![Degree_certificate[1]](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/82fa9201-57b8-40ab-9dde-4e7daf373882-160928125509-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
Module Pijn vpk 2016 powerpoint.ptt
- 1. Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland Welkom! Basisscholing Palliatieve Zorg verpleegkundigen
- 2. Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN Basisscholing Palliatieve Zorg verpleegkundigen
- 3. Introductie • Wie benik? • Wie zijn jullie? • Introductie Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 4. Mindmappen Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 5. Welke vragen zijner over pijn? Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 6. prétoets Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 7. Mw. Mees Vraag 1 NetwerkenPalliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 8. Pijnmechanismen Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 9. Cirkel van Loeser NetwerkenPalliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN Pijngedrag Pijnbeleving Pijngewaarwording Nociceptie
- 10. Betekenis van pijnvoor de patiënt • Pijn is een onaangename ervaring die in verband wordt gebracht met bestaande of dreigende weefselbeschadiging • Pijn is zowel een sensorische gewaarwording als een emotionele • Pijn is een persoonlijk gevoel • Pijn is wat de patiënt zegt dat het is en pijn is zo erg als de patiënt zegt dat het is Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 11. ‘’Total pain’’ • Pijnbelevingis subjectief en wordt beïnvloed door de somatische, cognitieve, affectieve, sociale, existentiële en culturele dimensies van pijn • Onderkenning van deze factoren is van belang voor een integrale c.q. multidimensionele benadering en kan daardoor leiden tot een effectievere behandeling van Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 12. Onderschatting van pijn •Bij 60% van de patiënten wordt pijn bij kanker onderschat, hetzij door de behandelaars, hetzij door de patiënt zelf • Tijdens curatieve behandeling van kanker is de pijnbeleving het grootst en wordt het slechtst behandeld Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 13. Vóórkomen • 30-40% heeftmatig tot ernstige pijn bij het stellen van de diagnose • 40-70% tijdens de behandeling • 70-90% in gevorderd stadium Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 14. Vóórkomen Bij patienten met •kanker 60-80% • AIDS 40-50% (80% in de terminale fase) •ALS 60-70% • MS 25-50% • Hartfalen 40% 1/3 heeft pijn op één plaats, 1/3 pijn op twee plaatsen en 1/3 op drie of meer plaatsen Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 15. Conclusies vraag 1 Belangvan • goede (pijn)anamnese en (lichamelijk) onderzoek met aandacht voor ‘total pain’ • repos • gebruik de stappen van palliatief redeneren Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 16. Mw. Mees Vraag 2 NetwerkenPalliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 17. Opiaten • Morfine (MSContin,Oramorf) • Oxycodon (Oxycontin, Oxynorm) • Fentanyl (Durogesic, Actiq, Instanyl) • Buprenorfine (Temgesic, Transtec) • Methadon (Symoron) > toedieningswijzen: oraal, subcutaan, transdermaal, buccaal, nasaal, rectaal, epiduraal en spinaal Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 18. Opiaten (vervolg) • Morfineis beschikbaar als • langwerkend tablet (retard). Werkt 12 uur • kortwerkend middel in de vorm van drank, tablet, oromucosaal, zetpil of injectie. Werkt 4 uur Te gebruiken bij doorbraakpijn of voor het instellen van de juiste hoeveelheid langwerkende morfine. Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 19. Opiaten (vervolg) • Oxycodon •langwerkend tablet: Oxycontin • kortwerkend tablet: Oxynorm 10 mg Oxycontin = 20 mg morfine Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 20. Opiaten (vervolg) • Fentanylpleister •werking optimaal na 12 uur. Bij plakken van eerste pleister ook nog orale medicatie geven! 25 microgram fentanyl = 60 mg morfine per 24 uur oraal Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 21. Opiaten (vervolg) • Buprenorfine(BuTrans, Temgesic, Transtec) • pleisters voor 4 dagen en 7 dagen. Werkt na 24 uur • tabletten. Werkt na 1 uur en duurt 6-8 uur • Methadon (Symoron) • alleen op voorschrift van pijnspecialist • kans op stapeling • moeilijk omrekenen met andere opiaten Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 22. Opiaten (vervolg) • Rescuemedicatie (snelwerkende morfine) • dosering 15% (=1/6 van de 24-uursdosering) • bij gebruik van 4-6 keer per dag , de 24-uursdosering met 50% te verhogen, net zo lang tot de patiënt pijnvrij is. Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 23. Doorbraakpijn ‘Een voorbijgaande exacerbatievan pijn die spontaan optreedt, of optreedt in relatie met een specifieke voorspelbare of onvoorspelbare uitlokkende factor, ondanks relatief stabiele en voldoende gereguleerde achtergrondpijn’ (2014, V&VN-pijnverpleegkunde) • Er worden een aantal vormen onderscheiden • incidentele pijn als gevolg van een specifieke aanleiding, bv. beweging • non-incidente of spontane pijn zonder relatie met specifieke activiteiten. • (‘End-of dose’ pijn als gevolg van een ontoereikendeachtergrondbehandeling) Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 24. Filmpje ‘Doorbraakpijn’ Netwerken PalliatieveZorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 25. Door patient zelftoe te dienen snel- en kortwerkende fentanylpreparaten Actiq: fentanyl via een stick (‘lolly’). Moet worden bewogen tussen tandvlees en wang en is na ca. 15 min. opgelost Effentora: fentanyl als tablet die tussen wang en tandvlees (buccaal) wordt gehouden en na ca. 15 min. is opgelost Instanyl: fentanyl als neusspray die in een neusgat moet worden ingebracht (nasaal) en via de slijmvliezen snel wordt opgenomen en binnen 5 min. werkzaam is. Abstral: fentanyl als tablet die oplost onder de tong (sublinguaal); de opgeloste tablet moet niet worden ingeslikt. Recivit: fentanyl onder de tong. Is in lagere dosering dan Abstral beschikbaar Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 26. Bijwerkingen opiaten • Obstipatie.Altijd preventief laxantia toedienen • Misselijkheid en braken. Vaak in het begin van de behandeling, zonodig preventief medicatie toedienen • Droge mond • Sufheid in het begin van de behandeling • Urine retentie • Jeuk • Hallucinaties en verwardheid (let op delier) • Spierspasmen en epileptische insulten • ademdepressie (uiterst zelden) Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 27. Conclusies vraag 2 Belangrijkbij starten opioïden: • goede voorlichting en bespreken ‘fabels’ • langwerkend middel (by the clock, around the clock) combineren met kortwerkend middel (ivm doorbraakpijn) • starten met ‘lage’ dosis, evalueren en dosis aanpassen (volgens het principe van palliatief redeneren) • Wat is de wens van de patient? • bijwerkingen ‘voor zijn’ en evalueren Meten is weten! Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 28. Wat is derol van de verpleegkundige? • Folder ‘Feiten en fabels over morfine’ Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 29. Mw. Mees Vraag 3 NetwerkenPalliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 30. Soorten pijn (1) •Nociceptieve pijn Wordt veroorzaakt door weefselbeschadiging; prostaglandines spelen een belangrijke rol • bv. botmeta’s of infiltratie weke delen • goed te behandelen met paracetamol, NSAID’s of opioïden Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 31. Soorten pijn (1) •Somatische pijn = nociceptieve pijn uitgaand van huid, bindweefsel, spierweefsel of bot • meestal scherp gelokaliseerd en scherp, stekend of kloppend • Viscerale pijn = nociceptieve pijn uitgaand van ingewanden van borst of buik • meestal niet scherp gelokaliseerd en borend, drukkend of krampend, vaak refferred pain Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 32. Soorten pijn (2) •Neuropatische pijn Wordt veroorzaakt door beschadiging van het perifere of centrale zenuwstelsel zelf • bv. ingroei in of compressie van de zenuw na radiotherapie of operatieve ingreep • minder gevoelig voor paracetamol, NSAID’s en opioïden • goed te behandelen met antidepressiva of anti-epileptica • brandende/schietende pijn; uitstraling in verloop van zenuw(baan) • vaak gepaard met sensibiliteitsstoornissen; hyperalgesie Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 33. Bijwerkingen van NSAID’s •maagklachten (soms maagbloedingen) • invloed op de bloedstolling (let op met bloedverdunners) • nierfunctiestoornissen • bronchospasmen • vochtretentie en oedeem Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 34. Conclusies vraag 3 Evaluatiemoment •opnieuw pijnanamnese afnemen (met aandacht voor het effect en het verdragen van pijnmedicatie) • werkhypothese opstellen • onderscheid maken in soorten pijn: nociceptieve vs. neuropatisch • aandacht voor functionele, psychische, sociale en spirituele aspecten • én de wensen van de patiënt Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 35. Opioïdrotatie Het vervangen vanhet ene opioïd door het andere: • bij een patiënt die teveel pijn houdt, ondanks adequate doseringen • of te veel bijwerkingen ervaart van een opioïd. Teruggaan naar 75% van de voorafgaande dosering • let op omrekentabellen! • app (‘omrekenapp’) Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 36. Pijnladder nociceptieve pijn Stap1 • paracetamol • NSAID met name botmetastasen zijn gevoelig voor Prostaglandine E2, waardoor juist NSAID’s geïndiceerd zijn Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 37. Pijnladder nociceptieve pijnbij ouderen Stap 2A • Tramadol (opbouwen, bruistabletten (½ tablet) of druppels) Codeïne: teveel bijwerkingen bij adequate dosering Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 38. Pijnladder nociceptieve pijn Stap2: Opiaten • Morfine (MSContin, Oramorf) • Oxycodon (Oxycontin, Oxynorm) • Fentanyl (Durogesic, Actiq, Instanyl) • Buprenorfine (Temgesic, Transtec) • Methadon (Symoron) Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 39. Pijnladder nociceptieve pijn Stap3: Opioïdrotatie Stap 4: Invasieve technieken Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 40. Pijnladder neuropatische pijn Stap1: Tramadol : opbouwen ( ½ tablet of druppels) Opioïden (als bij stap 2 nociceptieve pijn) Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 41. Pijnladder neuropatische pijn Stap2: (bij zuiver neuropathische pijn direct beginnen bij stap 2) • Tricyclische antidepressiva:Amitryptiline (info belangrijk) • Anti-epileptica: gabapentine (Neurontin), pregabaline (Lyrica) • Lokaal: lidocaïne of prilocaïne crème • Capsaïcine zalf of pleister Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 42. Adjuvante medicatie Bij: • Depressiviteit,slapeloosheid, angst • Tumordruk (Dexamethason) • Buikkrampen (Buscopan) Blijven nadenken over alternatieven, co-medicatie en complementaire zorg Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 43. Basisprincipes medicamenteuze behandeling •Analgetica op vaste tijden (by the clock, around the clock) • Bij doorbraakpijn extra dosis kortwerkende medicatie • Ophogen volgens gefaseerd schema • Stel de start van opioïden niet uit als stap 1 onvoldoende helpt • anticipeer op eventuele bijwerkingen • voor een goed effect is goede voorlichting essentieel •Overleg zonodig met het consultteam Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 44. Algemene maatregelen • Pijnanalysemet aandacht voor de pijnbeleving (total pain) • Maak gebruik van hulpmiddelen: stappenplan palliatief redeneren, pijnanamnese, repos, samenvattingskaart, VAS • Betrek de naasten erbij • Denk aan complementaire zorg, schakel zonodig andere disciplines in • Denk aan continuïteit van zorg • Ga in op vragen over zingeving Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 45. Posttoets Netwerken Palliatieve ZorgNoord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 46. • Palliatief redeneren •Richtlijnen Palliatieve Zorg: www.pallialine.nl • Consultteam Palliatieve Zorg: 0900-2021745 Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN
- 47. Opdracht voor module3 Er is steeds meer aandacht voor het leven van de zorgvrager en de relatie met zijn/haar coping. Onderstaande opdracht is een hulpmiddel om aandacht te hebben voor de hele mens. Neem een (levensverhaal)interview af met behulp van de zogenaamde Levenslijn af bij een persoon die een chronische aandoening heeft. Je kunt gebruik maken van de achtergrond informatie van het artikel Aandacht voor levensverhalen opnemen in de dagelijkse zorg, te vinden via de link: www.onderons.nu/media/aandachtvoorlevensverhalen Ondanks het centrale thema “palliatieve zorg”, is het niet de bedoeling dat de te interviewen persoon terminaal is. Wees bij het benaderen van de persoon bewust van de eventuele belasting die het interview kan opleveren. Ga zorgvuldig na wie je daarvoor zou kunnen benaderen. Netwerken Palliatieve Zorg Noord Holland – Flevoland MODULE 2 PIJN