GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Gaiaren mapa 
Orokortasunak 
Itsasoko urak 
URAK 
Kontinenteetako urak 
KONTINENTEETAKO URAK 
ETA ITSASOKO URAK 
URAREN ZIKLOA 
IBAIAK 
AINTZIRAK 
LUR AZPIKO URAK 
GLAZIARRAK 
ITSASOAK ETA OZEANOAK
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Niloren ur-goraldiak 
Antzina, Nilo ibaia oso garrantzitsua zen egiptoarrentzat, herrialdeko bizia eta 
aberastasuna haren mende zeuden-eta. Niloren inguruan lehenengo 
nekazaritza-zibilizazio nagusietako bat sortu zen: egiptoar zibilizazioa. 
Udaro, Nilo ibaiak gora egiten du, euri asko eta asko egiten duelako. Presa 
handiak egin arte, ibaiko urak soro guztiak hartzen zituen hiru hilabetez. Urritik 
aurrera, urek behera egiten zutenean, lohiak metatu egiten ziren eta lurra 
ongarritzen zuten. Apirilean uzta biltzen zuten, eta maiatzetik uztailera, lurrari 
atseden hartzen uzten zioten. 
Nilo ibaiak ohi baino gehiago gora egiten bazuen, hondamenezko uholdeak 
izaten ziren, eta ohi baino gutxiago gora eginez gero, gosetea eragiten zuen. 
Horregatik, duela 5.000 urte baino gehiago, Nilo ibaiaren inguruan bizi zirenek 
presak eta dikeak egin zituzten, ura pilatzeko, eta kanalak ere egin zituzten, lur 
gehiago ureztatzeko.
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Nilo ibaiaren mapa Nilo eta haren delta espaziotik ikusita
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Nola banatzen dira kontinenteetako urak eta itsasoko urak? 
Grafikoa osatzeko, 
idatzi itsasoko urak 
eta kontinenteetako 
urak, eta gero, idatzi 
dagozkien 
ehunekoak.
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Uraren zikloa
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Munduko ibai nagusien mapa
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ibaiaren ibilbidea
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ibaiaren goiko ibilbidea Ibaiaren erdiko ibilbidea 
Ibaiaren beheko ibilbidea
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Arroila 
Coloradoren Arroila Handia Arbaiungo arroila – Foz de Arbayun - Nafarroa 
Miloika urteetan zehar Colorado ibaiak sorturiko 
arroila, Arizonako iparraldean EE.BB-tan
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ur-jauzia 
Iguazuko ur-jauziak (Argentina eta Brasileko 
mugan; 80mk-ko jauziak daude). Iguazu ibaia, 
Parana ibaiaren ibaiadarra da. 
Victoria lakuko ur-jauziak 
(Zambeze ibaiaren ur-jauziak 
dira Zambia eta Zimbabue-ko 
mugan) 
Niagarako ur-jauziak 
(Niagara ibaia, EE.BB-ak 
eta 
Kanada artean)
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Goiuriko urjauzia (Gujuli - Araba). 
Oiardo ibaiak sorturiko jauzia da, 
105m-tako altuera duena. 
Gorbeian kokatzen da, Orduña eta Murgia 
bidean 
Ur-jauzia 
Nerbioi ibaiararen ur-jauzia 
(Arabako ipar-mendebaldean 
jaiotzen da, Gibijo mendizerraren 
inguruan 
Orduñako portutik gertu). 
270m-tako jauzia sortzen da.
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ibaiaren ibilbidean 
Ordoki alubiala Ebroren ertzetan Amazonas ibaiko meandroak
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Animazioa: Ebro ibaiaren delta 
IIRREEKKAAIIBBTTZZRREEIIRRKKOO
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Kanalak 
Gaztelako kanala. 
Ingeneritzako lan izugarria da. Burgos, 
Palentzia eta Valladolid probintziak hartzen 
ditu. Garia garraiatzeko eraiki zen. 
Lodosako kanala
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Nola banatzen dira ozeanoen eta kontinenteen azalerak?
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ozeanoak eta itsasoak
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Itsaslasterren mapa
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Olatuak 
Olatuak konstaldean nola aldatzen diren ikusteko animazioa 
JOAN WEB 
ORRI HONETARA
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Olatuen mugimenduaren adierazpen grafikoa
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Kostaldeen mapa
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Munduko aintzirak
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ariketa: lur azpiko urak 
Idatzi testu bakoitzaren letra dagokion lekuan. 
a) Harri iragazgaitzez osatutako geruzetara iristen da ura. 
b) Geruzatan biltzen da ura eta akuiferoak osatzen ditu. 
c) Ura lur azpian barneratzen da.
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Nola ateratzen dute lur azpiko ura basamortuetan? 
Shaduf Usadiozko putzua 
1. Oasi askotan, ura putzuen bidez ateratzen 
dute, ontzi baten eta txardango baten 
laguntzaz soilik (shaduf izeneko teknika). 
2. Beste zenbait kasutan ere, ura putzuen bidez 
ateratzen dute, baina poleen laguntzaz. 
3. Zenbait oasitan, ohikoak dira lur azpiko 
galeriak (foggarak Saharan); horien bidez, 
mendien magalean dauden akuiferoetako ura 
ateratzen dute (ehunka kilometrotara 
dagoena ere atera dezakete). 
Putzu 
artesiarra 
4. Gaur egun, putzu artesiarren bidez 
ateratzen dute ura. 
Foggara
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Glaziarra 
Perito Moreno glaziarra - Argentina
GEOGRAFIA ETA HISTORIA 
U R A K DBH 1 - 3. GAIA 
Ariketa: interpretatu ibaiaren ibilbidearen grafikoa

Urak

  • 1.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA
  • 2.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Gaiaren mapa Orokortasunak Itsasoko urak URAK Kontinenteetako urak KONTINENTEETAKO URAK ETA ITSASOKO URAK URAREN ZIKLOA IBAIAK AINTZIRAK LUR AZPIKO URAK GLAZIARRAK ITSASOAK ETA OZEANOAK
  • 3.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Niloren ur-goraldiak Antzina, Nilo ibaia oso garrantzitsua zen egiptoarrentzat, herrialdeko bizia eta aberastasuna haren mende zeuden-eta. Niloren inguruan lehenengo nekazaritza-zibilizazio nagusietako bat sortu zen: egiptoar zibilizazioa. Udaro, Nilo ibaiak gora egiten du, euri asko eta asko egiten duelako. Presa handiak egin arte, ibaiko urak soro guztiak hartzen zituen hiru hilabetez. Urritik aurrera, urek behera egiten zutenean, lohiak metatu egiten ziren eta lurra ongarritzen zuten. Apirilean uzta biltzen zuten, eta maiatzetik uztailera, lurrari atseden hartzen uzten zioten. Nilo ibaiak ohi baino gehiago gora egiten bazuen, hondamenezko uholdeak izaten ziren, eta ohi baino gutxiago gora eginez gero, gosetea eragiten zuen. Horregatik, duela 5.000 urte baino gehiago, Nilo ibaiaren inguruan bizi zirenek presak eta dikeak egin zituzten, ura pilatzeko, eta kanalak ere egin zituzten, lur gehiago ureztatzeko.
  • 4.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Nilo ibaiaren mapa Nilo eta haren delta espaziotik ikusita
  • 5.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Nola banatzen dira kontinenteetako urak eta itsasoko urak? Grafikoa osatzeko, idatzi itsasoko urak eta kontinenteetako urak, eta gero, idatzi dagozkien ehunekoak.
  • 6.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Uraren zikloa
  • 7.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Munduko ibai nagusien mapa
  • 8.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ibaiaren ibilbidea
  • 9.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ibaiaren goiko ibilbidea Ibaiaren erdiko ibilbidea Ibaiaren beheko ibilbidea
  • 10.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Arroila Coloradoren Arroila Handia Arbaiungo arroila – Foz de Arbayun - Nafarroa Miloika urteetan zehar Colorado ibaiak sorturiko arroila, Arizonako iparraldean EE.BB-tan
  • 11.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ur-jauzia Iguazuko ur-jauziak (Argentina eta Brasileko mugan; 80mk-ko jauziak daude). Iguazu ibaia, Parana ibaiaren ibaiadarra da. Victoria lakuko ur-jauziak (Zambeze ibaiaren ur-jauziak dira Zambia eta Zimbabue-ko mugan) Niagarako ur-jauziak (Niagara ibaia, EE.BB-ak eta Kanada artean)
  • 12.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Goiuriko urjauzia (Gujuli - Araba). Oiardo ibaiak sorturiko jauzia da, 105m-tako altuera duena. Gorbeian kokatzen da, Orduña eta Murgia bidean Ur-jauzia Nerbioi ibaiararen ur-jauzia (Arabako ipar-mendebaldean jaiotzen da, Gibijo mendizerraren inguruan Orduñako portutik gertu). 270m-tako jauzia sortzen da.
  • 13.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ibaiaren ibilbidean Ordoki alubiala Ebroren ertzetan Amazonas ibaiko meandroak
  • 14.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Animazioa: Ebro ibaiaren delta IIRREEKKAAIIBBTTZZRREEIIRRKKOO
  • 15.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Kanalak Gaztelako kanala. Ingeneritzako lan izugarria da. Burgos, Palentzia eta Valladolid probintziak hartzen ditu. Garia garraiatzeko eraiki zen. Lodosako kanala
  • 16.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Nola banatzen dira ozeanoen eta kontinenteen azalerak?
  • 17.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ozeanoak eta itsasoak
  • 18.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Itsaslasterren mapa
  • 19.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Olatuak Olatuak konstaldean nola aldatzen diren ikusteko animazioa JOAN WEB ORRI HONETARA
  • 20.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Olatuen mugimenduaren adierazpen grafikoa
  • 21.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Kostaldeen mapa
  • 22.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Munduko aintzirak
  • 23.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ariketa: lur azpiko urak Idatzi testu bakoitzaren letra dagokion lekuan. a) Harri iragazgaitzez osatutako geruzetara iristen da ura. b) Geruzatan biltzen da ura eta akuiferoak osatzen ditu. c) Ura lur azpian barneratzen da.
  • 24.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Nola ateratzen dute lur azpiko ura basamortuetan? Shaduf Usadiozko putzua 1. Oasi askotan, ura putzuen bidez ateratzen dute, ontzi baten eta txardango baten laguntzaz soilik (shaduf izeneko teknika). 2. Beste zenbait kasutan ere, ura putzuen bidez ateratzen dute, baina poleen laguntzaz. 3. Zenbait oasitan, ohikoak dira lur azpiko galeriak (foggarak Saharan); horien bidez, mendien magalean dauden akuiferoetako ura ateratzen dute (ehunka kilometrotara dagoena ere atera dezakete). Putzu artesiarra 4. Gaur egun, putzu artesiarren bidez ateratzen dute ura. Foggara
  • 25.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Glaziarra Perito Moreno glaziarra - Argentina
  • 26.
    GEOGRAFIA ETA HISTORIA U R A K DBH 1 - 3. GAIA Ariketa: interpretatu ibaiaren ibilbidearen grafikoa