Literatura galega, poesía, século XX

1. Amparo Cereixo Silva
A POESÍA DEPOSGUERRA

2. A POESÍA DE POSGUERRA
-
Represión franquista
exilio interno / externo
asasinatos, cárcere.
-
Represión lingüística e cultural
Non publicacións en galego

3. Represión lingüística

4. Recuperación poética
•
Mediados dos anos 40: rexurdir da literatura
•
Revistas bilingües: Posío, Alfar...
•
1947: Cómaros verdes de A. Iglesia Alvariño.
•
1949: Colección Benito Soto > recuperación da
lírica
•
1950: Editorial Galaxia

5. Xeracións de posguerra
•
Xeración do 36
•
Promoción de enlace
•
Xeración das Festas Minervais

6. Xeracións do 36
•
Características
●
Herdeiros directos da Xeración Nós, SEG e da Xeración
do 25.
●
Publicaran con anterioridade á guerra
●
Viven e sofren a guerra

7. Xeracións do 36
Tendencias poéticas:
●
Neotrobadorismo: Á. Cunqueiro (Dona do corpo delgado) /
Álvarez Blázquez –Cancioneiro de Monfero-/ Díaz Jácome –
Pombal-.
●
Imaxinismo: Paisaxe < Hilozoísmo(< Amado Carballo).
Teodoro Morgade –Orballo ispido- / Aquilino Iglesia Alvariño
-Cómaros verdes-.
●
Social-realismo: crítica e denuncia social < Cabanillas /
Exilio. Eclipsa as outras tendencias

8. Socialrealismo.
•
Recupérase a liña da poesía cívica e de denuncia que iniciara
a comezos de século R. Cabanillas.
•
“A poesía é unha arma, disparemos”
•
Características xerais:
–
Sinxeleza expresiva > destinatario: o pobo.
–
Mensaxes de tipo ideolóxico vs. forma
–
Emprego do humor, ironía, sarcasmo > carácter burlesco e
satírico < cantigas de escarnio e maldicir.
–
Achegamento á lingua popular.

9. Socialrealismo.
Temática
●
Compromiso social
●
Denuncia da situación política < falta de
liberdade
●
Denuncia da situación económica: capitalismo
burgués.
●
Solidariedade cos máis febles
●
Defensa da lingua e do país.

10. Socialrealismo. C. E. Ferreiro (1913-
1979)
●
Marcado pola guerra.
●
Relación directa cos homes de Nós, do SEG
e da Xeración do 25.
●
Poesía ao servizo do pobo.

11. C. E. Ferreiro. Liñas temáticas
●
Intimista.
●
Lembranza da nenez / mocidade
●
Saudade do paraíso perdido
●
Tempus fugit
●
Amor (Moraima)
●
Onde o mundo se chama Celanova:
intimismo, desacougo existencial + poesía
social.
●
O soño sulagado: saudade pola vila nata,
presenza de Moraima (amor / confidente).:
http://www.youtube.com/watch?v=Q6l18L-xzOs

12. C. E. Ferreiro. Liñas temáticas
●
Social.
●
Denuncia do sistema / ditadura
●
Antibelicismo / antimilitarismo
●
Defensa da patria e da lingua
●
Defensa dos oprimidos
●
Longa noite de pedra: temática
social + intimista
●
http://www.youtube.com/watch?v=F8QRWlh2pvc
(Monólogo do vello traballador)

13. C. E. Ferreiro. Liñas temáticas
●
Satírica.
●
Crítica directa a persoas e clases sociais.
●
Retómase o modelo das cantigas de
escarnio e maldicir.
●
Ironía, sarcasmo, burla... > emigración
(crítica a aqueles que esquecen as súas
orixes)
●
Viaxe ao país dos ananos; Paco Pixiñas,
Cantigas de escarnio e maldicir.

14. Promoción de Enlace
●
Sen relación directa de Nós e das Vangardas.
●
Formación en condicións adversas ao galeguismo > comezos
literarios en castelán.

15. Pr. de enlace. Luz Pozo
Liñas temáticas:
●
Comprometida, solidaria coas xentes, de carácter
humanista: o Nós substitúe o Eu.
●
Intimista e soidosa, subxectiva, feble. Eu / Ti > marcan o
eixo bipolar no amor (O paxaro na boca). Tema: amor
sensual > imaxes eróticas > vitalismo amoroso +
natureza.

16. Pr. de enlace. Antón Tovar
●
Produción inicial: temática intimista e
existencial (Arredores, Non, O vento no
teu colo)
●
Produción tardía: temática vitalista e de
preocupación social.
●
Características:
●
Musicalidade e sinxeleza

17. Xeración das Festas Minervais.
Grupo Brais Pinto

18. Xeración das Festas Minervais.
● Non viven a guerra (nacen entre 1930-1940)
● Danse a coñecer nas Festas Minervais (USC, 1950)
● Mestres: Xeración do 36 e homes de Galaxia.

19. Xeración das Festas Minervais.
● Liñas poéticas:
● Escola da Tebra: poesía intimista (morte, soidade,
desesperanza...). O poeta en conflito co mundo.
● Social-realismo: poesía de denuncia social (a
opresión, a guerra, o sentimento de Galiza...).

20. Manuel María
● Comprometido co nacionalismo (UPG)
● Escola da Tebra: visión atormentada da vida: Muiñeiro
de brétemas; Morrendo a cada intre
● Poesía social e satírica: Documentos personaes.
● Paisaxismo: Terra Chá.

21. Uxío Novoneyra
 Forma parte do grupo Brais Pinto (Ferrín, Lorenzo,
Graña...)
 Paisaxismo de Noriega, Iglesia Alvariño...: Os eidos
(1955)
 Recurso do fonosimbolismo.
http://www.youtube.com/watch?v=cGBHtVirQyQ

22. Méndez Ferrín
 Fortemente comprometido politicamente
 Un dos fundadores do grupo Brais Pinto.
 Escola da Tebra (intimismo e angustia): Voce
na néboa (1957).
 Social-realismo: intención reivindicativa e
concienciadora desde o punto de vista
histórico e político. Antoloxía popular /
Poesía enteira de Heriberto Bens.

23. Méndez Ferrín
• Lírica e social. Con pólvora e magnolias (1976) > renovación
da lírica en lingua galega.
 Poesía revolucionaria -a pólvora- + lirismo persoal e luxo
estético -as magnolias-.
 versos libres
 Diversas resonancias culturais (celtismo, poesía
medieval, surrealismo, a lírica de Cunqueiro...)

24. Méndez Ferrín
• Ton nostálxico. Paso do tempo. Triunfo da decadencia.
 Texto complexo: abundancia de símbolos creados,
ampliados ou modificados polo propio autor (moitos
deles só interpretables no conxunto da súa obra).
 Abundancia de figuras retóricas de tipo semántico e as
morfosintácticas baseadas nas recorrencias
relacionadas co tema do poema.

25. Méndez Ferrín
No vento de mazán que se desfraga
nos cons e pedregullo solar
de cabo de Home e Punta do Cabalo de Fora
reclamo a liberdade pró meu pobo.
No meniño que dorme
no edredón dos teus ollos
reclamo a liberdade pró meu pobo.
Nas vellas mans agrarias,
nas loias amorosas dos estíos
reclamo a liberdade pro meu pobo.
Nos bicos acedísimos e tenros
dos meus fillos inmensos
reclamo a liberdade pró meu pobo.

26. Méndez Ferrín
No vento de mazán que se desfraga
nos cons e pedregullo solar
de cabo de Home e Punta do Cabalo de Fora
reclamo a liberdade pró meu pobo.
No meniño que dorme
no edredón dos teus ollos
reclamo a liberdade pró meu pobo.
Nas vellas mans agrarias,
nas loias amorosas dos estíos
reclamo a liberdade pro meu pobo.
Nos bicos acedísimos e tenros
dos meus fillos inmensos
reclamo a liberdade pró meu pobo.

27. Páxinas de onde están tiradas as
fotografías
● Manuel Ferrol. Pai e fillo chorando. 1957
● https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/26/65/ee/2665ee133679f30ec6e63502a3290324.j
● http://crebas.blogaliza.org/files/2011/07/alvarinho.jpg
● http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/c2ddc9_ferreiro.jpg
● http://4.bp.blogspot.com/-8DE7u6lREuU/VKV0AbQE0BI/AAAAAAAABCo/bhH1LT3pg2M/s1600
● https://lasociedadsupersecreta.files.wordpress.com/2014/03/munch_el_grito.jpg
● https://bibliotecamarioneta.files.wordpress.com/2013/01/portada.jpg
● http://www.elcorreogallego.es/img/noticias/20090905/cp
● http://auladeliteratura.blogaliza.org/2011/06/16/anton-tovar/
● http://armandorequeixo.blogaliza.org/2012/03/05/memorias-de-xose-fernandez-ferreiro/
● http://elpais.com/diario/2004/09/11/agenda/1094853606_850215.html
● http://www.notesalves.com/literatura/autor/xos%C3%A9-lu%C3%ADs-m%C3%A9ndez-
ferr%C3%AD