โรคทางพันธุกรรม
 เรื่ อง โรคพร่องเอนไซม์
           จัดทําโดย
 ด.ช.ศิริพงษ์ หงสาวดี
              เสนอ
 ครูศภวรรณ ทักษิณ
         ุ
   ชันมัธยมศึกษาปี ที่ 3
       ้
            เลขที่ 8
  โรงเรี ยนเขาดินวิทยคาร
โรคพร่ องเอนไซม์


เป็ นโรคทางพันธุกรรมโรคหนึ่งซึ่งทําให้ เม็ดเลือดแดงแตกเมื่อ
ได้ รับสิ่งกระตุ้นต่ างๆ
สาเหตุ
แผนภาพกระบวนการเมตะบอลิซ่ มวิถี Pentose Phosphate Pathwayโรคนีเ้ กิดจากภาวะ
                              ึ
   ที่พร่ องเอนไซม์ G6PD (Glucose‐6‐Phosphate Dehydrogenase) ซึ่ งเป็ น
   เอนไซม์ สาคัญในกระบวนการเมแทบอลิซม ในวิถี Pentose Phosphate Pathway 
              ํ                         ึ
   (PPP.) ของนําตาลกลูโคส ที่จะเปลี่ยน NADP ไปเป็ น NADPH ซึ่ งจะไปทําปฏิกริยากับ
                  ้                                                               ิ
   เอนไซม์ Glutathione reductase และ Glutathione peroxidase ต่ อไป ส่ งผล
   ให้ เกิดการทําลายสารอนุมูลอิสระ (Oxidants) ต่ าง ๆ เช่ น H2O2 ที่ เป็ นพิษต่ อเซลล์ ใน
   ร่ างกายโดยเฉพาะเซลล์ เม็ดเลือดแดง
   ดังนันเอนไซม์ G6PD จึงเป็ นเอนไซม์ ท่ ช่วยปองกันเม็ดเลือดแดงจากการทําลายของสาร
        ้                                ี ้
   อนุมูลอิสระ (Oxidants) คนที่ เกิดภาวะพร่ องเอนไซม์ ชนิดนีแล้ วจะทําให้ เกิดอาการเม็ด
                                                             ้
   เลือดแดงแตก (Hemolysis) ได้ ง่าย สาเหตุของการพร่ องเอนไซม์ G6PD เกิดจากความ
   ผิดปกติของพันธุกรรมแบบ X‐linked โรคนีจงพบในผู้ชายได้ มากกว่ าผู้หญิง
                                              ้ึ
อาการ


อาการของโรคก็คือ Acute hemolytic anemia (ภาวะซีดจากการที่เม็ดเลือดแดงแตก
   อย่างฉับพลัน) โดยในเด็กทารกจะพบว่ามีอาการดีซานที่ยาวนานผิดปกติ ส่วนในผู้ใหญ่นนจะ
                                                  ่                             ั้
   พบว่า ปั สสาวะมีสดํา ถ่ายปั สสาวะน้ อยจนอาจนําไปสูภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute 
                    ี                                ่
   renal failure) ได้ นอกจากนี ้ ยังส่งผลให้ การควบคุมสมดุลของ Electrolytes (สาร
   เกลือแร่ตางๆในร่างกาย) ของร่างกายเสียไปด้ วย โดยเฉพาะการเกิดภาวะ Hyperkalemia
             ่
   (โพแทสเซียมในเลือดสูง)
การวินิจฉัย

การย้ อมเซลล์ เม็ดเลือดแดง (Completed Blood Count ‐ CBC)
    ในคนที่เป็ นโรคนี ้ ถ้ าย้ อมพิเศษจะเห็นลักษณะที่เป็ น “Heinz body” ซึ่ งเกิดจากการตกตะกอนของ
    ฮีโมโกลบินที่ไม่ คงตัว มักพบร่ วมกับภาวะต่ างๆ ที่ทาให้ เม็ดเลือดแดงแตก หรื อ มีการทําลายเม็ดเลือดแดง
                                                         ํ
    และมีปฏิกริยา Oxidation เกิดขึนกับฮีโมโกลบินภายในเม็ดเลือดแดง เมื่อเม็ดเลือดแดงที่มี Heinz 
               ิ                          ้
    body ผ่ านไปที่ตับหรื อม้ าม เม็ด Heinz body จะถูกกําจัดออกจนเม็ดเลือดแดงมีลักษณะเป็ น Bite 
    cell หรื อ Defected spherocyte ซึ่งสามารถเห็นได้ ใน CBC ปกติ
สิ งกระตุ้นทีทาให้ เกิดอาการ
                                     ํ


อาหาร โดยเฉพาะ ถั่วปากอ้ า (Fava beans หรื อ Broad beans) ซึ่ งมีสาร Vicine, 
Devicine, Convicine และ Isouramil ซึ่งเป็ นสารอนุมูลอิสระ (Oxidants) 
การติดเชือโรคต่ าง ๆ ซึ่งจะทําให้ เซลล์ เม็ดเลือดขาว หลั่งสารอนุมูลอิสระ (Oxidants) มากขึน
          ้                                                                              ้
การเป็ นโรคเบาหวานที่ทาให้ เกิดกรด (Diabetic ketoacidosis) 
                            ํ
การได้ รับยาต่ าง ๆ ดังนี ้

ศิริพงษ์

  • 1.
    โรคทางพันธุกรรม เรื่ องโรคพร่องเอนไซม์ จัดทําโดย ด.ช.ศิริพงษ์ หงสาวดี เสนอ ครูศภวรรณ ทักษิณ ุ ชันมัธยมศึกษาปี ที่ 3 ้ เลขที่ 8 โรงเรี ยนเขาดินวิทยคาร
  • 2.
    โรคพร่ องเอนไซม์ เป็ นโรคทางพันธุกรรมโรคหนึ่งซึ่งทําให้เม็ดเลือดแดงแตกเมื่อ ได้ รับสิ่งกระตุ้นต่ างๆ
  • 3.
    สาเหตุ แผนภาพกระบวนการเมตะบอลิซ่ มวิถี Pentose Phosphate Pathwayโรคนีเ้กิดจากภาวะ ึ ที่พร่ องเอนไซม์ G6PD (Glucose‐6‐Phosphate Dehydrogenase) ซึ่ งเป็ น เอนไซม์ สาคัญในกระบวนการเมแทบอลิซม ในวิถี Pentose Phosphate Pathway  ํ ึ (PPP.) ของนําตาลกลูโคส ที่จะเปลี่ยน NADP ไปเป็ น NADPH ซึ่ งจะไปทําปฏิกริยากับ ้ ิ เอนไซม์ Glutathione reductase และ Glutathione peroxidase ต่ อไป ส่ งผล ให้ เกิดการทําลายสารอนุมูลอิสระ (Oxidants) ต่ าง ๆ เช่ น H2O2 ที่ เป็ นพิษต่ อเซลล์ ใน ร่ างกายโดยเฉพาะเซลล์ เม็ดเลือดแดง ดังนันเอนไซม์ G6PD จึงเป็ นเอนไซม์ ท่ ช่วยปองกันเม็ดเลือดแดงจากการทําลายของสาร ้ ี ้ อนุมูลอิสระ (Oxidants) คนที่ เกิดภาวะพร่ องเอนไซม์ ชนิดนีแล้ วจะทําให้ เกิดอาการเม็ด ้ เลือดแดงแตก (Hemolysis) ได้ ง่าย สาเหตุของการพร่ องเอนไซม์ G6PD เกิดจากความ ผิดปกติของพันธุกรรมแบบ X‐linked โรคนีจงพบในผู้ชายได้ มากกว่ าผู้หญิง ้ึ
  • 4.
    อาการ อาการของโรคก็คือ Acute hemolytic anemia (ภาวะซีดจากการที่เม็ดเลือดแดงแตก อย่างฉับพลัน) โดยในเด็กทารกจะพบว่ามีอาการดีซานที่ยาวนานผิดปกติ ส่วนในผู้ใหญ่นนจะ ่ ั้ พบว่า ปั สสาวะมีสดํา ถ่ายปั สสาวะน้ อยจนอาจนําไปสูภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute  ี ่ renal failure) ได้ นอกจากนี ้ ยังส่งผลให้ การควบคุมสมดุลของ Electrolytes (สาร เกลือแร่ตางๆในร่างกาย) ของร่างกายเสียไปด้ วย โดยเฉพาะการเกิดภาวะ Hyperkalemia ่ (โพแทสเซียมในเลือดสูง)
  • 5.
    การวินิจฉัย การย้ อมเซลล์ เม็ดเลือดแดง(Completed Blood Count ‐ CBC) ในคนที่เป็ นโรคนี ้ ถ้ าย้ อมพิเศษจะเห็นลักษณะที่เป็ น “Heinz body” ซึ่ งเกิดจากการตกตะกอนของ ฮีโมโกลบินที่ไม่ คงตัว มักพบร่ วมกับภาวะต่ างๆ ที่ทาให้ เม็ดเลือดแดงแตก หรื อ มีการทําลายเม็ดเลือดแดง ํ และมีปฏิกริยา Oxidation เกิดขึนกับฮีโมโกลบินภายในเม็ดเลือดแดง เมื่อเม็ดเลือดแดงที่มี Heinz  ิ ้ body ผ่ านไปที่ตับหรื อม้ าม เม็ด Heinz body จะถูกกําจัดออกจนเม็ดเลือดแดงมีลักษณะเป็ น Bite  cell หรื อ Defected spherocyte ซึ่งสามารถเห็นได้ ใน CBC ปกติ
  • 6.
    สิ งกระตุ้นทีทาให้ เกิดอาการ ํ อาหาร โดยเฉพาะ ถั่วปากอ้ า (Fava beans หรื อ Broad beans) ซึ่ งมีสาร Vicine,  Devicine, Convicine และ Isouramil ซึ่งเป็ นสารอนุมูลอิสระ (Oxidants)  การติดเชือโรคต่ าง ๆ ซึ่งจะทําให้ เซลล์ เม็ดเลือดขาว หลั่งสารอนุมูลอิสระ (Oxidants) มากขึน ้ ้ การเป็ นโรคเบาหวานที่ทาให้ เกิดกรด (Diabetic ketoacidosis)  ํ การได้ รับยาต่ าง ๆ ดังนี ้