1. Эх хэл
Хүн төрөлхтөн үүссэн цагаас эхлэн хэл яриа гэгч бидний өдөр тутмын хэрэглүүр
болсон зүйл маань даган бий болсон хэмээгддэг. Уг зүйл нь улс үндэстний өөр хоорондоо
ойлголцох томоохон зэвсэг болдог. Харин “Эх хэл” гэдэг тухайн үндэстнийг илэрхийлэх
нийгмийн соёл юм. Эрт дээр үед Монгол хэл маань ихэд хүндэтгэн дээдлэгддэг байжээ.
Одоо ч мөн хүндлэлийг бид үргэлжлүүлсээр байгаа. Гэхдээ өнөө үед бидний ёс зүй, зан
заншил, хэл яриа маань ялимгүй саармагжсан нь шинэ үеийн нийгмийн хөгжилтэй
салшгүй холбоотой. Учир юу вэ гэвэл манай орон дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудтай
мөр зэрэгцэн алхахын тулд тухайн орны хэл, соёл, иргэдийн аж байдалтай танилцаж
өөртөө тодорхой хэмжээний мэдээлэлтэй болсон байх шаардлагатай. Энэ нь манай орны
хөгжил дэвшилд түрэн орж ирсэнээр хүмүүсийн хоорондын харилцаанд өөрчлөлт орж
байна. Хэл яриандаа гадаад нэр томъёо ашиглах, албан байгууллагуудын хаяг самбарууд
нь хүртэл харь орны бичээсээр бичигдсэн байх жишээтэй. Нэг талаар энэ нь дэлхийн
жишгийг даган орчин үежиж байгаа мэт боловч нөгөө талаас харвал хэт Монголоо алдсан
хэрэг болном. Монгол хүн болж төрсөн л юм хойно монголоороо уншиж, бичиж, амьдрах
нь бидний энэ нутагт төрсний маань үүрэг мэт чухал. Ийм нандин эрхэм “Эх хэл” гэгч
зүйлээ үл тоох нь хэн хүний хувьд байж боломгүй явдал лугаа санагдавч бид өдөр тутам
хамгийн эрхэмлэх ёстой уг зүйлээ уландаа гишгэлсээр байгаа нь эмгэнэлтэй юм. Харь
орныхон эртний хэл, уламжлалаа өвлөн өвлөсөөр өдий хүртэл хадгалан үлдсэн түүх бий.
Манай монгол орныхон ч мөн адил түүх, эх хэл, ёс жудгаа уламжлан хадгалсаар өдийг
хүргэсэн чадалтай хүмүүс билээ. Эх хэл гэдэг бидний хувьд хамгийн чухал эрхэм зүйл юм.