สารละลายกรด

2. สารละลายกรด
สารประกอบที่มีธาตุไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ เมื่อละลายนา้แล้วสามารถแตกตัว
ให้ไฮโดรเจนไอออน (H+)ได้
สมบัติของสารละลายกรด
• มีรสเปรีย้ว
• เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสนีา้เงินเป็นสแีดง (มคี่า pH < 7)
• ทาปฏิกิริยากับโลหะ เช่น สังกะสี ทองแดง แมกนีเซียม
อะลูมิเนียม เป็นต้น จะได้ฟองแก๊ส
• กัดกร่อนโลหะ หินปูน และเนือ้เยื่อของร่างกายสงิ่มชีีวิต
• ทาปฏิกิริยากับหินปูน ได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์
• นาไฟฟ้าได้ดี
• ทาปฏิกิริยากับเบส ได้เกลือและนา้

3. ประเภทของสารละลายกรด
กรดอินทรีย์
• กรดที่ได้จากสิ่งมีชีวิต เช่น พืช สัตว์ จุลินทรีย์ หรือจากการสังเคราะห์
• เมื่อทดสอบกับสารละลายเจนเชียนไวโอเลตจะไม่เกิดการเปลี่ยนแปลง
• กรดแอซีติก (acetic acid) หรือกรดน้ำ ส้ม ได้
จำกกำรหมักแป้งหรือน้ำ ตำลโดยใช้จุลินทรีย์
ซึ่งนิยมใช้ในกำรผลิตน้ำ ส้มสำยชู
• กรดซิตริก (citric acid) หรือกรดมะนำว พบใน
ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว เช่น ส้ม มะนำว เป็นต้น

4. กรดอนินทรีย์
• กรดที่ได้จากแร่ธาตุ จึงอาจเรียกว่า กรดแร่ (mineral acid)
• เมื่อทดสอบกับสารละลายเจนเชียนไวโอเลต จะเปลี่ยนสีของสารละลาย
เจนเชียนไวโอเลตจากสีม่วงเป็นสีเขียว
• กรดกามะถัน หรือกรดซัลฟิวริก (sulphuric acid)
• กรดเกลือ หรือกรดไฮโดรคลอริก (hydrochloric acid)
• กรดดินประสิว หรือกรดไนตริก (nitric acid)

5. สารละลายกรดในชีวิตประจาวัน
• กรดน้ำ ส้มและกรดที่ได้จำกพืช เช่น มะนำว มะขำม เป็นต้น ใช้ปรุงแต่งอำหำร
• กรดไฮโดรคลอริก กรดซัลฟิวริก เป็นส่วนประกอบในน้ำ ยำทำ ควำมสะอำด

6. สารละลายเบส
สารประกอบที่ทาปฏิกิริยากับกรดแล้วได้เกลือกับนา้ เมื่อละลายนา้แล้วสามารถ
แตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-)ได้
สมบัติของสารละลายเบส
• มีรสฝาดหรือเฝื่อน
• เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีนา้เงิน (มีค่า pH >
7)
• ทาปฏิกิริยากับนา้มันพืชหรือนา้มันหมู ได้สารละลายมีฟอง
คล้ายสบู่
• ทาปฏิกิริยากับแอมโมเนียมไนเตรต ได้แก๊สที่มีกลิ่นฉุนของ
แอมโมเนีย
• กัดกร่อนโลหะอะลูมิเนียมและสังกะสี แล้วเกิดฟองแก๊สขึน้
• ทาปฏิกิริยากับกรด ได้เกลือและนา้

7. สารละลายเบสในชีวิตประจาวัน
• โซดาซักผ้า (โซเดียมคาร์บอเนต) ใช้ในอุตสาหกรรมเคมี และผงซักฟอก
• โซดาไฟ (โซเดียมไฮดรอกไซด์) ใช้ในอุตสาหกรรมสบู่ ผงซักฟอก และการฟอกหนัง
• ด่างคลี (โพแทสเซียมไฮดรอกไซด์) ใช้ในอุตสาหกรรมสบู่ และสารทาความสะอาด
• ผงฟู (โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต) ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร และขนมบางชนิด

8. การตรวจสอบสารละลายกรด-เบส
สารละลายลิตมัส
ทาจากสิ่งมีชีวิตพวกไลเคน มีสีม่วงเข้ม
เมื่อหยดลงในสำรละลำยกรด เปลี่ยนเป็น สีแดง
เมื่อหยดลงในสำรละลำยเบส เปลี่ยนเป็น สีน้าเงิน

9. นอกจากสารละลายลิตมัสแล้ว ยังมีกระดาษลิตมัส ซงึ่มี 2 สี คือ สีแดง และสีนา้เงิน
กระดาษลิตมัสสีแดง
จุ่มในสารละลายกรด เปลี่ยนเป็นสีน้าเงิน
กระดาษลิตมัสสีนา้เงิน
จุ่มในสารละลายเบส
เปลี่ยนเป็นสีแดง

10. ยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์
เนื่องจำกสำรละลำยลิตมัสและกระดำษ
ลิตมัส สำมำรถบอกได้เพียงว่ำสำรละลำยนั้นๆ
มีฤทธ์ิเป็นกรด กลำง หรือเบส ซึ่งหำกต้องกำร
ทรำบค่ำ pH ของสำรละลำย ควรใช้ยูนิเวอร์ซัล
อินดิเคเตอร์ซึ่งจะบอกค่ำ pH ของสำรละลำยได้
อย่ำงคร่ำวๆ

11. เครื่องวัดค่า pH
บอกค่ำได้ละเอียดกว่ำกำรตรวจสอบ
ด้วยอินดิเคเตอร์ต่ำงๆ โดยจะแสดงค่ำเป็น
ตัวเลขที่หน้ำปัด และสำมำรถแสดงค่ำ pH
ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่ำงต่อเนื่องได้
การทาให้เป็นกลาง
หำกต้องกำรรู้ค่ำของกรด ทำได้โดย
กำรหยดเบสลงไปทีละหยด จนสำรละลำย
เป็นกลำง โดยดูได้จำกกำรเปลี่ยนสีของ
อินดิเคเตอร์ปฏิกิริยำระหว่ำงกรดกับเบส
จะได้สำรละลำยเกลือกับน้ำ เรียกปฏิกิริยำ
นี้ว่ำ ปฏิกิริยาสะเทิน (neutralization)

12. สรุปทบทวนประจา หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
• สาร หมายถึง สิ่งที่มีตัวตน มีมวล ต้องการที่อยู่ และสัมผัสได้
• การจาแนกสารโดยใช้เนือ้สารเป็นเกณฑ์ แบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ สารเนือ้เดียว และ
สารเนือ้ผสม
• สารเนือ้เดียว หมายถึง สารที่มองเห็นเป็นเนือ้เดียวกัน และมีสมบัติเหมือนกันทุกส่วน
ได้แก่ สารบริสุทธิ์ และสารละลาย
• สารเนือ้ผสม หมายถึง สารที่มองเห็นไม่เป็นเนือ้เดียวกัน แต่ละส่วนมีสมบัติแตกต่างกัน
ได้แก่ สารแขวนลอย และคอลลอยด์
• สารละลายกรดมีรสเปรีย้ว เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีนา้เงินเป็นสีแดง
• สารละลายเบสมีรสฝาด เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีนา้เงิน
• กรดทาปฏิกิริยากับเบส จะได้สารประกอบที่เป็นกลาง เรียกปฏิกิริยานีว้่า ปฏิกิริยา
สะเทิน
• การทดสอบความเป็นกรด-เบสของสารละลาย อาจใช้ลิตมัส ยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์
เครื่องวัดค่า pH หรือใช้วิธีการทาให้เป็นกลาง