία του,
ζωγράφοι όπως ο Μποτιτσέλι ή ο Ντομένικο Γκιρλαντάγιο (δάσκαλος του
Μιχαήλ Άγγελου) βρίσκονταν στο αποκορύφωμα της καριέρας τους. Ήδη
από τη δεκαετία του 1470, ο ντα Βίντσι φαίνεται πως είχε καθιερωθεί ως
σημαντικός ζωγράφος. Η περίοδος μέχρι το 1482 αποτελεί κατά κάποιο
τρόπο την πρώτη εποχή της δημιουργίας του. Το 1482 ο Λεονάρντο ντα
Βίντσι μετακομίζει στο Μιλάνο επιχειρώντας ένα νέο ξεκίνημα ως
καλλιτέχνης. Την περίοδο 1487 - 1490 έγινε μέλος της αυλής του ηγεμόνα
του Μιλάνου, Λουδοβίκου Σφόρτσα. Εκεί καθιερώθηκε ως
προσωπογράφος . Το διάστημα 1495-1498, έπειτα από παραγγελία του
Λουδοβίκου Σφόρτσα, ζωγράφισε τον «Μυστικό Δείπνο» στο μοναστήρι
της Σάντα Μαρία ντε λε Γκράτσιε, που σε συνδυασμό με τη
μεταγενέστερη δημιουργία της Μόνα Λίζα απογείωσαν τη φήμη του.

42. Τον Δεκέμβριο του 1499 εγκαταλείπει το Μιλάνο και περνά ένα διάστημα
στη Βενετία, για να επιστρέψει το 1500 στη Φλωρεντία, όπου ξεκινά ίσως
η παραγωγικότερη περίοδός του ως ζωγράφος. Την περίοδο 1508-1512
ζει σχεδόν αποκλειστικά στο Μιλάνο, παρέχοντας τις υπηρεσίες του στον
κυβερνήτη της πόλης Σαρλ Ντ’ Αμπουάζ. Το Σεπτέμβριο του 1513 ο
Λεονάρντο επισκέπτεται τη Ρώμη υπό την προστασία του αδελφού του
πάπα Λεόντα Ι’, Τζουλιάνο των Μεδίκων. Στο περιβάλλον της παπικής
αυλής καταπιάνεται με διάφορα επιστημονικά πειράματα και μελέτες. Το
1516, δέχεται την πρόσκληση του βασιλιά της Γαλλίας, Φραγκίσκου Α’ και
εργάζεται ως ζωγράφος της βασιλικής αυλής. Στις 23 Απριλίου του 1519
συντάσσει τη διαθήκη του και τελικά πεθαίνει στις 2 Μαΐου του 1519 στο
Κλου της Γαλλίας, κοντά στον βασιλικό πύργο του Αμπουάζ.

47. ΓΙΑΝ ΒΑΝ ΑΙΚ(JAN VAN EYCK)
Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς γεννήθηκε ο Βαν Άικ· Υποθέτουν γύρω
στο 1385. Ο διασημότερος ζωγράφος της Πρώιμης Ολλανδικής Σχολής .
Αμέσως μετά το θάνατό του έγινε γνωστός στη βόρεια και κεντρική
Ευρώπη ως ζωγράφος μεγάλου βεληνεκούς και σπουδαιότητας. Ο βαν Άικ
οφείλει την επιτυχία του κυρίως στην ανανέωση της τεχνικής της
ελαιογραφίας και η φήμη του έμεινε ανέγγιχτη από το πέρασμα του
χρόνου. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τη μαθητεία του .Το όνομά του
πρωτοαναφέρεται το 1422 στη Χάγη , όπου προσλήφθηκε στην υπηρεσία
του κόμη της Ολλανδίας, Ιωάννη της Βαυαρίας. Το 1425, μετά τον θάνατο
του Ιωάννη της Βαυαρίας, ο βαν Άικ εντάσσεται στο καλλιτεχνικό
δυναμικό του Φιλίππου του Καλού, στην υπηρεσία του οποίου θα
παραμείνει για το υπόλοιπο της ζωής του. Ο κύριος όγκος του έργου του
βαν Άικ προέρχεται από τις παραγγελίες της βασιλικής αυλής στη Μπρυζ.
Εντούτοις, δεν έλλειπε η ιδιωτική πελατεία του. Αντίθετα με ότι
συνηθιζόταν στην εποχή του, ο βαν Άικ συχνά υπέγραφε τα έργα του και
χρονολογούσε τις κορνίζες τους. Πέθανε στις 5 Ιουλίου του 1441στη
Μπρυζ του Βελγίου.

51. ΑΛΜΠΡΕΧΤ ΝΤΥΡΕΡ(ALBRECHT DÜRER)
Ο Άλμπρεχτ Ντύρερ ήταν Γερμανός ζωγράφος, χαράκτης και μαθηματικός.
Υπήρξε σημαντικός καλλιτέχνης της εποχής του και με την πολύπλευρη
δραστηριότητά του σημειώνει την έναρξη της Αναγέννησης στη Βόρειο
Ευρώπη. O Ντύρερ ήταν διάσημος ήδη εν ζωή. Γεννήθηκε στη
Νυρεμβέργη στις 21 Μαΐου το 1471 και ήταν ο τρίτος γιος της οικογένειας
του Άλμπρεχτ Ντύρερ και της Βαρβάρας Χόλπερ. Η οικογένεια Ντύρερ
ίσως ήταν ουγγρικής καταγωγής. Ο πατέρας του ήταν χρυσοχόος στο
επάγγελμα, με αποτέλεσμα να διδαχθεί και ο Ντύρερ σε νεαρή ηλικία την
τέχνη της χρυσοχοΐας. Παρά την παράδοση της οικογένειας του που
σύμφωνα με αυτή θα έπρεπε να διαδεχθεί τη δουλειά του πατέρα του,
τον ενδιέφερε περισσότερο η ζωγραφική και το σχέδιο καθώς εκεί είχε
πολύ μεγάλη κλίση. Του επετράπη λοιπόν να μαθητεύσει κοντά στον
ζωγράφο Michael Wolgemut (Μίχαελ Βόλγκεμουτ) το 1486 σε ηλικία 15
ετών. Διδάχθηκε για τέσσερα χρόνια την τέχνη της χαρακτικής πάνω σε
ξύλο και χαλκό, υδατογραφία και ελαιογραφία.

52. Το 1494 ταξίδεψε στην Ιταλία για να σπουδάσει καλύτερα την τέχνη του
αλλά και για να ξεφύγει απ την επιδημία της πανώλης. Στην επιστροφή
του στην γενέτειρα του, ο Ντύρερ δημιούργησε το δικό του εργαστήριο
ξυλογραφίας, χαλκογραφίας και σχεδίου. Σύντομα απέκτησε φήμη και
είχε πολλές παραγγελίες. Το 1498, δημιούργησε μια σειρά ξυλογραφιών,
αποτελούμενη από 16 κομμένες ξύλινες πλάκες, όπου πάνω τους χάραξε
16 σκηνές επηρεασμένες απ την Αποκάλυψη του Ιωάννη.Μέσα από αυτή
τη συλλογή, ο Ντύρερ έκανε γνωστή την επιρροή που του ασκείται απ τη
θρησκεία και τη θεολογία.Το 1505 πραγματοποίησε το δεύτερο ταξίδι του
στην Ιταλία. Στην Ιταλία το έργο του γνώρισε μεγαλύτερη αναγνώριση.Την
Άνοιξη του 1507, επέστρεψε στη Νυρεμβέργη και παρέμεινε στη
Γερμανία μέχρι το 1520. Η περίοδος 1507-1511 αποτελεί διάστημα στο
οποίο ο Ντύρερ ασχολήθηκε περισσότερο με τη ζωγραφική,
ολοκληρώνοντας σημαντικά έργα του. Από το 1512, ο Ντύρερ εργάστηκε
για τον αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό Α' των Αψβούργων. Το καλοκαίρι του
1520 και μετά το θάνατο του Μαξιμιλιανού Α΄ επισκέφθηκε την
Ολλανδία. Κατά την παραμονή του προσβλήθηκε από κάποια ασθένεια
που τον επηρέασε μέχρι το τέλος της ζωής του. Πέθανε τον Απρίλιο του
1528, σε ηλικία 57 ετών και ενταφιάστηκε στο Ναό του Αγίου Ιωάννου,
στη Νυρεμβέργη.

56. ΜΑΝΙΕΡΙΣΜΟΣ
Ο όρος Μανιερισμός προέρχεται από την ιταλική λέξη maniera, που
σημαίνει τρόπος. Αναφέρεται συνήθως στην περίοδο 1520 έως 1580
περίπου. Τα μανιεριστικά έργα είναι επιτηδευμένα, εκλεπτυσμένα και
τεχνικά άψογα, είναι συνειδητά στιλιζαρισμένα , ανάγοντας το όμορφο
και συναρπαστικό της παράδοξης και φανταστικής εικονογράφησης σε
ιδεώδες. Με τον καιρό ,ο όρος άρχισε να χρησιμοποιείται με αρνητική
έννοια για κάποιους ζωγράφους του 16 ου αιώνα, που τα έργα τους
διακρίνονται για τα ασυνήθιστα βίαια χρώματα τους, τις συσπάσεις των
προσώπων και των σωμάτων, και την παράξενη ή ανορθόδοξη προοπτική
τους. Η επίσημη, τέλος υιοθέτηση του όρου Μανιερισμός για την
περίοδο που ακολούθησε την Ακμή της Αναγέννησης είναι πολύ πιο
πρόσφατη και συνδέεται με διαφορετικές συχνά εκτιμήσεις και ερμηνείες
για την τέχνη της εποχής. Υπάρχουν απόψεις που θεωρούν το
Μανιερισμό ένα είδος προέκτασης της αντίδρασης στην τέχνη της ακμής
της Αναγέννησης, ενώ άλλες τον βλέπουν ως σύμπτωμα της πνευματικής
κρίσης της εποχής ή ακόμα και ως μια πρώτη απόπειρα εφαρμογής του
δόγματος «η τέχνη για την τέχνη» και των αντιλήψεων που αυτό
συνεπάγεται.

57. Κυριότεροι εκπρόσωποι
. GIROLAMO FRANCESCO MARIA MAZZOLA DETTO IL PARMIGIANINO
. GIULIO ROMANO
. JACOPO PONTORMO
. ΒΡΟΝΤΖΊΝΟ(ANGELO DI COSIMO)
. ΤΙΝΤΟΡΕΤΟ(JACOPO ROBUSTI )
. ΤΖΟΥΖΕΠΕ ΑΡΤΣΙΜΠΟΛΤΙ(GIUSEPPE ARCIMBOLDI )
. ΡΌΣΟ ΦΙΟΡΕΝΤΊΝΟ (GIOVANNI BATTISTA DI JACOPO)

58. ΤΖΟΥΛΙΟ ΡΟΜΑΝΟ (GULIO PIPPI).
Ο Τζούλιο Ρομάνο(καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Ιταλού αρχιτέκτονα και
ζωγράφου Τζούλιο Πίπι . Γεννήθηκε το 1499 στην Ρώμη και εργάστηκε
στη Μάντοβα . Αγαπημένος μαθητής και αρχιβοηθός του Ραφαήλ και μια
από τις σημαντικότερες μορφές του Μανιερισμού. Το 1515 ο Τζούλιο
εργάστηκε στην Αίθουσα της φωτιάς του Ραφαήλ και μετά το θάνατο του
δασκάλου του το 1520 έγινε ο σημαντικότερος εκτελεστής του
ολοκληρώνοντας μερικά από τα ημιτελή έργα του. Το 1524 έφυγε για τη
Μάντοβα και έμεινε εκεί όλη την υπόλοιπη ζωή του κυριαρχώντας στα
καλλιτεχνικά γεγονότα της Αυλής των Γκονζάγκα. Το σημαντικότερο
επίτευγμά του ήταν το Παλάτσο ντελ Τε.
Πέθανε το 1546 στη Μάντοβα.

62. ΠΑΡΜΙΤΖΙΑΝΙΝΟ(GIROLAMO FRANCESCO MARIA
MAZZOLA DETTO IL PARMIGIANINO)
Ο Παρμιτζανίνο γεννήθηκε στη Πάρμα το 1503 και το κανονικό του όνομα
ήταν Τζιρόλαμο Φραντσέσκο Μαρία Ματσόλα. Στα 2 του χρόνια έχασε
τον πατέρα του και τον μεγάλωσαν οι δυο θείοι του που ήταν ζωγράφοι
στο εργαστήριο των οποίων και μεγάλωσε. Σε ηλικία 16 ετών του
ανατίθεται εικονογράφηση νωπογραφιών για τον ναό του Αγίου Ιωάννη
του Ευαγγελιστή της Πάρμας. Στα 24 χρόνια του φεύγει για την Ρώμη
όπου γίνεται εγκάρδια δεκτός και όπου κάποιοι βλέπουν στο ταλέντο του
τη Ανάσταση του Ραφαήλ. Ξεπερνώντας τις ποικίλες επιρροές, ο
Παρμιτζιανίνο έφτασε στα χρόνια της ωριμότητάς του, στη διαμόρφωση
ενός προσωπικού στυλ. Το τυπικό κάλλος έχει αντικατασταθεί στο έργο
του από μια κομψότητα, που εκφράζεται σε εξωπραγματικές μορφές, με
επιμήκεις αναλογίες. Οι Μαντόνες του, ραδινές σιλουέτες, με λεπτότατα
χέρια, έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία. «Η Παναγία με τον μακρύ λαιμό»,
εκτελεσμένη στην τελευταία περίοδο της ζωής του, είναι το
αριστούργημα του ζωγράφου, γεμάτο πνευματική έξαρση και αβρή χάρη.

63. Υπήρξε ονομαστός προσωπογράφος και χάραξε στον χαλκό πολλά σχέδιά
του, που με τη διάδοσή τους επέδρασαν στον ευρωπαϊκό μανιερισμό.
Το 1531 φυλακίζεται γιατί αδυνατεί να ολοκληρώσει νωπογραφίες που
είχε αναλάβει σε ναό της Πάρμας και δεν επέστρεψε τα χρήματα της
προκαταβολής για την εργασία του. Στα 37 χρόνια του πέθανε σε ένα
χωριό της Πάρμας αφήνοντας μιαν άνιση κληρονομιά: χίλια εκατό σχέδια
και χαρακτικά και μόλις 50 πίνακες και τοιχογραφίες.

67. TINTOΡETO(JACOPO ROBUSTI )
Ο Τιντορέττο, πραγματικό όνομα Τζάκοπο Ρομπούστι ήταν σημαντικός
ζωγράφος της Βενετικής Σχολής, ο οποίος έζησε και δημιούργησε στη
Βενετία του 16ου αιώνα. Γεννήθηκε το 1518ή 1519. Ήταν γιος του βαφέα
μεταξωτών Μπατίστα Ρομπούστι και από το επάγγελμα του πατέρα του
(ιταλικά tintore) πήρε το όνομα Τιντορέττο (μικρός βαφέας). Μαζί με τον
ήταν ο σημαντικότερος ζωγράφος του τέλους του 16ου αιώνα. Ο
Τιντορέττο προσπάθησε να συνδυάσει το χρώμα, για το οποίο έγινε
διάσημη η Σχολή της Βενετίας, με το σχέδιο της ρωμαϊκής και
φλωρεντινής Σχολής. Λέγεται - σύμφωνα με το βιογράφο του Ριντόλφι -
πως είχε γράψει στην είσοδο του εργαστηρίου του: «Σχέδιο Μιχαήλ
Αγγέλου και χρώμα Τιτσιάνο». Ζωγράφιζε δε με τόσο εξαιρετικά
απίστευτη ευχέρεια και ταχύτητα, ώστε οι συνάδελφοί του του έδωσαν
το παρωνύμιο ο «μαινόμενος».

68. Τα περισσότερα έργα του έγιναν σε τοιχογραφίες και κτίρια της πόλης του
και παραμένουν ακόμη εκεί: Ύστερα από τις καταστροφικές πυρκαγιές
στο Παλάτι των Δόγηδων (1574 και 1577) οι Καναλέττο και Βερονέζε ήταν
αυτοί στους οποίους ανατέθηκε η ανακατασκευή του εσωτερικού. Ο
Τιντορέττο ζωγράφισε, μεταξύ άλλων, το γιγαντιαίο πίνακα "Παράδεισος"
στον κεντρικό χώρο υποδοχής, ο οποίος θεωρείται ως ο μεγαλύτερος
πίνακας σε καμβά που έχει ποτέ δημιουργηθεί. Από τις σημαντικότερες
εργασίες του είναι η σειρά πινάκων που δημιούργησε για τη Σχολή του
San Rocco (Scuola Grande di San Rocco) στη Βενετία κατά το χρονικό
διάστημα 1565 - 1587, αν και εκεί συνέχισε να εργάζεται ως το θάνατό
του το 1594. Γενικότερα ο Τιντορέττο θεωρείται ως ο Βενετός ζωγράφος
που υιοθέτησε όσο κανείς συμπατριώτης του τις συναισθηματικές
απόψεις του Μανιερισμού, καθώς ήταν φανατικός θαυμαστής του
Μιχαήλ Αγγέλου, η επίδραση του οποίου είναι έντονη στο έργο του.
Πέθανε στις 31 Μαΐου 1594.

72. ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ
Καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε γύρο στα 1550 ως αντίδραση στον εξεζητημένο
μανιερισμό και θεωρεί ως ιδανικό την ελληνο-ρωμαϊκή αρχαιότητα. Οι
καλλιτέχνες κάνουν στροφή στην αρχαιότητα. Η λογική κυριαρχεί πάνω
στο συναίσθημα και τη φαντασία. Επιδιώκεται η τελειότητα, η αρμονία
και η ισορροπία. Εκφράζει την επιστροφή στο ρετρό, προτείνοντας
συγκροτημένη κίνηση, απαλές αντιθέσεις και αυστηρά περιγράμματα.
Κυριότεροι εκφραστές είναι: Nikolas Poussin, Annibale Carracci, Claude
Lorrain
O κλασικισμός το 16ο αιώνα δημιουργείται ως αντίδραση προς τις
ακρότητες της τέχνης του μανιερισμού και αργότερα προς τις ακρότητες
του μπαρόκ και αναπτύσσεται παράλληλα με αυτή κατά το 16ο αιώνα μΧ.
Ο κλασικισμός προτείνει μια ήρεμη και αρμονική σύνθεση, σχέδιο με
σωστές αναλογίες, ρυθμική κίνηση και φωτοσκιάσεις απαλές με
απαλότερο πλάσιμο των όγκων. Ο κλασικισμός εμφανίζεται αρχικά στην
Ιταλία με κύριο εισηγητή του το ζωγράφο Άννιμπαλε Καράτσι. Όμως ο
αξιολογότερος κλασικιστής είναι ο γάλλος Νικολά Πουσέν. Με τον όρο
κλασικισμός εκφράζεται η αισθητική θέση εκείνων των καλλιτεχνών των
συγγραφέων και των κριτικών που υποστηρίζουν ότι το αντικείμενο της
τέχνης είναι μια παγκόσμια, αιώνια και αναλλοίωτη ιδέα του ωραίου. Με
αυτήν την γενική έννοια ο κλασικισμός παρουσιάζεται σε κάθε εποχή και
χώρα .

73. Κυριότεροι εκπρόσωποι
. NICOLAS POUSSIN
. ANNIBALE CARRACCI
. CLAUDE LORRAIN

74. ΝΙΚΟΛΑ ΠΟΥΣΕΝ(NICOLAS POUSSIN)
Ο Νικολά Πουσέν γεννήθηκε στο Λεζ Αντέλ της Νορμανδίας το 1594.
Ξεκίνησε τα μαθήματα ζωγραφικής αλλά και την κύρια ενασχόληση του
με την ζωγραφική στη Γαλλία. Το 1624 αποφάσισε να φύγει για τη Ρώμη
όπου και ζωγραφίζοντας άρχισε να γίνεται διάσημος. Η φήμη του έφτασε
και στα αυτιά του παντοδύναμου καρδινάλιου Ρισελιέ ο οποίος και τον
κάλεσε να επιστρέψει στην πατρίδα. Επέστρεψε στο Παρίσι αλλά έμεινε
μόνο 2 χρόνια για να επιστρέψει το 1642 στη Ρώμη, όπου και έμεινε έως
τον θάνατο του. Υπήρξε υπέρμαχος του κλασικισμού στη ζωγραφική και
για τον σύγχρονό του Caravaggio πίστευε ότι είχε έρθει στον κόσμο για
να καταστρέψει τη ζωγραφική . Πέθανε το φθινόπωρο του 1665 και
ενταφιάστηκε στον Σαν Λορέντζο ιν Λουτσίνα, την εκκλησία της ενορίας
του στη Ρώμη.

75. Τα θέματά του τα αντλούσε από την ελληνική και ρωμαϊκή ιστορία και
μυθολογία, από την Αγία Γραφή και ζωγράφιζε σκηνές σε γαλήνιο και
αρμονικό βάθος, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα εντελώς διαφορετική
από την ατμόσφαιρα του ιταλικού μπαρόκ. Κάθε κίνηση στους πίνακές
του είναι συγκρατημένη και η οικονομία του χώρου διέπεται από
μαθηματικές αναλογίες. Ο κλασικισμός του αναπτύσσεται ανάμεσα στη
δύναμη της φαντασίας και στην αυστηρή πειθαρχία των εκφραστικών του
μέσων. Η συγκινησιακή ένταση υπάρχει αλλά είναι ελεγχόμενη.

80. ΑΝΙΜΠΑΛΕ ΚΑΡΑΤΣΙ(ANNIBALE CARRACCI)
Ο Ανίμπαλε Καράτσι γεννήθηκε στην Μπολόνια το 1560. Για μεγάλο
χρονικό διάστημα, συνεργάστηκε μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του
Αυγουστίνο και τον ξάδελφό του Λουδοβίκο Καράτσι. Μαζί ξεκίνησαν και
ένα καταξιωμένο εργαστήριο-σχολή ζωγραφικής- στην γενέτειρά τους. Το
οικογενειακό τους περιβάλλων δεν είχε και την καλλίτερη σχέση με τις
τέχνες μιας και ο ξάδελφος του ήταν γιος χασάπη και ο πατέρας του
ράφτης.
Ο Ανίμπαλε ταξίδεψε μελετώντας και ζωγραφίζοντας στη Βενετία, στη
Πάρμα και στη Ρώμη.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα
υγείας, κυρίως την κατάθλιψη που τον βρήκε το 1603 και τον έκανε να
χάσει το ιδιαίτερο ενδιαφέρων που είχε για τη ζωγραφική.
Πέθανε το 1609, στα 49 του χρόνια στη Ρώμη.

84. ΚΛΩΝΤ ΛOPΡΕΝ(CLAUDE LORRAIN GELLÉE)
Γεννήθηκε στη Γαλλία στις αρχές του 17ου αιώνα. Έζησε έως το τέλος της
ζωής του στη Ρώμη, όπου είχε εγκατασταθεί από τη νεανική του ηλικία.
Θεωρείται από τους μεγαλύτερους τοπιογράφους και χαλκογράφους.
Πρώτος δάσκαλός του ήταν ο Αγκοστίνο Τάσι, ζωγράφος τοπίων και
διακοσμητικών αρχιτεκτονημάτων. Στην εξέλιξή του έπαιξαν σημαντικό
ρόλο οι επαφές με τους συγχρόνους του Νικολά Πουσσέν και Πέτερ βαν
Λερ, η μελέτη του τοπίου των Καρράτσι και των οπαδών τους και οι
Φλαμανδοί και Γάλλοι ζωγράφοι. Το έργο του Λορραίν, που ανήκει στη
λεγόμενη ιδανική τοπιογραφία, χαρακτηρίζει ο πλούτος της φαντασίας σε
συνδυασμό με την ακρίβεια στη μίμηση της φύσης και ιδιαίτερα στην
απόδοση των παραλλαγών του φωτός.

85. Στο ώριμο, προσωπικό ύφος του διακρίνεται η προτίμηση για το κλασικό
τοπίο, η παρατήρηση της φύσης σε διάφορες ώρες και με τις διάφορες
επιπτώσεις του φωτός και κυρίως η ερμηνεία του τοπίου σύμφωνα με το
ιδανικό του κάλλους και της αρμονίας. Σημαντική θέση στο έργο του
κατέχουν τα θαυμάσια σχέδιά του και ιδιαίτερα τα 195 σχέδια του
«Βιβλίου της Αλήθειας» που φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο, πιστά
αντίγραφα των ελαιογραφιών του από το 1635 και ύστερα, τα οποία
αποτελούν πλήρη τεκμηρίωση του έργου του και εκτελέστηκαν με σκοπό
να παρεμποδίσουν την κυκλοφορία των πλαστών πινάκων που είχαν
αρχίσει να κατασκευάζονται ενώ ακόμη ζούσε. Πέθανε στη Ρώμη στις 23
Νοεμβρίου 1682.

89. ΜΠΑΡΟΚ
Ο όρος Μπαρόκ προέρχεται πιθανόν από την πορτογαλική λέξη
‘’barroco’’, που σημαίνει ‘’ακανόνιστο’’ μαργαριτάρι. Χρησιμοποιήθηκε
αρχικά με αρνητική μάλλον σημασία, για να περιγράψει έργα τέχνης,
κυρίως αρχιτεκτονικής του 17ου αιώνα, τα οποία θεωρούσαν
ανορθολογικά γιατί ο καλλιτέχνης δεν τηρούσε τους κανόνες των
αναλογιών, αλλά αντίθετα ακολουθούσε μια εκφραστική ελευθερία.
Αργότερα χρησιμοποιήθηκε για να προσδιορίσει την τέχνη της
συγκεκριμένης αυτής εποχής με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Κατά
την περίοδο την οποία εξετάζουμε ο καθολικός κόσμος της Δύσης
χωρίστηκε στα δύο: Μεταρρύθμιση και Αντιμεταρρύθμιση είναι οι δύο
όροι που χρησιμοποιούνται για να ορίσουν την επανάσταση των
διαμαρτυρομένων κατά της Καθολικής Εκκλησίας και την αντίδραση των
καθολικών αντίστοιχα.

90. Αποτέλεσμα των παραπάνω συγκρούσεων ήταν το μοίρασμα της
Ευρώπης σε δύο θρησκευτικές περιοχές.
Το σύνολο της βόρειας Ευρώπης ασπάστηκε τον προτεσταντισμό, ενώ η
νότια Ευρώπη παρέμεινε καθολική. Επίσης, σε πολιτικό επίπεδο ο 17ος
αιώνας χαρακτηρίζεται ως ο αιώνας της απολυταρχίας. Ενισχύεται,
δηλαδή, η εξουσία των ηγεμόνων, με αποτέλεσμα το κράτος να γίνει
ισχυρότερο όσο ποτέ άλλοτε. Ως άμεση απόρροια των παραπάνω
θεωρείται η ενίσχυση και η ισχυροποίηση της αστικής τάξης των βόρειων
περιοχών της Ευρώπης. Η τέχνη του Μπαρόκ υπηρετεί ταυτόχρονα τόσο
την κοσμική όσο και τη θρησκευτική εξουσία.
Πρωτοεμφανίστηκε στην Ρώμη και σύντομα επεκτάθηκε όχι μόνο στην
υπόλοιπη Ευρώπη , αλλά και στις αποικίες της Κεντρικής και Νότιας
Αμερικής .
Κυρίαρχο στοιχείο της τέχνης του Μπαρόκ είναι η έξαρση των
συναισθημάτων, η επιβλητικότητα και η υπερβολή. Στα έργα της
περιόδου αυτής ο χώρος γίνεται πολύπλοκος, οι μορφές παρουσιάζουν
κινητικότητα και ροή, και γενικά αυτό που επιδιώκεται είναι η σύνθεση
αντίθετων στοιχείων, όπως το κοίλο και το κυρτό ή το φωτεινό και το
σκοτεινό. Τα χρώματα είναι έντονα, ενώ τα παιχνίδια της σκιάς και του
φω τός αποκτούν μεγάλη σημασία. Η σύνθεση της μορφής καθορίζεται
από την κίνηση και την έκφραση και όχι από τις αναλογίες.

91. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• PETER PAUL RUBENS
• ANTHONY VAN DYCK
• FRANS HALS
• REMBRANDT HARMENSZOON VAN RIJN
• JOHANNES VERMEER
• ANNIBALE CARRACCI
• MICHELANGELO MERISI DA CARAVAGGIO
• DIEGO RODRIGUEZ DA SILVA Y VELAZQUEZ

92. ΠΕΤΕΡ ΠΑΟΥΛ ΡΟΥΜΠΕΝΣ(PETER PAUL RUBENS)
Γεννήθηκε το 1577 στο Σίγκεν της Βόρειας Βεστφαλία από Φλαμανδούς
προτεστάντες γονείς και σε ηλικία μόλις 10 ετών αναγκάστηκε να
μεταναστεύσει με τη μητέρα του στην Αμβέρσα, λόγω των θρησκευτικών
ταραχών που ξέσπασαν στη γενέτειρά του. Εκεί ξεκινά σπουδές
ζωγραφικής που διαρκούν από το 1589 μέχρι το 1598, στο πλευρό
επιφανών ζωγράφων της εποχής. Σε ηλικία 23 ετών, ο Ρούμπενς ταξίδεψε
στην Ιταλία για να βελτιώσει την ζωγραφική του παιδεία. Καθώς φαίνεται
εκείνη την εποχή επηρεάστηκε ανεξίτηλα από τα χρώματα και τις
συνθέσεις των Veronese και Tintoretto, καθώς και από το ύφος του
Τισιάνο, πράγμα που είναι εμφανές σε μεταγενέστερα έργα του. Το 1608,
μετά τον θάνατο της μητέρας του, επέστρεψε στην Αμβέρσα και έγινε ο
ευνοούμενος καλλιτέχνης του Ισπανού κυβερνήτη των Κάτω Χωρών,
εύνοια την οποία διατήρησε μέχρι τον θάνατό του. Τα επόμενα χρόνια
και μέχρι το τέλος της ζωής του, εργάζεται ως ο επίσημος ζωγράφος σε
διαφορετικές αυλές, παράγοντας κατά κύριο λόγο πίνακες κατά
παραγγελία.

93. Μέχρι το θάνατό του, το 1640, είχε μέσα του ασίγαστη την επιθυμία να
επιστρέψει τουλάχιστον 1 φορά στην ιταλική χερσόνησο, επιθυμία που
ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, παρά το γεγονός ότι ταξίδεψε στη Γαλλία,
την Αγγλία και την Ισπανία. Οι πίνακές του χαρακτηρίζονται κυρίως από
θέματα θρησκευτικού περιεχομένου ή εμπνευσμένα από τη μυθολογία.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποσύρθηκε στον Πύργο του Στέεν,
όπου και ζωγράφισε (παρά την ασθένειά του) μια σειρά από υπέροχα
τοπία και σκηνές από την αγροτική ζωή.
Πέθανε το 1640, σε ηλικία 63 ετών, από καρδιακή προσβολή.
Το σπίτι στην Αμβέρσα όπου έζησε τα τελευταία του χρόνια λειτουργεί
σήμερα ως μουσείο.

97. ΡΕΜΠΡΑΝΤ ΧΑΡΜΕΝΣΟΟΝ ΒΑΝ ΡΕΙΝ(REMBRANDT
HARMENSZOON VAN RIJN)
Ο Ρέμπραντ γεννήθηκε στην Ολλανδία στο Λέυντεν στις 15 Ιουλίου του
1606. Ήταν μείζων Ολλανδός ζωγράφος και χαράκτης του 17ου αιώνα,
που σήμερα συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων ζωγράφων όλων των
εποχών. Το όνομά του συμβολίζει την περίοδο της «χρυσής εποχής» της
Ολλανδίας, στην οποία ανήκει χρονικά το έργο του. Φιλοτέχνησε
συνολικά περίπου 400 πίνακες, περισσότερα από 1000 σχέδια
ζωγραφικής και περίπου 290 χαρακτικά, αν και μέρος των έργων που
αποδίδονται στον Ρέμπραντ –κυρίως έργα ζωγραφικής και σχέδια–
αμφισβητείται. Το Μάιο του 1620 γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο του
Λέιντεν, ωστόσο σύμφωνα με τον Orlers δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του
καθώς, κατόπιν επιθυμίας του ίδιου, ξεκίνησε να εκπαιδεύεται ως
ζωγράφος. Αρχικά μαθήτευσε, για τρία χρόνια, στο πλευρό του
διακεκριμένου Ολλανδού ζωγράφου Γιάκομπ φαν Σβάνενμπουρχ, ο
οποίος διέθετε εργαστήριο στο Λέιντεν και είχε εργαστεί στο παρελθόν
στην Ιταλία Δεύτερος δάσκαλος του Ρέμπραντ, για διάστημα έξι μηνών,
υπήρξε ο φημισμένος ζωγράφος Πίτερ Λάστμαν, που εργαζόταν στο
Άμστερνταμ.

98. Το 1626, ο Ρέμπραντ επέστρεψε στο Λάιντεν με σκοπό να εργαστεί ως
αυτόνομος ζωγράφος. Εκείνη την εποχή ζωγραφίζει όλα τα μέλη της
οικογένειας του, εκτός από τον εαυτό του. o Ρέμπραντ προσπάθησε από
νωρίς να διακριθεί ως «ιστορικός ζωγράφος», ασκούμενος στην έκφραση
των προσώπων και των χειρονομιών, έτσι ώστε να αποδώσει πιστά τα
ανθρώπινα «πάθη», δηλαδή την ψυχική κατάσταση και έκφραση των
μορφών. Μία ριζική αλλαγή στο ύφος των έργων του παρατηρήθηκε στα
τέλη του 1626 και αφορούσε στη χρήση του φωτός. Ο Ρέμπραντ επέλεξε
να φωτίζει πολύ έντονα τις σημαντικές στιγμές της δράσης, πρακτική που
ακολούθησε σχεδόν σε όλα τα μεταγενέστερα έργα του, αφήνοντας
παράλληλα μεγάλο τμήμα του χώρου στη σκιά. Οι προσωπογραφίες του
Ρέμπραντ δεν ανταποκρίνονταν πάντα στις παραδοσιακές μορφές
παρουσίασης. Συχνά συνέθετε πορτρέτα στα πρότυπα των ιστορικών
πινάκων του, ενώ σε περιπτώσεις που οι παραγγελιοδότες του δεν το
επέτρεπαν, ακολουθούσε την παραδοσιακή τεχνοτροπία που
κυριαρχούσε. To γεγονός πως έλαβε παραγγελίες από επιφανείς
προσωπικότητες αποτελεί ένδειξη πως οι προσωπογραφίες του ήταν
εξαιρετικά ακριβείς και ρεαλιστικές απεικονίσεις.

99. Το αστέρι του Ρέμπραντ θα λάμψει όλη τη δεκαετία του 1630.
Μεσουρανεί.
Οι παραγγελίες των πελατών του πολλαπλασιάζονται, καθώς και οι μ
αθητές του.
Παράλληλα με τις προσωπογραφίες που αναλάμβανε, ο Ρέμπραντ
συνέχισε να φιλοτεχνεί ιστορικά θέματα, δανεισμένα κυρίως από τη
Βίβλο και την κλασική αρχαιότητα. O Ρέμπραντ επηρεάστηκε γενικά από
το έργο των Φλαμανδών ζωγράφων και ειδικότερα του Ρούμπενς. Η
τροπή των γεγονότων στην προσωπική ζωή του Ρέμπραντ και ειδικότερα
ο θάνατος της συζύγου του επέδρασαν καταλυτικά στο έργο του,
περιορίζοντας σημαντικά την επιθυμία του να αναλάβει παραγγελίες.
Από το 1642 και για τα επόμενα δέκα περίπου χρόνια, η παραγωγικότητά
του μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό, ενώ τα έργα που φιλοτέχνησε
παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις σε σύγκριση με τα προγενέστερα. Την
περίοδο 1642-43 αλλά και μετά το 1647, ζωγράφισε ελάχιστα, γεγονός
που συνιστά ένα από τα «αινίγματα» της καλλιτεχνικής του πορείας. Το
1649 δεν καταγράφεται επίσης κανένας πίνακας ζωγραφικής του
Ρέμπραντ, παρά μόνο χαρακτικά έργα του.

100. Πεθαίνει στις 4 Οκτωβρίου του 1669.
Ο Ρέμπραντ δεν ταξίδεψε πουθενά έξω από την χώρα του. Δεν πήγε στη
Ρώμη όπως έκαναν όλοι οι ζωγράφοι της εποχής του. Βαριόταν τα
ταξίδια, πολύ περισσότερο που θα τον αποσπούσαν από
τον εντατικό ρυθμό της δουλειάς του.
Οι κριτικοί τέχνης μέχρι τον 19ο αιώνα
χαρακτήρισαν το ύφος του έργου του χυδαίο. Οι ρομαντικοί του 19ου
αιώνα το επανεκτίμησαν και οι ιμπρεσιονιστές πήραν από αυτόν την
ακατέργαστη χρήση του χρώματος του. Ο Βαν Γκογκ λάτρευε τις πινελιές
του Ρέμπραντ.

105. ΚΑΡΑΒΑΤΖΙΟ(MICHELANGELO MERISI DA
CARAVAGGIO)
Ο Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζιο, γνωστός περισσότερο απλά ως
Καραβάτζιο, ήταν Ιταλός ζωγράφος, το έργο του οποίου ανήκει χρονικά
στα τέλη του 16ου έως τις αρχές του 17ου αιώνα. Γεννήθηκε στις 29
Σεπτεμβρίου του 1571.Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πρώτους
μοντέρνους ζωγράφους, ενώ σημαντική θεωρείται η συνολική επίδρασή
του στην ευρωπαϊκή ζωγραφική. Παρά την επίδραση που είχε το έργο του
στην εποχή του, αλλά και τις ισχυρές αντιδράσεις που προκάλεσε,
περιέπεσε σε λήθη τους αιώνες που ακολούθησαν το θάνατό του, για να
επανέλθει στο προσκήνιο κυρίως στη διάρκεια του 20ού αιώνα,
καταλαμβάνοντας και διατηρώντας έως σήμερα περίοπτη θέση στην
ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης. Πέθανε στις 18 Ιουλίου του 1610.

109. ΒΕΛΑΘΚΕΘ(DIEGO RODRIGUEZ DA SILVA Y VELAZQUEZ)
Ο Ντιέγο Ροντρίγκεθ ντε Σίλβα Βελάθκεθ, γεννήθηκε στη Σεβίλλη στις 5
Ιουνίου του 1599, γόνος οικογένειας που ανήκε στην κατώτερη
αριστοκρατία. Η κλίση του στη ζωγραφική φάνηκε από μικρή ηλικία. Σε
ηλικία μόλις 18 ετών παίρνει τον τίτλο του δασκάλου ζωγραφικής, μιας
και ήταν ο καλλίτερος μαθητής. Στις αρχές του 1620, η φήμη του είχε
αρχίσει να εδραιώνεται στη Σεβίλλη και το 1622 αποφάσισε να
εγκατασταθεί στη Μαδρίτη. Την άνοιξη του 1623 κατάφερε να γίνει
αυλικός ζωγράφος στην Ισπανική αυλή του Φιλίππου Δ' για όλη του τη
ζωή. Ως ζωγράφος της αυλής διακρίθηκε κυρίως ως δεξιοτέχνης
προσωπογράφος. Η πρώτη παραγγελία που του ανατέθηκε ήταν μία
προσωπογραφία του ίδιου του Φιλίππου Δ', πράγμα που του εξασφάλισε
και το προνόμιο να είναι ο αποκλειστικός προσωπογράφος του βασιλιά.
Το 1629 τον βρίσκουμε στην Ιταλία να μελετά τα έργα του Ραφαήλ και του
Μιχαήλ Άγγελου. ο Βελάθκεθ επέστρεψε στη Μαδρίτη το 1631. Τον
Ιανουάριο του 1649, ο Βελάθκεθ αναχώρησε ξανά για την Ιταλία και
επέστρεψεστη Μαδρίτη το 1651.

110. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Βελάθκεθ βρισκόταν στο απόγειο
της σταδιοδρομίας του ως αυλικός ζωγράφος και αξιωματούχος. Το 1659,
ο βασιλιάς αποφάσισε να του απονείμει τον τίτλο του ιππότη. Πέθανε
στις 6 Αυγούστου 1660. Η ταφή του έγινε στην εκκλησία του Σαν Χουάν
Μπαουτίστα, παρουσία ευγενών και αυλικών. Ο Βελάθκεθ κατέχει μία
θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους ζωγράφους στην ιστορία της
τέχνης, ενώ η δεξιοτεχνία και η τεχνική του, τον έκαναν να ξεχωρίσει από
τους υπόλοιπους καλλιτέχνες του «χρυσού αιώνα» της ισπανικής
ζωγραφικής, θεωρούμενος ένας από τους πατέρες της ισπανικής σχολής.
Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του περιλαμβάνει προσωπογραφίες,
ατομικές ή και ομαδικές. Σε πολύ μικρότερο βαθμό, επιδόθηκε στο είδος
των θρησκευτικών συνθέσεων. Ο Βελάθκεθ κατάφερε να γνωρίσει εν ζωή
μεγάλη αποδοχή ως ζωγράφος, αλλά και κύρος στην αυλή του Φίλιππου
Δ‘. Σε αντίθεση όμως με την περίπτωση του Ρούμπενς, που καταξιώθηκε
την ίδια περίπου περίοδο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το έργο του Βελάθκεθ
παρέμεινε ελάχιστα γνωστό εκτός των ισπανικών συνόρων.

111. Τόσο ο Ρούμπενς όσο και ο Βελάθκεθ, υπήρξαν σημαντικοί δεξιοτέχνες
του χρώματος, ωστόσο ενώ ο φλαμανδός ζωγράφος διακρίθηκε για τον
έντονο δυναμισμό των έργων του, ο Βελάθκεθ προσέγγιζε τα θέματά του
με έναν απλούστερο, πιο άμεσο και απέριττο τρόπο. Κατά το δεύτερο
μισό του 19ου αιώνα, το έργο του αποτέλεσε πρότυπο για τα κινήματα
του ρεαλισμού και του ιμπρεσιονισμού. Ο Εντουάρ Μανέ τον αποκάλεσε
«ζωγράφο των ζωγράφων» και από τότε αρκετοί καλλιτέχνες της
μοντέρνας τέχνης, όπως ο Πάμπλο Πικάσσο ή ο Σαλβαδόρ Νταλί,
συνέχισαν να του αποδίδουν φόρο τιμής, αναπαράγοντας ορισμένους
από τους δημοφιλέστερους πίνακές του.

115. ΡΟΚΟΚΟ(ROCCOCO)
Η ονομασία roccoco εμφανίζεται στη Γαλλία γύρω στα 1715 ως
αντίδραση στη διακόσμηση του ανακτόρου των Βερσαλλιών και είχε
μικρή διάρκεια, περίπου 4 δεκαετίες. Προέρχεται από τη λέξη ΄΄rocaille΄΄
που σημαίνει όστρακο. Οι καμπύλες των διακοσμητικών στοιχείων του
ροκοκό μοιάζουν αρκετά στις γραμμές των οστράκων, των κοχυλιών. Αν
και το ροκοκό έχει τις ρίζες του στις καθαρά διακοσμητικές τέχνες,
εκφράστηκε και μέσω της ζωγραφικής. Οι ζωγράφοι του ροκοκό
χρησιμοποίησαν ντελικάτα χρώματα και πολλές καμπύλες, διακοσμώντας
τους πίνακες τους με μυθολογικά στοιχεία και αγγέλους. Η ζωγραφική
πορτραίτων ήταν πολύ διαδεδομένη την εποχή του ροκοκό. Σε αντίθεση
με το μπαρόκ η ζωγραφική του ροκοκό ξέφυγε από τα μέχρι τότε στενά
περιθώρια που επέβαλλε η εκκλησία, απεικονίζοντας ευχάριστες
καθημερινές σκηνές, με ειδυλλιακά τοπία και πρόσωπα από την
αριστοκρατία σε διάφορες ασχολίες. Τα χρώματα στη ζωγραφική είναι
φωτεινά και διάφανα με τόνους παστέλ, χωρίς βαθιές φωτοσκιάσεις.

116. Kυριότεροι εκπρόσωποι
ΓΑΛΛΙΑ:
ANTOINE WATTEAU
JEAN HONORE FRAGONARD
FRANCOIS BOUCHER
ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ:
GIOVANNI BATTISTA TIEPOLO
ΑΓΓΛΙΑ:
WILLIAM HOGARTH

117. ΖΑΝ ΑΝΤΟΥΑΝ ΒΑΤΤΩ (JEAN-ANTOINE WATTEAU)
ΟΖαν-Αντουάν Βατό γεννήθηκε στη Valenciennes στις 10 Οκτωβρίου
1684.Γιος ενός εμπόρου υφασμάτων ή κατ' άλλους γιος οικοδόμου, ο
Αντουάν Βαττώ έζησε σε μια πολυμελή οικογένεια. Ήδη σε ηλικία 10 ετών
ξεκίνησε να ασχολείται με την ζωγραφική σε ηλικία 15 ετών παίρνοντας
μαθήματα από έναν επαγγελματία ζωγράφο, αρκετά γνωστό στη
γενέτειρά του. Το 1702 κατέφυγε στο Παρίσι, μόνος, χωρίς προστασία και
οικονομική βοήθεια και ξεκίνησε να δουλεύει περιοδικά στα εργαστήρια
πολλών ζωγράφων. Το 1709 ο Βαττώ προσπάθησε να πετύχει στο
διαγωνισμό της Γαλλικής Ακαδημίας αλλά απορρίφθηκε. Προσπάθησε
ξανά το 1712 και πέτυχε όχι μόνο να γίνει δεκτός αλλά να αναγνωριστεί
ως πλήρες μέλος της Ακαδημίας. Ο Βαττώ είναι ο πιο χαρακτηριστικός
εκπρόσωπος του «ροκοκό» στη ζωγραφική, τεχνοτροπίας που διαδέχτηκε
το «μπαρόκ».

118. Η τεχνική του η οποία χαρακτηρίζει τον Αντουάν Βαττώ, είναι τα ωραία
χρώματα, ο απαλός φωτισμός και τα ειδυλλιακά θέματα των πινάκων του.
Πηγή έμπνευσης η φύση, απεικονίζει μια ζωή χωρίς δυσκολίες και
καθημερινότητα, χαρούμενες εξορμήσεις στα βουνά, χρώματα απαλά,
πλούσιος διάκοσμος στα έργα του, όμορφες γυναίκες και ερωτευμένα
ζευγάρια. Ονομαστές είναι, οι περίφημες «fêtes galantes» (σκηνές από
υπαίθριες γιορτές). Η υγεία του Βαττώ ήταν εύθραυστη όταν το 1720
ταξίδεψε γι αυτόν ακριβώς το λόγο στο Λονδίνο, για να συμβουλευτεί το
γιατρό του. Είχε εκφράσει στους φίλους του την βαθιά ανησυχία για την
υγεία του, που μάλλον ήταν χρόνια και παρέπεμπε στα παιδικά του
χρόνια. Επέστρεψε στο Παρίσι και έζησε τους τελευταίους μήνες της ζωής
του. Πέθανε στις 18 Ιουλίου του 1721 σε ηλικία μόλις 36 ετών. Άφησε
γύρω στους διακόσιους πίνακες, πλήθος σχεδίων και αρκετά χαρακτικά.
Και όλα αυτά μέσα σε 15 μόλις χρόνια.

122. ΖΑΝ ΟΝΟΡΕ ΦΡΑΓΚΟΝΑΡ(JEAN-HONORÉ
FRAGONARD )
Γεννήθηκε στις 5 Απριλίου 1732 στο Γκράς της Γαλλίας. Στην ηλικία των
έξι ετών ο Ζαν Ονορέ Φραγκονάρ εγκαταλείπει την γενέτειρά του, για να
εγκατασταθεί μαζί με την οικογένεια του στο Παρίσι, όπου θα περάσει
ολόκληρη σχεδόν την υπόλοιπη ζωή του. Ήδη από πολύ μικρός λάτρευε
την ζωγραφική και οι γονείς του, βλέποντας το αυτό, τον έστειλαν σε
ηλικία 14 ετών στο καλλιτεχνικό εργαστήρι του Φρανσουά Μπουσέ. Είχε
εμπνευστεί από την ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα και ήταν ένας
από τους πιο παραγωγικούς καλλιτέχνες της εποχής του. Τα αισθησιακά
και ερωτικά θέματα τα οποία ζωγράφιζε ο Φραγκονάρ μάγεψαν τους
μεγαλοαστούς και τους αριστοκράτες και γρήγορα απέκτησε μεγάλη
απήχηση στην Γαλλία.

126. Νεοκλασικισμός
Με τον όρο ΄΄Νεοκλασικισμός΄΄ εννοούμε το ρεύμα της τέχνης που
επικράτησε από το 1750 περίπου έως τις πρώτες δεκαετίες του 19ου
αιώνα και εξέφρασε το θεωρητικό προβληματισμό της εποχής, την
επαναστατική ορμή και τα υψηλά οράματα της κοινωνίας. Η νεοκλασική
τέχνη είναι το αποτέλεσμα της αντιδράσεως στο μπαρόκ και στο ροκοκό.
Σκοπός της τέχνης είναι να πραγματοποιήσει το ιδανικό κάλλος,
απομιμούμενη τη φύση. Θεμελιώδεις χαρακτήρες του ‘’ωραίου’’, είναι η
απλότητα και η ηρεμία , η στάση και η ανάπαυση είναι ανώτερες από την
κίνηση. Με τις έννοιες του δυναμισμού συνδέονται η κίνηση, η στιγμή ,το
αίσθημα ενώ με τις στατικές έννοιες συνδέονται το μεγαλείο, το κάλλος
και το αιώνιο. Το σχήμα είναι νοητό και έγκυρο, το χρώμα είναι
πρόσκαιρο. Το ιδανικό κάλλος είναι, όπως το νερό, τόσο καλύτερο, όσο
είναι καθαρότερο, και τόσο πιο ακίνητο. Το ωραίο δεν υπάρχει στην
φύση, αλλά το δημιουργεί ο καλλιτέχνης με την νοητική του δύναμη,
αλλά το ιδανικό αυτό κάλλος μόνο οι Έλληνες το έφτασαν. Από τις έννοιες
αυτές προκύπτουν η υπεροχή του σχήματος αντί του χρώματος, του
κλειστού περιγράμματος αντί της αυθόρμητης γραμμής, του όγκου αντί
της κηλίδας, της συνθέσεως αντί της εντυπώσεως και προ παντός του
εξιδανικευμένου ανθρώπινου γυμνού.

127. Ιεράρχηση αξιών με βάση τις αξίες που περιέρχονται στο θέμα,
αλληγορική σύνθεση, ιστορική σύνθεση, γυμνή ανθρώπινη μορφή,
προσωπογραφία, τοπίο, νεκρή φύση.
Το μεγαλύτερο μέρος από τα παλαιότερα έργα παριστάνουν, φυσικά,
θρησκευτικά θέματα από την Αγία Γραφή και τους βίους των Αγίων. Την
ελληνική μυθολογία με τους έρωτες και τις έριδες των θεών, τις ηρωικές
ιστορίες των Ρωμαίων με τα παραδείγματα θυσίας και ανδρείας και τα
αλληγορικά θέματα που εικονογραφούν μια γενική αλήθεια
προσωποποιώντας τη. Όλα αυτά άλλαξαν στην περίοδο της Γαλλικής
Επανάστασης. Ο καλλιτέχνης αισθάνθηκε ελεύθερος να διαλέξει για θέμα
του οτιδήποτε ερέθιζε τη φαντασία του και τραβούσε το ενδιαφέρον του.
Ο νεοκλασικισμός ξεκίνησε σαν άρνηση του ακαδημαϊσμού, αλλά
κατέληξε σε ένα άγονο ακαδημαϊσμό.

128. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• THOMAS JEFFERSON
• ANNE–LOUIS GIRODET–TRIOSON, DIT GIRODET DE ROUCY
• FRANÇOIS PASCAL SIMON GÉRARD
• ANTOINE-JEAN GROS
• SIR JOHN EVERETT MILLAIS
• JACQUES-LOUIS DAVID
• JEAN-AUGUSTE-DOMINIQUE INGRES

129. ΑΝ–ΛΟΥΙ ΖΙΡΟΝΤΕ–ΤΡΙΟΖΟΝ ( ANNE–LOUIS GIRODET–
TRIOSON, DIT GIRODET DE ROUCY)
Ο Αν–Λουί Ζιροντέ–Τριοζόν, επονομαζόμενος Ζιροντέ ντε Ρουσύ,
ήταν Γάλλος ζωγράφος. Γεννήθηκε το 1767. Τριοζόν ήταν το επίθετο του
θετού πατέρα του. Ήταν μαθητής του Ζακ–Λουί Νταβίντ, ενός από τους
πιο σημαντικούς εκπροσώπους του νεοκλασικισμού, το έργο του οποίου
ενέπνευσε και επηρέασε την καλλιτεχνική του πορεία, αν και αργότερα
απομακρύνθηκε από το δάσκαλό του. Το 1789, ο Ζιροντέ – Τριοζόν
κέρδισε το Βραβείο της Ρώμης (Prix de Rome) και παρέμεινε πέντε χρόνια
στην Ιταλία. Η τεχνοτροπία του Ζιροντέ–Τριοζόν προανήγγειλε το κίνημα
του ρομαντισμού στη Γαλλία. Ο διασημότερος πίνακάς του «Ο
ενταφιασμός της Άταλα» , εμπνευσμένος από ένα έργο του Σατωμπριάν,
αποτελεί τόσο από την άποψη του θέματος όσο και του τρόπου
παρουσίασής του ένα από τα πρώτα δείγματα του γαλλικού
ρομαντισμού. Tο 1815 εκλέχθηκε μέλος της Ακαδημίας των Καλών
Τεχνών. Στη συνέχεια, αφοσιώθηκε στην προσωπογραφία.
Πέθανε στο Παρίσι το 1824.

133. ΓΚΡΟ, ΑΝΤΟΥΑΝ-ΖΑΝ (ANTOINE-JEAN GROS)
Ο Γκρο, Αντουάν-Ζαν ήταν Γάλλος ζωγράφος. Γεννήθηκε το 1771 στο
Παρίσι. Μαθητής από το 1785 του Ζακ-Λουί Νταβίντ, μελετούσε
συγχρόνως τη βενετική, τη φλαμανδική και την ολλανδική ζωγραφική στο
κατάστημα του ονομαστού παλαιοπώλη Λεμπρέν. Τον Ιανουάριο του
1793, εποχή της Τρομοκρατίας, κατέφυγε στην Ιταλία και παρέμεινε στη
Φλωρεντία και στη Γένοβα. Εκεί γνώρισε τα έργα του Ρούμπενς στις
διάφορες ιδιωτικές συλλογές και ο θαυμασμός του για τον μεγάλο
Φλαμανδό δάσκαλο διατηρήθηκε αναλλοίωτος σε όλη του τη ζωή. Το
1835 και πάνω σε μια κρίση απελπισίας, αυτοκτόνησε πέφτοντας στον
Σηκουάνα.

138. ΖΑΝ ΩΓΚΥΣΤ ΝΤΟΜΙΝΙΚ ΕΝΓΚΡ (JEAN-AUGUSTE-
DOMINIQUE INGRES)
Ο Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ ήταν Γάλλος νεοκλασσικός ζωγράφος.
Γεννήθηκε το 1780. Αν και ο ίδιος θεωρούσε τον ευατό του ως ζωγράφο
ιστορικών σκηνών, η μεγάλη του αναγνώριση οφείλεται κυρίως στα
πορτρέτα που φιλοτέχνησε είτε ως σχέδια είτε ως πίνακες. Ο Ενγκρ
γεννήθηκε στο Μοντωμπάν στη νότια Γαλλία στις 29 Αυγούστου 1780. Ο
πατέρας του ήταν αυτός που ενθάρρυνε τον μικρό Ζαν να ζωγραφίσει και
να παίξει μουσική, διδάσκοντάς τον ο ίδιος. Το 1789 ο πατέρας του τον
έγραψε στη Βασιλική Ακαδημία Ζωγραφικής, Γλυπτικής και
Αρχιτεκτονικής στην Τουλούζη. Το 1797 ο νεαρός Ενγκρ πήγε στο Παρίσι,
όπου άρχισε μαθήματα ζωγραφικής από τον μεγαλύτερο τότε εν ζωή
ζωγράφο, τον Ζακ Λουί Νταβίντ στον οποίο μαθήτευσε επί τετραετία. Τον
Οκτώβριο του 1799 έγινε δεκτός στο τμήμα ζωγραφικής της École des
Beaux-Arts του Παρισιού όπου διακρίθηκε λαμβάνοντας, το 1800,
υποτροφία για τη Ρώμη για το επόμενο έτος.Ο Ενγκρ παρέμεινε στη Ρώμη
μέχρι το 1820 και στη συνέχεια μετέβη στη Φλωρεντία, όπου παρέμεινε
επί τέσσερα χρόνια. Η επίδραση των Ιταλών ζωγράφων (και ιδιαίτερα του
Ραφαήλ) είναι εμφανέστατη στο έργο του.

139. Στην Ιταλία άρχισε να ζωγραφίζει όχι μόνον ιστορικές σκηνές αλλά και
πορτρέτα, στα οποία όφειλε την αναγνώρισή του. Το 1824 επέστρεψε
στο Παρίσι Το 1825 δημιούργησε το δικό του εργαστήρι διδασκαλίας στο
Παρίσι, το οποίο εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα της χώρας. το
1835 επέστρεψε στην Ιταλία, όπου θα παραμείνει ως το 1840. Επέστρεψε
στο Παρίσι, όπου έζησε, δημιούργησε και δίδαξε ως το θάνατό του, στις
13 Ιανουαρίου του 1867. Τάφηκε στο Κοιμητήριο "Περ Λασέζ" του
Παρισιού.

142. ΡΟΜΑΝΙΣΜΟΣ
Ο όρος ρομαντισμός προέρχεται από την αγγλική γλώσσα που
προσδιορίζει τις όψεις της φύσης, που άλλοτε – χάρη στην ανθρώπινη
επέμβαση – δείχνει να ευνοεί την ονειροπόληση και το συναίσθημα.
Τέλος σε συνδυασμό με τη γερμανική φιλοσοφία, η έννοια του
ρομαντισμού μπορεί να θεωρηθεί ως μια ψυχολογική κατηγορία που
απαντάται σε όλες τις περιόδους της ανθρωπότητας και βρίσκεται στους
αντίποδες του Κλασικισμού. Ο Ρομαντισμός είναι ένα κίνημα ευρωπαϊκό
αλλά ουσιαστικά βόρειο, αφού δε συνδέεται καθόλου ούτε με τις
λατινογενείς χώρες του Νότου ούτε με τη Μεσόγειο. Μολονότι γεννιέται
στην Αγγλία, τις γερμανικές και τις σκανδιναβικές χώρες επινοεί νέα
εκφραστικά μέσα, κυρίως στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία. Με το
Ρομαντισμό, το ενδιαφέρον στρέφεται στο γοτθικό Μεσαίωνα στους
πρωτογόνους Γερμανούς, Φλαμανδούς και Ιταλούς του 14ου και 15ου αι.

143. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• FRANCISCO JOSÉ DE GOYA Y LUCIENTES
• JOHN CONSTABLE
• FERDINAND VICTOR EUGÈNE DELACROIX
• JEAN-BAPTISTE CAMILLE COROT
• JEAN-LOUIS-THÉODORE GERICAULT
• JOSEPH-MALLORD-WILLIAM TURNER
• CASPAR DAVID FRIEDRICH
• JEAN BAPTISTE GREUZE
• HONORÉ DAUMIER

144. ΦΡΑΝΘΊΣΚΟ ΓΚΌΓΙΑ (FRANCISCO JOSÉ DE GOYA Y
LUCIENTES)
Ο Γκόγια γεννήθηκε στο χωριό Φουεντετόδος το 1746, όπου έζησε τα
παιδικά του χρόνια, πριν μετακομίσει με την οικογένειά του
στη Σαραγόσα. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών ξεκίνησε μαθήματα
ζωγραφικής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών με τον ζωγράφο Χοσέ Λουθάν
Μαρτίνεθ .Το 1771 ταξίδεψε στη Ρώμη όπου συνέχισε την εκπαίδευσή
του. Τον Ιούλιο του 1773 παντρεύτηκε την Χοσέφα Μπαγέ, αδερφή του
δασκάλου του και τον επόμενο χρόνο εγκαταστάθηκε στη Μαδρίτη, όπου
ανέλαβε να φιλοτεχνήσει προσχέδια για το Βασιλικό Ταπητουργείο της
Αγίας Βαρβάρας. Το 1786 ανακηρύχθηκε επισήμως «ζωγράφος του
βασιλιά» της Ισπανίας Καρόλου Γ', με ετήσιο μισθό 15.000 ρεάλια. Την
περίοδο αυτή, ο Γκόγια καθιερώθηκε και απέκτησε σημαντική φήμη ως
προσωπογράφος. Ο θάνατος του Καρόλου Γ' το 1788, λίγο πριν το
ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης, οδήγησε σε μία νέα εποχή
πολιτικών και κοινωνικών αναταράξεων, υπό την ηγεμονία του Καρόλου
Δ'. Υπό την προστασία του νέου βασιλιά, ο Γκόγια ανακηρύχθηκε
«ζωγράφος της Αίθουσας του βασιλιά» και σύντομα εξελίχθηκε σε έναν
από τους διασημότερους και πιο πετυχημένους ζωγράφους της
Ισπανίας. Το 1792, ύστερα από μία ασθένεια ο Γκόγια χάνει την ακοή του
και στρέφεται στον εσωτερικό του κόσμο ανακαλύπτοντας τις σκοτεινές
πτυχές του που θα αποτυπώσει πάνω στον καμβά.

145. Το στιλ του αλλάζει και δημιουργεί τη σειρά των χαρακτικών του, με τίτλο
«Καπρίτσια», στα οποία στηλιτεύει την Αυλή, τις προλήψεις και τις
δεισιδαιμονίες και την κενοδοξία των γυναικών. Αυτή η περίοδος
σηματοδοτεί και την στροφή του Γκόγια σε έργα αντιμάχονταν το
ηγεμονικό και κοινωνικό καθεστώς.
Θα ακολουθήσει μία ταραχώδης περίοδος, με αλλαγές στον θρόνο και την
εισβολή των στρατευμάτων του Ναπολέοντα στο ισπανικό βασίλειο,
ωστόσο ο Γκόγια διατηρείται στη θέση του ζωγράφου της αυλής, έχοντας
ασπαστεί τα φιλελεύθερα ιδεώδη της Γαλλικής επανάστασης, αλλά
ταυτόχρονα συμμεριζόταν την οργή της εξεγερμένης, κατά των Γάλλων,
ισπανικής κοινωνίας. Αυτή η εσωτερική διαμάχη αποτυπώνεται και μέσα
στα έργα του, με απεικονίσεις Γάλλων και Ισπανών στρατιωτικών στους
πίνακές του, αλλά και αποτύπωση της φρίκης από τη Γαλλική εισβολή. Το
1819, μετακόμισε στη Μαδρίτη και η υγεία του σταδιακά επιβαρύνεται. Η
τέχνη του γίνεται πιο «σκοτεινή» και φιλοτεχνεί τους «μαύρους» πίνακες.

146. Το 1824, όταν οι διώξεις έναντι των φιλελεύθερων και αντιμοναρχικών
στοιχείων ανανεώθηκαν, ο Γκόγια υπέβαλε αίτημα για άδεια μετακίνησής
του στη Γαλλία, για λόγους υγείας. Στις 16 Απριλίου του 1828, στο
Μπορντό, σε ηλικία 82 ετών, ο Φρανσίσκο Γκόγια αφήνει την τελευταία
του πνοή. Σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα, το 1901, τα λείψανά του
μεταφέρθηκαν στη Μαδρίτη, όπου και θάφτηκαν στην εκκλησία του
Αγίου Αντωνίου, την οποία διακοσμούν οι νωπογραφίες του από το 1798.

152. ΕΥΓΈΝΙΟΣ ΝΤΕΛΑΚΡΟΥΆ (: FERDINAND VICTOR
EUGÈNE DELACROIX)
Ο Ευγένιος Ντελακρουά, κορυφαία μορφή του ρομαντισμού και ένας από
τους σημαντικότερους Γάλλους ζωγράφους όλων των εποχών, γεννήθηκε
στις 26 Απριλίου 1798 στο Σαρεντόν-Σαιν-Μορίς κοντά στο Παρίσι και
ήταν το τέταρτο παιδί του Σαρλ Ντελακρουά, υπουργού Εξωτερικών
του Διευθυντηρίου.Το ότι επέζησε των παιδικών του χρόνων είναι ένα
θαύμα αφού είχε καταπληκτικό ιστορικό ατυχίας: Ως βρέφος, γλίτωσε
από πυρκαγιά η οποία του άφησε σημάδια στο σώμα και το πρόσωπο,
γλίτωσε τον πνιγμό όταν βρέθηκε στη θάλασσα από αμέλεια της νταντάς
του, ενώ γλίτωσε και από μια δηλητηρίαση. Επιπλέον, επιχείρησε να
κρεμαστεί, χωρίς να επιθυμεί να αυτοκτονήσει, μιμούμενος αυτά που
είδε σε μια έκθεση που έδειχνε κάποιον στην αγχόνη. Ο Delacroix
επηρεάστηκε από το φιλελληνικό ρεύμα της εποχής του και ορισμένα από
τα σημαντικότερα έργα του είχαν πηγή έμπνευσης τον αγώνα των
Ελλήνων για ανεξαρτησία και τα δεινά που έπληξαν τον σκλαβωμένο
λαό. Το 1815 μαθήτευσε κοντά στον ζωγράφο Πιέρ-Ναρκίς Γκερέν και
το 1816 μπήκε στην Σχολή Καλών Τεχνών.

153. Το 1822 παρουσίασε στο Σαλόνι Παρισιού τον πίνακά του «Η βάρκα του
Δάντη». Το 1824 παρουσίασε τη «Σφαγή της Χίου». Το
1825 ταξίδεψε στην Αγγλία και επηρεάστηκε από τον αγγλικό
πολιτισμό. Μεταξύ 1827 και 1832 παρουσίασε πολλά μεγάλα έργα με
ιστορικά θέματα. Το 1832 ταξίδεψε για 6 μήνες στο Μαρόκο όπου ο
αρχαίος και εξωτικός πολιτισμός των αράβων τον ενέπνευσε εκ νέου στην
δημιουργία έργων Το 1855 εξέθεσε 48 πίνακες στην Διεθνή Έκθεση
Παρισιού και έγινε δεκτός στην Ακαδημία μετά από την όγδοη αίτησή
του. Πέθανε στις 13 Αυγούστου 1863 στο Παρίσι.

157. ΤΖΌΖΕΦ ΜΆΛΛΟΡΝΤ ΟΥΊΛΛΙΑΜ ΤΈΡΝΕΡ (JOSEPH-
MALLORD-WILLIAM TURNER)
Ο Τζόζεφ Μάλλορντ Ουίλλιαμ Τέρνερ ήταν Άγγλος Ρομαντικός ζωγράφος
τοπίων, του οποίου η τεχνοτροπία λέγεται ότι έβαλε βάσεις
στον Ιμπρεσιονισμό. Γεννιέται στο Λονδίνο στις 23 Απριλίου 1775(η
ακριβής ημερομηνία αμφισβητείται) από πατέρα κουρέα. Στην πορεία της
ζωής του ο πατέρας Τέρνερ θα έμενε δίπλα του ως ο έμπιστος βοηθός
του, ζώντας μαζί του στο ίδιο σπίτι, μέχρι το τέλος του. Το 1787 φιλοτεχνεί
την πρώτη υδατογραφία, μιαν απεικόνιση της Οξφόρδης. Τρία χρόνια
μετά φοιτά δωρεάν στη Βασιλική Ακαδημία Το 1797 επισκέπτεται την
περιοχή Λέηκ Ντίστρικτ. Εκθέτει για πρώτη φορά ελαιογραφίες. Το 1802
επισκέπτεται το Παρίσι και μελετά τους μεγάλους δασκάλους
στο Λούβρο. Το 1804 χάνει τη μητέρα του. Ανοίγει Γκαλερί Τέχνης στη
Harley Street. Το 1819 τροποποιεί το ύφος του ύστερα από ταξίδι
στην Ιταλία. Το 1829 συγκλονίζεται από το χαμό του πατέρα του. Ήταν
πάρα πολύ τσιγκούνης και παραδόπιστος. Δεν παντρεύτηκε ποτέ,
συγκατοικούσε με τον πατέρα του και, όταν αυτός πέθανε, ξεκίνησε
κάποιες περίεργες σχέσεις με δύο γυναίκες, τις οποίες δεν παντρεύτηκε
ποτέ, κι έκανε και δύο κόρες εκτός γάμου. Ήταν πάρα πολύ μοναχικός και
μυστικοπαθής και δεν αποκάλυψε ποτέ τα φοβερά μυστικά της δουλειάς
του.

158. Έπαιρνε ένα φύλλο χαρτί, το ύγραινε με ψεκασμό και επάνω του έχυνε
αραιωμένα χρώματα, ψυχρά και θερμά μαζί, κάτι που δεν είχε γίνει μέχρι
τότε, μια πολύ μοντέρνα κίνηση για την εποχή − αυτό το πήραν πολύ
αργότερα οι εξπρεσιονιστές και ενδιαμέσως οι ιμπρεσιονιστές. Τα
άπλωνε πάνω στο υγρό υπόβαθρο, γινόντουσαν κάποιοι εκτυφλωτικοί
συνδυασμοί και το παιχνίδι αυτό της φυσικής κατάστασης του χρώματος
το άφηνε να στεγνώσει. Επάνω σε αυτό άπλωνε μετά το θέμα του. Αυτό
είναι το μυστικό των κατοπινών έργων του.
Πέθανε στις 19 Δεκεμβρίου 1851.

161. Ρεαλισμός
Στην κριτική και στην ιστορία της τέχνης ρεαλισμός ονομάζεται συνήθως ,
ένα ορισμένο καλλιτεχνικό ρεύμα, που διαμορφώθηκε το 1848 στη
Γαλλία(έως το 1880 περίπου) από το ζωγράφο Γκυστάβ Κουρμπέ και
πραγματοποίησε στη δεύτερη πεντηκονταετία του αιώνα μια βαθειά
επανάσταση στους εκφραστικούς τρόπους και στις αντιλήψεις για την
τέχνη. Είναι η ζωγραφική της πραγματικότητας. Τα έργα χαρακτηρίζονται
από την έλλειψη καλλωπισμού, καθώς παρουσιάζουν το θέμα όπως
πραγματικά είναι χωρίς να το ωραιοποιούν. Επίσης δίνουν θέση
πρωταγωνιστή ακόμη και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα,
εμφανίζοντας με ειλικρίνεια τη σκληρή καθημερινότητά τους.

162. Κυριότεροι εκπρόσωποι
ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
• GUSTAVE COURBET
• ÉDOUARD MANET
• JEAN-FRANÇOIS MILLET
• EDGAR DEGAS
ΓΕΡΜΑΝΙΚΌΣ ΡΕΑΛΙΣΜΌΣ
• GEORG VON DILLIS
• WILHELM VON KOBELL
• FRIEDRICH WASMANN
• FRIEDRICH VON AMERLING
• FERDINAND GEORG WALDMULLER
• FRANZ KRUGER
• CARL BLECHEN
• ADOLF MENZEL
ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΌΣ ΡΕΑΛΙΣΜΌΣ
• THOMAS EAKINS
• WINSLOW HOMER
• FRANCIS COATES JONES
• JAMES ABBOTT MCNEILL WHISTLER
• THOMAS POLLOCK ANSHUTZ
• AUGUSTUS ST. GAUDENS
• GEORGE WESLEY BELLOWS

163. ΓΚΥΣΤΆΒ ΚΟΥΡΜΠΈ ( JEAN DÉSIRÉ GUSTAVE
COURBET)
Γεννήθηκε στο μικρό αγροτικό χωριό Ορνάν της Γαλλίας το 1819.Ο
Κουρμπέ ήταν από τους πρωτοπόρους του Ρεαλισμού, ενώ βοήθησε και
στην ανάπτυξη του Ιμπρεσιονισμού. Υποστήριζε μάλιστα πως στη
ζωγραφική πρέπει να εικονίζονται μόνο υπαρκτά θέματα, και όπως
χαρακτηριστικά έλεγε, δεν μπορούσε να ζωγραφίσει έναν άγγελο, γιατί
δεν είχε δει ποτέ κανέναν! Επίσης μεγάλο μέρος του έργου του έχει ως
θέμα την αγροτική ζωή, κάτι που δεν ήταν συνηθισμένο για την εποχή
του.
Το 1837 ξεκινά νομικές σπουδές στο Βασιλικό Κολέγιο της Μπεζανσόν και
δύο χρόνια μετά πηγαίνει στο Παρίσι να σπουδάσει ζωγραφική. Το 1849
εκθέτει τρεις μεγάλους πίνακες στο Σαλόν. Το 1855 διοργανώνει τη δική
του έκθεση με τίτλοΡεαλισμός Το 1865 εκδίδεται το βιβλίο Η Προέλευση
Της Τέχνης και Ο Κοινωνικός Προορισμός Αυτής που συνέγραψε με
τον Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν. Το 1873εγκαταλείπει τη Γαλλία και καταφεύγει
στην Ελβετία. Πεθαίνει εκεί εξόριστος το 1877, σε ηλικία 58 ετών.

167. ΕΝΤΟΥΑΡ ΜΑΝΕ (ÉDOUARD MANET)
Ο Εντουάρ Μανέ γεννήθηκε το 1832 στο Παρίσι και μεγάλωσε μέσα σε
ένα μεγαλοαστικό οικογενειακό περιβάλλον. Από νωρίς ο Μανέ ήρθε σε
επαφή με τον χώρο της τέχνης χάρη στη συμβολή του θείου του, Σαρλ
Φουρνιέ , ο οποίος επιπλέον τον ενθάρρυνε να ακολουθήσει το
επάγγελμα του ζωγράφου. Ο Μανέ φοίτησε στο ατελιέ του Τομά Κουτύρ
από το 1850 για 6 χρόνια, όπου μάθαινε διαφορετικές τεχνικές.
Παράλληλα, επισκεπτόταν το Λούβρο, την Ιταλία, την κεντρική Ευρώπη,
την Ολλανδία. Κυρίως στα μουσεία όπου συνήθιζε να αντιγράφει τα
κλασικά έργα. Η αντιγραφή κλασικών έργων κράτησε αρκετά χρόνια.
Κάτι που χαρακτήριζε τον Μανέ σαν άνθρωπο ήταν ότι,
η ψυχή του δεν κατακλυζόταν από την ανάγκη για δημόσια
αναγνώριση
που θα του έφερνε η τέχνη του και έτσι είχε την άνεση να περιμένει
την επιτυχία του όποτε ερχόταν. Μετά από μερικά χρόνια αποφασίζει
να εκθέσει για πρώτη φορά δημόσια έργο του, συμμετέχοντας στο Σαλόν
του 1859 με τον πίνακα ΄΄Πότης Αψεντιού΄΄. Ο πίνακας δεν γίνεται δεκτός
αλλά απορρίπτεται από την επιτροπή της Ακαδημίας.

168. Το 1863 συμμετέχει για δεύτερη φορά στο Σαλόν του Παρισιού με το έργο
του ΄΄Πρόγευμα στη χλόη΄΄, το οποίο αν και επίσης απορρίπτεται, τελικά
μετά από απόφαση του αυτοκράτορα Ναπολέοντος Γ΄ καθιερώνεται μία
ειδική έκθεση για όλα τα απορριφθέντα έργα μεταξύ των οποίων και
αυτό του Μανέ. Το 1870 ο Μανέ υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός στο
Γαλλο-Πρωσσικό πόλεμο και το 1881 παρασημοφορήθηκε με το Μετάλλιο
της Τιμής. Πέθανε το 1883 στο Παρίσι από σύφιλη, η οποία του
προκάλεσε και μερική παράλυση στα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Έντεκα ημέρες πριν το θάνατό του αναγκάστηκε να υποστεί τον
ακρωτηριασμό του αριστερού του ποδιού λόγω γάγγραινας.

171. ΖΑΝ ΦΡΑΝΣΟΥΆ ΜΙΓΈ (JEAN-FRANÇOIS MILLET)
Ο Ζαν Φρανσουά Μιγέ ήταν Γάλλος ζωγράφος και χαράκτης, ένας από
τους κυριότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού του δεύτερου
μισού του 19ου αιώνα και ιδρυτής της Σχολής του Μπαρμπιζόν.Γεννήθηκε
στις 4 Οκτωβρίου 1814 στο Γκρεβίλ της Νορμανδίας Πρώτα του έργα ήταν
προσωπογραφίες, ενώ μετά το 1843 έγινε εκφραστής της γαλλικής
αγροτικής ψυχής και των μόχθων της καθώς η ζωγραφική του διακρίνεται
για το απλό και πλατύ ύφος της. Γόνος οικογένειας εύπορων αγροτών
έκανε πεποίθησh πως η ατομική του πορεία ως καλλιτέχνη συνδέεται
άρρηκτα με την αποτύπωση κάθε έκφανσης των ασχολιών της υπαίθρου.
Της αγροτικής και βουκολικής ζωής, και την απέδωσε μ’ ευγένεια κι
επισημότητα, προσδίδοντάς της τη σπουδαιότητα, που παραδοσιακά
αποδίδονταν σε σκηνές με θρησκευτικά θέματα. Πέθανε στην
Μπαρμπιζόν το 1875.

174. ΕΝΤΓΚΆΡ ΝΤΕΓΚΆ( EDGAR GERMAIN HILAIRE
DEGAS)
Ο Εντγκάρ Ντεγκά γεννήθηκε στο Παρίσι στις 19 Ιουλίου 1834.
Ήταν ζωγράφος, χαράκτης και γλύπτης, ένας από τους σημαντικότερους
καλλιτέχνες του 19ου αι. . Στα 21, μετά από ολιγόχρονες
σπουδές νομικής, μπαίνει στη Σχολή Καλών Τεχνών και παίρνει τα πρώτα
μαθήματα ζωγραφικής από τον Λουί Λαμότ, παλαιό μαθητή του Ενγκρ.
Ένα χρόνο μετά γνωρίζει τον ίδιο τον Ενγκρ και την επόμενη χρονιά,
πηγαίνει στην Ιταλία να μελετήσει ζωγράφους της Αναγέννησης.
Το 1859επιστρέφει στο Παρίσι κι ανοίγει ατελιέ. Τρία χρόνια μετά
γνωρίζει τον Εντουάρ Μανέ, κι επηρεασμένος εντάσσεται στον
Ιμπρεσσιονισμό. Το 1870 άρχισε να εμφανίζει πρόβλημα
όρασης. Το 1880 κερδίζει τον σεβασμό και την καταξίωση όλου του
παριζιάνικου καλλιτεχνικού κόσμου. Το 1908 η όρασή του χειροτερεύει
και σταματά οριστικά να ασχολείται με την τέχνη. Το 1917πεθαίνει στο
Παρίσι, στις 27 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 83 ετών. Τη σορό του συνόδευαν,
μεταξύ άλλων, ο Κλωντ Μονέ κι ο Ζαν Λουΐ Φορέν.

178. ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ
Ξεκίνησε στη Γαλλία γύρω στα 1860 από μια ομάδα ζωγράφων, της
σχολής της Μπαρμπιζόν, που προσπαθούσαν να έρθουν σε μια πιο
κοντινή επαφή με τη φύση. Ο όρος προέρχεται από τη λατινική λέξη
“natura” που σημαίνει η φύση. Είναι ένα είδος ρεαλιστικής ζωγραφικής.
Οι νατουραλιστές ζωγραφίζουν κυρίως τοπία αλλά και ανθρώπους
ψυχρά, αμέτοχα, όπως ένα αντικείμενο. Έχει περιγραφικό χαρακτήρα και
καταγράφει τα πράγματα πιστά, με συνθέσεις και χρωματικούς τόνους
καλοδουλεμένους. Επιλέγουν κοινά αλλά προκλητικά θέματα και τα
αναλύουν με χειρουργική ακρίβεια και εμμονή στη φωτογραφική
λεπτομέρεια.

179. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• THÉODORE ROUSSEAU,
• CAMILLE COROT
• JOHN CONSTABLE

180. ΡΟΥΣΟ ΤΕΟΝΤΟΡ(THÉODORE ROUSSEAU)
Ο Ρουσό ήταν Γάλλος ζωγράφος. Φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών του
Παρισιού και ξεκίνησε να ζωγραφίζει τοπιογραφίες στην ύπαιθρο, κάτι
που ήταν ιδιαίτερα επαναστατικό για την εποχή εκείνη. Το 1831 και το
1834 έστειλε στο Σαλόν της γαλλικής πρωτεύουσας πίνακές του, τους
οποίους είχε φιλοτεχνήσει στα δάση της Κομπιέν και στις όχθες του
Σηκουάνα, αλλά τα έργα του θεωρήθηκαν υπερβολικά ρομαντικά από
τους κλασικιστές κριτικούς που επικρατούσαν εκείνη την εποχή στη
Γαλλία, με αποτέλεσμα να μη δεχθούν το 1836 τον πίνακά του «Το
κατέβασμα των αγελάδων» και να συνεχίσουν να απορρίπτουν έργα του
για τα επόμενα χρόνια. Στο μεταξύ, ο Ρουσό αποσύρθηκε
απογοητευμένος στο χωριό Μπαρμπιζόν και ξεκίνησε να ζωγραφίζει στο
δάσος του Φοντενεμπλό, όπου τον ακολούθησαν αργότερα ο Ζαν
Φρανσουά Μιλέ, ο Βιρζίλ Ναρσίζ Ντιάζ ντε λα Πένια, ο Ζιλ Ντιπρέ και
άλλοι καλλιτέχνες, που δημιούργησαν το λεγόμενη σχολή της
Μπαρμπιζόν. Παρά την καλλιτεχνική αξία των έργων του, οι πύλες του
παρισινού Σαλόν παρέμειναν ερμητικά κλειστές για τον Ρουσό έως την
επανάσταση του 1848, ύστερα από την οποία κλήθηκε τον επόμενο χρόνο
να εκθέσει τους πίνακές του.

181. Η φήμη του άρχισε να εξαπλώνεται και το 1855 στο Διεθνή Έκθεση του
Παρισιού του παραχωρήθηκε ολόκληρη αίθουσα, όπου εξέθεσε έργα που
είχε φιλοτεχνήσει στο Φοντενεμπλό, στην Οβέρνη και στην Γκρανβίλ, ενώ
λίγο πριν από τον θάνατό του, το 1867, ανακηρύχθηκε πρόεδρος της
κριτικής επιτροπής για το Σαλόν εκείνης της χρονιάς. Σήμερα, θεωρείται
από τους κριτικούς πρόδρομος των ιμπρεσιονιστών.

183. ΖΑΝ-ΜΠΑΤΙΣΤ ΚΑΜΙΛ ΚΟΡΟ(CAMILLE COROT)
O Ζαν-Μπατίστ Καμίλ ήταν Γάλλος ζωγράφος, γνωστός κυρίως για τις
τοπιογραφίες του. Φιλοτέχνησε πορτρέτα, τοπία και συνέθεσε μεγάλους
ιστορικούς πίνακες. Χαρακτηρίστηκε επίσης για τη γενναιοδωρία του,
ενισχύοντας νέους καλλιτέχνες. Γεννήθηκε στο Παρίσι στις 16 Ιουλίου
1796 και οι γονείς του ήταν εύποροι έμποροι. Σπούδασε αρχικά στη
Ρουέν και στη συνέχεια μαθήτευσε στο πλευρό ενός εμπόρου
υφασμάτων, με την προοπτική να ακολουθήσει τις εμπορικές
δραστηριότητες της οικογένειας. Ασχολήθηκε με το εμπόριο μέχρι την
ηλικία των είκοσι έξι ετών, όταν ο πατέρας του, έδωσε τη συγκατάθεσή
του προκειμένου να αφοσιωθεί επαγγελματικά στη ζωγραφική. Το 1825
επισκέφθηκε την Ιταλία και παρέμεινε για δύο χρόνια στη Ρώμη. Η εξοχή
της Ρώμης θα του διδάξει το φως και την αξία της πινελιάς. Το 1833
απέσπασε το πρώτο βραβείο στο Σαλόν ενώ το 1847 βραβεύτηκε με το
μετάλλιο της Λεγεώνας Της Τιμής. Η καλλιτεχνική ωρίμανσή του,
προετοίμασε το έδαφος για το πέρασμα στον νατουραλισμό. Από τη
Γαλλία έκανε πολλά ταξίδια, επιστρέφοντας στην Ιταλία κατά καιρούς
(1834, 1843), αλλά και στο Βέλγιο, στην Ολλανδία (1854), στην Αγγλία
(1862) και μερικές φορές στην Ελβετία.

184. Το 1850 η ζωγραφική του θα υποστεί μια σημαντική αλλαγή,
προσεγγίζοντας ένα πιο νεφελώδες και τεχνικό ύφος, που προκάλεσε τη
μεγαλύτερη αποδοχή του κοινού και των κριτικών. Ειδικά τα τοπία του,
αποκτούν μεγαλύτερη ελευθερία και φαντάζουν ασημένια, επηρεασμένα
εν μέρει και από τον ιμπρεσσιονισμό. Οι εικόνες κι οι σπουδές του είναι
χωρίς αυτή τη νέα επεξεργασία. Το 1870 εκλέχθηκε μέλος της κριτικής
επιτροπής του Σαλόν. Κατά τη διάρκεια του Γαλλο-Πρωσσικού Πολέμου
(1870), διέθεσε σημαντικό μέρος της περιουσίας του, για την άμυνα της
χώρας του. Το 1872 αγόρασε ένα σπίτι για τον Ονορέ Ντομιέ,
προκειμένου να τον βοηθήσει όταν έμεινε τυφλός και χρεωκόπησε.
Υποστήριξε επίσης οικονομικά την οικογένεια και τη χήρα του ζωγράφου
Ζαν Φρανσουά Μιγέ όταν εκείνος πέθανε. O Κορό πέθανε στις 22
Φεβρουαρίου 1875, στο Ville-d'Avray, σε ηλικία 79 ετών.

188. ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ
Ο ιμπρεσιονισμός είναι καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε στο δεύτερο
μισό του 19ου αιώνα στη Γαλλία. Τρείς φίλοι και μαθητές του ζωγράφου
Μαρκ Γκλέρ ο Μονέ, ο Ρενουάρ και ο Σισλέ αποφάσισαν να ζωγραφίζουν
στην ύπαιθρο και οι ζωγραφικοί τους πίνακες να αποτυπώνουν την
εντύπωση της στιγμής(ιμπρεσσιόν). Μετά από λίγο η ομάδα μεγάλωσε
όταν προστέθηκε και ο Ντεγκά. Τα κύρια χαρακτηριστικά τους ήταν τα
έντονα χρώματα και οι ασυνήθιστες γωνίες που έβλεπαν τα θέματά τους.
Ο Μονέ είχε ζωγραφίσει μια θυμωνιά σε κάθε ώρα της μέρας ,σε κάθε
εποχή του χρόνου. Ήταν μια ακόμα επανάσταση της τέχνης, αφού μέχρι
τότε οι ζωγράφοι ζωγράφιζαν μέσα σε στούντιο. Εκεί ανακάλυψαν ότι τα
μακρινά βουνά δεν ήταν σκούρα καφέ αλλά μωβ. Καταλαβαίνει κανείς τι
έγινε όταν πρωτοπαρουσιάστηκαν τα έργα σε έκθεση. Οι απόψεις είχαν
τόσο διχαστεί που οι καυγάδες έδιναν και έπαιρναν. Αυτοί οι καλλιτέχνες
είχαν πάει κόντρα στην ίδια την Ακαδημία τεχνών που τους δίδαξε τα
βασικά της ζωγραφικής τέχνης. Τα έργα απορρίφτηκαν αλλά την επόμενη
χρονιά(1864) ξαναπαρουσιάστηκαν απ τους ίδιους τους δημιουργούς.

189. Οι κριτικές δεν ήταν καθόλου καλές αλλά εκείνοι επέμεναν και μάλλον
για την τέχνη έκαναν πολύ καλά. Επιτέλους είχαν ξεκολλήσει απ τον
ρομαντισμό και την μούχλα των στούντιος και ζωγράφιζαν το φως.
Μπορεί οι κριτικοί να μην έδωσαν επαίνους, οι άνθρωποι όμως της
τέχνης και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες υποδέχτηκαν τους πίνακες των
ιμπρεσσιονιστών με ενθουσιασμό και τους έβαλε σε σκέψεις. Πολλοί τον
υιοθέτησαν και προχώρησαν την τέχνη ένα βήμα παρά κάτω.

190. Τεχνικές του Ιμπρεσιονισμού
Μικρές και συχνά εμφανείς πινελιές που δημιουργούν ένα
χαρακτηριστικά παχύ στρώμα μπογιάς στον καμβά. Με αυτό τον τρόπο
δεν μπορούν να αποτυπωθούν πολλές λεπτομέρειες του θέματος αλλά
γενικά χαρακτηριστικά του. Χρήση κυρίως των βασικών χρωμάτων, με
μικρή ανάμειξη μεταξύ τους (η διαδικασία της ανάμειξης αυτής γίνεται
από τον ίδιο τον θεατή του έργου).
Σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος, μόνο στις περιπτώσεις που
αποτελεί μέρος του θέματος. Οι ιμπρεσιονιστές δεν χρησιμοποιούσαν το
μαύρο χρώμα προκειμένου να επιτύχουν σκιάσεις ούτε το αναμείγνυαν
με τα βασικά χρώματα. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων χρώματος. Οι
ιμπρεσιονιστές ζωγράφιζαν πιο γρήγορα, χωρίς να περιμένουν
απαραίτητα το χρώμα να στεγνώσει. Έμφαση στον τρόπο που το φως
ανακλάται πάνω στα αντικείμενα, αποτύπωση του θέματος με ένα είδος
επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Ζωγραφική κυρίως σε ανοιχτούς χώρους, συνήθως με φωτεινά και έντονα
χρώματα.

191. Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι τεχνικές αυτές συναντώνται και σε
προγενέστερους ζωγράφους, όμως οι ιμπρεσιονιστές τις χρησιμοποίησαν
συστηματικά. Αξίζει ακόμα να σημειωθεί πως οι ιμπρεσιονιστές
ευνοήθηκαν και από την ανακάλυψη των προ-επεξεργασμένων χρωμάτων
(παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται και σήμερα), γεγονός που
εκμεταλλεύτηκαν για να ζωγραφίζουν σε ανοιχτούς χώρους. Παλαιότερα
κάθε ζωγράφος ήταν αναγκασμένος να δημιουργήσει ο ίδιος τα χρώματα
αναμειγνύοντας τα διάφορα υλικά.

192. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• COROT
• MONET
• SISLE
• RENOIR
• PISSARRO
• HOKUSAI
• GUSTAVE CAILLEBOTTE
• ÉDOUARD MANET
• EDGAR GERMAIN HILAIRE DEGAS
• PAUL CEZANNE
• JAMES MCNEIL WHISTLER

193. ΚΛΩΝΤ ΜΟΝΈ (CLAUDE OSCAR MONET)
Ο Κλωντ Μονέ ήταν Γάλλος ζωγράφος και ένας από τους σημαντικότερους
εκπροσώπους του κινήματος του ιμπρεσιονισμού. Γεννήθηκε στο Παρίσι,
στις 14 Νοεμβρίου του 1840. Το 1845, η οικογένεια του μετακόμισε
στη Χάβρη, που αποτελούσε σημαντικό λιμάνι, στις όχθες του Σηκουάνα.
Το 1858 γνωρίστηκε με τον Ευγένιο Μπουτίν, ο οποίος αποτέλεσε έναν
από τους πρώτους δασκάλους του Μονέ και τον ενθάρρυνε να
ζωγραφίσει την ύπαιθρο, σύνηθες θέμα για ζωγράφους εκείνης της
περιόδου. Τον επόμενο χρόνο εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Την περίοδο
1860-1862, επιστρατεύτηκε και ταξίδευσε στην Αλγερία. Λόγω
προβλήματος της υγείας του, κατάφερε να απολυθεί από το στρατό
περίπου το 1862.Tο1874 συμμετείχε στην πρώτη έκθεση της ομάδας των
Ιμπρεσιονιστών στο Παρίσι, με τον πίνακα τουImpression, soleil
levant (Εντύπωση, ανατέλλων ήλιος). Ο τίτλος του πίνακα του Μονέ,
ενέπνευσε τον κριτικό τέχνης Louis Leroy στην χρήση του όρου
Ιμπρεσιονισμός (Impressionism) για πρώτη φορά. Τον Απρίλιο
του1883 μετακόμισε στο Ζιβερνύ (Giverny), ένα χωριό στον ποταμό Επτ,
μόλις 65 χλμ μακριά από τη πρωτεύουσα. Στις δεκαετίες του 1880 και
του 1890, ο Μονέ ξεκίνησε να ζωγραφίζει σειρές πινάκων, όλοι
βασισμένοι σε ένα κοινό θέμα, το οποίο όμως απέδιδε κάθε φορά με
διαφορετικό τρόπο ή με διαφορετική τεχνοτροπία.

194. Το διάστημα 1883-1908, ταξίδεψε στη Μεσόγειο, γεγονός που τον
ενέπνευσε για την δημιουργία μιας σειράς τοπίων.Ήταν στην Giverny που
θα κατέληγε στο οριστικό ζωγραφικό του στιλ, με τα περίφημα νούφαρά
του να απεικονίζονται πια σε αναρίθμητα έργα του.
Ο Μονέ πολλές φορές δεν έμοιαζε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα
και δεν δίσταζε να καταστρέφει τους πίνακές του. Σύμφωνα με τις
μαρτυρίες, ο ίδιος έκαψε, έσκισε και διέλυσε περισσότερους από 500
πίνακες, αρνούμενος να συμβιβαστεί με τη μετριότητα. Τα ξεσπάσματα
του θυμού του ακολουθούνταν από περιόδους μελαγχολίας και
κατάθλιψης. O Μονέ χρησιμοποιούσε ζωντανά χρώματα και ζωηρές,
πηχτές πινελιές για να αποδώσει το παιχνίδισμα του φωτός στον φυσικό
κόσμο, βάζοντας την ακρίβεια της αναπαράστασης σε δεύτερο πλάνο.
Ο Μονέ πέθανε στις 5 Δεκεμβρίου1926 στο σπίτι του στην Giverny, όχι
βέβαια προτού κλονίσει συθέμελα το οικοδόμημα της τέχνης και αλλάξει
τη μέχρι τότε μορφή της ζωγραφικής αναπαράστασης.

198. ΚΑΜΙΛ ΠΙΣΑΡΟ Η ΠΙΣΑΡΟ (CAMILLE PISSARRO)
Ήταν Γάλλος ζωγράφος, με συμμετοχή στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού.
Χαρακτηρίστηκε ως «πατριάρχης του ιμπρεσσιονισμού», λόγω των
ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ύφους του, αλλά και κυριολεκτικά, διότι
ήταν ηλικιακά ο γηραιότερός τους. Έχει επίσης χαρακτηριστεί ως ο
«ζωγράφος της γης» καθώς μέσα από το έργο του, εξιστόρησε — με το
δικό του τρόπο — την ζωή των αγρών, τα οργωμένα χωράφια, τα τοπία,
τα ζωντανά, τους ανθρώπους και τους κόπους τους, το χωριό που
κοιμάται και την πόλη που σφύζει από ζωή. Γεννήθηκε
στις 10Ιουλίου του 1830, στην αποικία του Αγίου Θωμά, στις Γαλλικές
Αντίλλες. Το 1852, ο Πισαρό εκμεταλλεύτηκε την παρουσία του ζωγράφου
Φριτζ Μέλμπυ (Fritz Melbye) στον Άγιο Θωμά, για να ταξιδέψει μαζί του
στο Καράκας. Ο Πισαρό επέστρεψε στο Παρίσι το 1855, όπου μαθήτευσε
στο πλευρό του Ζαν-Μπατίστ Καμίλ Κορό, ενός τοπιογράφου που τον
προέτρεψε να εγκαταλείψει τα ατελιέ και τους κλειστούς χώρους, να
ξεχάσει ό,τι ήξερε ή είχε ακούσει μέχρι τότε και να ζωγραφίσει σε
ανοιχτούς χώρους. Παράλληλα, ο Πισαρό ήρθε σε επαφή με σημαντικούς
καλλιτέχνες της εποχής, όπως τον Ντελακρουά. Το 1859 συμμετείχε στο
Σαλόν του Παρισιού με ένα πίνακα. Το 1866 εγκαταστάθηκε με την
οικογένειά του στο Ποντουάζ, ένα χωριό στην επαρχία Βεξέν.

199. Πέρασε δύσκολα χρόνια μέχρι το 1869, καθώς — παρά τις καλές κριτικές
— τα έργα του δεν πωλούνταν εύκολα. Την ίδια περίοδο, εγκαταστάθηκε
στη Λουβσιέν, στηριζόμενος οικονομικά κυρίως στη γενναιοδωρία των
φίλων του. Παρά τις οικονομικές του δυσχέρειες, τα έργα του εκείνης της
περιόδου, χαρακτηρίζονται ως πιο ήρεμα, πιο γλυκά και πιο ήπια. Με το
ξέσπασμα του Γαλλο-Πρωσσικού Πολέμου κατέφυγε οικογενειακώς
στην Αγγλία. Το 1871 επέστρεψε στο Ποντουάζ της Γαλλίας. Μετά
το 1875, θεωρείται πως άρχισε να γίνεται αντιληπτό το μήνυμα που
προσπαθούσε να μεταδώσει μέσα από το έργο του. Επέστρεψε στο
Ποντουάζ το 1882 και συμμετείχε σε όλες τις ιμπρεσιονιστικές εκθέσεις —
συνολικά εννέα — μέχρι και το 1886. Το 1890 εγκαταστάθηκε στο Ερανί-
Μπαζενκούρ λόγω κλονισμένης υγείας. Μέχρι και το 1900 ταξίδευσε πολύ
στην Αγγλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία καθώς επίσης και στη Ρουέν και
το Παρίσι. Τα τελευταία έργα του θεωρούνται πιο πλούσια και φωτεινά.
Ο Πισαρό πέθανε στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου (ή κατά άλλους στις 12
Νοεμβρίου) του 1903, σε ηλικία 73 ετών, και ενώ είχε αρχίσει να
αναγνωρίζεται το σύνολο του έργου του.

202. ΠΙΕΡ ΩΓΚΎΣΤ ΡΕΝΟΥΆΡ (PIERRE AUGUSTE RENOIR)
O Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ είναι ένας από τους σημαντικότερους
ιμπρεσιονιστές ζωγράφους. Γεννήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου του 1841
στη Λιμόζ της Γαλλίας και πέθανε στις 3 Δεκέμβρη του 1919. Ο Ρενουάρ
ήταν μεγάλος θαυμαστής της ομορφιάς, ιδιαίτερα της γυναικείας, και έχει
ειπωθεί ότι «είναι ο τελευταίος εκπρόσωπος μιας παράδοσης που
απορρέει από τον Ρούμπενς και τον Βαττώ». Σε ηλικία τριών ετών η
οικογένειά του μετακόμισε στο Παρίσι όπου φοίτησε, στα επτά του
χρόνια, σε καθολικό σχολείο. Τα βράδια παρακολουθούσε μαθήματα στη
Σχολή Σχεδίου και Διακόσμησης.Το 1862 γράφτηκε στο ατελιέ των Ερλ
Σινιόλ και Μαρκ-Σαρλ-Γκαμπριέλ Γκλαιρ. Εκεί γνώρισε τους Κλοντ
Μονέ, Φρεντερίκ Μπαζίλ και Άλφρεντ Σίσλεϋ. Δύο χρόνια αργότερα, ο
Ρενουάρ ξεκίνησε να εκθέτει έργα του. Το 1867ένας πίνακάς του με τον
τίτλο Λιζ (Lise) έγινε δεκτός στο Σαλόν του Παρισιού. Την περίοδο αυτή
θεωρείται πως ο Ρενουάρ επηρεάστηκε σημαντικά από τον Κλωντ Μονέ,
πλησιάζοντας ολοένα και περισσότερο προς τον ιμπρεσιονισμό.

203. Κατά πολλούς το διάστημα 1870-1883 αποτελεί τη
λεγόμενη ιμπρεσιονιστική περίοδο του Ρενουάρ. Το 1874 συμμετείχε στην
πρώτη έκθεση της ομάδας των ιμπρεσιονιστών. Τη δεκαετία του 1880, ο
Ρενουάρ σταδιακά διαχωρίστηκε από τους υπόλοιπους
ιμπρεσιονιστές. Το 1881 ταξίδεψε στην Αλγερία και κατόπιν
στην Ισπανία και την Ιταλία, όπου ήρθε σε επαφή με το έργο
του Ραφαήλ από το οποίο επηρεάστηκε βαθιά. Το 1884 στη Γαλλία.
Το 1892 άρχισε να αναπτύσσει παραμορφωτική αρθρίτιδα, νόσο που τον
βασάνισε μέχρι τον θάνατό του. Αντιμετώπισε σημαντικό πρόβλημα
παραμορφώσεων στα χέρια ενώ σε πιο προχωρημένο στάδιο ένας ώμος
του καθηλώθηκε εξαιτίας αγκύλωσης, γεγονός που ανάγκασε τον
Ρενουάρ να διαφοροποιήσει την τεχνική του. Παρά τις σωματικές του
δυσχέρειες, δεν εγκατέλειψε τη ζωγραφική. Το 1919, ο Ρενουάρ
επισκέφτηκε το Λούβρο όπου είχε την ευκαιρία να δει δικούς του πίνακες
να εκτίθενται μαζί με κλασικά έργα. Απεβίωσε στις 3 Δεκεμβρίου της
ίδιας χρονιάς σε ηλικία 78 ετών.

207. ΑΛΦΡΕΝΤ ΣΙΣΛΕ( ALFRED SISLEY )
Ο Αλφρέντ Σισλέ γεννήθηκε το 1839 στο Παρίσι από βρετανούς γονείς.
Πήρε τις αποφάσεις του πολύ ενωρίς: θα γινόταν ζωγράφος και θα έμενε
στο Παρίσι επειδή ήταν ο τόπος των καλλιτεχνών. Η εύρωστη οικονομικά
οικογένειά του παρείχε στον νεαρό καλλιτέχνη όλα τα μέσα για μια άνετη
και ελπιδοφόρα καλλιτεχνικά ζωή. Αλλά με τον γαλλοπρωσικό πόλεμο
(1870) οι γονείς του Σισλέ καταστράφηκαν οικονομικά και ο ζωγράφος
έπρεπε πλέον να στηριχθεί στην τέχνη του για να εξοικονομήσει τα προς
το ζην. Ζωγράφιζε μόνο τοπία. Ούτε μία προσωπογραφία, ούτε ένα
γυμνό, ούτε μία σκηνή καθημερινής ζωής. Οσο για τα θρησκευτικά
θέματα, ο Σισλέ τα αγνόησε παντελώς. Το μόνο που τον απασχολούσε
ήταν το φως του ήλιου σε αγρούς και σε ποταμούς, σε θάλασσες και στα
στενά δρομάκια των μικρών επαρχιακών πόλεων της Γαλλίας ή και της
Βρετανίας, όταν την επισκεπτόταν αραιά και πού. Πέθανε στα 59 του
χρόνια φτωχός και αγνοημένος από τους εμπόρους τέχνης αλλά και από
τους φιλότεχνους οι οποίοι δυσπιστούσαν μπροστά σε τόση επιμονή στην
τοπιογραφία.

210. METEMΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ
Ο Μετα – Ιμπρεσιονισμός αποτελεί καλλιτεχνικό ρεύμα που αναπτύχθηκε
περί τα τέλη του 19ου αιώνα, αμέσως μετά το κίνημα του
Ιμπρεσιονισμού, του οποίου αποτέλεσε κατά κάποιο τρόπο προέκταση. Οι
μεταϊμπρεσιονιστές ζωγράφοι εξακολουθούν να διατηρούν τις τεχνικές
του Ιμπρεσιονισμού, ωστόσο επιδιώκουν να πρoσδώσουν μεγαλύτερο
συναισθηματισμό στα έργα τους. Αν και πραγματοποιούσαν συλλογικές
εκθέσεις, ουδέποτε αποτέλεσαν μια συμπαγή ομάδα με κοινό τόπο.Οι
εξεζητημένες φόρμες που υϊοθέτησαν επηρέασαν σημαντικά τα
μεταγένεστερα ρεύματα της τέχνης του 20ου αιώνα, όπως το Φωβισμό
και τον Κυβισμό. Ο όρος μεταϊμπρεσιονισμός χρησιμοποιήθηκε για πρώτη
φορά από τον κριτικό τέχνης Roger Fry. Οι μετά ιμπρεσιονιστές δεν
αποτελούν μια ομοιογενή ομάδα, ούτε καν ομάδα, γιατί ελάχιστα
γνωρίσματα τους συνδέουν και κυρίως η επιθυμία να βρουν μια δική
τους γλώσσα για να εκφράζονται.

211. ‘Ετσι στις τελευταίες δύο δεκαετίες του 19ου αιώνα όταν ο
Ιμπρεσιονισμός εξασθενίζει ως κίνημα εμφανίζονται μεμονωμένοι
καλλιτέχνες με δικό τους πρόγραμμα ζωγραφικής, όπως ο Σεζάν που
αναζητά τη στέρεα κλασική φόρμα σε καινούριους τρόπους έκφρασης, ο
Σερά που ανακαλύπτει τον Ντιβιζιονισμό (ή Πουαντιγισμό) και που ζητά
να συναρμολογήσει και πάλι τη διαλυμένη από τους Ιμπρεσιονιστές
φόρμα και σύνθεση, ο Γκογκέν με τις συμβολικές του συνθέσεις και το
εκφραστικό χρώμα, ο Βαν Γκογκ με την εξπρεσιονιστική χρήση του
χρώματος, ο Ματίς με την τολμηρή και εκφραστική χρήση χρώματος-
επιφανειών που θα οδηγήσουν στο πρώτο και πολύ σημαντικό κίνημα
του 20ου αιώνα, στο Φωβισμό.

212. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• PAUL CÉZANNE
• PAUL GAUGUIN
• VINCENT VAN GOGH
• HENRI MARIE RAYMOND DE TOULOUSE-LAUTREC-MONFA

213. ΠΟΛ ΣΕΖΑΝ(PAUL CÉZANNE)
Γάλλος ζωγράφος ο οποίος επηρέασε πολλούς καλλιτέχνες και καλλιτεχνικά
κινήματα του 20ού αιώνα, ιδιαίτερα τον κυβισμό. Ο Σεζάν γεννήθηκε
στην Αιξ-αν-Προβάνς της Γαλλίας το 1839 όπου και πέρασε τα πρώτα του
μαθητικά χρόνια. Το 1858 ξεκινά το μαρτύριο του Σεζάν. Ο πατέρας του
απαιτεί να γραφτεί στην Νομική. Ονειρεύεται τον γίο του να κάνει καριέρα
στην τράπεζα του στο δικηγορικό σώμα. Ο Σεζάν όμως είναι παθιασμένος με
τη τέχνη του και μισεί τη νομική. Υπακούει όμως στον πατέρα του ενώ
παράλληλα παρακολουθεί τα μαθήματα σχεδίου. Για πόσο θα αντέξει
έτσι; Τα έργα του Σεζάν τότε ήταν απλά χοντροκομμένες φόρμες. Τον
συντρίβει αυτή η ζωή αλλά σιωπά. Ξαφνικά ξεσπά στους μουσαμάδες του.
Σκίζει, καταστρέφει. Γίνεται έξαλλος. Παρά τις αντιδράσεις του πατέρα του,
αποφάσισε να ακολουθήσει το επάγγελμα του καλλιτέχνη και για το σκοπό
αυτό, το 1861 επισκέφτηκε το Παρίσι μαζί με τον συγγραφέα Εμίλ Ζολά, με
τον οποίο συνδεόταν φιλικά. Κατά την παραμονή του
στο Παρίσι γνωρίστηκε με τον Καμίλ Πισαρό και άλλους καλλιτέχνες που
ανήκαν στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού. Ο Σεζάν επηρεάστηκε σημαντικά
από τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους, ωστόσο πρόσθεσε και προσωπικά
χαρακτηριστικά στους πίνακες του. Σύμφωνα με τον ίδιο, ήθελε να
μετατρέψει τον ιμπρεσιονισμό "σε κάτι στέρεο που διαρκεί όσο και η τέχνη
που εκτίθεται στα μουσεία".

214. Η μεγαλύτερη συνεισφορά του στον ιμπρεσιονισμό θεωρείται η
πρόσθεση καθαρών γεωμετρικών στοιχείων που αργότερα
επηρέασαν και το κίνημα του κυβισμού. Η πολλαπλή προοπτική των
έργων του, δηλαδή το να ζωγραφίζει το θέμα από πολλά σημεία
όρασης, αντί για ένα, γνωρίζει τη λογικά ακραία εξέλιξή της στο έργο
κυβιστών όπως ο Πικάσο και ο Μπρακ. Το ενδιαφέρον του δεν ήταν η
αναπαράσταση των αντικειμένων αυτών καθεαυτά, αλλά η
χρησιμοποίησή τους ως μέσων πειραματισμού με το σχήμα, το φως
και το χρώμα. Στόχος του ήταν να οργανώσει ό,τι έβλεπε στη φύση
σύμφωνα με τις γεωμετρικές φόρμες (τον κώνο, τον κύλινδρο και τη
σφαίρα). Η τεχνική του θεωρείται αυθεντική και είναι αναγνωρίσιμη.
Σε όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του συμμετείχε σε λίγες
εκθέσεις -- μεταξύ των οποίων ανήκουν και οι κοινές εκθέσεις των
ιμπρεσιονιστών -- ενώ έζησε και αρκετά απομονωμένος,
στην Προβηγκία της νότιας Γαλλίας, μακριά από το Παρίσι που
αποτελούσε το κέντρο της καλλιτεχνικής δραστηριότητας της εποχής.
Τα έργα του επικεντρώνονται σε μία περιορισμένη θεματολογία και
κυρίως σε θέματα νεκρής φύσης, τοπίων και προσωπογραφιών.
Πέθανε στις 22 Οκτωβρίου του 1906 από πνευμονία.

219. ΠΩΛ ΓΚΩΓΚΈΝ (EUGÈNE HENRI PAUL GAUGUIN)
Ο Πωλ Γκωγκέν ήταν σημαντικός Γάλλος ζωγράφος, εκπρόσωπος του
ρεύματος του μετα-ιμπρεσιονισμού και έντονα πειραματικός καλλιτέχνης
που επηρέασε τα ρεύματα της μοντέρνας τέχνης. Θεωρείται σήμερα ένας
από τους μείζονες ζωγράφους όλων των εποχών. Γεννήθηκε στο Παρίσι το
1848 σε μέση αστική οικογένεια με ισπανο-περουβιανή καταγωγή. Το
1849 έφυγε με την οικογένειά του για το Περού απ'όπου επέστρεψαν στο
Παρίσι έξι χρόνια αργότερα. Η διαμονή του στη Λατινική Αμερική τον
έκανε να αγαπήσει τα εξωτικά ταξίδια. Γι'αυτό στα 17 του έφυγε στα
καράβια σαν ναύτης και πήγε , στον Παναμά, τα νησιά της Πολυνησίας
και την Ινδία. Επέστρεψε στη Γαλλία για να κάνει τη στρατιωτική του
θητεία το 1867 και στη συνέχεια εργάστηκε σε ένα γραφείο ενώ άρχισε
να ασχολείται με τη ζωγραφική. Το 1874 συνάντησε το ζωγράφο Πισαρό
που τον μύησε στον ιμπρεσιονισμό. Το 1886 γνώρισε τον επίσης μεγάλο
ζωγράφο Βίνσεντ Βαν Γκογκ, ο οποίος άσκησε μεγάλη επιρροή στο έργο
του Γκωγκέν.

220. Αφού πούλησε κάποιους πίνακές του το 1891, ο Γκωγκέν έφυγε για
την Πολυνησία όπου αποκόπηκε από τον πολιτισμό και έζησε με τον
τρόπο που ζούσαν οι ιθαγενείς. Απεικόνισε στους πίνακές του την απλή
ζωή των Μαορί και τον εξωτισμό της Ταϊτής. Το σύνολο του έργου του
Γκωγκέν, και κυρίως οι πειραματισμοί του γύρω από τη χρήση των
χρωμάτων, θεωρείται πως επηρέασαν σημαντικά τα καλλιτεχνικά
ρεύματα του 20ού αιώνα και ειδικότερα τον φωβισμό.
Πέθανε στις νήσους Μαρκησίες στις 8 Μαΐου του 1093.

225. ΒΊΝΣΕΝΤ ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ (VINCENT WILLEM VAN
GOGH)
Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ ήταν Ολλανδός ζωγράφος. Σήμερα θεωρείται ως
ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους όλων των εποχών.
Η επίδραση του στα μεταγενέστερα κινήματα του εξπρεσιονισμού, του
φωβισμού αλλά και εν γένει της αφηρημένης τέχνης, θεωρείται
καταλυτική. Γεννήθηκε στο ολλανδικό χωριό Ζούντερ στις 30 Μαρτίου
1853. Ο πατέρας του ήταν παπάς, όπως και πολλοί από τους συγγενείς
του που ήταν πάστορες ή θεολόγοι. Ήδη από τα πολύ νεανικά του χρόνια
παρουσίασε τάσεις μελαγχολίας και πρώιμα ψυχολογικά προβλήματα.
Το 1880, σε ηλικία 27 ετών, ξεκινά να παρακολουθεί τα πρώτα του
μαθήματα ζωγραφικής, ωστόσο σύντομα έρχεται σε ρήξη με τον δάσκαλό
του, Αντόν Μωβ , γύρω από καλλιτεχνικά ζητήματα. Τα επόμενα χρόνια
δημιουργεί έργα κυρίως επηρεασμένα από τη ζωγραφική του Ζαν
Φρανσουά Μιγέ , ενώ ταξιδεύει στην ολλανδική επαρχία ζωγραφίζοντας
θέματα που εμπνέεται από αυτή.

226. Το χειμώνα του 1885, παρακολουθεί μαθήματα στην Ακαδημία
της Αμβέρσας, τα οποία όμως διακόπτονται πολύ σύντομα αφού
αποβάλλεται από τον καθηγητή της ακαδημίας Ευγένιο Σιμπέρ.Την άνοιξη
του 1886 επισκέπτεται το Παρίσι όπου ζει με τον αδελφό του στην
περιοχή της Μονμάρτης. Έρχεται σε επαφή με τους
ιμπρεσιονιστές Εντγκάρ Ντεγκά, Καμίλ Πισαρό, Πωλ Γκωγκέν και Τουλούζ
Λωτρέκ. Επηρεάζεται σημαντικά από το κίνημα του ιμπρεσιονισμού και
ειδικότερα σε ότι αφορά τη χρήση του χρώματος. Ο ίδιος ο βαν Γκογκ
κατατάσσεται περισσότερο στους μετα-ιμπρεσιονιστές ζωγράφους.
Χρησιμοποίησε συχνά τεχνικές των ιμπρεσιονιστών αλλά διαμόρφωσε
παράλληλα και ένα προσωπικό ύφος, το οποίο διακρίνεται από την χρήση
συμπληρωματικών χρωμάτων που οι ιμπρεσιονιστές αποφεύγουν. Δύο
χρόνια αργότερα, το 1888, ο βαν Γκογκ εγκαταλείπει τη γαλλική
πρωτεύουσα και επισκέπτεται τη νότια Γαλλία και την περιοχή της
Προβηγκίας. Την περίοδο αυτή, επινοεί και μία ιδιαίτερη τεχνική των
στροβιλισμάτων με το πινέλο ενώ στους πίνακές του κυριαρχούν έντονα
χρώματα, όπως κίτρινο, πράσινο και μπλε, με χαρακτηριστικά δείγματα τα
έργα Έναστρη νύχτα' και μία σειρά πινάκων που απεικονίζουν
ηλιοτρόπια.

227. Το έργο «Κόκκινο αμπέλι» της περιόδου είναι επίσης το μοναδικό έργο που
κατάφερε να πουλήσει ο βαν Γκογκ εν ζωή. Το 1889 εισάγεται στο
ψυχιατρικό κέντρο του μοναστηριού του Αγίου Παύλου στο Σαν Ρεμύ, όπου
και παραμένει συνολικά για ένα περίπου χρόνο πάσχοντας από κατάθλιψη.
Τον Ιούλιο του 1890, ο βαν Γκογκ εμφανίζει ξανά συμπτώματα έντονης
κατάθλιψης και τελικά αυτό[πυροβολείται στο στήθος στις 27 Ιουλίου ενώ
πεθαίνει δύο ημέρες αργότερα. Τα τελευταία λόγια που είπε στον αδερφό
του ήταν: «Η θλίψη θα κρατήσει για πάντα». Είναι από τις περιπτώσεις
καλλιτεχνών που αναγνωρίστηκαν μετά το θάνατό τους. Το 1901 έγινε
έκθεση στο Παρίσι και μέχρι το 1915 τα έργα του ήταν περιζήτητα.
Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες στην ιστορία της
τέχνης. Τα τοπία που ζωγράφισε με την ιδιαίτερη τεχνική και τα ζωντανά
χρώματα είναι σημείο αναφοράς. Συνολικά δημιούργησε σε διάστημα
περίπου δέκα χρόνων περισσότερους από 800 πίνακες, που η σημερινή τους
αξία είναι μυθική. Σώζεται ακόμα εκτενής αλληλογραφία του με τον αδερφό
του, που περιλαμβάνει περισσότερα από 700 γράμματα.

232. Συμβολισμός
Ο Συμβολισμός αποτελεί καλλιτεχνικό ρεύμα που αναπτύχθηκε στα τέλη του
19ου αιώνα, γαλλικής και βελγικής προέλευσης. Ο όρος προέρχεται από τη
λέξη -σύμβολο. Αναπτύχθηκε κυρίως στην ποίηση, ωστόσο συναντάται και
στις εικαστικές τέχνες. Ο γαλλικός συμβολισμός γεννήθηκε σε μεγάλο βαθμό
ως μια αντίδραση απέναντι στον Νατουραλισμό και τον Ρεαλισμό, ρεύματα
που προηγήθηκαν χρονικά και που προσπάθησαν να συλλάβουν την
πραγματικότητα με πιστό τρόπο. Ο συμβολισμός από την πλευρά του
αντιπαρέβαλε την πνευματικότητα, τη φαντασία και το όνειρο ως
αναπόσπαστο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Το συμβολιστικό δόγμα
το διατύπωσε ο Albert Aurier σε ένα άρθρο του για τον Gauguin στο
«Mercure de France» (1891). Σύμφωνα με αυτό ένα έργο πρέπει να είναι
α)ιδεαλιστικό, με μοναδικό στόχο του την έκφραση της ιδέας,
β)συμβολιστικό, αφού αυτή την ιδέα την αισθητοποιεί με μορφές,
γ)συνθετικό, γιατί εκφράζει αυτές τις μορφές και τα σημεία με έναν τρόπο
γενικά καταληπτό, δ)υποκειμενικό, αφού το αντικείμενο θα πρέπει να
θεωρείται ως ένδειξη μιας ιδέας που έχει συλλάβει το υποκείμενο,
ε)διακοσμητικό, καθώς η διακοσμητική ζωγραφική είναι μία τέχνη
ταυτόχρονα συνθετική, συμβολιστική και ιδεαλιστική.

233. Ο Συμβολισμός στις εικαστικές τέχνες δε χαρακτηρίστηκε από ένα
ομοιογενές ύφος ή από συγκεκριμένες τεχνικές, ενώ οι εκπρόσωποί του
προέρχονταν συχνά από ετερόκλητες ομάδες. Σε γενικές γραμμές, το έργο
τέχνης των Συμβολιστών προσδοκούσε την απόδοση του πεδίου που
εκτείνεται πέραν του αισθητού, στον κόσμο του ονείρου και της
παραίσθησης, μέσω της χρήσης εικόνων και αντικειμένων με συμβολική
έννοια. Αυτό επέβαλε την έντονη ύπαρξη του μεταφυσικού ή
μυστικιστικού στοιχείου στη σύνθεση και την ιδιαίτερη επιμονή σε
μυθολογικά και θρησκευτικά θέματα, σε διακοσμητικές συνθέσεις και
τοπία. Ο Bocklin, μάλιστα, έδωσε τον εξής αφορισμό για τη φύση του
εικαστικού συμβολιστικού έργου: «Ένας πίνακας πρέπει να διηγείται κάτι,
να κάνει το θεατή να στοχάζεται όπως ένα ποίημα και να του αφήνει την
εντύπωση ενός μουσικού κομματιού».

234. Κυριότεροι εκπρόσωποι
ΓΑΛΛΊΑ
• PAUL GAUGUIN
• PAUL SERUSIER
• EMILE BERNARD
• MAURICE DENIS
• GUSTAVE MOREAU
• PIERRE CÉCILE PUVIS DE
CHAVANNES
• ODILON REDON
• EUGENE CARRIERE
AΥΣΤΡΙΑ
• GUSTAV KLIMT
ΓΕΡΜΑΝΊΑ
• ARNOLD BOCKLIN
• ANSELM FEUERBACH
• HANS VON MAREES
• MAX KLINGER

235. ΓΚΟΥΣΤΑΦ ΚΛΙΜΤ (GUSTAV KLIMT)
Ο Γκούσταφ Κλιμτ ήτανΑυστριακός ζωγράφος και ένας από τους
σημαντικότερους εκπροσώπους του κινήματος της Απόσχισης της
Βιέννης που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της Αρ
Νουβό (Art Nouveau). Είχε σημαντική συμβολή στη διεθνή αναγνώριση
της αυστριακής τέχνης και υπήρξε από τους πρώτους που κατάφεραν να
συνδυάσουν την εικονιστική με την αφηρημένη ζωγραφική. Γεννήθηκε
στο Μπάουμγκαρτεν κοντά στη Βιένη της Αυστρίας στις 14 Ιουλίου του
1862.Δεκατεσσάρων ετών ξεκίνησε σπουδές στην Σχολή Εφαρμοσμένων
Τεχνών της Βιέννης και μετά μελέτησε κυρίως ψηφιδωτό και
νωπογραφία. Αν και τα πρώτα του έργα ήταν συμβατικά, το όνομα του
συνδέθηκε με τη γέννηση του ζωγραφικού στιλ Αρ Νουβό. Μαζί με τον
αδελφό του Ερνστ Κλιμτ και τον Franz Matsch (1886-1888) φιλοτέχνησαν
με οροφογραφίες στο Αυστριακό Εθνικό Μουσείο της Βιένης.
Ο Αυτοκράτορας Φραγκίσκος Ιωσήφ ενθουσιάστηκε με τα έργα
ζωγραφικής στο μεγάλο κλιμακοστάσιο και παραχώρησε το Χρυσό Σταυρό
του Τάγματος της Αξίας στην ομάδα των καλλιτεχνών. Περίπου το 1894
ολοκλήρωσε αρκετές προσωπογραφίες γυναικών της βιεννέζικης αστικής
τάξης, που στάθηκε προστάτιδα της Απόσχισης.

236. Οι πίνακες αυτοί παρείχαν οικονομική ανεξαρτησία στον Κλιμτ, ο οποίος
φρόντισε να πληρώσει ώστε να του επιστραφούν οι πίνακες που είχε
φιλοτεχνήσει για το πανεπιστήμιο της Βιέννης. Για τις ανάγκες της 14ης
έκθεσης της Απόσχισης, ο Κλιμτ δημιούργησε το 1902 την
τοιχογραφία Ζωφόρος του Μπετόβεν, έργο που αποτελούσε φόρο τιμής
στον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και βασίστηκε στην 9η Συμφωνία του.
Μεταξύ 1905 και 1909, ο Κλιμτ δούλεψε πάνω στην μεγάλη τοιχογραφία
του μεγάρου Στόκλετ. ο 1909 ταξίδεψε στο Παρίσι και ανακάλυψε το έργο
των φωβιστών και του Ανρί ντε Τουλούζ-Λωτρέκ, ενώ τον επόμενο χρόνο
συμμετείχε με επιτυχία στην 9η Μπιενάλε της Βενετίας. Τον Ιανουάριο
του 1918, ένα εγκεφαλικό επεισόδιο τον κατέστησε παράλυτο από τη
δεξιά πλευρά του σώματός του. Πέθανε στις 6 Φεβρουαρίου 1918 από
αποπληξία αφήνοντας πολλά έργα ημιτελή. Η ταφή του έγινε τέσσερις
ημέρες αργότερα, στο κοιμητήριο Χίτσινχ. Το ύφος του Κλιμτ υπήρξε εν
γένει ξεχωριστό και καινοτόμο, συνδυάζοντας στοιχεία
του συμβολισμού και της Αρ Νουβό, με παράλληλες επιρροές από
την αρχαία ελληνική, μυκηναϊκή και αιγυπτιακή αγγειογραφία, ενώ συχνά
θεωρήθηκε προκλητικό για την εποχή του και υπέστη σκληρή κριτική ή
αποδοκιμασία. Εμφανής είναι η επιμονή του Κλιμτ στην απεικόνιση
γυναικών, με τον άνδρα να απουσιάζει στο μεγαλύτερο μέρος του έργου
του.

240. ΓΚΥΣΤΆΒ ΜΟΡΏ (GUSTAVE MOREAU)
Ο Γκυστάβ Μορώ ήταν Γάλλος ζωγράφος και θεωρείται ένας από τους
σημαντικότερους εκπροσώπους του κινήματος του συμβολισμού.
Γεννήθηκε στις 6 Απριλίου 1826 Μπήκε στη Σχολή Καλών Τεχνών του
Παρισιού το 1846, με καθηγητή του τον Τεοντόρ Σασεριώ (1819 – 1856), ο
οποίος επηρέασε σημαντικά το έργο του. Στα 1857 – 1859, ο Μορώ
επισκέφτηκε την Ιταλία και ενθουσιάστηκε από το έργο του Μιχαήλ
Άγγελου και του Καρπάτσιο.
Ο Μορώ άντλησε τα θέματά του κυρίως από το χώρο της μυθολογίας και
αποτέλεσε σημείο αναφοράς για όλους τους μεταγενέστερους
συμβολιστές καλλιτέχνες, όχι μόνο στις εικαστικές τέχνες, αλλά και στη
λογοτεχνία. Το 1891 έγινε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών του
Παρισιού και μεταξύ των μαθητών του συγκαταλέγονταν ο Ανρί Ματίς, ο
Ζωρζ Ρουώ, ο Πιερ-Αλμπέρ Μαρκέ και άλλοι. Άσκησε σημαντική επιρροή
στη σύγχρονη ζωγραφική και κυρίως στους καλλιτέχνες του κινήματος των
Φωβ (Fauves). Πεθαίνοντας ο Μορώ το 1898, κληροδότησε στο κράτος το
σπίτι του και περίπου 8.000 έργα του, που αποτελούν από το 1903 το
σημερινό Μουσείο Γκυστάβ Μορώ στο Παρίσι.

243. ΑΡ ΝΟΥΒΟ
Με τον όρο Αρ Νουβό αναφερόμαστε στο διεθνές καλλιτεχνικό κίνημα που
αναπτύχτηκε στα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα Το
κίνημα προέρχεται από το Γαλλικό “Art Nouveau”, που σημαίνει “Νέα
Τέχνη”. Ως κίνημα το Αρ Νουβό δεν διέθετε μεγάλη ομοιογένεια,
εκδηλώθηκε κυρίως στο χώρο της διακόσμησης και της αρχιτεκτονικής,
αγγίζοντας όμως και όλους τους τομείς της καλλιτεχνικής έκφρασης και
επηρέασε μεταγενέστερες τάσεις στη Μοντέρνα τέχνη. Αποτέλεσε κίνημα
με διεθνή χαρακτηριστικά, καθώς αναπτύχτηκε σε πολλές διαφορετικές
χώρες μεταξύ των οποίων η Αμερική, η Αγγλία, η Ολλανδία και η
Σκανδιναβία. Βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κινήματος είναι η
επιτήδευση της μορφής , κυρίως για στοιχεία που αντλούνται από τη φύση
καθώς και η στενή συσχέτισή του με το κίνημα του συμβολισμού. Η Αρ
Νουβό συνδέθηκε ακόμα με την ιαπωνική και τη γοτθική τέχνη. Η ιαπωνική
τέχνη προσέφερε στην Αρ Νουβό τη μίμηση των φυσικών μορφών αλλά και
την αναζήτηση περίπλοκων διακοσμητικών θεμάτων. Ένα άλλο
χαρακτηριστικό της Αρ Νουβό, είναι η διάθεση των καλλιτεχνών να
καταργήσουν τις αποστάσεις μεταξύ των διαφορετικών μορφών της τέχνης
, τις οποίες και προσπαθούν να ενοποιήσουν. Τα νέα χαρακτηριστικά της
Αρ Νουβό θεωρείται πως προετοίμασαν τα μεταγενέστερα πρωτάρικα
κινήματα του 20ου αιώνα, όπως ήταν η Αρ Ντεκό, ο εξπρεσιονισμός, ο
κυβισμός και ο υπερρεαλισμός.

244. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• AUBREY BEARDSLEY
• GASTON GERARD
• ALFONS MUCHA
• EDVARD MUNCH
• HENRI MARIE RAYMOND DE TOULOUSE-LAUTREC-MONFA
• PIERRE BONNARD
• GUSTAV KLIMT

245. ΆΛΦΟΝΣ ΜΑΡΊΑ ΜΟΎΧΑ(ALPHONSE MARIA
MUCHA)
Ο Άλφονς Μαρία Μούχα ήταν Τσέχος ζωγράφος, εκπρόσωπος της Αρ
Νουβό. Γεννήθηκε στην πόλη Ίβαντσιτσε (Ivančice)
στη Μοραβία (σημερινή Τσεχία) στις 24 Ιουλίου 1860. Tο 1879 μετακόμισε
στη Βιέννη για να δουλέψει για μια μεγάλη εταιρεία θεατρικού σχεδίου
ενώ ανεπίσημα διεύρυνε και την καλλιτεχνική του εκπαίδευση. Όταν μια
φωτιά κατέστρεψε το 1881 την επιχείρηση του εργοδότη του, επέστρεψε
στη Μοραβία και δούλεψε ως ανεξάρτητος ζωγράφος διακοσμήσεων και
πορτρέτων. Ο Μούχα μετακόμισε στο Παρίσι το 1887 και συνέχισε τις
σπουδές του στις Ακαδημίες Ζυλιέν και Κολαρόσσι, ενώ συγχρόνως έκανε
εικονογραφήσεις σε περιοδικά και διαφημίσεις. Ο Μούχα δημιούργησε
πολυάριθμους πίνακες, αφίσες, διαφημίσεις και εικονογραφήσεις βιβλίων
καθώς και σχέδια για κοσμήματα, χαλιά, ταπετσαρίες και θεατρικά σκηνικά
σε ένα ύφος που αρχικά ονομάστηκε ύφος Μούχα αλλά έγινε γνωστό
ως Άρ Νουβό. Τα έργα του Μούχα συχνά παρουσίαζαν όμορφες και υγιείς
νέες γυναίκες με ρούχα νεοκλασικού ύφους που ήταν συχνά
περιτριγυρισμένες με πολλά λουλούδια τα οποία κάποιες φορές
σχημάτιζαν στεφάνια πάνω από τα κεφάλια τους. Σε αντίθεση με τους
άλλους δημιουργούς αφισών της εποχής, χρησιμοποιούσε πιο απαλά
παστέλ χρώματα. Το Αρ Νουβό ύφος του συχνά έτυχε μίμησης.

246. Εντούτοις, ο Μούχα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του προσπάθησε να
απομακρύνει τον εαυτό του από το ύφος αυτό. Πάντα επέμενε ότι τα
έργα του προέρχονταν εκ των έσω του και από την τσεχική τέχνη παρά
από εμμονή σε κάποια φόρμα καλλιτεχνικού ύφους της μόδας. Δήλωνε
ότι η τέχνη υπήρχε μόνο για να εκφράζει ένα πνευματικό μήνυμα και
τίποτε περισσότερο και ως εκ τούτου ένιωθε απογοήτευση με την δόξα
που κέρδισε μέσα από την εμπορική τέχνη ενώ πάντα ήθελε να
επικεντρωθεί σε πιο ευγενή έργα που θα εξύψωναν την τέχνη και τον
τόπο γέννησής του. Πέθανε στην Πράγα στις 14 Ιουλίου 1939 από
λοίμωξη των πνευμόνων και ενταφιάστηκε εκεί στο νεκροταφείο
του Βίσεχραντ.

250. ΑΝΡΊ ΝΤΕ ΤΟΥΛΟΎΖ-ΛΩΤΡΈΚ (HENRI MARIE RAYMOND
DE TOULOUSE-LAUTREC-MONFA)
Γεννήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1864 στο Αλμπί, πόλη της νότιας Γαλλίας και
ήταν γιος του Κόμη Αλφόνσου και της Κόμισσας Αντέλ ντε Τουλούζ
Λωτρέκ.Ήταν πάντα φιλάσθενος και έπειτα από δυο ατυχήματα στα 12 και
14 του χρόνια, που έσπασε το αριστερό και το δεξί του πόδι αντίστοιχα, η
ανάπτυξη των ποδιών του σταμάτησε και έμεινε σχεδόν νάνος (είχε μόλις
1,50 μ. ύψος). Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού (1882-
1885) και το 1885 είχε ήδη δικό του εργαστήρι στη Mονμάρτη. Στους
πίνακές του κυριαρχούν η επίπεδη απόδοση των μορφών, που θυμίζει
έντονα τις γιαπωνέζικες στάμπες και τα καμπυλόγραμμα περιγράμματα. Οι
περισσότερες από τις τραγουδίστριες και τις χορεύτριες που
απεικονίζονται στους πίνακές του ήταν προσωπικές του φίλες, καθώς δεν
έπαψε ποτέ ν’ αποτελεί ο ίδιος αναπόσπαστο κομμάτι του κόσμου και της
κοινωνίας που απαθανάτισε. Η επιδείνωση της υγείας του γύρω στο 1896
περιόρισε τη δραστηριότητά του. Το 1899 η άσωτη ζωή του Τουλούζ
Λωτρέκ, μαζί με την κατάχρηση του αλκοόλ, έκαναν ανεπανόρθωτο κακό
στην υγεία του. Ο Λωτρέκ πέθανε στις 9 Σεπτέμβρη του 1901 στα 37 του
χρόνια, στα χέρια της μητέρας του.

251. Ο Τουλούζ Λωτρέκ θεωρείται ο πατέρας της αφίσας.
Το ύφος του άσκησε σημαντική επίδραση σε καλλιτέχνες τόσο
διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως οι Βαν Γκογκ, Σερά και Ρουό, ενώ τα
έργα του θεωρούνται γενικά ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές
εκδηλώσεις της έντασης εκείνης και του εξωτισμού που σάρωσαν την
Ευρώπη στα τέλη του 19ου αιώνα και περιγράφονται συνήθως με τον όρο
«fin de siècle».

255. ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ
Η λέξη εξπρεσιονισμός αποδίδεται στον τσέχο ιστορικό τέχνης Antonin
Matějček. Έλεγε χαρακτηριστικά:‘ 'Ένας εξπρεσιονιστής επιθυμεί πάνω
απ’ όλα να εκφράσει τον εαυτό του". Το ρεύμα των εξπρεσιονιστών
αναπτύχθηκε στη Γερμανία αλλά δεν ήταν παρά μικρές ομάδες που
ζωγράφιζαν έτσι. Οι ζωγράφοι που ζωγράφιζαν με αυτό τον τρόπο είχαν
σαν προκάτοχό τους τον Βίνσεντ Βαν Γκογκ και τον Μούνκ, αλλά και έργα
από την τέχνη της Αφρικής. Μάλλον οι εξπρεσιονιστές στη Γερμανία
ήρθαν σε επαφή με τους φωβιστές στο Παρίσι γιατί και οι δύο
ζωγράφιζαν με έντονα χρώματα αδιαφορώντας για την ακριβή
απεικόνιση των μορφών τους. Μια μικρή διαφορά ωστόσο υπάρχει. Οι
φωβιστές ήθελαν να δημιουργήσουν όμορφες εικόνες αντίθετα με τους
εξπρεσιονιστές που επιδίωκαν να δει ο θεατής το βάθος των
συναισθημάτων τους. Για τους εξπρεσιονιστές η μορφή δεν είχε και τόσο
μεγάλη αξία όσο το χρώμα. Χαρακτηριστικός εκπρόσωπος ο Καντίνσκι.
Αυτό το κίνημα επεκτάθηκε και στη μουσική, το θέατρο και τον
κινηματογράφο. Ακόμα και στη μυθιστοριογραφία έχουμε δείγματα της
επέκτασης του εξπρεσιονισμού με εκπρόσωπό του τον Φράντς Κάφκα.

256. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• WASSILY KANDINSKY
• EDVARD MUNCH
• OSKAR KOKOSCHKA
• FRANZ MARC
• EMIL NOLDE
• EGON SCHIELE
• CHAΪM SOUTINE

257. ΒΑΣΙΛΙ ΚΑΝΤΙΝΣΚΙ(WASSILY KANDINSKY)
Ο Βασίλι Καντίνσκι (1866-1944) είναι από τους πιο γνωστούς Ρώσους
ζωγράφους και τους δημιουργούς της αφηρημένης τέχνης. Όταν γίνεται
λόγος για αφηρημένη τέχνη, αμέσως έρχονται στο νου οι δημιουργίες του
με τις σπουδαίες χρωματικές του συνθέσεις και τις γεωμετρικές φιγούρες.
Γεννήθηκε στη Μόσχα στις 16 Δεκεμβρίου 1866 μοναδικό παιδί εύπορης
οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν έμπορος τσαγιού. Το 1871 η οικογένεια
μετακόμισε στην Οδησσό.Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές του και
παρακολούθησε ιδιαίτερα μαθήματα μουσικής, ζωγραφικής και σχεδίου.
Το 1886 επέστρεψε στη Μόσχα και ξεκίνησε σπουδές νομικής και
οικονομικών στο Πανεπιστήμιο, ασχολούμενος παράλληλα στον
ελεύθερο χρόνο του με τη ζωγραφική.
Η ενασχόλησή του Καντίνσκι με τη ζωγραφική ξεκίνησε τυχαία και αρκετά
αργά, όταν ήταν ήδη 30 ετών. Έως τότε ήταν διακεκριμένος δικηγόρος.
Ξαφνικά, η επαφή με δύο έξαιρετικά έργα τέχνης, τον πίνακα του Μονέ
«Σωροί από άχυρα» και την όπερα του Βάγκνερ «Λόενγκριν» ήταν αρκετή
για να αλλάξουν τη ζωή του Καντίνσκι. Εγκατέλειψε τη δικηγορία και πήγε
στο Μόναχο για να σπουδάσει ζωγραφική.

258. Ο Καντίνσκι δεν έγινε διάσημος τόσο για τους πίνακές του, όσο για το
ότι εφηύρε την αφηρημένη τέχνη και έγινε θεωρητικός της. Κάτι που
συνέβη τυχαία. Ένα βράδυ επιστρέφοντας στο σπίτι του, είδε κάτι που τον
εξέπληξε. Ένας πίνακας που είχε πέσει και σταθεί λοξά, στον οποίο
έπεφτε το φως από τον στύλο ηλεκτροδότησης. Το περίγραμμα από τα
όσα εικονίζονταν, είχε εξαφανιστεί και ανακατευτεί με την υπόλοιπη
σύνθεση. Είχε απομείνει μόνο η γενική εντύπωση από κάτι έντονο και
ασυνήθιστο. Από τότε ο Καντίνσκι δεν ζωγράφισε ξανά πίνακες με
συγκεκριμένο περιεχόμενο, παρά μόνο με αφηρημένο. Έλαβε μέρος σε
ορισμένα από τα σημαντικότερα ρεύματα της μοντέρνας τέχνης
εισάγοντας τις δικές του καινοτομίες και μία νέα αντίληψη για τη
ζωγραφική, καταγράφοντας ένα πλούτο θεωριών και ιδεών στην
πραγματεία για το πνευματικό στην τέχνη. Στις 13 Δεκεμβρίου 1944,
πέθανε από αρτηριοσκλήρωση σε ηλικία 78 ετών και η ταφή του
τελέστηκε στο Νεϊγί-συρ-Σεν.

261. ΕΝΤΒΑΡΝ ΜΟΥΝΚ(EDVARD MUNCH)
Νορβηγός ζωγράφος,λιθογράφος,χαράκτης και ξυλογράφος, ο
σημαντικότερος καλλιτέχνης της πατρίδας του. Γεννήθηκε στις 12
Δεκεμβρίου 1863 στο χωριό Άνταλσμπρουκ της Νορβηγίας Άρχισε να
ζωγραφίζει σε συμβατικό ύφος , αλλά από το 1884 συμμετείχε στον
κόσμο των μποέμ καλλιτεχνών στην Χριστιανία(σημερινό Όσλο)που είχε
προχωρημένες ιδέες ως προς τα ήθη και την ηθική . Από το 1892 έως το
1908 έζησε κυρίως στη Γερμανία , περισσότερο στο Βερολίνο , με συχνές
παραμονές στη Νορβηγία και επισκέψεις στη Γαλλία και την Ιταλία .Το
1892 εξέθεσε περισσότερα από πενήντα έργα στην Ένωση Καλλιτεχνών
στο Βερολίνο. Κατά τη δεκαετία του 1890 μεγάλο μέρος της προσπάθειάς
του αναλώθηκε σε φιλόδοξες σειρές έργων , που ποτέ δεν απέκτησαν
οριστική μορφή και αρκετά άλλα μεταφέρθηκαν από τον ίδιο στη
χαρακτική, τη λιθογραφία και την ξυλογραφία τέχνες στις οποίες το
συνοπτικό του ύφος έδινε τη αίσθηση του ριζοσπαστικού . Οι
ξυλογραφίες του ιδιαίτερα άσκησαν μεγάλη επιρροή . Όταν πέθανε, στις
23 Ιανουαρίου 1944, άφησε το μεγαλύτερο όγκο του έργου του που
παρέμενε στην κατοχή του, στην Πόλη του Όσλο , για να ιδρυθεί το
Μουσείο Μουνκ.

262. Ο Μουνκ συγκαταλέγεται στους πιο δυνατούς και με τη μεγαλύτερη
επιρροή σύγχρονους ζωγράφους. Η επίδρασή του ήταν ιδιαίτερα έντονη
στη Σκανδιναβία και στη Γερμανία, όπου αυτός και ο Βαν Γκογκ
θεωρούνται οι δυο βασικές πηγές της τέχνης του Εξπρεσιονισμού .
Ενώ επηρεάζεται καλλιτεχνικά από τους μετα-ιμπρεσιονιστές, ο Μουνκ
είναι συμβολιστικός σε περιεχόμενο, απεικονίζοντας μια κατάσταση του
μυαλού παρά μια εξωτερική πραγματικότητα. Ο Μουνκ υποστήριξε ότι ο
ιδιωματισμός των ιμπρεσιονιστών δεν ταίριαξε στην τέχνη του. Δεν
αποσκοπούσε στην απεικόνιση μιας τυχαίας στιγμής της
πραγματικότητας, αλλά σε καταστάσεις που υπάρχει έντονο
συναισθηματικό περιεχόμενο και εκφραστική ενέργεια. Υπολόγιζε
προσεκτικά τις συνθέσεις του για να δημιουργήσει μια ανήσυχη,
τεταμένη ατμόσφαιρα. Τα μέσα της έκφρασης του Μουνκ εξελίσσονται
καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Στα 1880, ο ιδιωματισμός του ήταν και
φυσιοκρατικός, αλλά και ιμπρεσσιονιστικός. Κατά τη διάρκεια της
δεκαετίας του 1890 o Μουνκ υιοθέτησε ένα ρηχό εικονογραφικό στυλ,
ελάχιστο σκηνικό για τις φιγούρες του. Στην αλλαγή του αιώνα, ο Μουνκ
πειραματίστηκε με ποικίλα νέα μέσα (φωτογραφία, λιθογραφία και
ξυλογραφία), επαναλαμβάνοντας σε πολλές περιπτώσεις τα παλαιότερα
καλολογικά στοιχεία του.

266. ΦΩΒΙΣΜΟΣ
Ο Φωβισμός αποτελεί καλλιτεχνικό ρεύμα της μοντέρνας τέχνης, στη
ζωγραφική. Τοποθετείται χρονικά την περίοδο 1905-1908. Το κίνημα του
φωβισμού αναπτύχθηκε στη Γαλλία και ενώ είχε πολύ μικρή διάρκεια
ζωής, θεωρείται ένα από τα πρώτα επαναστατικά κινήματα στη
ζωγραφική και με σημαντικό αντίκτυπο στην εξέλιξη της τέχνης του 20ου
αιώνα.
Η έννοια φωβισμός προέρχεται από τη γαλλική λέξη -fauve που μπορεί να
μεταφραστεί άγριο θηρίο. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1905
στην πρώτη έκθεση της ομάδας των φωβιστών στο Παρίσι.
Το κίνημα του φωβισμού, δεν ήταν κίνημα με συγκεκριμένο θεωρητικό
πρόγραμμα, αλλά απλός μια ομάδα καλλιτεχνών, οι οποίοι εμπνευσμένοι
από τις ίδιες προθέσεις, συνδέθηκαν για μια ολόκληρη δεκαετία, γύρω
στα τέλη του 19ου αιώνα ως το 1907, όταν η κατεύθυνση στράφηκε προς
τον κυβισμό. Η κυριότερη προσωπικότητα, σχεδόν ο πόλος έλξεως του
κινήματος, ήταν ασφαλώς ο Ανρί Ματίς (Henri Matisse), ο οποίος ώθησε
στα υψηλότερα και οριστικά συμπεράσματα τις αρχές της τέχνης εκείνων
των ετών.

267. Ο φωβισμός αντιπροσωπεύει τη ζωηρή και χαρούμενη έκρηξη μιας τέχνης
συνώνυμης με τη νεότητα, από καλλιτέχνες παθιασμένους για τον κόσμο
και πρόθυμους να μεταφέρουν στο μουσαμά ένα ισχυρό φορτίο
αισθήσεων, που υλοποιούνται με το χρώμα. Μέσα στη φρεσκάδα, στη
τολμηρή σιγουριά που φαίνεται να θέλει ν' αποβάλει όλες τις
προηγούμενες εμπειρίες, εδρεύει η δύναμη της ξέφρενης ρήξης για την
ανανέωση της παρόρμησης. Χρώματα, χρώματα και πάλι χρώματα μέσα σε
χρώματα, έτσι που η μορφή πια να μην είναι το ζητούμενο αλλά τούτη η
χρωματιστή φόρμα, σαν πανδαισία. Ο φωβισμός ως καλλιτεχνική τάση,
βασίστηκε σε μία χαρακτηριστική ρήση του Πωλ Γκωγκέν σύμφωνα με την
οποία θα έπρεπε, αν ένας καλλιτέχνης φαντάζεται τα φύλλα των δέντρων
να είναι κίτρινα, να τα ζωγραφίζει κατά αυτό τον τρόπο. Τα έργα που
ανήκουν στο ρεύμα του φωβισμού χαρακτηρίζονται από έντονα χρώματα,
συχνά σκοτεινά και με έντονες αντιθέσεις, με έμφαση στο κόκκινο χρώμα
και απλές γραμμές, πολλές φορές ελαφρά παραμορφωμένες. Σημαντική
επίδραση στην τεχνοτροπία των φοβιστών είχε εκτός από τον Γκωγκέν και ο
Βαν Γκόγκ.
Παρουσιάστηκαν συνολικά μόλις τρεις εκθέσεις από την ομάδα των
φωβιστών.

268. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• HENRI ÉMILE BENOÎT MATISSE
• ANDRE DERAIN
• MAURICE DE VLAMINCK

269. ΑΝΡΙ ΜΑΤΙΣ(HENRI-ÉMILE-BENOÎT MATISSE)
O Henri-Émile-Benoît Matisse γεννήθηκε στη Γαλλία στις 31 Δεκεμβρίου
του 1869 και ήταν ένας από τους
σημαντικότερους Γάλλους ζωγράφους του 20ου αιώνα. Θεωρείται
ιδρυτής του καλλιτεχνικού κινήματος του φωβισμού καθώς και μία από
τις σημαντικότερες μορφές της μοντέρνας τέχνης. . Σπούδασε νομικά στο
Παρίσι αλλά την ίδια εποχή που πήρε το πτυχίο του ξεκίνησε την
ενασχόλησή του με τη ζωγραφική. Το 1891 επέστρεψε στο Παρίσι, για να
σπουδάσει ζωγραφική στην Académie Julian, ως μαθητής των William-
Adolphe Bouguereau και Gustave Moreau. Ο Ματίς παράγει τους
πρώτους του πίνακες επηρεασμένος από τα έργα των Σεζάν, Γκωγκέν, βαν
Γκογκ, αλλά και από την παραδοσιακή ιαπωνική τέχνη. Η τεχνοτροπία του
Ματίς είναι αυτή που χαρακτηρίζει το κίνημα των φωβιστών. Η
θεματολογία του ήταν διανθισμένη συνήθως με έντονα, φωτεινά
χρώματα και αποτελείται κυρίως από προσωπογραφίες, εσωτερικούς
χώρους και θέματα νεκρής φύσης. Αν και το κίνημα των φωβιστών, του
οποίου αποτελεί ηγετική μορφή, χάνει την αίγλη του μετά το 1906, ο ίδιος
ο Ματίς γνωρίζει σημαντική καλλιτεχνική αναγνώριση με τα έργα που
παράγει την περίοδο 1906-1917 τα οποία ξεφεύγουν από τα όρια του
φωβισμού.

270. Ο Ματίς συνδέθηκε φιλικά με τον Πάμπλο Πικάσο αν και μεταξύ τους
υπήρχε πάντα και το στοιχείο του ανταγωνισμού.
Από το 1917 μέχρι την ημερομηνία του θανάτου του, ο Ματίς έζησε στην
πόλη Σιμιέ(Cimiez), σημερινό προάστιο της Νις(Nice). Το 1941
διαγνώστηκε πως πάσχει από καρκίνο και ένα μέρος των τελευταίων
χρόνων της ζωής του αναγκάστηκε να το περάσει σε αναπηρική καρέκλα.
Παρά το γεγονός αυτό, δεν εγκατέλειψε το έργο του, αντιθέτως
ασχολήθηκε ενεργά με την τεχνική του κολάζ, μέσω της οποίας κατάφερε
να παραγάγει μερικά από τα ιδιαίτερα αναγνωρίσιμα σήμερα έργα του.Ο
Matisse έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 84 ετών, το 1954, ύστερα από
καρδιακή προσβολή. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο της Notre Dame de
Cimiez, κοντά στη Νίκαια.

274. ΑΝΤΡΕ ΝΤΕΡΕΝ(ANDRE DERAIN)
Γάλλος ζωγράφος και γλύπτης. Γεννήθηκε το 1880. Υπήρξε ένας από τους
σημαντικότερους εκπροσώπους του φοβισμού και αργότερα της τάσης
για επιστροφή σε παραδοσιακές τεχνοτροπίες. Θεωρείται συνθεμελιωτής
του κινήματος του "φωβισμού" μαζί με το στενό φίλο του , μεγάλο
ζωγράφο , Ανρί Ματίς. Από τους πιο τολμηρούς στους πειραματισμούς
για την απλοποίηση της φόρμας και της προοπτικής αλλά και τη διάταξη
των χρωμάτων. Ο Ντερέν δεν έμεινε προσκολλημένος στο κίνημα του
φωβισμού. Μετά το 1908, ο Ντερέν πειραματίστηκε με διάφορες
τεχνοτροπίες στα ζωγραφικά και γλυπτά έργα του. Συνδύασε τις
καινοτομίες του Σεζάν και του Μονέ και αργότερα εμπνεύστηκε
κυβιστικές συνθέσεις. Ήδη από το 1912 διαφαίνονται στην τέχνη του
αρχαΐζοντα στοιχεία: συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρώτους που
στράφηκαν στην τέχνη των μαύρων και στις λαϊκές εικόνες. Τη δεκαετία
του 1920 ζωγράφισε μια σειρά από υπέροχους πιερότους, αρλεκίνους και
χορευτές , τη δεκαετία του '30 έκανε τα κουστούμια και τα σκηνικά για
διάφορα έργα όπερας, ενώ μετά το Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο ασχολήθηκε
περισσότερο με τη γλυπτική και με εικονογραφήσεις βιβλίων, ανάμεσα
στα οποία και κάποια του Σεντ Εξιπερί. Ο θάνατός του υπήρξε τραγικός:
σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στις 8 Σεπτεμβρίου 1954.

278. ΚΥΒΙΣΜΟΣ
Ο κυβισμός είναι καλλιτεχνικό ρεύμα της ζωγραφικής και της γλυπτικής ,
στην Ευρώπη του 20ού αιώνα. Αναπτύχθηκε κυρίως από το 1907 έως το
1914 χάρη στους διάσημους ζωγράφους Πάμπλο Πικάσο και Ζωρζ Μπρακ
Ακολούθησαν και άλλοι σημαντικοί καλλιτέχνες όπως ο Ζαν Μέτζινγκερ , ο
Άλμπερτ Γλέιζε, ο Ρομπέρ Ντελονέ , ο Αντρί Λε Φοκοννιέ και οΦερνάν
Λεζέ . Η κορύφωση της περιόδου του αναλυτικού κυβισμού βρίσκεται
ανάμεσα στο 1907 και στο 1912 . Ακολουθεί ο συνθετικός κυβισμός το
1912 ο οποίος χαρακτηρίζεται από τα κολάζ του Ζωρζ Μπράκ . Κατά τη
διάρκεια του 1ου παγκοσμίου πολέμου (1914 – 1917) υπήρξε μια παύση
στο συνθετικό κυβισμό .
Το ρεύμα του κυβισμού αναπτύχτηκε πολύ γρήγορα αφενός χάρη στην
συγκέντρωση πολλών καλλιτεχνών στην Μονμάρτη και αφετέρου από την
προσπάθεια προώθησης του από τον έμπορο τέχνης Χένρυ Κάνβαϊλερ .
Ήδη το 1910 υπάρχουν αναφορές για σχολή του κυβισμού .Ο κυβισμός
επηρέασε βαθειά τον καλλιτεχνικό κόσμο κυρίως στις αρχές του 20ου
αιώνα και αποτέλεσε τον πρόδρομο μελλοντικών τάσεων όπως ο
Φουτουρισμός , ο Κονστρουκτιβισμός και ο Εξπρεσιονισμός .

279. Η ιστορία του κυβισμού είναι διαιρεμένη σε τρεις μεγάλες περιόδους :
Σεζανική φάση (1906-1910)
Η μέθοδος της “Σεζανικής Φάσης” συνδέεται με την αναπαράσταση του
αντικειμένου σε διάσταση, με τον τρόπο του Σεζάν. Η παραδοσιακή
προσέγγιση αντιστρέφεται με ραγισμένες γραμμές.
Αναλυτικός κυβισμός (1910-1912)
Κατά την διάρκεια αυτής της φάσης του κυβισμού το αντικείμενο
απεικονίζει από ολες τις πλευρές του οι οποίες παρουσιάζονται ως μικρές
επιφάνειες . Το χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι ότι η παλέτα
των χρωμάτων είναι πολύ περιορισμένη (γκρι , καφέ , πράσινο ,μπλε
σκούρο ).
Συνθετικός κυβισμός (1912 – 1914)
Η περίοδος του συνθετικού κυβισμού χαρακτηρίζεται από την επιστροφή
των έντονων χρωμάτων και από τη χρησιμοποίηση της τεχνικής των κολάζ
Το πρώτο κολάζ είναι έργο του Μπράκ το οποίο ονόμασε «Compotier et
Verre» .

280. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• GEORGES BRAQUE
• MARCEL DUCHAMP
• FRANCIS PICABIA
• PABLO PICASSO

281. ΠΆΜΠΛΟ ΠΙΚΆΣΣΟ(PABLO PICASSO)
Ο Πάμπλο Ντιέγο Χοσέ Φρανθίσκο ντε Πάουλα Χουάν Νεμοπουθένο
Μαρία ντε λος Ρεμέδιος Θιπριάνο ντε λα Σαντίσιμα Τρινιδάδ Ρουίθ υ
Πικάσο ή απλά Πάμπλο Πικάσο ήταν Ισπανός ζωγράφος. Είναι ένας από
τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα,
συνιδρυτής μαζί με τον Ζωρζ Μπρακ του κυβισμού και με σημαντική
συνεισφορά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της μοντέρνας και σύγχρονης
τέχνης. Γεννήθηκε στη Μάλαγα της Ισπανίας όπου πέρασε και τα δέκα
πρώτα χρόνια της ζωής του. Τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής, τα έλαβε
από τον πατέρα του, ο οποίος δίδασκε σε διάφορες ακαδημαϊκές σχολές. Ο
ίδιος ο Πικάσο ξεκίνησε να ζωγραφίζει σε πολύ μικρή ηλικία και έδειξε από
νωρίς δείγματα του ταλέντου του. Το 1891 η οικογένειά του μετακόμισε
στην Λα Κορούνια όπου έζησε για τα επόμενα τέσσερα χρόνια,
σπουδάζοντας στην τοπική σχολή καλών τεχνών. Στις αρχές του 1899 είχε
πάρει την απόφαση να διακόψει την καλλιτεχνική του εκπαίδευση σε
σχολές ζωγραφικής. Άρχισε ακόμη να δείχνει σαφή προτίμηση στο επίθετο
της μητέρας του και επέγραφε πιο συχνά τα έργα του ως Π. Ρ. Πικάσο (από
τα τέλη του 1901 εγκατέλειψε εντελώς το επίθετο Ρουίθ).

282. Το 1900 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και συγκεκριμένα στη Μονμάρτρη,
που αποτελούσε σημαντικό κέντρο της καλλιτεχνικής ζωής.Άρχισε ακόμη
να δείχνει σαφή προτίμηση στο επίθετο της μητέρας του και επέγραφε
πιο συχνά τα έργα του ως Π. Ρ. Πικάσο (από τα τέλη του 1901 εγκατέλειψε
εντελώς το επίθετο Ρουίθ). Το 1900 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και
συγκεκριμένα στη Μονμάρτρη, που αποτελούσε σημαντικό κέντρο της
καλλιτεχνικής ζωής.
Αν και θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους του μοντέρνου κινήματος,
το πλήθος των διαφορετικών στυλ που χαρακτηρίζει το έργο του κάνει
δύσκολη την κατάταξή του σε συγκεκριμένο ρεύμα. Ο Πικάσο είναι ένας
από τους παραγωγικότερους ζωγράφους όλων των εποχών. Για τους
λόγους αυτούς τα πολυάριθμα έργα του χωρίζονται σε περιόδους:
Η Γαλάζια Περίοδος (1901–1904) χαρακτηρίζεται από τη χρήση γαλάζιων
και γαλαζοπράσινων τόνων, συναισθηματική φόρτιση και θέματα όπως
πόρνες, επαίτες και καλλιτέχνες.
Στη Ροζ Περίοδο (1904–1906) κυριαρχούν οι γήινοι και ρόδινοι τόνοι και
μια πιο αισιόδοξη διάθεση, ενώ τα κύρια θέματά του γίνονται οι
ακροβάτες και οι αρλεκίνοι.
Στην Αφρικανική περίοδο (1906–1909) οι φόρμες είναι επηρεασμένες από
αφρικανικά αντικείμενα και εξελίσσονται οδηγώντας στον κυβισμό (οι
Δεσποινίδες της Αβινιόν).

283. Αναλυτικός Κυβισμός (1909–1912) είναι η τεχνική που δημιούργησε μαζί
με τον Georges Braque στην οποία τα αντικείμενα αναλύονται σε βασικά
σχήματα.Στον Συνθετικό Κυβισμό (1912–1919) χρησιμοποίησαν την
τεχνική του κολλάζ για να συνθέσουν τις μορφές με τη χρήση κομματιών
χαρτιού.Από το 1920 και μετά το έργο του χαρακτηρίζεται από μια
στροφή στον κλασικισμό αλλά και τον σουρεαλισμό, στη γλυπτική αλλά
και τη χρήση μικτών τεχνικών ως τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Το διασημότερο ίσως έργο του Πικάσο είναι η Γκερνίκα, η απεικόνιση
του Γερμανικού βομβαρδισμού της πόλης της Ισπανίας Γκερνίκα. Αυτός ο
μεγάλος καμβάς περιγράφει την απανθρωπιά, την βιαιότητα και την
απόγνωση του πολέμου. Λέγεται πως όταν οι Γερμανοί εισήλθαν στο
Παρίσι κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην προσπάθειά τους να βρουν
καλλιτεχνικούς θησαυρούς και να τους κατασχέσουν, ένας Γερμανός
αξιωματικός έδειξε σε φωτογραφία το συγκεκριμένο πίνακα στον ίδιο τον
Πικάσο που είχε προσαχθεί, ρωτώντας τον:
-Αυτόν τον πίνακα εσείς τον κάνατε;
Κι εκείνος απάντησε: -Όχι, εσείς!

284. Πέθανε σε ηλικία 92 ετών το 1973 και τάφηκε δίπλα στην σύζυγο του
Ζακλίν στον κήπο του κάστρου Βωβενάργκ, που του ανήκε, στο
χωριό Βωβενάργκ της Γαλλίας.
Διάφορα έργα ζωγραφικής του Πικάσσο συγκαταλέγονται ανάμεσα στα
πιο ακριβά έργα τέχνης στον κόσμο.

289. Ζωρζ Μπρακ(Georges Braque)
Ο Ζωρζ Μπρακ ήταν Γάλλος ζωγράφος, γλύπτης, χαράκτης και
σκηνογράφος, από τις ηγεμονικές φυσιογνωμίες της εικαστικής
δημιουργίας του 20ου αιώνα και ένας από τους θεμελιωτές του
κινήματος του κυβισμού μαζί με τον Πάμπλο Πικάσο. Ο Μπρακ γεννήθηκε
στο Αρζαντέιγ του Σεν-ε-Ουάζ (Seine-et-Oise) της Γαλλίας αλλά μεγάλωσε
στην Χάβρη, όπου και σπούδασε στην Σχολή Καλών Τεχνών την
περίοδο 1897- 1899. Τα πρώτα έργα του Μπρακ χαρακτηρίζονται
ως ιμπρεσιονιστικά αλλά σύντομα το ύφος του δανείζεται στοιχεία και
από το κίνημα των φωβιστών. Το διάστημα 1909-1911 εργάστηκε μαζί με
τον Πικάσο πάνω στην ανάπτυξη του κυβισμού. Επιπλέον, ο Μπρακ είναι
ο εμπνευστής της τεχνικής των παπιέ κολέ (κολλημένων χαρτιών ή αλλιώς
κολάζ).Η συνεργασία του με τον Πικάσο έληξε περίπου το 1914. Κατά την
περίοδο του Α' Παγκοσμίου πολέμου, ο Μπρακ πολέμησε και
τραυματίστηκε σοβαρά. Μεταπολεμικά, συνέχισε να εκπροσωπεί το
κυβιστικό ρεύμα, πάνω σε περισσότερο αφηρημένα στοιχεία,
θεμελιώνοντας τον λεγόμενο συνθετικό κυβισμό. Παράλληλα με τη
ζωγραφική, τα έργα του περιλαμβάνουν λιθογραφίες, χαρακτικά καθώς
και γλυπτά.

290. Γεωμετρικό λεξιλόγιο, αντιρρεαλιστικά χρώματα, άλλοτε ασκητικά άλλοτε
έντονα, σχηματοποίηση των μορφών (άνθρωποι και νεκρές φύσεις με
μουσικά όργανα), πολλοί πίνακες με θέμα τα πουλιά, υπαινιχτικά,
συμβολικά στοιχεία χαρακτηρίζουν την τέχνη ενός μεγάλου δημιουργού
που άφησε την τελευταία του πνοή στις 31 Αυγούστου
του 1963 στο Παρίσι, σε ηλικία 81 ετών.

294. ΝΤΑΝΤΑΪΣΜΟΣ
Ο Ντανταϊσμός ή Νταντά (Dada), ήταν ένα καλλιτεχνικό κίνημα
που εμφανίστηκε κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γύρω στα 1915,
στην Ελβετία. Η προέλευση του όρους "ντανταϊσμός"
αμφισβητείται μέχρι σήμερα, άλλα γενικά εκφράζει το παράλογο,
το φανταστικό, την επίθεση εναντίον κάθε κατεστημένου της
εποχής. Έμπνευσή τους αποτελούσαν κατά κανόνα οι μηχανές και
οι ανθρώπινες φιγούρες τους θύμιζαν περισσότερο ρομπότ.
Επέλεγαν στην τύχη σχήματα και εικόνες, καθώς και διάφορα
υλικά, όπως μαλλί, ξύλο, φωτογραφίες, χαρτί, σκουπίδια,
δημιουργώντας εφήμερα έργα που συνδύαζαν τη γλυπτική με τη
ζωγραφική. Οι ζωγράφοι προσπαθούσαν να περάσουν
μηδενιστικές φιλοσοφικές τάσεις και μεταξύ των άλλων ήταν και
μια διαμαρτυρία ενάντια στη βαρβαρότητα του πολέμου και
ενάντια σ’αυτό που οι Ντανταϊστές πίστευαν ότι ήταν μια
καταπιεστική διανοητική αγκύλωση, τόσο στην τέχνη όσο και στην
καθημερινότητα.

295. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• FRANCIS PICABIA
• MARCEL JANCO
• JEAN ARP
• HANS RICHTER
• MARCEL DUCHAMP

296. Ζαν Αρπ(Jean Arp)
Ο Ζαν Άρπ ήταν Αλσατός ζωγράφος , γλύπτης, χαράκτης και ποιητής.
Γεννήθηκε στο Στρασβούργο το 1887 από
μητέρα Αλσατή και Γερμανό πατέρα. Πήρε μέρος σε πολλά από τα
σημαντικότερα καλλιτεχνικά κινήματα των αρχών του αιώνα. Με τους
Καντίνσκυ, Μαρκ και Κλέε συγκρότησε την εξπρεσιονιστική ομάδα του
"Γαλάζιου καβαλάρη" και το 1916 ήταν ένας από τους ιδρυτές
του ντανταϊσμού. Αργότερα, όμως, στράφηκε προς τις απλές
καμπυλόγραμμες μορφές που συνδέονται τώρα με το όνομά του.
Μετά το 1924, ο Αρπ προσχώρησε στο σουρεαλιστικό κίνημα. Η τέχνη του
βρίσκει την αληθινή της έκφραση σε μια αφηρημένη τυπική τεχνοτροπία,
που χρησιμοποιεί στοιχειώδη σύμβολα, που θυμίζουν ιερογλυφικά.
Ανάμεσα στα έργα του υπάρχουν έργα χαρακτικής, λιθογραφίες, σχέδια
για τάπητες, κεντήματα και γκομπλέν, κολλάζ, και κατά κύριο λόγο έργα
αφηρημένης γλυπτικής. Το πιο αξιόλογο έργο απ' τα τελευταία είναι ένα
γλυπτό σε ορείχαλκο με τον τίτλο "Ο βοσκός των σύννεφων". Πέθανε
το 1966 στη Βασιλεία της Ελβετίας.

299. ΦΡΑΝΣΙΣ ΠΙΚΑΜΠΙΑ(FRANCIS PICABIA)
Ο Φράνσις Πικαμπιά ήταν σημαντικός ζωγράφος (και ποιητής) γεννημένος
από Γαλλίδα μητέρα και Ισπανό πατέρα. Γεννήθηκε στο Παρίσι στις 22
Ιανουαρίου 1879 όπου και σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών. Οι
πρώτες του δημιουργίες ήταν ιδιαίτερα επηρεασμένες από
τον ιμπρεσιονιστή ζωγράφο Άλφρεντ Σίσλευ. Το 1909 είναι η χρονιά που
έρχεται σε επαφή με το κίνημα του κυβισμού που θα τον επηρεάσει
σημαντικά. Την περίοδο 1913-1915, ταξιδεύει συχνά στη Νέα Υόρκη όπου
συμμετέχει σε αβάν γκαρντ (avant-garde) ρεύματα και προωθεί
την μοντέρνα τέχνη στην Αμερική. Αργότερα, το 1916 και ενώ βρίσκεται
στην Βαρκελώνη, δημοσιεύει τον τανταϊστικό περιοδικό 391 όπου και
εμφανίζονται για πρώτη φορά τα λεγόμενα μηχανικά σχέδια του.
Ο Πικαμπιά συνέχισε την ενασχόληση του με το ντανταϊστικό κίνημα
το 1919 στη Ζυρίχη και το Παρίσι μέχρι που το εγκατέλειψε για να
ακολουθήσει τον υπερρεαλισμό.

300. Κάτω από την επίδραση του σουρεαλισμού και περί τα 1925
σηματοδοτείται και μια αλλαγή στην τεχνική των έργων του.
Χαρακτηριστικό του Πικαμπιά είναι το γεγονός ότι ποτέ δεν ακολούθησε
δογματικά κάποιο ρεύμα ή τεχνοτροπία στη ζωγραφική, παράλληλα όμως
ο ίδιος, υπήρξε πρόδρομος των κυριότερων ρευμάτων της μοντέρνας
τέχνης. Πέθανε στις 30 Νοεμβρίου 1953 στο Παρίσι.

303. ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ Η΄ ΣΟΥΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
Ο υπερρεαλισμός ή σουρρεαλισμός, από τις γαλλικές λέξεις sur(επάνω, επί)
και réalisme (ρεαλισμός, πραγματικότητα) όπου στα ελληνικά θα μπορούσε
να αποδοθεί ως «πάνω ή πέρα από την πραγματικότητα», ήταν ένα
πρωτοποριακό λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κίνημα του 20ου
αιώνα. Σύμφωνα με την άποψη που εκφράζεται στο πρώτο ''Μανιφέστο''
του κινήματος των σουρρεαλιστών, σουρρεαλισμός είναι "Καθαρός ψυχικός
αυτοματισμός, που εκφράζει, προφορικά ή γραπτά, την πραγματική
λειτουργία της ψυχής. Η σκέψη υπαγορεύεται χωρίς τον έλεγχο της λογικής
και πέρα από κάθε αισθητικό ή ηθικό έλεγχο''. Ο σουρρεαλισμός γεννήθηκε
στο Παρίσι από ποιητές, αυτούς που διηύθυναν το περιοδικό
"Litterature"στο διάστημα 1919-24.Το σουρεαλιστικό κίνημα επικράτησε
ιδιαίτερα σε δύο χώρες: τη Γαλλία και κυρίως το Παρίσι που ήταν, κατά τη
δεκαετία του 1920, το κέντρο του σουρεαλισμού, και τις ΗΠΑ, καθώς κατά
τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Γερμανία εισέβαλε στη
Γαλλία, πολλοί από τους σουρεαλιστές καλλιτέχνες εγκαταστάθηκαν στις
αμερικανικές πόλεις και κυρίως στη Νέα Υόρκη. Το λογοτεχνικό κίνημα που,
βασισμένο στα έργα του Ρεμπώ, του Λωτρεαμόν και του Απολλιναίρ, πήρε
το 1924 το όνομα σουρρεαλισμός, είχε σαν κορυφαίους εκπροσώπους τους
Αντρέ Μπρετόν, Λουί Αραγκόν και Πωλ Ελυάρ. Επίσης συμμετέχουν
σκηνοθέτες όπως ο Μπονουέλ, ζωγράφοι όπως οΠικάσo, ο Νταλί, ο Μαξ
Έρνστ, ο Ρενέ Μαγκρίτ και ο Χουάν Μιρό.

304. Οι ζωγράφοι αυτοί, που ο καθένας τους αποτελεί και μια ιδιομορφία του
κινήματος, με τη διαφορετική εθνικότητα τους έδωσαν διεθνή χαρακτήρα
στο σουρεαλισμό. Το σουρεαλιστικό κίνημα είχε ντανταϊστικά στοιχεία και
επηρεάστηκε από τις αντιλήψεις του Φρόιντ για την ψυχολογία. Στρέφεται
σε ονειρικούς κόσμους, στο καταπιεσμένο υπο- συνείδητο, υποστηρίζοντας
τον ''ψυχικό αυτοματισμό''. Ο αυτοματισμός, ή ''υπαγόρευση της σκέψης
χωρίς τον έλεγχο της συνείδησης'', σημαίνει την παρέμβαση της τύχης και
την παραίτηση του κριτικού πνεύματος. Ολοι οι σουρεαλιστές καλλιτέχνες
κατέχονται από την επιθυμία να βρουν, πάνω και πέρα από τα φαινόμενα,
μια πιο αληθινή πραγματικότητα, ένα είδος σύνθεσης του εξωτερικού
κόσμου και του εσωτερικού πρότυπου. Η επίγνωση αυτής
της''υπερπραγματικότητας''(surrealite) προκαλείται τις πιο πολλές φορές
από μια αίσθηση παραζάλης. Οι ανθρώπινες μορφές και τα αντικείμενα
αποσπώνται από το φυσιολογικό τους περιβάλλον και τη λειτουργία
τους και τοποθετούνται δίπλα-δίπλα σε σχέσεις που είναι απροσδόκητες
και που προσδίδουν έτσι στο καθένα απ' αυτά μια νέα παρουσία. Είναι
δύσκολο να οριοθετήσουμε το σουρεαλισμό στην τέχνη.

305. Διακρίνουμε δυο μεγάλα ρεύματα. Από τη μια μεριά είναι οι ζωγράφοι για
τους οποίους η ουσία βρίσκεται στην άνεση, στο δυναμισμό και την κίνηση
της γραμμής, άσχετα από το θέμα που απεικονίζεται. Ο Μαξ Ερνστ,ο Αντρέ
Μασόν, ο Μιρό, ο Μάτα και ο Ζακ Έρολντ ανήκουν σ' αυτή την
κατηγορία. Από την άλλη μεριά είναι οι ''περιγραφικοί'' οι εμπνευσμένοι
από τον Ντε Κίρικο. Σ' αυτούςσυγκαταλέγονται ο Ρενέ Μαγκρίτ,
ο Σαλβαντόρ Νταλί, ο Πωλ Ντελβώ και άλλοι. Σ' αυτούς η σκηνή είναι
εξωπραγματική αλλά ο χώρος, τα αντικείμενα και οι ανθρώπινες μορφές
που την αποτελούν έχουν αποδοθεί πιστά.

306. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• GIORGIO DE CHIRICO
• SALVADOR FELIP JACINT DALÍ DOMÈNECH
• MAX ERNST
• RENÉ FRANÇOIS GHISLAIN MAGRITTE
• JOAN MIRÓ I FERRÁ
• MAN RAY

307. ΤΖΌΡΤΖΙΟ ΝΤΕ ΚΊΡΙΚΟ (GIORGIO DE CHIRICO)
Ο Τζόρτζιο Ντε Κίρικο ήταν Ιταλός ζωγράφος, γλύπτης και συγγραφέας,
κύριος εκπρόσωπος της μεταφυσικής ζωγραφικής. Με το έργο του
άσκησε μεγάλη επιρροή στο σουρεαλιστικό κίνημα. Γεννήθηκε στο Βόλο
στις 10 Ιουλίου 1888. Το ελληνικό περιβάλλον και ο ελληνικός πολιτισμός,
μέσα στον οποίο μεγάλωσε ο ντε Κίρικο, υπήρξε πηγή έμπνευσης για
εκείνον. Πρώτος δάσκαλος του ντε Κίρικο υπήρξε ένας νέος έλληνας
ζωγράφος από την Τεργέστη, ονόματι Μαυρουδής. Αργότερα, την
περίοδο 1903 - 1905, φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, με
δασκάλους τους Γεώργιο Ροϊλό, Κωνσταντίνο Βολανάκη και Γεώργιο
Ιακωβίδη. Το φθινόπωρο του 1906 εγκαταστάθηκε στο Μόναχο, όπου
ξεκίνησε σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών,
παρακολουθώντας μαθήματα σχεδίου και ζωγραφικής, ενώ μελέτησε τα
γραπτά του Νίτσε και του Σοπεγχάουερ. Αποχώρησε από την Ακαδημία
πριν από την ολοκλήρωση των σπουδών του και το καλοκαίρι του 1909
εγκαταστάθηκε στο Μιλάνο.

308. Η περίοδος 1900 - 1919 ήταν η πιο μεστή της καριέρας του και αυτή για
την οποία έγινε διάσημος. Στα έργα αυτής της περιόδου απεικονίζεται
ένας κλειστός, θεατρικός κόσμος, με κύρια θέματα τις «πλατείες της
Ιταλίας», πλατείες με σκοτεινές τοξοστοιχίες, έρημες, εκτός από την
παρουσία κάποιου αγάλματος, ενός φουγάρου εργοστασίου ή κάποιου
τρένου, που χαρακτηρίζονται από μια παγερή και αγωνιώδη ατμόσφαιρα,
τα «ανδρείκελα», άψυχα και απρόσωπα, που υψώνονται μέσα σε
αυστηρές προοπτικές και οι «εσωτερικοί μεταφυσικοί χώροι», που
πνίγονται από πλήθος ετερόκλητων αντικειμένων.Από το 1919 ο Ντε
Κίρικο εγκατέλειψε τη «μεταφυσική» ζωγραφική για να αφοσιωθεί σε ένα
είδος κλασσικισμού, με εμφανή την επιρροή των ζωγράφων της
Αναγέννησης και της Φλαμανδικής Σχολής. Πέθανε στις 20
Νοεμβρίου 1978.
Ο Τζόρτζιο Ντε Κίρικο θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους
ζωγράφους του 20ου αιώνα. Έχει επηρεάσει πλήθος ομοτέχνων του (Μαξ
Ερνστ, Σαλβαδόρ Νταλί, Ρενέ Μαγκρίτ, Νίκος Εγγονόπουλος κ.ά.), αλλά
και καλλιτέχνες από άλλους χώρος, όπως τον σκηνοθέτη Μικελάντζελο
Αντονιόνι και τον δημιουργό ηλεκτρονικών παιγνιδιών Φουμίτο Ουέντα.

311. ΣΑΛΒΑΔΟΡ ΝΤΑΛΙ (SALVADOR FELIP JACINT DALÍ
DOMÈNECH)
Ο Σαλβαδόρ Νταλί ήταν ένας από τους
σημαντικότερους Ισπανούς ζωγράφους. Συνδέθηκε με το καλλιτεχνικό
κίνημα του υπερρεαλισμού στο οποίο ανήκε για ένα διάστημα. Αποτελεί
έναν από τους περισσότερο γνωστούς ζωγράφους του20ου αιώνα και μια
πολύ εκκεντρική φυσιογνωμία της σύγχρονης τέχνης. Ο Νταλί γεννήθηκε
στην πόλη Φιγκέρες της Ισπανίας στις 11 Μαΐου 1904. Ο Νταλί
παρακολούθησε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής στη Δημοτική σχολή
σχεδίου της πόλης του. Σε ηλικία 15 ετών, ο Νταλί συμμετείχε στη
δημόσια έκθεση του Δημοτικού Θεάτρου του Φιγκέρες. Το 1922
εγκαθίσταται στη Μαδρίτη όπου και ξεκινά τις σπουδές του στην
Ακαδημία των Τεχνών .Αυτή την περίοδο, ο Νταλί πειραματίζεται με
τον κυβισμό. Επίσης, έρχεται σε επαφή με το ριζοσπαστικό κίνημα
του ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα και με τον σκηνοθέτη Λουίς
Μπουνιουέλ. Το 1926 πηγαίνει στο Παρίσι όπου συναντά τον Πικάσσο, ο
οποίος είχε ήδη κάποια γνώση γύρω από το έργο του Νταλί. Τα επόμενα
χρόνια, στα έργα του Νταλί αποτυπώνονται ισχυρές επιδράσεις από το
έργο του Πικάσο αλλά ταυτόχρονα αρχίζει να διαφαίνεται ένα προσωπικό
ύφος στους πίνακες του Νταλί. Το 1929 γίνεται και επίσημα μέλος του
υπερρεαλιστικού κινήματος, αν και το υπερρεαλιστικό στοιχείο υπάρχει
στα έργα του ήδη λίγα χρόνια νωρίτερα.

312. Ο Νταλί συμμετέχει στην πρώτη μεγάλη υπερρεαλιστική έκθεση
στην Αμερική, το1932, όπου και αποσπά διθυραμβικές κριτικές. Λίγο
αργότερα όμως, ο Αντρέ Μπρετόν τον διαγράφει από το υπερρεαλιστικό
κίνημα λόγω των πολιτικών θέσεων του, κυρίως σε ότι αφορά την
υποστήριξη που φαίνεται να παρέχει στον Φράνκο της Ισπανίας. Με το
ξέσπασμα του πολέμου στην Ευρώπη, ο Νταλί μαζί με την Γκαλά,(τη
γυναίκα του) εγκαθίσταται στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1940 όπου και θα
ζήσει για τα επόμενα οκτώ χρόνια. Μετά την παραμονή του στην Αμερική,
περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Ισπανία. Την
περίοδο 1960- 1974 εργάστηκε σχεδόν αποκλειστικά για την δημιουργία
του Θεάτρου-Μουσείου Γκαλά-Σαλβαντόρ Νταλί στο Φιγκέρες. Στις 10
Ιουνίου του 1982 πεθαίνει η Γκαλά γεγονός που προκαλεί έντονη θλίψη
στον Νταλί, ο οποίος αποπειράται να αυτοκτονήσει.
Ο Νταλί πέθανε τελικά από καρδιακό επεισόδιο στις 23
Ιανουαρίου του 1989 στην πόλη που γεννήθηκε. Ο τάφος του βρίσκεται
μέσα στο Μουσείο του στο Φιγκέρες.

315. ZΟΥΑΝ ΜΙΡΟ (JOAN MIRÓ I FERRÁ)
Ο Zουάν Μιρό ήταν Καταλανός ζωγράφος και γλύπτης και θεωρείται ένας
από τους σημαντικότερους υπερρεαλιστές καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.
Γεννήθηκε το 1893 στην Βαρκελώνη και σε ηλικία 14 ετών φοίτησε στην
Εμπορική Σχολή, αν και παράλληλα παρακολουθούσε κρυφά μαθήματα
στην Σχολή Καλών Τεχνών και αργότερα στην Ακαδημία Galí μέχρι
το 1915. Το 1920 μετακόμισε στο Παρίσι όπου συμμετείχε στους
καλλιτεχνικούς κύκλους της Μονμάρτης και γνωρίστηκε αρχικά με το
κίνημα του ντανταϊσμού και αργότερα με τους υπερρεαλιστές, κάτω από
την επίδραση των οποίων άρχισε να διαμορφώνει ένα ιδιαίτερο και
προσωπικό ύφος στη ζωγραφική του. Το 1926 ασχολήθηκε με
τη σκηνογραφία. Το 1955 εγκατέλειψε προσωρινά τη ζωγραφική και
αφοσιώθηκε περισσότερο στις γραφικές τέχνες και τα κεραμικά.
Το 1975 δημιουργήθηκε το Ίδρυμα Ζουάν Μιρό στο Κέντρο Σπουδών
Σύγχρονης Τέχνης στη Βαρκελώνη. Ο ίδιος ο Μιρό δώρισε στο ίδρυμα
περίπου 5000 σχέδια του.
Πέθανε το 1983 στην πόλη της Μαγιόρκα, σε ηλικία 90 ετών.

316. Ο Μιρό αν και ακολούθησε το κίνημα του σουρρεαλισμού, δεν αποδέχτηκε
όμως απόλυτα τις βασικές του αρχές, την εφιαλτική ατμόσφαιρα, τις
ονειρικές και απαισιόδοξες τάσεις του.
Αντίθετα, καλλιέργησε μια τέχνη γεμάτη ποίηση και λυρισμό, παιδική
αφέλεια, καθαρά και έντονα χρώματα. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της
ζωγραφικής του είναι η ελεύθερη, χιουμοριστική φαντασία του, το
διονυσιακό και ορφικό στοιχείο και η μαγική, ποιητική του γλώσσα. Τα έργα
του Μιρό ασχολούνται με την αινιγματική θέση του ανθρώπου σ΄ έναν
αινιγματικό κόσμο. Πιτσιλιές και κηλίδες δημιουργούν μορφές, κι αυτές με
τη σειρά τους δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα.

319. ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ
Ο όρος Bauhaus (μπαουχάους) μας παραπέμπει αρχικά στην σχολή
Εφαρμοσμένων Τεχνών, που ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε στην Γερμανία
από τον Βέλγο ζωγράφο και αρχιτέκτονα Henry Clement Van de Velde ο
οποίος την διηύθυνε μέχρι το 1919 οπότε και διόρισε διάδοχό του,
τον Walter Gropius. Είχε δε καταλυτική επίδραση στην εξέλιξη της
σύγχρονης αρχιτεκτονικής και του βιομηχανικού σχεδιασμού.Το όνομά της
σχολής προήλθε από αντιστροφή της λέξης Hausbau (οικοδόμηση). Η
σχολή λειτούργησε σε τρεις διαφορετικές πόλης της Γερμανίας. Στη
Βαϊμάρη από την ίδρυσή της έως το 1925, στο Ντεσάου από το 1925 έως το
1932 και στο Βερολίνο από το 1932 έως το 1933, υπό την διεύθυνση
των Walter Gropius, Hannes Meyer και Mies van der Rohe αντίστοιχα. Οι
αλλαγές τόσο στην έδρα όσο και στην ηγεσία της σχολής ήταν απόρροια
των πολιτικών καταστάσεων της εποχής. Βασικά χαρακτηριστικά του
Μπαουχάους ήταν η απλότητα, η λειτουργικότητα και η χρηστικότητα, με
ιδιαίτερη έμφαση σε γεωμετρικές φόρμες και στο χρώμα. Η σχολή
Μπαουχάους απέρριπτε κάθε περιττό διακοσμητικό στοιχείο, θεωρώντας
πως η ίδια η πρώτη ύλη περιέχει ένα είδος φυσικής και εγγενούς
διακοσμητικής ικανότητας.

320. Tο κίνημα του Μπαουχάους προσπάθησε να ενοποιήσει την έννοια της
τέχνης με τη διαδικασία της παραγωγής, υποτάσσοντας παράλληλα τα
τεχνικά μηχανικά μέσα στην ανθρώπινη δημιουργικότητα. Η σχολή
αξιοποίησε την ανθρώπινη ατομική προσπάθεια στα πλαίσια μιας
βιομηχανικής παραγωγής που στο παρελθόν ήταν απόλυτα τυποποιημένη.
Το Μπαουχάους άσκησε σημαντική επίδραση στις τάσεις της τέχνης και της
αρχιτεκτονικής στη δυτική Ευρώπη αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες όταν
πολλοί από τους καλλιτέχνες που αναμίχθηκαν σε αυτό εξορίστηκαν από το
ναζιστικό καθεστώς και αναζήτησαν την τύχη τους εκεί.

321. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• JOSEF ALBERS
• JOHANNES ITTEN
• WASSILY KANDINSKY
• PAUL KLEE

322. ΠΑΟΥΛ ΚΛΕΕ(PAUL KLEE)
O Πάουλ Κλέε γεννήθηκε στις 18 Δεκέμβρη 1879 στο Μύνχενμπουζε της
Ελβετίας, όμως πάντοτε θεωρείτο ως Γερμανο-ελβετός, καθώς δεν είχε
καταφέρει να πάρει την ελβετική υπηκοότητα παρά μόνο μετά θάνατον.
Τα έργα του αποτέλεσαν σημείο αναφοράς σε πολλαπλά καλλιτεχνικά
κινήματα, όπως τον κυβισμό, σουρεαλισμό, εξπρεσιονισμό, οριενταλισμό,
την ανερχόμενη αρχιτεκτονική και εν γένει καλλιτεχνική μέθοδο του
μπάουχαους, ενώ εντυπωσιακή ήταν και η υπόγεια σύνδεση που είχε με
τη μουσική, την οποία αγαπούσε από μικρό παιδί και προς τα εκεί
προσανατολιζόταν.
Το ύφος του είναι αρκετά απροσδιόριστο, ενώ αρχικά ζωγράφιζε μόνο σε
άσπρο και μαύρο, θεωρώντας πως δε θα γίνει ποτέ ζωγράφος. Όμως,
κομβικής σημασίας θεωρείται το ταξίδι του στηνΤυνησία το 1914, όπου
θαμπώθηκε από τα έντονα χρώματα, τα οποία και άρχισε να εντάσσει
σταδιακά στη δική του «παλέτα», η οποία περιλάμβανε αφηρημένες
μορφές, ολοένα και λιγότερη προσκόλληση στη μορφή και έντονο
συναίσθημα είτε αυτό σήμαινε κάποιο υφέρπον χιούμορ, ποιητική
διάθεση, ειρωνεία ή ακόμη και μελαγχολία.

323. Από τη δεκαετία του ’20 και μετά, αρχίζει να διδάσκει σε πανεπιστήμια
και σχολές αλλά και ν’ασχολείται με τομπάουχαους, πρώτα στη Βαϊμάρη
και έπειτα στο Ντεσάου, μέχρι και την άνοδο των ναζί στην εξουσία, οι
οποίοι φυσικά έκριναν τη δουλειά του Κλέε ως «ανήθικη». Καθόλου
παράξενο, μιας και εκτός του έντονου προοδευτισμού που αποπνέουν τα
έργα του, ο ίδιος είχε εβραϊκή καταγωγή οπότε ήταν θέμα χρόνου να
εκδιωχθεί από τη Γερμανία. Βρήκε καταφύγιο στη Βέρνη, όπου και
πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του πάσχοντας από Σκληρόδερμα,
μια σπάνια ασθένεια του δέρματος. Οι δυσκολίες που αντιμετώπιζε λόγω
της υγείας του, αλλά και λόγω τις ζοφερής κατάστασης σε ολόκληρη την
Ευρώπη με την άνοδο των ολοκληρωτικών καθεστώτων,
αντικατοπτρίστηκαν στα τελευταία του έργα.
Πέθανε στις 29 Ιουνίου 1940 στην Ελβετία. Εκείνη την περίοδο είχε κάνει
αίτηση να γίνει κι επίσημα δημότης της Βέρνης, το οποίο αν κι
απορρίφθηκε αρχικά, έγινε δεκτό μετά θάνατον. Ο Κλέε άφησε πίσω του,
περίπου 9.000 έργα, με ακόμη μεγαλύτερη κληρονομιά την ελευθεριακή
έμπνευση που παρείχε σε ανθρώπους απ’όλα τα φάσματα της τέχνης.

326. ΑΦΗΡΗΜΕΝΟΣ ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ
Μορφή τέχνης χαρακτηριζόμενη από πίνακες πελώριων διαστάσεων
εκτελεσμένους πολύ ελεύθερα με απλό πιτσίλισμα χρωμάτων πάνω στον
καμβά . Ο καλλιτέχνης στηρίζεται πολύ στη σύμπτωση και στην τύχη και
αποφεύγει θεληματικά τις γεωμετρικές μορφές και τις αντικειμενικές
εικόνες .Συνδυάζει ορισμένα στοιχεία σουρεαλισμού, εξπρεσιονισμού και
τους γενικούς στόχους της αφηρημένης τέχνης . Κίνημα της αφαίρεσης ,
που διαμορφώθηκε στη Νέα Υόρκη κατά τη δεκαετία του 1940. Ο ίδιος ο
όρος είχε χρησιμοποιηθεί νωρίτερα για μερικούς αφηρημένους πίνακες
του Καντίνσκυ , αλλά επικράτησε περιγράφοντας τα έργα του Αρσίλ
Γκόρκι και του Τζάκσον Πόλλοκ. Γρήγορα επεκτάθηκε και στο έργο άλλων
ζωγράφων της Νέας Υόρκης , ακόμα κι όταν αυτό δεν ήταν ούτε
αφηρημένο , ούτε εξπρεσιονιστικό . Οι ζωγράφοι , που υιοθέτησαν τον
όρο , μοιράζονται περισσότερο κάποια ομοιότητα στην αντίληψη παρά
στο ύφος .

327. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• JACKSON POLLOCK
• MARK ROTHKO
• ROBERT MOTHERWELL
• WILLEM DE KOONING

328. ΤΖΑΚΣΟΝ ΠΟΛΟΚ (JACKSON POLLOCK)
Αμερικάνος καλλιτέχνης , ηγετική φυσιογνωμία του αφηρημένου
εξπρεσιονιστικού κινήματος. γεννήθηκε στο Γουαϊόμινγκ στις 28
Ιανουαρίου 1912. Άρχισε να σπουδάζει ζωγραφική το 1929 στο Σύνδεσμο
Σπουδαστών Τέχνης , στη Νέα Υόρκη .Κατά τη δεκαετία του 1930
εργάσθηκε με την τεχνοτροπία των Ραγιονιστών , επηρεασμένος επίσης
από τους μεξικάνους τοιχογράφους και από ορισμένες απόψεις του
Σουρεαλισμού . Από το 1938 έως το 1942 εργάσθηκε για την Ομοσπονδία
Καλλιτεχνικού Σχεδίου. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1940 ζωγράφισε
με εντελώς αφηρημένη τεχνοτροπία , ενώ η τεχνική του «σταξίματος και
του πετάγματος χρώματος», για την οποία είναι κυρίως γνωστός ,
προέκυψε σχετικά αιφνίδια το 1947. Αντί να ζωγραφίζει με πινέλα ,
χειριζόταν το χρώμα με «ραβδιά, μυστριά ή μαχαίρια» , δημιουργώντας
μερικές φορές ένα βαρύ ιμπάστο από την πρόσμειξη «άμμου ,
σπασμένων γυαλιών ή άλλων άσχετων υλικών». Αυτή η τεχνοτροπία της
Ζωγραφικής της Κίνησης σχετιζόταν με τις σουρεαλιστικές θεωρίες του
αυτοματισμού επειδή οι καλλιτέχνες και οι κριτικοί πιστεύουν πως έχουν
ως αποτέλεσμα την αποκάλυψη των υποσυνείδητων διαθέσεων του
καλλιτέχνη .

329. Ο σχεδιασμός στη ζωγραφική του δεν έχει καμία σχέση με το σχήμα ή το
μέγεθος του καμβά . Η καλλιτεχνική πορεία του Τζάκσον Πόλοκ διακόπηκε
απότομα, καθώς σκοτώθηκε το 1956 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα και
ενώ, σύμφωνα με πολλές ενδείξεις, οδηγούσε μεθυσμένος.

333. ΜΑΡΚ ΡΟΘΚΟ(MARKUS ROTKOWIČS)
Ο Markus Rotkowičs, καλύτερα γνωστός ως Mark Rothko γεννήθηκε
στοDaugavpils της Λετονίας στις 25 Σεπτεμβρίου του 1903. Το 1913 έφυγε
από τη γενέτειρα του και μετακόμισε με την οικογένειά του στο Πόρτλαντ,
Όρεγκον (ΗΠΑ).
Μεταξύ 1921 και 1923, παρακολούθησε το Πανεπιστήμιο Yale, του
Κονέκτικατ. Την επόμενη χρονιά εγκατέλειψε τις σπουδές του και
μετακόμισε στη Νέα Υόρκη και σπούδασε με τον Max Weber
στο Art Students League.
Η πρώτη παρουσία στον καλλιτεχνικό χώρο ήταν σε ομαδική έκθεση το
1928 στο Opportunity Galleries of New York. Το 1933 επέστρεψε στο
Πόρτλαντ και διοργάνωσε την πρώτη ατομική του έκθεση. Την ίδια χρονιά
ακολούθησε μια άλλη ατομική έκθεση στη Νέα Υόρκη, στην Πινακοθήκη
Σύγχρονης Τέχνης. Το 1935 ήταν ένας από τους ιδρυτές του The Ten,
ομάδας που ασχολείτο με την έρευνα στον εξπρεσιονισμό και το
αφαιρετικό. Ήδη από το τέλος της δεκαετίας του ’30 ο Rothko άλλαξε το
στιλ του από παραστατικό σε σουρεαλιστικό και σταμάτησε να
ζωγραφίζει την ανθρώπινη μορφή.

334. Θεωρούσε πως δεν κάλυπτε τις ανάγκες του και επιπλέον είχε την άποψη
πως όποιος τη χρησιμοποιούσε δεν έκανε τίποτε άλλο από το να την
ακρωτηριάζει. Έτσι αναγκάστηκε να βρει άλλους τρόπους έκφρασης μέσω
των οποίων απέρριψε τη δεξιοτεχνία. Όπως εξάλλου διακήρυττε, η τέχνη
δεν είναι κατασκευή.
Άρχισε να αναπτύσσει ένα στυλ ζωγραφικής με μυθολογικό περιεχόμενο,
και στοιχεία που προέρχονται από την πρωτόγονη γλώσσα της τέχνης.
Περί το 1945 πλησίασε τις τεχνικές, το στυλ και τις εικόνες του
σουρεαλισμού.Το έργο του επικεντρώνεται σε βασικά συναισθήματα,
συχνά συμπληρώνοντας μεγάλους καμβάδες με λίγα έντονα χρώματα και
μικρές λεπτομέρειες ώστε να γίνετε μόλις κατανοητό. Σε αυτό μπορεί
επίσης να θεωρηθεί ως πρόδρομος των ζωγράφων των πεδίων χρώματος.
Επιθυμία του ήταν να δημιουργήσει ένα φανταστικό χώρο τον οποίο
μπορούσαν να μοιραστούν τόσο ο καλλιτέχνης όσο και το κοινό του.

335. Είναι στην πραγματικότητα στα τέλη της δεκαετίας του '40 και στις αρχές
της δεκαετίας του ‘50 που ανέπτυξε το ώριμο ύφος του. Ορθογώνια με
λαμπερά χρώματα να ξεχωρίζουν στον καμβά που πλανάται πάνω από
την επιφάνεια του, όπως το νούμερο 10.
Μετά το 1958 ο μεγάλος εξπρεσιονιστής της αφηρημένης τέχνης
εγκατέλειψε την παλέτα με τα φωτεινά χρώματα για ένα τραγικό και
ενδεχομένως προφητικό χρώμα, το μαύρο. Σωματικά φθαρμένος και
άρρωστος για μεγάλο χρονικό διάστημα από κατάθλιψη, νωρίς το πρωί
της 25 Φεβρουαρίου 1970 αυτοκτόνησε στο στούντιό του στη Νέα Υόρκη.

337. Pop Art
Ο όρος Pop Art αναφέρεται στο καλλιτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε
αρχικά στη Μεγάλη Βρετανία και αργότερα στην Αμερικήπερί τα τέλη της
δεκαετίας του 50. Η Pop Art γεννήθηκε ως μια αντίδραση στη
σοβαρότητα του κινήματος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού,
προβάλλοντας κατά κύριο λόγο σύμβολα του καταναλωτισμού, απλά
αντικείμενα που ανάγονταν σε έργα τέχνης αλλά και θέματα δανεισμένα
από την κουλτούρα των κόμικς.
Μια από τις σημαντικότερες ίσως επιδράσεις της Ποπ Αρτ ήταν το
γεγονός πως περιόρισε τη διάκριση ανάμεσα στις έννοιες της εμπορικής
και υψηλής τέχνης.
Κύρια χαρακτηριστικά της Ποπ Αρτ αισθητικής αποτέλεσαν ο
αυθορμητισμός, η δημιουργική υπερβολή, η ανάλαφρη διάθεση,η
σάτιρα, οι έντονες χρωματικές αντιθέσεις και εν γένει η απόρριψη του
παραδοσιακού. Η Ποπ Αρτ υπηρέτησε την αποκαλούμενη μαζική
κουλτούρα και συνδέθηκε με ένα είδος εμπορικής τέχνης που
απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό. Δεν είναι τυχαίο ότι την ίδια περίοδο
γνωρίζει μεγάλη έξαρση στη Μεγάλη Βρετανία η Ποπ μουσική, η οποία
θεωρείται συχνά αισθητικά συγγενής προς την Ποπ Αρτ.

338. Σε αντίθεση με πολλά προγενέστερα κινήματα της μοντέρνας τέχνης, η
Ποπ Αρτ επέδειξε αδιαφορία σε δύσκολα, δυσνόητα ή περισσότερο
εγκεφαλικά θέματα, τα οποία για τους καλλιτέχνες του κινήματος
θεωρούνταν προϊόντα μιας διάθεσης ελιτισμού.
Πίνακες με αναπαραστάσεις τενεκεδένιων κουτιών γνωστού
αναψυκτικού, του Έλβις Πρίσλεϊ και της Μέριλιν Μονρόε ή ακόμα θέματα
δανεισμένα από τα αμερικανικά κόμιξ και τη διαφήμιση αποτελούν
χαρακτηριστικό δείγμα της Pop Art αισθητικής.

339. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• ΆΝΤΙ ΓΟΥΌΡΧΟΛ
• YAYOI KUSAMA
• ΝΤΈΗΒΙΝΤ ΧΌΚΝΕΫ
• PETER MAX
• ΡΌΙ ΛΊΧΤΕΝΣΤΑΪΝ
• ΚΛΆΕΣ ΌΛΝΤΕΝΜΠΟΥΡΓΚ
• PETER BLAKE
• ROBERT RAUSCHENBERG
• PATRICK CAULFIELD
• JAMES ROSENQUIST
• RICHARD HAMILTON
• ED RUSCHA
• ROBERT INDIANA
• WAYNE THIEBAUD
• TOM WESSELMANN

340. ΑΝΤΙ ΓΟΥΟΡΧΟΛ (ANDY WARHOL)
O Άντι Γουόρχολ ήταν Αμερικανός πολυσχιδής
καλλιτέχνης, ζωγράφος, γλύπτης,
κινηματογραφιστής, συγγραφέας και συλλέκτης, πρωτοπόρος του
κινήματος της Ποπ Αρτ. Γεννήθηκε στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια
στις 6 Αυγούστου 1928. Την περίοδο 1945-9 σπούδασε στο Ινστιτούτο
Τεχνολογίας του Κάρνεγκι και κατόπιν εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη,
όπου εργάστηκε αρχικά σαν σχεδιαστής παπουτσιών. Η ενασχόλησή του
με τη ζωγραφική ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και αρχικά
ήταν επηρεασμένη από θέματα διαφημίσεων, καθημερινά αντικείμενα
και την εικονογραφία των κόμικς, δίνοντας τα πρώτα δείγματα γραφής
της Ποπ Αρτ. Με πίνακες που απεικόνιζαν κουτιά σούπας της εταιρείας
Κάμπελ ή μπουκάλια Κόκα Κόλα, απέκτησε μεγαλύτερη φήμη και μέχρι το
1963 παρήγαγε μαζικά τέτοιου τύπου επιτηδευμένα κοινότοπες
αναπαραστάσεις καταναλωτικών προϊόντων, καθώς και προσωπογραφίες
διασημοτήτων - μεταξύ αυτών και αρκετά πρόσωπα που αποτελούσαν
σύμβολα της αμερικανικής ποπ κουλτούρας - σε φανταχτερά χρώματα και
συχνά ως μεταξοτυπίες.

341. Από το έργο του στη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, ξεχωρίζουν οι κατά
παραγγελία προσωπογραφίες που τύπωνε ως μεγεθύνσεις φωτογραφιών
Polaroid, πολλές από τις οποίες αφορούσαν πολιτικές φυσιογνωμίες και
διασημότητες του Χόλυγουντ. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του
ασχολήθηκε εκ νέου με τη ζωγραφική, δίνοντας μια σειρά πινάκων
βασισμένων σε θρησκευτικά θέματα της αναγέννησης, όπως ο Μυστικός
Δείπνος (1986). Πέθανε το Φεβρουάριου του 1987, στην πόλη της Νέα
Υόρκης, μετά από επιπλοκές κατά τη διάρκεια επέμβασης αφαίρεσης της
χολής του.

344. ΟΠ ΑΡΤ
Είδος αφηρημένης τέχνης , που χρησιμοποιεί ορισμένα οπτικά φαινόμενα
για τη δημιουργία έργων που φαίνονται να πάλλονται , να δονούνται ή να
τρεμοπαίζουν .Πολλές από τις επινοήσεις των οπαδών του κινήματος
είναι επεξεργασίες πολύ γνωστών οπτικών ψευδαισθήσεων , όπως
βρίσκονται στα βασικά εγχειρίδια της αντιληπτικής ψυχολογίας , και η
μεγαλύτερη δυνατή γεωμετρική ακρίβεια αναζητείται στον έλεγχο των
επιφανειών και των άκρων τους , έτσι ώστε να προκαλέσουν μια ακριβώς
ορισμένη αντίδραση του αμφιβληστροειδούς .

345. Κυριότεροι εκπρόσωποι
• VÁSÁRHELYI GYŐZŐ
• ΡΑΪΛΙ ΜΠΡΙΤΖΕΤ

346. ΜΠΡΙΝΤΖΕΤ ΡΑΙΛΕΫ
Αγγλίδα ζωγράφος και σχεδιάστρια , η σημαντικότερη εκπρόσωπος της
Οπ Αρτ .Το ενδιαφέρον της για τα οπτικά εφέ οφείλεται ως ένα βαθμό ,
στη μελέτη της τεχνικής του πουαντιγισμού του Σερά , αλλά όταν
ασχολήθηκε με την Οπ Αρτ στις αρχές της δεκαετίας του 1960 , δούλεψε ,
αρχικά σε μαύρο και άσπρο . Τα έργα της είναι συχνά μεγάλης κλίμακας
και πολλές φορές χρησιμοποιεί βοηθούς για την εκτέλεσή τους . Αν και οι
πίνακές της δημιουργούν συχνά μια ψευδαίσθηση παλλόμενου και ζάλης
ένα από τα πιο πρόσφατα έργα της (1983)(κάποιο διακοσμητικό σχήμα
για το εσωτερικό του Βασιλικού Νοσοκομείου του Λίβερπουλ, το όποιο
αποτελείται από απαλές , κατευναστικές μπλε κίτρινες ροζ και λευκές
λωρίδες ) αναφέρεται ότι έγινε αντικείμενο βανδαλισμού και γκράφιτι.
Εργάσθηκε επίσης ως σκηνογράφος , κάνοντας σκηνικά για ένα μπαλέτο.
Η Ράιλεϋ έχει ταξιδέψει πολύ ενώ διατηρεί εργαστήρια στο Λονδίνο, την
Κορνουάλη και την Προβηγκία .

348. ΒΙΚΤΩΡ ΒΑΖΑΡΕΛΙ(VÁSÁRHELYI GYŐZŐ)
Ούγγρος ζωγράφος , ο οποίος εργάστηκε στη Γαλλία από το
1930.Γεννήθηκε στις 9 Απριλίου του 1906. Ο βασικός εμπνευστής και
ένας από τους κύριους εκπροσώπους της Οπ Αρτ .Ήταν μαθητής του
Μοχόλυ Νάγκυ στη Βουδαπέστη , πριν εγκατασταθεί στο Παρίσι το
1930.Την επόμενη δεκαετία εργάστηκε κυρίως στο διαφημιστικό χώρο.
Από το 1943 ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη ζωγραφική και από το 1947
περίπου υιοθέτησε τη μέθοδο της γεωμετρικής αφαίρεσης. Συνεργάστηκε
με αρχιτέκτονες σε έργα όπως ένα ανάγλυφο από αλουμίνιο για το
Πανεπιστήμιο του Καράκας (1954) και το Γαλλικό Περίπτερο , με την
ελπίδα να δημιουργήσει ένα είδος αστικής λαϊκής τέχνης. Έγραψε επίσης
και αρκετά μανιφέστα . Μετά το 1961 ο Βαζαρελύ έζησε κυρίως στην
νότια Γαλλία .Στην Προβηγκία υπάρχουν δύο μουσεία αφιερωμένα στο
έργο του .Ο γιος του Ζαν Πιερ (1934), που εργάζεται με το όνομα Υβαράλ,
είναι επίσης καλλιτέχνης της Οπ Αρτ και της Κινητικής Τέχνης. Πέθανε στις
15 Μαρτίου 1997, σε ηλικία 91 ετών, στο Παρίσι.

351. …ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΕΡΓΑ