3.  Zemljište – definicija = tanak – površinski sloj
zemljine kore (litosfere) koji nastaje kao
proizvod geološke podloge uz učešće klimatskih
faktora i živih bića.
 Pedologija (grč. πεδον, pedon — zemljište; grč.
λόγος, logos — nauka) je nauka o zemljištu u
prirodnom okruženju, koja se bavi proučavanjem
nastanka zemljišta (pedogeneza), njihovom
morfologijom, klasifikacijom, genezom i
distribucijom zemljišta. Srodna nauka o
zemljištu je edafologija.

4.  U zemljištu se uzajamno ‘’dodiruju’’ i prožimaju:
LITOSFERA, ATMOSFERA, HIDROSFERA, BIOSFERA
 Zemljište je biogeno – klimatskog (= biogeno-abiogenog
porekla)
 Na Mesecu nema zemljišta – zato što nema živih bića
 Zemljište – poseban ekološki faktor = EDAFSKI FAKTOR,
često tretiran kao abiotički (besmisleno). Biološki kompleks u
zemljištu obezbeđuje procese redukcije (humifikacije,
mineralizacije) odnosno kruženje supstance. = Kompleks
ekoloških faktora
 Da nema zemljišta, ne bi bilo ni kruženja supstance u prirodi

5.  Proces formiranja zemljišta- PEDOGENEZA.
 Spor i veoma složen proces.

7. 1. Neracionalno i neadekvatno iskorišćavanje
zemljišta u poljoprivredne svrhe
2. Neracionalno iskorišćavanje biljnog pokrivača,
posebno šumskog
3. Urbanizacija
4. Izgradnja različite infrastrukture
5. Hidrotehnički radovi
6. Različiti (drugi) oblici zagađivanja zemljišta
7. Eksploatacija uglja i ruda iz površinskih kopova

8. Procena UNEP – a prekomernom ispašom
ugroženo je 34% svetskog zemljišta

9. Uzrok – kompletno isječene šume
Posljedica – erozija zemljišta

11.  Nije utvrdjeno koliko je tačno urbanizacija zauzela
plodne površine, ali se radi o velikim površinama.
 Najveca odgovornost- prostorno planiranje,
urbanisti.

12.  Putevi, pruge, kanali, dalekovodi...
 SAD – 2,5% ukupne površine zemljišta
„‟izgubljeno‟‟ (zauzeto) urbanizacijom +
infrastrukturom

13. Hidroakumulacija na Drini
Zaovinsko jezero

14.  Deponije komunalnog otpada
 Deponije floatacijske jalovine
 Indirektno zagadjivanje - preko vazduha i vode

15.  U Svijetu se godišnje (na ovaj način) uništi =
„‟premesti‟‟ 40 miliona tona plodnog zemljišnog
materijala.

17.  Za razliku od kontinenata, svi okeani na
Zemlji povezani su u jedinstvenu celinu –
povezanost.

18.  Varenius je 1650. podelio svjetsko more na
okeane, mora, zalive i morske prolaze:
 Tihi,
 Atlantski,
 Indijski,
 Severni ledeni,
 Južni ledeni

19.  Kontaminacija voda (engl. Contamination) -
promjena kvaliteta vode koja nastaje
unošenjem, ispuštanjem ili odlaganjem
hranjivih i drugih materija, uticanjem
energije ili drugih uzročnika, u količini
kojom se mijenjaju korisna svojstva voda,
pogoršava stanje vodenih ekosistema i
ograničava namjenska upotreba vode.

20.  Zagađujuće materije se koncentrišu u tijelima
organizama u lancima ishrane (proces
bioakumulacije).
 Uticaj pojedinih zagađujućih materija se može
manifestovati na velikim prostorima i u dugom
vremenskom periodu.
 Uticaj ne samo na jedinke već na čitave
zajednice i morske ekosisteme.

22. 1. Organske materije
2. Sedimenti
3. Buka
4. Strane (nove) vrste
5. Patogeni organizmi
6. Termalni otpad
7. Postojani toksini (PCB, teški metali, DDT ...)
8. Plastika
9. Radioaktivne materije
10. Ulje (Nafta)

23. 1. Organske materije
 Iz kanalizacije 50%, s poljoprivrednih površina
50%.
 Posljedice: cvjetanje algi u priobalnim
područijma.
2. Sedimenti
 Izvori: erozija tla, sječe šuma...
 Posljedice: zatrpavanje ekosistema,
zamućivanje vode.
3. Buka
 Veliki broj brodova na moru.
 Posljedice: ometanje života u moru.

24. 4. Strane (nove) vrste
 Problemi: -konkurišu starim vrstama
-šire bolesti u moru
5. Patogeni organizmi
 Kontaminiraju obalu i hranu u moru.
6. Termalno zagađenje
 Izvor: razhladjene vode iz fabrika i raznih
postrojenja
 Posljedica: Ubijaju organizme u vodi osjetljive
na temperaturu.

25. 7. Postojani toksini (PCB, teški metali, DDT ...)
 Izvori: fabrike, kanalizacija, otpad...
 Posljedice: truju, ubijaju morske organizme,
zagadjuju hranu iz mora...
 8. Plastika
 Izvori: Otpad s teretnih brodova, ribarske mreže
s brodova, otpad s plaže, industrijski otpad.
 Posljedice:
 Morski organizmi greškom otpad smatraju za
hranu ili se u njega zapliću.
 Služi kao zamka za ribu.
 Vizualno zagadjuje plaže i može trajati 200 do
400 godina.

26.  Izvori: Nuklearni otpad, nuklearne probe,
havarije nuklearnih podmornica.
 Posljedice: mutageneza, mogu ući u lanac
ishrane i prouzrokavti razne bolesti morskih
organizama.

27.  Problemi:
 Pluta po površini
 Sprečava fotosintezu, disanje i ishranu
 Nakon izliva nafte aromatični ugljovodonici
prouzrokuju neposrednu smrt mnogih
organizama
 Smanjenje kiseonika u moru.

29.  Očuvanje klime jedan je od osnovnih strateških
pravaca na globalnom nivou, pored očuvanja
biodiverziteta.
 U Rio de Žaneiru je 1992. godine održana
Konferencija UN o životnoj sredini i razvoju,
pod nazivom “Samit o planeti Zemlji”, na kojoj
je usvojena čuvena Rio deklaracija o životnoj
sredini i održivom razvoju.

30.  Globalno zagrijevajne ili povećanje efekta
staklene bašte.
 Smanjenje ozonskog omotača, i pojavljivanje
ozonskih rupa.
 Sve češća pojava kisjelih kiša.

32. Topljenje lednika na polovima i planinama

33. Potapanje velikih povšina na obalama
Potapanja priobalnih gradova
i nestajanje ostrva

34.  Treba smanjiti broj fabrika i ugraditi razne
vrste filtera.
 Smanjiti otpuštanje otpadnih voda iz fabrika.
 Smanjiti iznošenje freona u životnu sredinu.

35.  Prezentaciju napravio Saša Lekić
Bar, Crna Gora