Adaptación da presentación sobre Novoneyra da CGENDL

1. Uxío Novoneyra. Letras Galegas 2010

2. Uxío Novoneyra nace o 19 de xaneiro de 1930 en Parada de Moreda, unha aldea do Courel, preto da impresionante Devesa da Regueira, onde pasa a nenez e a mocidade, o que terá unha influencia decisiva na súa obra.

3. DEVESA DE ROGUEIRA Bidueiros cimeiros! Pena das Augas! Xardois teixos Rebolos tocos faias derrubadas! Camiño da Veneira! Carreiro dos dez regueiros! Cereixas de carnabudo! Abrotias abrairas Pincheiras e pincheiras! / Eiquí sempre foi bosque… Ruxir solo Da fonte do corzo! Barbas de mofo Pingando dos toros! Os Eidos 2

4. A nai pertence a unha estirpe fidalga con pazo. O pai a unha familia de poderosos labregos coa casa máis forte da aldea.

5. 1945-1948 : Estuda o bacharelato en Lugo onde coñece a Manuel María, compañeiro de xeración e gran amigo. Traban amizade con Anxel fole e Ramón Piñeiro. O ambiente represivo dos anos 30-40, igual que a paisaxe da infancia, tamén deixa fonda pegada na obra.

6. CONTEXTO HISTÓRICO Este período literario aparece fondamente marcado pola Guerra Civil e as consecuencias políticas e sociais que dela se derivaron. Encontramos tamén as influencias das correntes estéticas e de pensamento imperantes en Europa ► Grande represión cultural e lingüística durante a ditadura franquista ► Imposibilidade de publicar en galego até a década dos 50. ► Desenvolvemento da literatura comprometida, integrada con co- rrentes máis amplas da época: existencialismo, marxismo, paci- fismo... ► A partir dos anos 50 e 60 reactívase a actividade literaria,social e política en Galiza ► Prodúcese un importante movemento de renovación da expresión formal e da temática da narrativa

7. Xeración das Festas Minervais. Nacidos entre 1930-1940. Uxío Novoneyra, Xosé Luís Méndez Ferrín, Bernardino Graña, Manuel María. De formación universitaria e influídos polas correntes literarias europeas, cultivan unha poesía comprometida onde se mesturan socialrealismo e existencialismo

8. Fostes onte carreiriña para quedar mofo na pedra. MARÍA MARIÑO CAROU: A Galicia . Os que así nos tein Só tein noso os nosos nomes no censo, Que hasta o noso sudor sin alento pérdese na terra. GALICIA, será a miña xeración quen te salve? Irei un día do Caurel a Compostela por terras libradas? Non, a forza do noso amor non pode ser inútil! Elexías do Courel e outros poemas.

9. Con Manuel María en Compostela.

10. Logo vivirá dous anos en Madrid (1949-1951), cidade na que fará o exame de Estado e na que se matriculará como oínte en Filosofía e Letras. Por estes anos tamén comezará a escribir en castelán, publicará na revista Bengala dous poemas e dará o seu primeiro recital poético.

11. Volve a Galicia para facer o servizo militar. En Compostela entrará en contacto co galeguismo (Otero Pedrayo ou o pintor Carlos Maside) e comezará a escribir en galego.

12. 1953-1962 : Unha pleuresía terao recluído varios anos na súa casa do Courel, aínda que participa nalgúns actos culturais como o recital celebrado en Compostela dentro do ciclo “ Homenaje a la poesía gallega ” (algunhas verbas en galego). Nesta época Galaxia publica Os Eidos (1955) cun prólogo de Ramón Piñeiro.

13. 1955.

14. Panos brancos esfiañados da nebra ouveando polos vales polos soutos i as devesas marelas en busca dun cavorco ou dunha valiña outa que os acolla i os faga acougar! Fiañas da nebra rubindo e baixando á gaiola do aire Polas serras érmedas e polos soutos despidos do Nadal! Os Eidos

15. Volve de novo a Madrid durante catro anos (1962-66). radio e TV: programas relacionados coa poesía contacto cos artistas e escritores que vivían daquela na capital do Estado, entre eles os integrantes do Grupo Brais Pinto (Bernardino Graña ou Xosé Luís Méndez Ferrín) No 1966 : publica Elegías del Caurel y otros poemas , libro bilingüe castelán-galego que será editado posteriormente no ano 1991, só en galego, co título de Tempo de Elexía regresa definitivamente a Galicia para coidar os seus pais

16. 1968 : coñece a Elba Rei. Casan en 1973. Teñen tres fillos: Branca, Uxío e Arturo. Viven entre o Courel e Lugo.

17. Novoneyra permanecerá no Courel ata o ano 1983. Durante estes anos publicará Os Eidos 2 (1974), ilustrado por Laxeiro, e Poemas Caligráficos (1979) e tamén traducirá ao galego varios poemas de Mao Zedong.

18. - Década dos oitenta : considerado xa un clásico das Letras Galegas. Intensifica actividade pública. Múltiples recitais en asociacións e centros de ensino. Gran compromiso co seu pobo, coa paisaxe e coa lingua galega. El prefire que lle chamen “dicidor” (recitador).

21. Desde 1983 ata a súa morte vivirá en Compostela, onde se fará cargo da presidencia da Asociación de Escritores en Lingua Galega. Morre en Santiago de Compostela o 30 de Outubro de 1999.

22. A súa obra

23. Os Eidos , 1955, con prólogo de Ramón Piñeiro. Elexías do Courel e outros poemas , 1966. Reeditado como Tempo de elexía, 1991. Os Eidos 2 , 1974. Inclúe o seu poema máis famoso: “Letanía de Galicia” Poemas Caligráficos , 1999. Manuscritos polo autor. Os Eidos. Libro do Courel , 1981. Resume os dos primeiros e inclúe algúns poemas novos. Muller pra lonxe , 1986. Poemas de amor ilustrados con caligrafías do autor.

24. Do Courel a Compostela , 1988. Poesía cívica. Arrodeos e desvíos do camiño de Santiago e outras rotas , 1988. Narrativa para nenos: O cubil do xabaril , 1990. Gorgorín e o cabezón , 1992. Ilda, o lobo, o corzo e o xabarín , 1997.

25. Significado da súa obra Converteu o Courel nun espazo mítico. A súa poesía expresa: emoción e compromiso coa terra e coa lingua galega emoción de sermos parte dun gran pobo.

26. “ Todo o que pasou o meu pobo pasoume a min Todo o que pasou o home pasoume a min”

27. “ É xa hora de que señas toda patria dos teus, dos que gardaron a fala en que máis se dixo adeus e señas dona de ti e señora de falar señora de decidir e dona de se negar .”

28. “ A fala é o único sitio onde seguen vivos os nosos antepasados”.

29. “ A nosa lingua é a nosa patria, aínda máis que o propio territorio”.

30. “ Moitas grazas e .....” “ Mil primaveras máis para a nosa lingua” (Álvaro Cunqueiro)