Presentatie voor de operatieafdeling van het Erasmus MC Kanker Instituut op een themamiddag in september 2012.

1. Pijnbehandeling
als onderdeel van
palliatieve zorg
Themamiddag SOG over palliatieve zorg, 3 september 2012

2. ‘Pijn hoeft niet meer tegenwoordig’
 Nieuwe medicijnen
 Slimme pompjes
 Zenuwen uitschakelen
 Knappe dokters
 Nooit bijwerkingen
 Geen wachtlijsten
 Overal geld voor

3. Acute pijn
www.paullieverse.nl

4. Chronische pijn
www.paullieverse.nl

5. Stefan Verwey, 1986

6. Pijn meten
 Kwantitatief,
bv. VAS (meetlatje, gezichtjes)
 Kwalitatief
 Hoe voelt de pijn aan? (dof, elektrisch, enz.)
 Heeft u ook nog een andere pijn?
 Functioneel
 Hindert de pijn uw slaap?
 Kunt u vanwege de pijn zichzelf wassen, zelf eten, enz.?

7. Pijn bij kanker – diverse oorzaken
 Ziekteproces
bv. botmetastase
Plaatje verwijderd
i.v.m. publicatie
 Behandeling op internet
bv. fantoompijn
 Lichamelijke conditie
bv. decubitus

8. Basisregels bij de behandeling
 Serieus nemen
 Aandacht voor niet-lichamelijke aspecten
 Planmatige aanpak
 Realistische voorlichting en uitleg
 Nieuwe mogelijkheden van behandelen
 Mythen rondom morfine nadelig
www.paullieverse.nl

10. Vooroordelen bij kankerpijn
 Pijn hoort erbij!
 Morfine-achtige middelen geven verslaving
 Morfine-achtige middelen geven ademdepressie
 ... alleen voor wie opgegeven is
 Eén standaard-dosering
 Er is een bepaalde maximum dosering
 “Zo nodig” in het voorschrift voldoet
 Patiënt meldt zich als het niet gaat
www.paullieverse.nl

11. Medisch gebruik
van morfine 90 18
90 nihil
40
40 20 laag
18 midden
hoog
38 25
5 0,2
4
18

12. Palliatie… méér dan pijnbestrijding
Lichamelijke Psychosociale &
problemen spirituele problemen
 Incontinentie  Angst
 Vermagering  Boosheid
 Misselijkheid  Depressie
 Obstipatie  Afhankelijk voelen
 Stank  Body image
 Kortademigheid  Financiële zorgen
 Moeheid  Eenzaamheid
 Slaapproblemen  Waarom-vragen
 Jeuk  Afscheid en verlies

13. Curatief vs. palliatief
tijd

14. Plaats van palliatieve zorg
 Klein plekje in de opleiding tot arts
 Bezien als de softe sector
 Ervaren als “handdoek in de ring gooien”
 Kennis wel aanwezig,
maar weinig toegepast
 Groeiende aandacht
vanuit de politiek

15. “Total pain”
 Fysieke klachten
 Psychisch lijden
 Sociale pijn
 Spirituele noden
Cicely Saunders (1918 – 2005)‫‏‬

16. Wat verlies je door ziekte?
 Gevoel van veiligheid
 “Onsterfelijkheid”
 Toekomstperspectief
 Kunnen genieten
 Relaties
 Geloof in een goede God
 Mijn lichaam is mijn bondgenoot
www.paullieverse.nl

17. Professional, vrijwilliger, mantelzorg
 Logboek bijhouden
 Heldere afspraken maken over “wie doet wat”
www.paullieverse.nl

18. Spoed in de palliatieve zorg

19. Bibian Harmsen, 1971 – 2012
Medisch Contact, 31 augustus 2012
Uit: Paniekspinnen (september 2012)

20. Palliatieve zorg – méér dan pijnbestrijding
 Doel
 Ruimte geven zich te prepareren op de toekomst
ook als dat maar acht maanden is
 Hoe
 Lichamelijke klachten: pijn, vermagering, vermoeidheid
 én niet-lichamelijke klachten: angst, zorg om kinderen
 Patiënt én naasten, dus niet alleen Bibian
maar ook Klaas en hun drie kinderen
 Interdisciplinaire benadering:
huisarts, ziekenhuis, thuiszorg, vrijwilliger, hospice