Улаанбаатарын Их Сургууль
Амьтны эволюци
Биологи-экологи 4
Э. Цолмон
2015 он
– “Evolutio” дээшлүүлэх, дэлгэрүүлэх гэсэн утгатай латин үгнээс
гаралтай.
– Эволюци нь нэг үеэс дараагийн үед шилжих удамших хувьсал
юм.
– Эволюцийн нэр томьёог анх 1762 онд Швейцарын эрдэмтэн
Шарль Бонне хэрэглэсэн.
– Эволюцийн онолыг анх 19-р зууны үед Английн эрдэмтэн
Чарльз Дарвин боловсруулсан юм.
• Амьтад бол олон эст эукариотууд бөгөөд эсүүд нь бие
биетэйгээ мембраны гадна байрлах уурагт бүтцээрээ
холбогдсон байдаг.
• Амьтад гетеротроф хооллолттой ба элдэв төрлийн тэжээлээр
хооллодог.
• Амьтныг ялгах гол онцлох шинж нь мэдрэлийн болон
булчингийн эд юм.
• Бластулын дараах гаструляцийн үе шатанд үр хөврөлийн давхарга (embryonic
layer) үүсдэг.
• Ихэнхи амьтдад биеийн хэлбэрийн ерөнхий хөгжлийг зохицуулах “НОХ”
(homeobox) гентэй байдаг. “НОХ” генүүд нь хувьслын явцад хамгаалагдсан
байдаг ба ерөнхий хэлбэрийг нөхцөлдүүлж мөн амьтдын морфологийн олон янз
байдлыг бий болгодог.
• 560 сая жилийн өмнөх (Precambrian era) Mawsonites spriggi
хэмээх далайн зөөлөн биет амьтны эрмэл үлдэгдэл.
• Эрмэл биохимийн нотлох баримт болон молекул биологийн
цагийн анализын үр дүн нь амьтад 700 сая жилийн өмнө
үүссэн болохыг харуулж байна.
• Chaonoflagellate нь чөлөөт амьдралтай нэг эст шилбүүртэн
эукариот юм.
• Chaonoflagellate-уудыг амьтадтай ойрын хамааралтай болохыг
геномын судалгаа харуулаад байна.
• Dr. Nicole King болон түүний хамт олны хийсэн Monosiga
brevicollis болон амьтны хоорондох харьцуулсан судалгааны үр
дүнгээр зөвхөн амьтанд тохиолддог 78 төрлийн уургийн
домэйн Monosiga brevicollis-оос илрүүлсэн.
• Domain гэдэг нь уургийн бүтэц үйл ажиллагааны хамгийн гол
хэсэг.
• Body plan гэдэг нь амьтны биеийн морфологийн хөгжлийн тухай судалдаг
өөрөөр хэлбэл түүний биеийн бүтцийн эволюци хөгжлийн тухай судалдаг юм.
• Амьтдын бие цацрагийн болон хоёр талын тэгш хэмтэй эсвэл тэгш хэмгүй ч
байж болно. Хоёр талын тэгш хэмтэй амьтдад нуруу болон хэвлийн хэсэг буюу
урд болон ард тал гэж байдаг.
• Eumetazoan-уудын хувьд үр хөврөл
diploblastic (хөврөлийн 2 давхарга),
эсвэл triploblastic (хөврөлийн 3
давхарга)-тай байдаг. 3 давхраат
амьтдын биеийн хөндий нь хуурамч
эсвэл жинхэнэ байж болно.
Амьтны филогенийн дүр зураг нь шинэ молекул
болон морфологийн өгөгдлүүдээр хэлбэржсээр
байна.
The diversification of animals
– Бүх амьтад нийтлэг өвгөөс гаралтай.
– Хөвөн биетэн бол суурин амьтад юм.
– Eumetazoa-нууд нь жинхэнэ эдтэй амьтдын клад юм.
– Ихэнхи амьтад хоёр талын тэгш хэмтэй амьтны хүрээнд
харъяалагддаг.
– Хоёр талын тэгш хэмтэй амьтдын хүрээнд Deuterostoma,
Lophotrochozoa, Ecdysozoa гэсэн 3 том клад багтана.
1. http://www.dls.ym.edu.tw/lesson/ani2004.pdf
2. http://www.slideshare.net/bolormaa87/
3. www.google.com

Evolution

  • 1.
    Улаанбаатарын Их Сургууль Амьтныэволюци Биологи-экологи 4 Э. Цолмон 2015 он
  • 2.
    – “Evolutio” дээшлүүлэх,дэлгэрүүлэх гэсэн утгатай латин үгнээс гаралтай. – Эволюци нь нэг үеэс дараагийн үед шилжих удамших хувьсал юм. – Эволюцийн нэр томьёог анх 1762 онд Швейцарын эрдэмтэн Шарль Бонне хэрэглэсэн. – Эволюцийн онолыг анх 19-р зууны үед Английн эрдэмтэн Чарльз Дарвин боловсруулсан юм.
  • 3.
    • Амьтад бололон эст эукариотууд бөгөөд эсүүд нь бие биетэйгээ мембраны гадна байрлах уурагт бүтцээрээ холбогдсон байдаг. • Амьтад гетеротроф хооллолттой ба элдэв төрлийн тэжээлээр хооллодог. • Амьтныг ялгах гол онцлох шинж нь мэдрэлийн болон булчингийн эд юм.
  • 4.
    • Бластулын дараахгаструляцийн үе шатанд үр хөврөлийн давхарга (embryonic layer) үүсдэг. • Ихэнхи амьтдад биеийн хэлбэрийн ерөнхий хөгжлийг зохицуулах “НОХ” (homeobox) гентэй байдаг. “НОХ” генүүд нь хувьслын явцад хамгаалагдсан байдаг ба ерөнхий хэлбэрийг нөхцөлдүүлж мөн амьтдын морфологийн олон янз байдлыг бий болгодог.
  • 5.
    • 560 саяжилийн өмнөх (Precambrian era) Mawsonites spriggi хэмээх далайн зөөлөн биет амьтны эрмэл үлдэгдэл.
  • 6.
    • Эрмэл биохимийннотлох баримт болон молекул биологийн цагийн анализын үр дүн нь амьтад 700 сая жилийн өмнө үүссэн болохыг харуулж байна.
  • 7.
    • Chaonoflagellate ньчөлөөт амьдралтай нэг эст шилбүүртэн эукариот юм. • Chaonoflagellate-уудыг амьтадтай ойрын хамааралтай болохыг геномын судалгаа харуулаад байна.
  • 8.
    • Dr. NicoleKing болон түүний хамт олны хийсэн Monosiga brevicollis болон амьтны хоорондох харьцуулсан судалгааны үр дүнгээр зөвхөн амьтанд тохиолддог 78 төрлийн уургийн домэйн Monosiga brevicollis-оос илрүүлсэн. • Domain гэдэг нь уургийн бүтэц үйл ажиллагааны хамгийн гол хэсэг.
  • 9.
    • Body planгэдэг нь амьтны биеийн морфологийн хөгжлийн тухай судалдаг өөрөөр хэлбэл түүний биеийн бүтцийн эволюци хөгжлийн тухай судалдаг юм. • Амьтдын бие цацрагийн болон хоёр талын тэгш хэмтэй эсвэл тэгш хэмгүй ч байж болно. Хоёр талын тэгш хэмтэй амьтдад нуруу болон хэвлийн хэсэг буюу урд болон ард тал гэж байдаг.
  • 10.
    • Eumetazoan-уудын хувьдүр хөврөл diploblastic (хөврөлийн 2 давхарга), эсвэл triploblastic (хөврөлийн 3 давхарга)-тай байдаг. 3 давхраат амьтдын биеийн хөндий нь хуурамч эсвэл жинхэнэ байж болно.
  • 11.
    Амьтны филогенийн дүрзураг нь шинэ молекул болон морфологийн өгөгдлүүдээр хэлбэржсээр байна. The diversification of animals – Бүх амьтад нийтлэг өвгөөс гаралтай. – Хөвөн биетэн бол суурин амьтад юм. – Eumetazoa-нууд нь жинхэнэ эдтэй амьтдын клад юм. – Ихэнхи амьтад хоёр талын тэгш хэмтэй амьтны хүрээнд харъяалагддаг. – Хоёр талын тэгш хэмтэй амьтдын хүрээнд Deuterostoma, Lophotrochozoa, Ecdysozoa гэсэн 3 том клад багтана.
  • 13.