Downloaded 28 times
More Related Content
Амьтан ^^
- 1.
- 2. Амьтан гэж ? •Өнөөдөр амьтад нь дэлхийн амьдралын бараг бүхий л орчинд амьдарч байна. Амьтад гэдэг нь бусад амьд амьтнаар хооллодог организмууд юм. • Амьтад нь ургамалтай адил фотосинтезийн үр дүнд өөрийн органик молекулуудыг буй болгож чаддаггүй олон эст организмууд юм. Харин түүний оронд бусад амьд организмуудаар (ургамал, эсвэл амьтнаар) хооллодог
- 3. Амьтадын бүтцийн үндсэншинж бий болсон нь • Амьтдын бүтцийн үндсэн шинж тэмдгүүд 500 сая жилийн өмнө буй болжээ. Анхны гол шат нь хожим нь хадгалагдаж үлдээгүй “жинхэнэ” сүвэрхэг сорогч бүтцүүд буй болсон явдал. Булчингийн болон холбогч эдийн хөгжлийн өмнө нь хөдөлгөөний болон амьсгалын зэрэг тусгай үүргүүд буй болжээ. Хоёр дахь шат нь хоёр талт тэгш хэмийн болон толгой болон сүүл нь тодорхой хэлбэржээгүй далайн мөгөөрстэй төстэй организмуудын цацраган тэгш хэмийн оронд толгойн төгсгөл илэрч хөгжсөн явдал юм. Чухамдаа хоёр талт тэгш хэм нь эртний амьтдыг тодорхой зүгт зорилго чиглэлтэй хөдөлгөөн хийх чадвараар хангаж өгчээ. Гуравдугаар шат нь бараг бүхий л дээд амьтдад илрэлээ олсон дотоод эрхтнүүд болон гадаад бүрхүүлийн завсарт шингэнээр дүүрсэн хоёрдогч хөндий буй болсон явдал юм. Энэ нь дотоод эрхтнүүдэд биеийн хөдөлгөөнөөс үл хамааран хөдөлж байх бололцоо олгов. Дөрөвдэх шатны үед дээд амьтдад (өргөс арьстан, хөвчтөн) хоёрдогч ам буй болсон явдал юм.
- 4. Амьтны ангилал Хөвчтөн Сээр нуруугүйтэн -Авгалдайхөвчтөн -Гавалгүйтэн -Сээр нуруутан -Хөндий биетэн -Хорхой -Үет хөлтөн -Зөөлөн биетэн
- 5.
- 6. • Бие гүйцсэншавьжны хэмжээ 0.139 мм- 55.5 см, жин нь 70 гр хүрнэ Шавьж нь хамгийн анх нисэж эхэлсэн амьтан юм. Нисдэг шавьж нь гархит хорхойноос үүсэлтэй гэж үздэг бөгөөд нисэхэд зохилдон сигментийн тоо нь цөөрсөн байна. Бие нь толгой, цээж, хэвлий гэсэн гурван хэсгээс тогтох ба олон тооны сигментүүдээс бүрднэ. Толгойн 4, цээжний 3 сигментүүд нь хоорондоо хөдөлгөөнгүй бэхлэгдсэн бол хэвлийн 8-11 сигментүүд хөдөлгөөнтэйгээр холбогдсон байдаг Загас • Загаснууд нь заламгайгаар амьсгалдаг, усан орчинд амьдардаг хүйтэн цуст амьтад юм. Яст загаснууд нь мөгөөрсөн араг яст загаснуудтай харьцуулахад дийлэнх олныг эзэлдэг. Яст загаснууд нь далайн гүнээс эхлээд гол мөрөн, нуур, тэр бүү хэл цөөрмийн орчинд ч амьдардаг. Зарим зүйлүүд нь цэнгэг болон давстай усны хооронд шилжиж байдаг. Эдгээр загаснуудын араг яс нь кальцийн форфор хүчлийн давсаар бэхэжсэн байдгаараа тэнгисийн амьтад болох аварга загаснууд (акулa, скат) зэрэг мөгөөрст загаснуудын араг яснаас ялгаатай. Шавьж
- 7. 2 нутагтан • Хуурайгазар гарахаар зориглосон анхны сээр нуруутны удам. Өнөөг хүртэл тэд амьдралын хоёр хэлбрийг дагасаар байна: авгалдай шатаа усан дотор, бусад бүхий л үлдсэн амьдралаа хуурай газарт өнгөрүүлдэг. Хоёр нутагтны бүлэг нь саламандра, тритон зэрэг сүүлт амьтдыг, тэрчлэн мэлхий, бах зэрэг сүүлгүй зүйлүүдийг ч багтаадаг Мөлхөгчид • Энэхүү бүлэгт могой, гүрвэл, матар болон сөнөсөн үлэг гүрвэлүүд багтдаг. Мөлхөгчид нь хэд хэдэн чухал дасан зохицолд орсныхоо ачаар хуурай газрыг найдвартай эзлэж чаджээ. Тэдний арьсан дээрх хайрснууд тэднийг хаталтаас хамгаалж, уушгийг нь хүчтэй, үр ашигтай болгожээ. Тэдний өндөг нь усгүйжилт болон гэмтлээс хамгаалсан бат бөх хатуу хальсаар бүрхэгдсэн байдаг. Хоёр нутагтан нь бодисын солилцооны замаар биеийнхээ температурыг тохируулж чаддаггүй. Иймээс тэд халуун цаг агаарын нөхцөлд сүүдэр хайдагч гэсэн эрсдлийг үл хайхран наран шарлагыг хүлээн авч удаан хугацааг өнгөрүүлдэг
- 8. Жигүүртэн • Агаарын орчингэзэгнэснээр шувууд нь бусад амьтдаас тусгаарлагджээ. Энэхүү зорилгод гайхалтай дасан зохицох шувууд нь хувьслын гайхамшигт ололт болох нисэх чадварыг үзүүлдэг. Нисэх чадвараас гадна шувууд нь ялангуяа махчин шувуудын хувьд харааны хөгжил гойд сайн, ихээхэн өндрөөс олзоо харж чаддаг байна. Хоол ундны зуршлаас хамааран хошуу нь олон хэлбрийг тусгадаг: хурц ирмэгтэй хошуу нь махчин шувуудад, хүч нэмэгдүүлсэн бол тоншуулд, гуурс хэлбэртэй бол жиргэдэг шувуудад гэх мэт. Өд сөд нь ч гэсэн тэдний амьдралын хэв маягт зохицсон байдаг. Эрэгчин шувуудын тод өд сөд нь эмэгчнээ өөртөө татахад, харин бүдэг өнгө нь зүсээ хувиргахад үйлчилдэг. Шувуу нь зүрх, уушиг болон цусны эргэлтийн тогтолцоотой хүйтэн цуст амьтан. Зарим зүйлийн шувууд хиймэл үүр барьдаг бол зарим нь нэг үүрийг хэдэн жилэр ч ашигладаг. Оцон шувууд босоогоороо өндөглөдөг ба үүр засдаггүй. Бүх шувууд ихэвчлэн цагаан өнгийн 1-20 хүртэлх тооны өндөг гаргадаг. Эцэг эх шувууд өндөгнийхөө дотоод байнгын температурыг хадгалж байхын тулд 11 өдрөөс 20 долоо хоног хүртэл өндөгнүүдээ дардаг.
- 10. Сүүгээр бойжигчид • Сүүгээрбойжигчид нь нугасан хошуутан, ууттан багтдаг өндөглөгчид/яйцекладущие, мэрэгчид, сүүгээр бойжигч дээд амьтад, туурайтан, махчин амьтдыг багтаасан эхэстэн болон далайн сүүгээр бойжигчид гэсэн гурван дэд ангид хуваагдана. Сүүгээр бойжигчид бусад амьтдаас гол төлөв хоёр шинжээр ялгагддаг. Тэдгээр нь биеийнхээ температурыг 36-38°С-д байнга барьдаг, өөрсдийн үр төлөө төртөл нь хэвлийдээ тээж явда Өөрийн үр удмаа эхийн сүүний булчирхайн боловсруулсан сүүгээр тэжээдэг учраас сүүгээр бойжигчид гэсэн нэрийг авчээ.
- 11. Амьтдын идэш тэжээлийнхэлхээ Ургамал Ургамал идэштэй амьтан Махчин амьтан
- 12. Байгалийн шалгаралын тухайхууль • Махчин амьтад болон бусад бүх амьтад бүхэлдээ байгальд ашигтай. Тэд өнгө үзэмж, дуу чимээ, уран хөдөлгөөн зэрэг олон зүйлээрээ байгалийг чимэглэхээс гадна, бусдын идэш тэжээл болж бусдыг хамгаалж, бусдаар хооллох зэргээр байнгын эргэх холбоонд байдаг байгалийн нэг хэсэг юм. Энэ нь өөрөөр хэлбэл байгалийн тэнцвэрт байдлыг хадгалж байна гэсэн үг юм.
- 13. Ан амьтанаа хамгаалахнь • Уул ус, газар шороо болон түүний хэвлий лус савдаг хүндлэн дээдэлж хамгаалж • Өвөг дээдсийн эртний уламжлалыг баримтлахаас эхтэй билээ. • Хүүхдийг бага наснаас нь амьтантай танилцуулж тэднийг хайрлах сэтгэлийг төрүүлэх хэрэгтэй !
- 14.