1 
Γεσμαηίζονηαςμε... καλλιηέτνες 
KaλλιόπηΚύρδη, 
Υπεύθσνη Πολιηιζηικών Θεμάηων Διεύθσνζης ΠΕ Α’ Αθηνών
2 
Σα έργα ηωλ θαιιηηετλώλ κπορούλ λα ιεηηοσργήζοσλ ως: 
Πηγή γνώσης και πληρουοριώνγηα ηο ρόιο ηες ηροθής δηατροληθά θαη δηαποιηηηζκηθά, βοεζώληας ηα λα ζσλεηδεηοποηήζοσλ ηο ζεκαληηθό ρόιο ηες ηροθής γηα ηολ άλζρφπο , λα ζσγθρίλοσλ ηο παρειζόλ κε ηο παρόλ, λα προβιεκαηηζηούλ γηα ηο κέιιολ. 
Οπτικά ερεθίσματα, ώζηε ηα παηδηά λα αποιαύζοσλ αηζζεηερηαθά ηα έργα ηέτλες, λα γλφρίζοσλ ηης ηετληθές θαη ηα σιηθά ηες θαιιηηετληθής δεκηοσργίας θαη λα πεηρακαηηζηούλ κε ασηά.
3 
Εννοιολογικά ερεθίσματα, ώζηε ηα παηδηά λα παραηερήζοσλ, λα ζθεθηούλ, λα ζσδεηήζοσλ θαη λα θαηαλοήζοσλ ηο βαζύηερο περηετόκελο ηοσ έργοσ θαη λα οδεγεζούλ έηζη ζηο λα αλαθαιέζοσλ δηθές ηοσς εκπεηρίες, λα ζσκεζούλ θαη λα ζσδεηήζοσλ προζφπηθά ηοσς βηώκαηα 
Δημιοσργικά ερεθίσματα, ώζηε ηα παηδηά λα θαληαζηούλ, λα θηλεηοποηεζούλ, λα οργαλώζοσλ θαη ζηε ζσλέτεηα λα προτφρήζοσλ ζηης δηθές ηοσς προζφπηθές δεκηοσργίες.
4 
Σα έργα ποσ ζτεηίδοληαη κε ηελ ηροθή κπορεί λα είλαη: 
Εργα κε αλαθορές ζηε δηαδηθαζία εύρεζες, παραγφγής, προζθοράς ηες ηροθής ζηελ αγοράθαη θαηαλάιφζες 
Νεθρές θύζεης, έργα ζηα οποία άυστα αληηθείκελα-ζηε ζσγθεθρηκέλε περίπηφζε ηροθές-απεηθολίδοληαη ζε ηετλεηά ζθεληθά. 
Έργα ζηα οποία είλαη θσρίαρτε ε ζσκβοιηθή, αιιεγορηθή δηάζηαζε ηες ηροθής.
5 
Δύρεζε, παραγωγή,προζθορά ηες ηροθής ζηελ αγοράθαη θαηαλάιωζε
6 
Tomb of Nakht, Egypt.
7 
Egyptian Fresco of Husband and Wife Plowing, ca. 1306-1290 B.C.
8 
Old Kingdom market scene, Egypt.
9 
Domestic cow being milked in ancient Egypt
10 
Ancient Egypt
11 
Tomb of hunting and fishing in Tarquinia
12 
Etruscan mural banqueter
13 
Αθρωηήρη, Θήρα
14 
Women pounding grain, 6thcentury BC
15 
Fishing, a lobster basket
16 
Afmphora by the Antimenes, Athens, c. 520 BC
17 
Pottery, scenes from ancient butchery and fish market
18 
An ancient Greek symposium scene, vessel 390 BC
19 
Floor Mosaic, Roman Villa early 4thcentury
20 
Floor Mosaic, Roman Villa early 4thcentury
21 
Agapes feast, catacomb fresco, early christian
22 
Painting of a feast, Early Christian catacomb of San Calisto
23 
Το ζαύκα ηωλ άρηωλ θαη ηωλ ητζύωλ, περ. 520 Ραβέλλα
24 
The Feeding of the five thousand,
25
26
27
28 
Μεσαιωνικό Μηνολόγιο, Σάλτσμποσργκ.
29 
Ψαιηήρηο, Νορκαλδία, 1180
30 
Les Tres Riches, March, c.1480
31
32 
Les Tres Riches, September, c. 1480
33 
Les Tres Riches, June, c. 1480
34 
Peasants breaking bread, 14thcentury
35 
Banquet de Charles V de SageGrandes Chroniques de Franceenluminees par Jean Fouquet 1455-60
36 
Pieter Bruegel the Elder ,The Harvesters, 1565
37 
Pieter Bruegel the Elder, The Peasant Wedding, 1568
38 
Jan Steen, Celebrating the Birth, 1664
39 
Jean Steen, The Meal, c. 1650-60
40 
Steen, 1658-60
41 
Diego Velazquez, The Lucch 1617
42 
Pieter Aertsen, Market Scene, 1569
43
44
45 
The Last Supper, The Perea Master XV-XVI
46 
Giotto, The Marriage at Cana
47 
Leonardo da Vinci, The Last Supper (1498), Covent of Santa Maria delle Grazie, Milan Italy
48 
Veronese, The Marriage at Cana 1563
49 
Titan, Adam and Eve, 1550
50 
Chardin, The Prayer before the Meal, 1740
51 
Millet, The Gleaners, 1857
52 
Millet, Woman Baking Bread, 1854
53 
Claude Monet, 1865-66
54 
Pierre-Auguste Renoir, Luncheon of the Boating Party, 1880-81
55 
Van Gogh, The Potato-eaters 1885
56 
Van Gogh, “Noon: rest from work” (1889-90)
57 
Vincent van Gogh
58 
Νεθρές θύζεης
59 
Offerings for the Gods, tomb in Egypt
60 
Mural Painting in Pompeii, Italy, 1stcentuty a.c.
61 
Mural Painting in Pompeii, Italy, 1stcentuty a.c.
62 
Eucharistic bread and fish
63 
Jean Baptiste Chardin, Still Life with Jar of Olives, 1760
64 
Floris Claesz van Dyck, Still Life, 1613
65 
Albert Anker Stilleben, Still Life 1896
66 
Still life with sausages, Italian Master, 17thcentury
67 
Pieter Claesz, Still life, 1633
68 
Pieter Claesz, A Ham, a Herring, Oysters, a Lemon and a Roemer on a Table, 1645
69 
Giovanna Garzoni, Still life, 1640
70 
Giovanna Garzoni, A Plate of Figs
71 
Giovanna Garzoni, Still Life
72 
Γεώργηος Ιαθωβίδες
73 
Γεώργηος Ιαθωβίδες, Ρόδηα
74 
Ποηακηάλος Χαράιακπος, Νεθρή Φύζε, 1947
75 
Δθηωρ Γούθας, Νεθρή Φύζε
76 
Paul Cezanne, Apples, Peaches, Pears and Grapes, 1879-1880
77 
Cezanne, Still Life with Plate of Cherries, 1885-87
78 
Cezanne, Still Life with Apples, 1890
79 
Monet, Still Life
80 
Claude Monet, Still Life with Eggs, 1907
81 
Van Gogh, Still Life
82 
Miro, Breakfast
83 
Georges Braque, 1932
84 
Georges Braque, Still Life 1929
85 
Braque, The Pink Tablecloth, 1933
86 
Henry Matisse, Bowl of Apples on a Table, 1914-16
87 
Pablo Picasso, Still Life with a Glass under Lamplight,
88 
Picasso, Still Life, 1924
89 
Rene Magritte, Common Sense, 1945
90 
Magritte, Masked Assasins
91 
Remedios Varo, Still Life Reviving, 1963.
92 
Giorgio de Chirico, The Sacred Fish 1919
93 
Γρακκαηόποσιος Κώζηας, Νεθρή Φύζε, 1956
94 
Lichtenstein, Crystal Bowl,
95 
Roy Lichtenstein, Meat 1962
96 
Tom Wesselmann, Still Life, 1963
97 
Tom Wesselman, Still Life Number 12, 1962
98 
Tom Wesselman, Still Life, 1963
99 
Andy Warhol, Campell’s Soup, 1968
100 
Fernando Botero, Watermelon
101 
Frida Kahlo, Still Life with Parrot, 1951
102 
Frida Kahlo, Viva la Vida, 1954
103 
΢πύρος Βαζηιείοσ, Σο Σραπέδη ηες Καζαρής Γεσηέρας, 1950
104 
Παύιος (Γηολοζόποσιος), Νεθρή Φύζε, 1991
105 
Kostas Tsoklis, Flaming Watermelon, 1987
106 
Διιελες Καιιηηέτλες
107 
Βώθος Νηθόιαος, Σο Άρκεγκα ηες Καηζίθας, 1895
108 
Νηθεθόρος Λύηρας
109 
Δούθας Έθηωρ, Παηδηά κε κήια, 1930
110 
Γεραιής Λοσθάς, Παηδί ποσ Τρώεη Καρπούδη, 1950
111 
Παλαγίωηες Τέηζες
112 
Σέηζες Παλαγηώηες, Λαηθή Αγορά ΙΙ, 1981-83
113 
Νηθόιαος Γύδες, Ψωκηά, 1876
114 
Θεόθηιος, Μέγα Αρηοποηείολ Παλαγηώηοσ Κοληοσθούρλαρε, 1933
115 
Γηάλλες Τζαρούτες, Οη Τέζζερης Εποτές
116
117 
Νίθος Εγγολόποσιος
118 
Γηώργος Γθοιθίλος, ΢ειίδες Ηκεροιογίοσ
119 
Δηακαληής Δηακαληόποσιος
120 
Δηακαληής Δηακαληόποσιος
121 
Γηάλλες Σζαρούτες, Μαλάβηθο
122 
Παπαιοσθάς
123 
Γεσκαηίδοληας κε...θαιιηηέτλες 
Προς έλα Στέδηο Εργαζίας
124 
Η αθορκή... 
Έλα παρακύζη, έλα ποίεκα, έλα ηραγούδη, έλα αίληγκα... 
Έλα ή θαη περηζζόηερα έργα ηέτλες 
Έλας θαιιηηέτλες θαη ε ηετληθή ή ε ζεκαηοιογία ηοσ 
Η επίζθευε ζε κηα αγορά ηροθίκφλ 
Το ίδηο ηο θαγεηό 
ποιύηηκο εργαιείο:ηα ζτοιηθά βηβιία
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134 
Arcimboldo, Summer 1573
135
136
Ένα καινοηόμο γεύμα με καλλιηέτνες 
Αρταιοελλενικό ζσμπόζιο (390π.Χ.)
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή απόιαπζε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο θαη πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
Βώκος Νικόλαος, Τν Άξκεγκα ηεο Καηζίθαο, 1895
3 
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή ηέξςε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο θαη πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
Γιάννης Τσαρούχης, τμήμα από τις Τέζζερης Εποτές
4 
Γεώργιος Ιακωβίδες 
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή απόιαπζε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο θαη πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
«Γηώξγν, πώο νλνκάδνληαη απηά ηα θξνύηα; Πνηα είλαη πην ιεία; 
Πνηακπξίδνπλ πην πνιύ; Πνηαείλαη πνιύζπνξα; Κιείζε ηα κάηηα ζνπ, Ειέλε: Πνην από ηα δύν ζνπ δίλσ;»
5 
Κώζηας Τζόκλες, Flaming Watermelon, 1987 
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή απόιαπζε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο θαη πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
«Θνδσξή, ηη καο δείρλεη απηόο ν πίλαθαο; Όηαλθόβνπκε θαξπνύδη, βιέπνπκε ηελ ίδηαεηθόλα; Πόζα παηδηά έρνπλ δεη απηή ηελ εηθόλα; Πώο ζα νλνκάδακε απηό πνπ βιέπνπκε; Τη ζέιεη λα καο πεη ν δσγξάθνο;»
Σπύρος Βαζιλείοσ, Το Τραπέδη 
ηες Καζαρής Δεσηέρας, 1950 
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή απόιαπζε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο, πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
«Τη μέξνπκε γηα ηελ Καζαξή Δεπηέξα, Πνιπμέλε; 
Ολνκάζηε ηα θαγεηά πνπ είλαη πάλσ ζην ηξαπέδη. 
Εκείο (60 ρξόληα κεηά) ηα ηξώκε απηά ηα θαγεηά; 
Πνηα άιια πξάγκαηα βιέπνπκε ζηνλ πίλαθα; 
Καη πνηνο ν ιόγνο ηεο παξνπζίαο ηνπο; Θα ηα ρξε- 
ζηκνπνηνύζακε θαη ζήκεξα, Χαξνύια;»
7 
Γιαμανηής Γιαμανηόποσλος 
Τα θαιιηηερληθά έξγα 
κπνξνύλ λα ιεηηνπξγήζνπλ σο: 
αηζζεηηθή απόιαπζε 
αηζζεηεξηαθά εξεζίζκαηα 
ελλνηνινγηθά εξεζίζκαηα 
πεγή γλώζεο θαη πιεξνθνξηώλ 
δεκηνπξγηθά εξεζίζκαηα 
αηζζεηηθή κέζεμε 
«Παηδηά, πνηνλ ηίηιν ζα δίλαηε ζ’ απηήηε δσγξαθηά; Πνηνη κπνξνύλ λα θνηηνύλ ηε δσγξαθηά θαη λα ηελ αληηγξάςνπλ; Κώζηα, ζα ήζειεο λα δσγξαθίζεηο θάηη δηθό ζνπ αιιά κε ηνλ ύθνο ηνπ δσγξάθνπ;»
8 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο
Γεραλής Λοσκάς (1950), 9 
Παηδί ποσ Τρώεη Καρπούδη 
Βώκος Νικόλαος (1895) 
Το Άρκεγκα ηες Καηζίθας 
Νικόλαος Γύδες (1876), 
Ψωκηά 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο
10 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο 
Νικεθόρος Λύηρας 
Θεόθιλος, (1933), Μέγα ΑρηοποηείολΠαλαγηώηοσΚοληοσθούρλαρε
11 
ΤέτσηςΠαναγιώτης (1981-83) , Λατθή Αγνξά 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο
12 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο 
Γιαμανηής Γιαμανηόποσλος 
Γιάννες Τζαρούτες, Μαλάβηθο
13 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο 
ΈκηωρΓούκας, Νεθρή Φύζε 
Παύλος (Γιονοζόποσλος) 1991, Νεθρή Φύζε
14 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο 
Γούκας Έκηωρ, Παηδηά κε κήια, 1930 
Νίκος Δγγονόποσλος
15 
Γιώργος Γκολθίνος, Σειίδες Ηκεροιογίοσ 
Παπαλοσκάς 
Τα θαιιηηερληθά έξγα κπνξεί λα εηθνλίδνπλ: 
ζθελέο παξαγσγήο έσο θαη θαηαλάισζεο ηξνθώλ 
ηξνθέο (θπξίσο θξνύηα) ζε ηερλεηά ζθεληθά 
ζέκαηα κε ηξνθέο ζε ζπκβνιηθνύο ξόινπο
«μοσζικήνποίεικαι εργάδοσ» 
Αρταιοελλενικό ζσμπόζιο (390π.Χ.)
Μήλα της εικόμας
Οreste,21ος αη.
Xu Gu
΢σγθοκηδή, Frederick Morgan (1847-1927)
Σο κάδεκα ηωλ κήιωλ, Κακίι Πηζαρό, 19ος αη.
Πωιήηρηα κήιωλ. Ογθύζη Ρελοσάρ, 19ος αη.
Peter Colvin, 20ος αη. 
Caravaggio (1571-1610)
Gustave Courbet, 1871
Κ. Μαιέας
Χρ. Καπράιος
Cezanne 
Picasso
Η Χηολάηε, από ηζιαλδηθό βηβιίο ηοσ 1852
Εηθολογράθεζε Χηολάηες. Franz Jüttner 1865–1925
Μεηρόηεηα κε πράζηλο κήιο. Πηθάζο
Παπαιοσθάς
Γσλαίθα ποσ θαζαρίδεη κήια. Γθακπρηέι Μεηζί, (1629- 1667)
Warhol, 1983
LucasCranach,1526. 
Αγγιία, 1379
Tiziano, 16oς αη.
Από ηο κεζαίωλα ως ηολ 20ο αηώλα. 
Χέρκαλ, Αδάκ θαη Εύα, 1999
Ο Ηραθιής ζηολ θήπο ηωλ Εζπερίδωλ, 5ος Αη. π.Χ.
Ο Ηραθιής ζηολ θήπο ηωλ Εζπερίδωλ, Ρωκαϊθό κωζαϊθό
΢ηολ θήπο ηωλ Εζπερίδωλ, αρτές 20οσ αη. 
Εζπερίδες, Edward Burne-Jones, 19ος αη.
Αηαιάληε θαη Ιπποκέλες, Reni Guido (1575-1642)
Η θρίζε ηοσ Πάρε, Ρούκπελς (1577 –1640)
Η θρίζε ηοσ Πάρε. Paul Cézanne (1839 1906)
Η θρίζε ηοσ Πάρε, Γοσίιηακ Μπιέηθ (1757 –1827)
Η θρίζε ηοσ Πάρε. Manfred Schwartz 1909-1970
Idunn, ε ζεά ηες λεόηεηας ζηε λορβεγηθή κσζοιογία. Nils Johan Olsson Blommér (1816 – 1853) Σα κήια ποσ θραηά είλαη ζύκβοιο αζαλαζίας θαη γοληκόηεηας.
Paul Cézanne, 1873
Nicole Etienne 20ός αη. V. Van Gogh , 19oς αη.
Σο κήιο ηοσ Νεύηωλα, Jim McNitt. 20ός αη.
Η δύλακε ηες ζσλήζεηας. R. Μagritte, 1960Paul Klee,1934.
΢ειίδες εκεροιογίοσ, Γηώργος Γθοιθίλος
Ο όκορθος θόζκος, Rene Magritte, 1962
Γένηρα από μπρόκολο με θρούηα από μπιδέλια, δρόμος από κύμινο. 
Γραζίδι από θρέζκα μσρωδικά, βοσνά θηιαγμένα από ψωμί και ζύννεθα από κοσνοσπίδι. ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner
Ρύζι, καπύδερ, διάθοποι ζπόποι. Ο οςπανόρ είναι από κόκκινο λάσανο, μικπό πιπούνι υρ δικπάνι. ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner
Δένηπα από θύλλα μαποςλιού, πέηπερ από γλςκοπαηάηερ, γκπεμόρ από τυμί. Οςπανόρ από κόκκινο λάσανο... 
ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner
Μανιηάπια, έδαθορ από ζοςζάμι και άλλοςρ ζπόποςρ. 
ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner
Πιάηο πος θαίνεηαι ζαν οςπάνιο ηόξο, μασαίπι και πιπούνι, παηάηερ και μαφνηανόρ. 
ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner
Αεπόζηαηα από θπούηα, μούπα και λασανικά, δένηπα από μππόκολο, πέηπερ από παηάηερ, κάμποι από καλαμπόκι και διάθοπα άλλα λασανικά. Χυπιό από ηςπί. Καμπαναπιό από καπόηο. ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΡΔΤΑΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟCarl Warner

γευματίζοντας με καλλιτέχνες