1. ԽԱՂԱԹԵՐԱՊԻԱ

2. Բովանդակություն՝
Ի՞նչ է խաղաթերապիան
Ո՞ր դեպքերում է անցկացվում
խաղթերապիա
Ինչպե՞ս է անցկացվում այն

3. Խաղային թերապիան հոգեթերապիայի ուղղություններից է, որը
հոգեբանության համեմատաբար նոր ուղղություններից մեկն է, և կարևր է
երեխայի համար:
Խաղի միջոցով երեխաները ազատվում են ֆրուստրացիայից, սթրեսներից,
հաղթահարում տարբեր դժվարություններ`այդպես նախապատրաստվելով
հասուն կյանքի պարտականություններին: Խաղալիս երեխաները դառնում են
ավելի ազատ ու անկաշկանդ, ինչպես նաև յուրացնում են նոր հմտություններ:
Ֆրեյդը այդքան էլ շատ չի շփվել երեխաների հետ, սակայն նա միշտ կարևորել է
խաղը երեխայի կյանքում: Նա գտնում էր, որ խաղը հիանալի միջոց է երեխայի
հետ հուզական կապ հաստատելու համար և կարևոր խթան է հանդիսանում
երեխայի զարգացման ու ինքնահաստատման համար: Նրա կարծիքով`
յուրաքանչյուր երեխա գրողի է նման, որը ստեղծում է իր սեփական աշխարհը
խաղի միջոցով կամ էլ վերափոխում է այն այնպես, ինչպես ինքն է ցանկանում:
Երեխայի խաղին հետևելով` կարելի է շատ բան պարզել նրա հոգեվիճակի,
մտածելակերպի, խառնվածքի, բնավորության գծերի վերաբերյալ:
Խաղաթերապիան կոչված է օգնելու երեխաներին գիտակցել իրենց <<Ես>>-ը,
հաղթահարել ներքին կոնֆլիկտները, վախերը, ֆոբիաները, ագրեսիվությունը,
ավելորդ հուզական լարվածությունը, բարձրացնել ինքնագնահատականը,
բացահայտել և զարգացնել ներքին պոտենցիալ հնարավորությունները, ինչպես
նաև հանդիսանում է տարբեր նյարդահոգեկան և հոգեսոմատիկ
հիվանդությունների կանխարգելման ու շտկման միջոց:

4. Խաղաթերապիան կարելի է անցկացնել երկու ձևով՝ անհատական և խմբային:
Անհատական խաղաթերապիայի ժամանակ երեխայի մոտ կարելի է ձևավորել սոցիալական
շփումը: Ի դեպ այն ունի բացառություններ: Անհատական խաղաթերապիա չի կարելի
անցկացնել մտավոր հետամնացություն ունեցող մարդկանց հետ:
Խմբային խաղաթերապիայի ժամանակ երեխան հնարավորություն ունի շփվել մյուսների հետ,
արտահայտել իր կարծիքը, այդպիսով ավելի բարձրացնել իր ես-կոնցեպցիան, հաղթահարել
ներքին կոնֆլիկտները, վախերը, ագրեսիվ մղումները, ցածրացնել անհանգստությունը և մեղքի
զգացումը: Իհարկե, սա նույնպես ունի կետեր, որոնց առկայության դեպքում երեխան չի կարող
մասնակցել խմբային թերապիայի:
1. վառ դրսևորված մանկական խանդը, որն արտահայտվում է մյուսների հետ մրցակցության
ձևով
2. վառ դրսևորված հակասոցիալական վարք, որը վտանգ է ներկայացնում խմբի անդամների
համար
3. արագացված սեռական զարգացում
4. ծայրահեղ ագրեսիվություն
5. ակտուալ սթրեսային վիճակ։
Այս բոլոր դեպքերում խմբային խաղաթերապիային պետք է նախորդի անհատական ձևը, ինչը
կապահովի սուր համախտանիշների հաղթահարումը։
Խմբային խաղաթերապիան հոգեբանական և սոցիալական գործընթաց է, որում երեխաները
բնական ձևով համագործակցում են. ձեռք բերում նոր գիտելիքներ ոչ միայն ուրիշների, այլև
իրենց մասին։ Այս մեթոդը խաղը դարձնում է թերապևտիկ գործընթաց և հանդես գալիս
որպես նյարադա-հոգեկան խանգարումների, հոգեմարմնային հիվանդությունների
կարգավորման, շտկման, կանխարգելման արդյունավետ միջոց։

5. Խումբ հավաքելիս պետք է առաջնորդվել հետևյալ չափանիշներով.
1. Խումբը պետք կազմված լինի տարբեր շեղումներ ունեցող երեխաներից։
2. Երեխաներին պետք ե այնպիսի խումբ, որտեղ նրանք լրացուցիչ հոգեբանական
տրավմա չեն ստանա։
3. Խմբի անդամները մինչև խաղաթերապիան պետք է ծանոթ չլինեն։
4. Տարիքային տարբերությունը մեկ տարուց ավել չպետք է լինի։
Խաղաթերապիան պետք է ուղված լինի ոչ թե ընդհանուր խմբին, այլ առանձին
անդամներին: Յուրաքանչյուր երեխա խմբում պետք է ունենա ազատ
ինքնարտահայտման հնարավորություն, առանց սպառնալիքների, ծաղրանքների,
անհաջողությունների և ժխտումների։ Խմբում չպետք է լինի հինգից ավել մարդ, և
ցանկալի չէ ներառել երեխաների, որոնք չեն ընդգրկվելու խաղային թերապիայի մեջ։
Խումբը պետք է ներառի մեկ դելինկվենտ, մեկ հավասարակշռված, մեկ չեզոք վարքով
երեխայի։Երեխաների տարիքային տարբերությունը պետք է 12 ամսից ավելի չլինի։
Նախադպրոցական և կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների խմբերը պետք է
տարասեռ լինեն։

6. Խաղաթերապիայում կիրառվում են ինչպես ստրուկտուրավորված, այնպես Էլ
չստրուկտուրավորված խաղեր։
Ստրուկտուրավորված խաղերի ժամանակ երեխան խաղում է ընտանիքի հետ կապված
խաղեր, տիկնիկային թատրոն, շինարարական, կոնստրուկտիվ և դեստրուկտիվ
մտադրություններ ունեցող խաղեր։
Ստրուկտուրավորված նյութը հրահրում Է ագրեսիայի արտահայտման՝ սառը զենք,
կերպարների հետ, նաև կոմունիկատիվ գործողություններ՝ հեռախոս, համակարգիչ,
գնացք, մեքենա։
Չստրուկտուրավորված խաղերին են պատկանում շարժողական խաղերը և
վարժությունները՝ թռչկոտում, խաղերը ջրի, ավազի, կավի հետ, որոնք պատկանում են
արտթերապիայի ոլորտին (նկարչությունը վրձնով, գունավոր մատիտներով, մատերով)։
Համապատասխանաբար ոչ կառուցվածքային նյութերից են ջուրը, ավազը, կավը,
պլաստիլինը, որոնց օգնությմաբ երեխան կարող Է միջնորդավորված ձևով արտահայտել
իր ցանկությունները։
Այս մեթոդը նպաստում Է նաև սուբլիմացիայի զարգացմանը։ Մասնավորապես, որ
կառուցվածքային նյութերով խաղալը կարևոր Է խաղաթերապիայի սկզբնական փուլերում,
երբ երեխայի զգացմունքները դեռ տարբերակված և գիտակցված չեն:
Հաճախ ջրի, ներկերի, կավի հետ խաղերը թույլ են տալիս արտահայտել իր
զգացմունքները ոչ նպատակաուղղված ձևով ե ապրել հաջողության զգացումը։

7. ՆՅՈՒԹԸ ՊԱՏՐԱՍՏԵՑԻՆ
ՄԵՐԻ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ
ԹԻՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ