Tks444 2

1
TKS – 444
FANTAZİ İPLİK ÜRETİMİ
DERS NOTLARI
HAZIRLAYAN : Yük. Müh. Mithat ÖZTEKİN
Şubat 2007

2
GİRİŞ
Yıllar boyu insanlar daha farklı tekstil dokulara elde etmeye çalışmıştır. Daha çok görsel özelliği ön planda
olan kumaşlar elde etmek için ise normal ipliklerle kıyaslanmayacak kadar değişik yapıları olan fantezi
iplikler geliştirilmiştir.
Ülkemizde tekstil endüstrisinde gelecek kaygıları göz önünde bulundurularak, firmaların rekabet
şanslarının olması ve tekstilde söz sahibi olmaları için; farklı yenilikçi ve bilgi içeriği olan katma değeri
yüksek ürünlere yönelmeleri gerekmektedir. Bu noktada, ilgi duyulması gereken konuların başında
fantezi iplik sektörü ön plana çıkmaktadır.
Son yıllarda fantezi iplik sektörü büyük bir gelişme gösterdi. Özellikle büyük firmaların rekabet içinde
olması ve fantezi ipliklerin moda oluşu bu gelişmenin en önemli etkenlerindendir.
Fantezi iplikler insanların hayal gücü ilgili olduğundan oldukça geniş bir çeşitlilik sunmaktadır.
FANTEZİ İPLİĞİN TANIMI
Farklı tanımlar yapılmaktadır.
1- İpliğin şeklinde, renginde, parlaklığında , hammadde kalitesinde v.b karakteristik özellikler gösteren ,
en az kumaş bitim işlemi ile birlikte bir kumaş estetiğini sağlayan ipliklerdir.
2-Normal düz ipliğin iç yapısında , lif kompozisyonunda ve renginde sapma olarak nitelendirilir.
3- Fantezi iplikler, uzunluğu boyunca yapısında rastlantısal veya aralıklı olarak yerleştirilmiş çeşitli
biçimlerde düzgünsüzlükler bulunan ipliklerdir. Bu düzgünsüzlükler ipliğin kalınlığı, bileşenleri, lif cinsi,
rengi, bükümü ve diğer özellikleri değiştirilerek oluşturulur.
Fantezi iplik üretimi, ring makinelerine, open-end rotor makinelerine, cer makinelerine ve tarak
makinelerine çeşitli aparatların eklenmesiyle ve boyama, harmanlama ve değişik bitim işlemleriyle
bugüne dek sürmektedir.
FANTEZİ İPLİĞİN KULLANIM ALANLARI
- Örgü iplikleri olarak
- Modaya dönük giyimde
- Ev tekstil ürünleri üretiminde
FANTEZİ İPLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI
Fantezi iplikler, değişik yönlerden sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmalar:
- Yapılarına,
- Elde etme yöntemlerine,
- Efekt verme yöntemine ,
- Verilen efektlere göre olmaktadır.
A- YAPILARINA GÖRE SINIFLANDIRMA
Yapılarına göre sınıflandırmada fantezi iplikler tek katlı ve efekt katlı iplikler olmak üzere ikiye ayrılırlar.
B- ELDE ETME YÖNTEMİNE GÖRE SINIFLANDIRMA
Fantezi iplikler elde etme yöntemlerine göre iki ana gruba ayrılırlar; Fantezi büküm makinelerinde elde
edilenler ve yeni eğirme teknolojileriyle elde edilenler. Fantezi ipliklerin büyük bir bölümü fantezi büküm
makinelerinde elde edilmektedir. Bununla beraber yeni iplik eğirme teknolojilerinden faydalanarak, bu
sahada çalışmak mümkündür. Fantezi iplik makinelerindeki esas; ana ipliğe efekt ipliğin sarılması ve bu
ikisinin bir bağlama ipliğiyle sabitlenmesidir.
Büküm yoluyla elde edilen fantezi iplikler; fantezi büküm makinesinde farklı boylarda ve çeşitli
numaralardaki ipliklerin birbirleriyle bükülmesi sonucunda elde edilirler.
Çekim yoluyla elde edilen fantezi iplikler: Fitil veya bant olarak kullanılan ana ipliğe filament sarımı
sonucu elde edilir. Yeni iplik eğirme sistemlerini kullanarak elde edilen ipliklere sargılı iplikler adı verilir.
Bu iplikler, örtülü iplikler olarak da bilinirler.

3
C- EFEKT VERME YÖNTEMİNE GÖRE SINIFLANDIRMA:
Bu sınıflandırma da iki ana yöntem vardır.
İlki direkt yöntemdir. Burada efekt fantezi büküm makinesi üzerinde elde edilmektedir. Diğeri indirekt
yöntemdir. Bu yöntem, normal iplik eldesi sırasında makineyi veya ipliği oluşturacak olan elyafı modifiye
etme esasına dayanır.
a- Direkt Yöntemler
a-1- Ring iplik makinelerinde eğirme
- Şantuk efekt iplikleri
- Düz veya havlı bukle iplikleri
- Düz veya havlı sufle iplikleri
- Düz veya havlı renkli bükülü iplik
- Düğüm ve kabarık kıvrım ipliği
a-2- Fantezi büküm makinelerinde eğirme
- Dört farklı renge kadar şantuk efekt iplikleri
- Düz, havlı veya çok renkli sufle ipliği
- Düz, havlı veya çok renkli bukle ipliği
- Düz , havlı veya çok renkli bükülü iplik
- Düğüm iplikleri
- Çok renkli iplikler
a-3- OE-Rotor iplik makinelerinde Eğirme
- Şantuk efektleri
- Çoklu numara efektleri
- Renk efektleri
a-4- OE-Friksiyon iplik makinelerinde Eğirme
- Karma İplikler
- Hav iplikleri
- Bukle iplikleri
b- İndirekt Yöntemler
b-1- Harmanlama
b-2- Taraklama
- Havlı , şantuk efektli veya çok renkli iplikler
- Gölge iplikleri
b-3- Band hazırlama
- Gölge İplikleri
- Çok renkli iplikler
b-4- Boyama
- Gölge İplikleri
- Çok Renkli iplikler
b-5- Şardonlama
- Tüylü hacimli iplikler
b-6- Özel işlemler
- Şenil iplikler

4
D- VERİLEN EFEKTLERE GÖRE SINIFLANDIRMA
Bu sınıflandırmada iplikler kontrolsüz ve kontrollü efekt iplikleri olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar.
a-) Kontrolsüz Efekt İplikleri
a-1-) Kontrolsüz İplik Efektleri
- Bukle iplik
- Lup iplik
- Dalga ipliği
- Kıvrım ipliği
- Frote iplik
- Muline iplik
a-2-) Kontrolsüz Eğirme İplikleri
- Dalga ipliği
- Frize iplik
- Eğirme lup ipliği
- Şenil ipliği
- Bukle ipliği
b-) Kontrollü efekt İplikleri
b-1-) Kontrollü iplik efektleri
- Düğüm ipliği
- Tırtıl ipliği
- Ters yön tırtıl ipliği
b-2-) Kontrollü eğirme efektleri
- Eğirme hav ipliği
- Ekleme hav ipliği
- Eğirme tırtıl ipliği
- Havlı bukle ipliği
Kontrolsüz Efekt İplikleri
Kontrolsüz ipliklerde ek bir iplik sürekli olarak ana ipliğe ya aynı anda yada daha yüksek bir hızda
beslenir. İki hız arasındaki fark, efekti meydana getirir. İplik efektlerinin efekt bölümü bir iplik veya
filament iplikten oluşur.
Muline İplik :
Bukle İplik :
Lup İplik:
Dalga ipliği:
Kıvrım İpliği:
Havlı İplik:
Kontrolsüz Eğirme Efektleri
Efekt bölümü , 3. bir silindir çifti veya ayrı bir çekim hattından beslenen cer bandı veya fitil biçimindeki
liflerden meydana gelir.
• Eğirme Dalga İpliği:
• Frize İplik:
• Eğirme Lup İpliği:
• Şenil İpliği:
• Eğirme Bukle ipliği
Kontrollü Efekt İplikleri
Bu iplikler sürekli ve kesikli aralıklarla temel iplik veya iplikler üzerinde iplik veya lif birikimi ile oluşurlar.
Yani önceden programlanırlar.

5
Kontrollü İplik Efektleri
• Düğüm İpliği:
• Tırtıl İpliği
• Ters Yön Tırtıl İpliği
Kontrollü Eğirme Efektleri
• Eğirme Hav İpliği:
• Ekleme Hav İpliği:
• Eğirme Tırtıl İpliği:
• Havlı Bukle İpliği:
FANTEZİ İPLİKLERİN YAPISI
· Fantezi bir ipliğin yapısını açıklayabilmek için bazı parametrelerin bilinmesi gerekmektedir.
1- İplik numarası
2- Kullanılan hammadde
3- Basit yapısı ( iplik buklelimi , sarmal mı v.b )
4- Bileşen iplik sayısı
5- Her bir bileşen ipliğin kullanım amacı v.b
· Fantezi iplik kullanıcısını ilgilendiren özellikler:
1- İplik mukavemeti
2- Aşınma direnci
3- Esneklik
4- Esneme- streç özellikleri
5- Spesifik üretim ve / veya boya prosesine uygunluğu
FANTEZİ İPLİKLERİN BİLEŞENLERİ
Fantezi iplik bileşenleri aşağıdaki gruplarda ele alınabilir:
· Tek katlı fantezi iplikler: İpliğin kendi bünyesinde yapılan değişiklik ile oluşturulan ipliklerdir.
· İki bileşenli fantezi iplikler: İki kısımdan oluşur. Birinci kısım ipliğe sağlamlığını veren ve
bileşenlerin bir arada durmasını sağlayan öz iplikleridir. İkinci kısım görsel etkiyi yaratan etki
iplikleridir.
· Üç bileşenli fantezi iplikler: Üç kısımdan oluşur. Birincisi öz iplik, ikincisi etki ipliği, ve üçüncüsü
de bağlayıcı iplik tir.

6
Şekil : Tek katlı fantezi iplik
Şekil : İki bileşenli fantezi iplik
Şekil : Üç bileşenli fantezi iplik

7
FANTAZİ İPLİK ÇEŞİTLERİ
1- Sarmal iplikler
2- Yumrulu iplikler
3- Gimp iplikler
4- Ratine iplikler
5- Buklet iplikler
6- İlmekli iplikler
7- Büklümlü iplikler
8- Nopeli iplikler
9- Degrade iplikler
10- Flok iplikler
11- Jaspe iplikler
12- Melanj iplikler
13- Muline iplikler
14- Vigüre iplikler
15- Tüylü, hacimli iplikler
16- Eksantrik iplikler
17- Frize iplikler
18- Metalik ve lamine iplikler
19- Şerit iplik
20- Örme iplik
21- Siro iplik
22- Likralı iplik
23- Enjeksiyon iplik
24- Şantuklu iplik
25- Kısa şantuklu iplik
26- Multicount iplik
27- Multitwist iplik
28- Gipe iplik
29- Şönil iplik
FANTAZİ İPLİK ÜRETİM METODLARI
· Büküm Prosesiyle Fantezi İplik Üretimi
- Fantezi büküm veya katlama makinelerinde : fantezi etkili veya etkisiz katlama / birleştirme
· Eğirme Prosesleriyle Fantezi iplik Üretimi
- Ring eğirme
- İçi boş iğ eğirme
- Dref friksiyon eğirme
- Repko eğirme
- Siro eğirme
- OE Rotor eğirme
- Sürekli keçeleştirme: Yün ve karışımları
· İplik Şardonlama Etkisiyle Fantezi Etki Kazandırma
- Aşındırma / fırçalama etkisiyle tüylü iplik üretimi

8
FANTAZİ İPLİK ÇEŞİTLERİ
1 - LİKRALI İPLİKLER
Elastan iplikler serbest bırakıldıklarında doğal karışık
( dolaşık ) hallerine dönme eğilimindedirler.
Elastan filament iplikler tek kat sürekli monofilament iplik yapısında görünsede, aslında çok
küçük incelikteki filamentlerin bir araya getirilmesiyle elde edilmiş bir demettir.
Lycra filament ipliklerin yaygın olarak kullanıldığı alanlardan bazıları aşağıda verilmiştir.
Çok ince çorap ipliği,
Yuvarlak örmede iç giyim, spor giyim,
Kadın çamaşırları ve mayolar için trikot,
Örme kumaşlar,
Dokuma kumaşlar,
Koruyucu çoraplar,
Kemer, kuşa, kayış, şerit,
Tıbbi malzemeler ( bandaj ),
Ayakkabı sektörü olarak sıralanabilir
Elastik kumaşların hemen hemen tümünde ve tercihen elastik iplikler kullanılabilmektedir.
Dokumada yeni efektler elde etmek, dokuma ve örme işlemi sırasında lycranın, mekanik
zararlardan korunabilmesi için filament veya stapel elyaflı ipliklerle kaplanması
gerekmektedir. Bu kaplama işlemi değişik proseslerde yapılabilmektedir. Bunlardan en
yaygın olarak kullanılan teknikler şunlardır
· İçi boş iğ tekniği ile kaplama,
· Core Spinning kaplama,
· Hava ile kaplama,
· Büküm ile kaplama,
· Ring ( flatör ) bükümü ile kaplama,
· Two for one ( tek devirde iki büküm ) tekniği ile kaplama,
· Hamel kaplama,
· Cyro Spinning kaplama.
EĞİRME METODU
Lycranın ideal pozisyonu Z bükümde solda, S bükümde sağda yer almasıdır. Nihai
büküm yine kopça, bilezik sistemi sayesinde sağlanır. Böylece tüm çekim, büküm ve lycranın
eklenişi tek basamakta gerçekleştirilmiş olur.
Teorik olarak; Fiili olarak;
Z bükümde solda S bükümde sağda Z ve S bükümde
ortada

9
LİKRA DONANIMI ( Ring makinaları için)
Tahrik Sistemi
Lycra sevk silindirleri
Lycra Çekim Sistemi
Lycra Kılavuz
Fitil Gezdirici
Fitil Durdurucu
Lycra Kontrol Sensörleri
Lycra Merkezleme
Lycra Seperatörleri
T Kılavuzu

10
Denier Dtex DRAFT
range
Draft Point DRAFT
range
steamed
Preliminary
tension
recommended
by testing in
gramme
Weight of
Woven
fabric in
gramme /
m2
Typical
yarn count
(not fix)
10 11 1.8 –2.2 09 (Ne 60 - 100)
20 22 2.0 – 2.5 2.8 -2.8 14 150 - 250 Ne 40 - 60
30 33 2.2 – 2.8 3.2 - 3.5 17 200 - 300 Ne 30 - 60
40 44 3.2 – 3.5 3.5 - 3.5 20 250 - 350 Ne 20 - 40 (50)
70 78 3.5 – 3.8 3.8 - 3.8 30 300 - 400 Ne 10 - 20
140 156 3.8 – 4.0 3.8 – 4.0 - 4.0 50 > 400 Ne 6

11
LYCRA % HESAPLAMASI
İplik Numarası (Ne) : 6 20 50 80
İplik Numarası (Dtex) : 984,17 295,25 118,10 73,81
Lycra Çekimi : 3,50 3,50 3,50 3,50
Lycra (Dtex) : 156 78 44 22
Lycra/Lycra Çekim
(Dtex) : 44,57 22,29 12,57 6,29
Lycra Yüzdesi (% ) : 4,53 7,55 10,64 8,52
İplik Numarası (dtex ) = 5905 / Ne = 5905 / 6 = 984.166
Lycra / Lycra Çekim = 156 dtex / 3.5 = 44.57
Lycra yüzdesi ( % ) = ( 44.57 / 984.17 ) X 100 = 4.53
LİKRA ÇEKİM HESABI
MAKİNA ÖN (ÇIKIŞ) SİLİNDİR HIZI ( V1 )
LİKRA ÇEKİM = ----------------------------------------------------------------
LİKRA SEVK SİLİNDİR HIZI ( V2 )

13
2 – ŞANTUKLU İPLİKLER
İpliğin eğirme işlemi sırasında çekim veya besleme miktarı değiştirilerek değişik kalınlıklarda
ve aralıklarda balıkların oluşturulmasıyla elde edilen ipliklerdir.
Ground Flamme = Basic Slub = Temel Şantuk = Balık , aynı anlamda kullanılmaktadır.
Temel şantuk iplik de , şantuk boyları kısadır , Büküm sabit ve iplik numarası ( Ne )
değişkendir.
Temel şantuk ünitesi donanım olarak ; Elektronik kontrol ünitesi , Servomotorlar ve makinelerin
çekim sistemine adaptasyonu olan dişli üniteleri içermektedir.
Sisteme müdahale kontrol panelinden yapılmaktadır. Üretilecek iplik
çeşidine göre iplik efekt programı kontrol ünitesinden sistemin hafızasına yüklenir.
Sistemin çalışma şekli ; çekime ( Arka ve Orta silindir ) müdahale etmektir. Yani arka ve orta
silindir hızları servomotor vasıtası ile artırılır.
Temel şantuk iplik de ,Ring için önerilen minimum şantuk boyu ;
Minimum şantuk boyu = Elyaf boyu + % 10 Elyaf boyu olmalıdır.
Şekil : Şantuklu iplik yapısı
Şekil : Ring makineleri için , Çekim Motoru ve Kontrol ünitesi

14
Şekil : Çekim Silindirlerinde Beslemenin artması ile çıkış silindir (ön silindir) sonrası şantuk
oluşması
Temel şantuk iplik de , O.E. için önerilen minimum şantuk boyu ;
Minimum şantuk boyu = Rotor Çevresi Kadar olmalıdır.
Şekil : O.E. İplik ’de Besleme Miline tahrik eden AMSLER motoru ve Kontrol ünitesi

15
Şekil : OE makinesinde şantuklu iplik oluşumu
Şekil : Şantuklu iplik görüntüsü

16
ROGRAMLAMA ŞEKLİ
X X
X1 ,X2 , X3 …… = Normal iplik mesafeleri
Y1,Y2,Y3……… = Şantuk Uzunlukları
Z1,Z2,Z3,……….= Şantuk Kalınlıkları
Z0 = Normal iplik kalınlığı
X1 X2 X3
Y1 Y2
Z2Z1
Z0
UZUNLUK
( SE )
KALINLIK
( FD )

17
3 – KISA ŞANTUKLU İPLİKLER ( EXTREME SHORT SLUB)
Kısa şantuk donanım olarak ; silindirlere ( giriş,orta,çıkış) müdahale edecek şekilde, mekanik ve
elektronik elemanlardan ibarettir. Sistem de iki türlü şantuk yapılır;
1- Çekime ( Arka ve Orta silindir ) müdahale etmektir.
2- Çıkış silindirine (ön silindir) müdahale etmektir.
Kısa şantuk iplik de önerilen minimum şantuk boyu ;
Minimum şantuk boyu = 17 mm olmalıdır.
4 – BÜKÜM VE Ne DEĞİŞKENLİ İPLİK ( MULTICOUNT YARN )
Multicount ( MC ) iplik , numara (Ne) ve büküm varyasyonu olan iplik çeşididir. İplik
numara ve büküm değişkenliği çekim ( SDE ) ve büküm ( MC ) motorları tarafından
sağlanmaktadır.Bu iplik üretiminde her üç silindirin hızları değişmektedir.
Multicount ünitesi donanım olarak ; Temel şantuk donanımı yanı sıra , ön silindir hızını
değiştirmek için gerekli olan servomotor ile birlikte mekanik ve elektronik aksamları
içerir.
Multicount iplik de önerilen minimum şantuk boyu ;
Minimum şantuk boyu = 2 metre olmalıdır.
Şekil : Multicount ünitesi , Büküm ve Çekim Motorları

18
5 – BÜKÜM DEĞİŞKENLİ İPLİK ( MULTI TWIST YARN )
Multitwist ( TC ) iplik , büküm varyasyonu olan ve iplik numarası aynı kalan ( Ne ) iplik
çeşididir. Büküm değişkenliğini büküm ( MC ) motoru sağlanmaktadır.
Multitwist ( TC ) ünitesi donanım olarak ; Multicount ünitesi donanımı ile aynıdır.
Multitwist iplik de önerilen minimum şantuk boyu ;
Minimum şantuk boyu = 2 metre olmalıdır.
6 – SARMAL İPLİKLER ( Spiral / Corcscrew yarns )
Helisel bir görünüm veren bu iplik ; Numarası , gerginliği,yönü katsayısı farklı olacak şekilde
iki farklı ipliğin birlikte bükülmesi ile elde edilir.
Şekil : Sarmal iplik yapısı

19
7 – YUMRULU İPLİKLER ( Knot / Nub / spot / Knop Yarn)
Bir etki ipliğin , öz ipliğin etrafına tümsek veya yumrular oluşturacak şekilde bükülerek
sarılması ile elde edilir.Bağlayıcı iplikli veya bağlayıcı ipliksiz olarak üretilmesi mümkündür.

21
Şekil : Yumrulu ipliklerin yapısı

22
8 - GİMP İPLİKLER ( Gimp yarn )
Bir öz ipliğin etrafında bir veya daha fazla ipliğin , öz ipliğinden daha yüksek hızla beslenerek
ve belirgin bir sarmal etki yaratacak şekilde bükülerek sarılmasıyla elde edilir.

23
9 – RATİNA İPLİKLER
Kıvrımlı , düğümlü ve katlı bir ipliktir. Bir tane kalın iplik ile bir veya daha fazla ince ipliğin
düzensiz gerilim altında birlikte bükülerek sarılmasıyla elde edilir. İlmeklere veya yumrulara
Sahiptir.
Şekil : Ratina iplik
10 – BUKLET İPLİKLER ( Boucle yarns )
Ratine ipliğine benzeyen bir fantezi ipliktir. Bir veya iki öz ipliğin etrafına , iplik yüzeyinde
geniş aralıklarla küçük, sıkı ilmekler oluşturacak şekilde bir etki ipliğin sarılarak bükülmesi
ile elde edilen katlı bir ipliktir.İlmekleri oluşturan etki ipliği , öz iplikten daha hızlı
beslenir.Etki ipliği öz iplikten daha kalın ve düşük bükümlüdür.Fantezi ipliğe verilen
bükümün yönü ise öz ipliğin büküm yönü ile ters yöndedir.
Şekil : Buklet iplik

26
11 – İLMEKLİ İPLİKLER (LOOP YARNS):
İpliğin yüzeyinde ilmikler bulunan, kıvrımlı bir ipliktir.Bağlayıcı iplik kullanılır.

28
12 – BÜKLÜMLÜ İPLİKLER
Yüksek bükümle eğrilmiş bir ipliğin , düşük bükümle eğrilmiş bir iplikle birlikte
katlanarak bükülmesi şeklinde elde edilir.Yumrulu ipliklere benzerdir.Gerginliğin yetersiz
olduğu durumlarda yüksek bükümlü iplikler kendi etrafında büklümlenmeye eğilimlidir.Bu
iplik türünde etki ipliği olarak kullanılan yüksek bükümlü iplikler , büklümlenerek iplik
yüzeyinde dışarıya doğru çıkıntı şeklinde ilmekler oluşur.
Şekil: Büklümlenmiş iplik yapısı

30
13 – NOPELİ İPLİKLER
Çoğunlukla taraklama sırasında özel olarak hazırlanmış değişik büyüklüklerde ve renklerde
olabilen nopelerin serpiştirilmiş olduğu şerit , fitil veya ipliklerin çeşitli biçimlerde
birleştirilmesiyle elde edilen fantezi ipliklerdir.
Şekil : Nopeli ipliğin yapısı
14 – DEGRADE İPLİKLER ( Spacedyed yarns )
Normal veya fantezi bir ipliğin , uzunluğu boyunca , değişen aralıklarla farklı uzunluklarda
veya nokta şeklinde , değişik renkler kullanılarak boyanması ile elde edilen ebruli görünümlü
Bir ipliktir.
Şekil : Degrade ipliğin yapısı

31
15 – FLOK İPLİKLER
Flok iplikler bir taşıyıcı iplik , bir bağlayıcı malzeme ve flok liflerinden oluşur. Flok adı
verilen , eğrilmek amacı gütmeksizin belli uzunlukta kesilmiş lifler , üzerine bağlayıcı veya
yapıştırıcı malzeme sürülmüş olan taşıyıcı ipliğin yüzeyine dik olarak yerleştirilir.ve
yapışması sağlanır.
Şekil : Flok ipliğin kesit görüntüsü
16 – JASPE İPLİKLER
Farklı renklerde bant veya fitillerin birlikte eğrilerek bükülmesiyle elde edilen fantezi
ipliklerdir. İplikte farklı renklerin karışımı ile yeni bir renk oluşmayıp, farklı renkler
birbirinden ayırt edilebilir.
Şekil : Jaspe ipliğin yapısı

32
17 – MELANJ İPLİKLER (Melange yarns)
Farklı renkte harmanda veya çekim sırasında karıştırılmasıyla elde edilmiş , bu renklerin
karışımı ile oluşan yeni bir renge sahip malzemeden üretilen fantezi ipliklerdir.Karışıma giren
liflerin renkleri ve oranları değiştirilerek ok çeşitli renkler elde edilebilir.
Şekil : Melanj iplik yapısı
18 – MULİNE İPLİKLER ( Marl yarn )
Farklı renklerde ipliklerin değişik kat sayılarında katlanarak bükülmesiyle elde edilen fantezi
ipliklerdir.
Şekil : Muline ipliğin yapısı

33
19 – VİGÜRE İPLİKLER ( Vigoureux yarns )
Taranmış bantların vigure baskı tekniği ile renklendirilerek , dublaj yapılmaksızın eğrilmesi
ile elde edilen ve kumaşta karışık renkli etki yaratan kamgarn iplik türüdür.
Şekil : Vigüre iplik
20 – TÜYLÜ , HACİMLİ İPLİKLER
İpliğin yüzeyinde bulunan liflerin , şardonlanma işlemi ile yüzeyden dışarı doğru
fırçalanarak kaldırılmasıyla elde edilmiş tüylü ve hacimli bir yapıya sahip ipliklerdir.
İpliğin tüylülük , hacim ve yumuşaklık kazandırmak amacıyla uygulanır.
Şekil : Tüylü hacimli ipliğin yapısı

34
21 – EKSANTRİK İPLİKLER
Şantuklu , uzun düğümlü düzgünsüz bir ipliğin , diğer bir iplik ile katlanarak
bükülmesiyle elde edilen , uzunluğu boyunca dengesiz çıkıntılara sahip olan bir ipliktir.
Şekil : Eksantrik ipliğin yapısı

35
22 – FRİZE İPLİKLER
Etki ipliğin öz ipliğine göre bir miktar daha fazla beslenmesiyle oluşturulan , ipliğin
uzunluğu boyunca yanlara doğru kısa dalgalanmalar bulunan bir fantezi ipliktir. Etki bileşeni
olarak bant yada iplik kullanılabilir.Dalga büyüklükleri değiştirilebilir.
Şekil : Frize iplik

36
23 – METALİK VE LAMİNE İPLİKLER
Merkeze yerleştirilen metal bir katmanın hem alt hem de üst yüzeyi plastik katmanlar ile
kaplanır. Elde edilen düzlem şeklindeki malzeme şeritler halinde kesilerek bu tür iplikler elde
edilir.
Şekil : Metalize şerit iplik
24 – ŞERİT İPLİK ( Tape yarn )
Örme veya dokuma kumaşların belli bir genişlikte şeritler halinde kesilmesiyle elde
edilir.
Şekil : Şerit iplik yapısı

37
25 – ÖRME İPLİK ( Knit Yarn )
Özel örme makineleri ile üretilen , çok çeşitli biçimlerde tasarlana bilen , kumaşta sıra
dışı görsel etkiler yaratabilen fantezi ipliklerdir.Şekilde örme iplik tasarımlarına örnekler
verilmiştir. (a) merdiven görünümlü,(b) kısa kesilmiş etki iplik, (c) uzun kesilmiş etki iplik,(d)
ilmek şeklinde etki iplikli örme fantezi iplik örnekleri yer almaktadır.
Şekil : Örme fantezi iplikler

39
26 – SİRO İPLİK
Ring iplik makinelerinde iki adet fitilin , bir iğe beslenmesi ile elde edilen fantezi ipliktir.

42
27 – ENJEKSİYON İPLİK
İki tane öz ipliğin arasına , belirli kalınlık ve uzunlukta fitin beslenmesiyle elde edilen
fantezi ipliktir.
28 – ŞÖNİL İPLİK ( Chenille yarn )
İki tane öz ipliğin arasına , bu ipliklere dik olarak belli uzunlukta kesilmiş iplik
parçalarının yerleştirilerek büküm verilmesi yoluyla elde edilen
,tüylü,yumuşak,hacimli,estetik görünümlü olan bir ipliktir.
Şekil : Şönil iplik görünümü

44
FANTAZİ İPLİK ÜRETİM METODLARI

45
1 - BÜKÜM PROSESİYLE FANTAZİ İPLİK ÜRETİMİ
1.1 - Besleme etkili Ring Büküm esasına göre üretim
1.2 – İplik katlama ve ring büküm işlemiyle iplik üretimi
1.3 – Sargı etkili fantezi iplik üretimi

48
2 – EĞİRME YOLUYLA FANTAZİ İPLİK ÜRETİMİ
2.1 – Ring Eğirme işlemiyle üretim
2.2 – İçi Boş iğ tekniği işlemiyle iplik üretimi
2.3 – Friksiyon Eğirme sistemi ile fantezi iplik üretimi
2.4 – Repko Eğirme işlemiyle iplik üretimi
2.5 – Siro Eğirme yöntemi ile iplik üretimi
2.6 – O.E.Rotor Eğirme

63
Ş ek il 8 . O p e n-e nd ro to r ip lik m ak in e sin d e ip lik o lu şu m u .
L if b a n d ı
B e s le m e s ilin d iri
A çıc ı s ilin d ir
B e s le m e
k a n a lı
T e k te k
lifle r
R o to r
İp lik
Ç ık ış s ilin d irle ri
Y a b a n c ı m a d d e
a y rım ı

79
HAVA – JETİ VE MURATA VORTEX EĞİRME
HAVA-JETİ EĞİRME

90
FANTEZİ İPLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI

Tks444 2

More Related Content

What's hot

Similar to Tks444 2

More from Mithat ÖZTEKİN

Recently uploaded

Tks444 2