1. ความงามกับภาษา เรื่อง การเรียงคำ

2. การเรียงคำ ได้แก่ การร้อยเรียงถ้อยคำที่สรรแล้วให้ถูกต้องตามระเบียบของภาษา มีจังหวะเหมาะสมและได้ใจความแจ่มแจ้ง สำหรับร้อยกรองจำต้องเป็นไปตามระเบียบของฉันทลักษณ์อีกด้วย

3. ๑ . เรียงข้อความโดยวางสาระสำคัญไว้ท้ายสุด การเรียงข้อความวิธีนี้กำหนดข้อความเงื่อนไขไว้ในตอนต้น ข้อความผลไว้ท้าย ประโยคจะมีความกระชับรัดกุม เข้าใจง่าย และได้ใจความตรงตามที่ผู้พูดหรือผู้เขียนมุ่งประสงค์ เช่น ๑ . ถึงแม้งานนี้จะยากแต่เขาก็พยายามทำจนสำเร็จ ๒ . ถ้าเธอเห็นว่าฉันเป็นเพื่อนแท้ ฉันก็จะอยู่เคียงข้างเธอตลอดไป ๓ . หากผู้ใดมีความกตัญญูรู้คุณท่าน ผู้นั้นย่อมตกน้ำไม่ไหลตกไฟไม่ไหม้

4. กำสรวลศรีปราชญ์พ้อง เพรงกาล จากจุฬาลักษณ์ลาน สวาทแล้ว ทวาทศมาสสาร สามเทวษ ถวิลแฮ ยกทัดกลางเกศแก้ว กึ่งร้อนทรวงเรียม ( นิราศนรินทร์ : นายนรินทร์ธิเบศร )

5. ใจความของโคลงบาทที่๑ - ๓ กล่าวถึง ความรักความอาลัยของศรีปราชญ์ที่มีต่อท้าวศรีจุฬาลักษณ์ในโครงกำสรวลศรีปราชญ์ และของกวีทั้งสามที่มีต่อนางในโคลงทวาทศมาส เป็นใจความเงื่อนไข บาทที่๔ กล่าวถึงความคร่ำครวญโหยหาที่กวี ( ผู้แต่งนิราศนรินทร์ ) มีต่อนางของตนว่าใหญ่หลวงกว่าความอาลัยรักของบุคคลทั้งสี่เหล่านั้นรวมกันเป็นใจความผล

6. ๒ . เรียงข้อความที่มีความสำคัญเท่า ๆ กัน คู่เคียงกันไป ใช้สันธานแสดงความคล้อยตามกันหรือความเลือกเอาอย่างหนึ่งอย่างใดเป็นคำเชื่อม เช่น ๒ . ๑ . ธงชาติไทยเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ๒ . ๒ . ความสัตย์หนึ่ง ความกตัญญูรู้คุณท่านหนึ่ง กับเมตตาหนึ่ง ให้หลานถือไว้ประจำใจแล้วไม่มีตกยาก ( เมื่อหัวถึงหมอน : เปลื้อง ณ นคร ) ๒ . ๓ . พระราชา ๑ หญิง ๑ ไม้เลื้อย ๑ ย่อมรักผู้แลสิ่งที่อยู่ใกล้ ( นิทานเวตาล : น . ม . ส .)

7. ๓ . เรียงใจความจากความสำคัญน้อยไปยังความสำคัญมากขึ้น ตามลำดับ คนเราเมื่อเกิดแล้วต้องแก่ต้องเจ็บและต้องตายในที่สุด เจ็ดวันเว้นดีดซ้อม ดนตรี อักขระห้าวันหนี เนิ่นช้า สามวันจากนารี เป็นอื่น วันหนึ่งเว้นล้างหน้า อับเศร้าศรีหมอง

8. ๔ . เรียงใจความให้หนักแน่นขึ้นไปตามลำดับ แต่คลายลงในตอนท้ายอย่างฉับพลันหรือจบลงด้วยสิ่งที่ด้วยกว่าอย่างพลิกความคาดหมาย เช่น - กระผมกำลังเป็นนักศึกษาแต่รักการเมืองมาก ตั้งใจว่าโตขั้นอยากเป็นนักการเมืองเป็นที่หนึ่ง นักการทูตเป็นที่สอง รองลงไปเป็นนักการทหาร ผมจะมีวิธีดำเนินงานศึกษาค้นค้าทำตนอย่างไรจึงจะสำเร็จ ... คึกฤทธิ์ตอบว่าง่ายนิดเดียว ... คุณควรเป็นนักการทหาร ซึ่งคุณใส่ไว้ในอันดับสามเสียแต่เดี๋ยวนี้ เมื่อคุณเป็นนักการทหารแล้วต่อไปคุณนะเป็นนักการเมืองก็ได้ นักการทูตก็ได้ ตลอดจนนักเศรษฐกิจ นักวัฒนธรรม และนักอะไรต่ออะไรอีกมาก ถ้าพลาดพลั้งก็เป็นนักโทษ ( อารมณ์ขันของคึกฤทธิ์ : วิลาศ มณีวัต )

9. ผลเดื่อเมื่อสุกไซร้ มีพรรณ ภายนอกแดงดูฉัน ชาดบ้าย นางเอกภาพยนตร์อัน สวยสุด แท้ที่จริงเป็นหม้าย ลูกตั้งแปดคน

10. ๕ . เรียงถ้อยคำให้เป็นประโยคคำถามเชิงวาทศิลป์ คำถามประเภทนี้มิได้ประสงค์ให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านคิดหาคำตอบแต่เน้นให้เห็นคำตอบ ซึ่งผู้พูดหรือเขียนแฝงอยู่ในคำถามแล้ว เช่น ๑ ) ข้าพเจ้ายังเดาไม่ถูกเลยว่าพวกมะพร้าวตื่นดกนั้น เขาเอาใครเป็นตัวอย่างในการที่ประพฤติกิริยาชั่วไม่สุภาพและกล่าววาจาอวดดี ? หวังใจว่าไม่เอาอย่างข้าราชการที่เป็นนายเหนือเขาขึ้นไปอีกต่อหนึ่ง หรือเขาเอาอย่างฝรั่ง ? ถ้าอย่างฝรั่งละ ก็ ข้าพเจ้าขอถามอีกว่าฝรั่งชั้นใด ชนิดใดที่พลตะเวนเมานอนกลิ้งเป็นหมูอยู่ตาม กลางถนนใช่หรือไม่ ( มะพร้าวตื่นดก : อัศวพาหุ )

11. ๒ ) เสียงฤาเสียงเล่าอ้าง อันใด พี่เอย เสียงย่อมยอยศใคร ทั่วหล้า สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่นฤาพี่ สองพี่คิดเองอ้า อย่าได้ถามเผือ ( ลิลิตพระลอ ) ๓ ) ท่านย่าทองประศรีว่าอีพ่อ แม่จะขอทานทัดเหมือนขัดขวาง ไปฆ่าผีดีกว่าฆ่าขุนช้าง จะสืบสร้างบาปกรรมไปทำไม ( เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนตอนพลายงามพบพ่อ )