ՆԵԼԼԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մանկավարժ, հոգեբան
⮚ԻՆԴԻԳԱՄԻ զարգացման կենտրոնի համահիմնադիր,
⮚ մեթոդիստ, ծրագրերի պատասխանատու
⮚ «Մասնավոր նախադպրոցական հաստատությունների ասոցիացիա»
⮚ ՀԿ համահիմնադիր, նախագահ
⮚ European University of Armenia, Chair of Psychology, Lecturer
CREDENTIALS
2023-2025 2020 2019-2021
2018
Early Education Leadership TESOL Certification Specialization in Psychology Playful learning
3.
ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ ՎԵՐՋՈՒՄ ԴՈՒՔ
ԿԻՄԱՆԱՔ
❏ինչ է իմացական գործընթացը
❏ որոնք են բարձրագույն իմացական գործընթացերը
ԿՏԻՐԱՊԵՏԵՔ
❏ իմացաական գործընթացները խթանելու և զարգացնելու գործնական
գործիքներին
ԿԿԱՐՈՂԱՆԱՔ
❏ տարբերակել, թե որ խաղերը որ իմացական գործընթացներն են զարգացնում
❏ ստեղծագործել և նոր խաղեր հորինել
4.
ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԳԻՏԵԼԻՔԻ ՍՏՈՒԳՈՒՄ
★ինչ է իմացական գործընթացը
★ ինչ հմտություններ են անհրաժեշտ մարդուն
կամ երեխային արդյունավետ
ուսումնառության համար
★ որոնք են մարդու հոգեկանգործընթացների
երեք խմբերը՝
ա․ հուզական ,
բ․ ․․․,
գ․ ․․․
★ ինչ է խաղային ուսուցումը
★ ինչ օգուտ կտա երեխային փազլ խաղալը
★ ինչ օգուտ կտա երեխային լեգո խաղալը
★ Թվարկեք երկու խաղ, որ կօգնի զարգացնել
երեխայի երևակայությունը
★ Թվարկեք մեկ խաղ որ կօգնի զարգացնել
սերիացայի կարողությունը
5.
ԻՆՉ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ և
ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԵՆՔ
ԶԱՐԳԱՑՆՈՒՄ
ՄԱՆԿԱՊԱՐՏԵԶՈՒՄ և ԻՆՉ
ՆՊԱՏԱԿՈՎ
● Գեղեցիկ և կապակցված խոսել
● Ճանաչել թվերը և հաշվել
● Տարբերակել երկրաչափական պատկերները և
գույերը
● Տեղեկատվություն և գիտելիք շրջակա միջավայրի
մասին
6.
Ցավոք, մեր հասարակության
մեծամասնությունըդեռ ուղղորդվում է այս
տրամաբանությամբ և վաղաժամ շեշտը
դնում է ակադեմիական հմտությունների վրա՝
մեծ հաշվով ուշադրություն չդարձնելուվ
հոգեկան բոլոր գործընթացների
համակողմանի զարգացման վրա, ավելի
կհեշտացներ ապագայում
ուսումնառության գործընթացը և հասուն
կյանքում գործնական հաջողությունների
հիմքն կանդիսանան:
7.
Ի՞ՆՉ ՀՄՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՆ
ԱՆՀՐԱԺԵՇՏԵՐԵԽԱՅԻՆ
ԱՊԱԳԱՅՈՒՄ ՀԱՋՈՂԱԿ
ԼԻՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ
● ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
● ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
● ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
● ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
8.
● Պետական չափորոշիչը,որպես նախադպրոցական
կրթության հիմնական սկզբունք, դիտարկում է
երեխայի ճանաչողական հետաքրքրությունների
ձևավորումը տարբեր գործունեության մեջ:
● Բացի այդ, չափորոշիչն ուղղված է
նախադպրոցական տարիքի երեխաների
ինտելեկտուալ որակների զարգացմանը:
● Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում
նախադպրոցական տարիքում կրթության որակի
ապահովմանը, ինչն անհրաժեշտ է դարձնում
փնտրել և կիրառել երեխաների ճանաչողական
կարողությունների զարգացման տարաբնույթ
ուղիներ և միջոցներ՝ հաշվի առնելով նրանց
կարիքներն ու հետաքրքրությունները։
9.
Ի՞ՆՉ Է ԱՆՀՐԱԺԵՇՏԵՐԵԽԱՅի
ՄՈՏ ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ
ՄԱԿԱՊԱՐՏԵԶՈՒՄ ԱՊԱԳԱՅՈՒՄ
ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ
ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ
● Ընկալում և վերարտադրում
● հիշողություն
● ուշադրություն
● Երեւակայություն
● Ստեղծագործականություն
● Խոսք և Հաղորդակցություն
● Մտածողություն ՝ վերլուծություն, համադրություն,
ընդհանրացում, վերացարկում, համեմատություն,
դասակարգում
● Պլանավորում
● Փաստարկում
● Տրամաբանություն և պատճառահետևանքային
կապեր
● Խնդիրների լուծում
10.
ԻՆՉՊԵՍ ՆԱև
ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԵԿԱՅԼ
ԽՈՒՄԲ
▪ինքնավստահություն
▪Համագործակցություն
▪Դժվարություններին դիմադրելու
կարողություն
▪Հնարամտություն
▪Վարքի և հույզերի Ինքնակարգավորում
Իմացական գործընթացները մարդուհոգեկանի այն բարձրագույն
գործընթացներն ու գործողություններ են, որոնք ուղեղը կատարում է
արտաքին աշխարհից ստացած տեղեկատվության մշակման համար:
Այս գործողությունների միջոցով ուղեղը փոխազդում է իրեն
շրջապատող տեղեկատվության հետ, պահպանում է այն և վերլուծում
համապատասխան որոշումներ կայացնելու համար:
Ինչ է՞ իմացական գործընթացը, ինչու շեշտադրել դրանց զարգացումը
13.
Ժամանակակից հոգեբանության մեջընդհանուր առմամբ ընդունված է,
որ մտավոր գործընթացները սերտորեն փոխկապակցված են և,
միաձուլվում են մեկ ինտեգրված գործընթացի մեջ: Գիտակցության
բաժանումը մտավոր գործընթացների պայմանական է։
Հոգեկան գործընթացների փոխկապակցվածությունն արտահայտվում է,
օրինակ, նրանում, որ ընկալումն անհնար է առանց հիշողության,
հիշողությունն՝ առանց ընկալման, իսկ ուշադրությունը՝ առանց
մտածելու։
Իմացական գործընթացների զարգացումըերեխաներին հնարավորություն է տալիս
● ուշադրություն դարձնել շրջապատող աշխարհին,
● մտածել դրա մասին,
● եզրահանգումներ կատարել և հետագայում այդ տեղեկատվությունն օգտագործել:
Ամենօրյա փորձառությունները՝ խաղը, հետազոտությունը, շփումը և հուզական կապը
հասակակիցների և մեծահասակների հետ և դրականը և բացասականը ազդում են
երեխայի իմացական գործընթացների զարգացման վրա։
Ինչու է՞ անհրաժեշտ զարգացել երեխաների իմացական
գործընթացները
16.
Երեխաների ուսուցման ամենաբնականև նախընտրելի ձևերից մեկը խաղային ուսուցումն է,
որն ապահովում է
● առողջ,
● անվտանգ,
● կայուն զարգացնող միջավայր,
որտեղ երեխան ինքնուրույն և մեծահասակի օգնությամբ տարիքն համապատասխան խաղային
գործունեության միջոցով ձեռք է բերում գիտելիք և փորձառություն։
Ինչպե՞ս զարգացել երեխաների իմացական գործընթացները
17.
խաղային ուսուցումն
առանձնահատուկ էնրանով, որ
վերջինիս միջոցով հնարավոր է
զարգացնել բացառապես բոլոր
այն հմտությունները, որոնք
պատկանում են «իմացական
գործընթացներ» մեծ ընտանիքին
▪ Ընկալում
▪ Ուշադրություն
▪ Հիշողություն
▪ Երևակայություն
▪ Խոսք և հաղորդակցություն
▪ Մտածողությունն / քննադատական մտածողություն,
▪ Տրամաբանություն և պատճառահետևանքային կապեր
▪ Համեմատություններ անելու կարողությու
▪ Ընդհանրացումներ անելու կարողություն
▪ Խնդիրների լուծում
18.
մատիկների մանր շարժողականությունը,տարածական և պատկերավոր մտածողությունը,
ստեղծագործական երևակայությունը, զգայական մաթեմատիկան՝ երեխայի պատկերացումները
ձևի, քանակի, գույնի մասին
ՀԱՇՎԵՁՈՂԻԿՆԵՐՈՎ ԶԱՐԳԱՑՈՂ ԽԱՂԵՐ և ԱՌԱՋԱԴՐԱՔՆԵՐ
19.
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՎԵՐԱՑԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ,
ԶՈՒԳՈՐԴՄԱՆԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԶԱՐԳԱՑՈՂ ԽԱՂԵՐ
Այս խաղը թույլ է տալիս երեխային
հասկանալ
● նույն և տարբեր
հասկացությունները,
● զարգացնում է վերացական
մտածողությունը,
● ընկալումը,
● ուշադրությունը
20.
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ, ԵՐևԱԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԶԱՐԳԱՑՈՂԽԱՂԵՐ և ԱՌԱՋԱԴՐԱՔՆԵՐ
Մտածողությունը իմացական գործընթաց է, որի ժամանակ սուբյեկտը կատարում է տարբեր տեսակի
ընդհանրացումներ` ներառելով պատկերներ, հասկացություններ:
Մտածողությունը
հնարավորություն է տալիս
ճանաչել օբյեկտիվ աշխարհի
խորքային էությունը, նրա
գոյության օրենքները, միայն
մտածողության միջոցով է
հնարավոր կայացող, փոփոխվող,
զարգացող աշխարհի ճանաչումը,
մտածողությունը թույլ է տալիս
կանխատեսել ապագան,
գործառել հնարավորի հետ,
նախագծել գործնական
գործունեություն
ԹԱՆԳՐԱՄ
ՏԱՐԱԾԱԿԱՆ և ՎԵՐԱՑԱԿԱՆՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ և ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Զարգացնում է տարածական և
վերացական մտածողությունը, երեխաները
սովորում են մաթեմատիկական
հասկացություններ:
զարգացնում է վերլուծական ւ
քննադատական մտածողությունը
Երեխաները սովորում են առարկաների,
թվերի, թվաբանական գործողությունների,
մի շարք երկրաչափական ձևերի
հատկություններն ու հարաբերությունները
28.
Հաջորդականություն և գործողությանհաջորդական
տրամաբանությունը
Սերիացիան առարկաների դասավորությունն է
ըստ չափի, տեղի կամ դիրքի:
հաջորդականությունը հասկանալը պահանջում է
տարբերություններ տեսնելու և բազմաթիվ
առարկաներ համեմատելու ունակություն:
գործողության հաջորդական տրամաբանությունը
հասկանալը երեխաներին սովորեցնում է
կանխատեսել, թե ինչ է լինելու հետո:
հաջորդականության կանխատեսումը հանդիպում
են մաթեմատիկայի, ՍԹԵՄ գիտությունների և
ուսումնառության այլ ոլորտներում
29.
ՍԵՐԻԱՑԻԱ
Նյութերն ու նկարներըձախից աջ
դասավորել սովորելը օգնում է
երեխաներին սովորել կարդալ ձախից աջ:
միաժամանակ զարգացնելով տարածական
ընկալումը, ուշադրությունը, վերլուծելու
կարողությունը, համապատասխանելը,
օրինաչափությունը բացահայտելու
կարողությունը
ՀԻՇՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
Հոգեկանի կարևորագույն
առանձնահատկություններից մեկնայն
է, որ արտաքին գրգռիչների
արտացոլումը մարդը կարողանում է
օգտագործել նաև ապագայում: Փորձի
կուտակումն անհնարին կլիներ, եթե
կուտակված անհատական փորձն
անհետ կորչեր:
Ինֆորմացիան, որն ստացվել է անցյալում,
պահպանվում է և վերարտադրվում
անհատի կողմից այն իրավիճակներում,
երբ դա նրան անհրաժեշտ է: Սա էլ հենց
մեր հիշողությունն է: Անհատի կողմից իր
փորձի մտապահումը, պահպանումը և
հետագա վերարտադրումը անվանում են
հիշողություն:
ԿԱՌՈՒՑՈՂԱԿԱՆ ԽԱՂԵՐ
Կառուցողական խաղնօգնում է
● խթանել ստեղծագործական
ունակությունները,
Սովորեցնում է
● համապատասխանեցնել, հաշվել և
տեսակավորել:
Զարգացում է
● Տարածական մտածողությունը ՝ թե
ինչպես են կտորները տեղավորվում
միմյանց հետ
42.
Կառուցողական խաղն
օգնում էհասկանալ
գիտական
հասկացությունները.
երեխաները սովորում են
գրավիտացիայի, քաշի,
կայունության և
հավասարակշռության
մասին, երբ նրանք
կառուցում և
ուսումնասիրում են
Պատճառահետևանքային
կապերն ուսումնասիրելու
միջոցով՝ երեխաները
բացահայտում են
առարկաների
հատկությունները և ինչպես
են դրանք ազդում միմյանց
վրա:
Փազլները զարգացնում են
●հիշողությունը,
● պլանավորելու,
● գաղափարները
փորձարկելու
● խնդիրներ լուծելու
կարողությունը:
Փազլը հավաքելիս երեխաները
հիշում են
● ձևերը,
● գույները,
● դիրքերը
● դրանք հավաքելոււ
ռազմավարությունը:
46.
Երեխայի հետ զարգացնողև խաղային
գործունեությունը անհրաժեշտ է կազմակերպել
երեխայակենտրոն միջավայրում՝ խաղային
անուղղակի ուսուցման միջոցով, որն անընդհատ
շեշտում է ճանաչողական կարողությունների
զարգացումը հեշտ և հաճելի կերպով:
Ներկայացված գործնական աշխատանքները և
գաղափարները կարող են հարստացնել
մեծահասակների փորձը և զարգացնել ուսուցման
ավելի արդյունավետ մեթոդներ:
Խաղի ինտեգրումը ուսուցման գործընթացում
դրականորեն նպաստում է հաջող ուսումնական
միջավայրին, այդպիսով նպաստելով ուսուցման
գործընթացին և, հետևաբար, ճանաչողական
հմտություններին:
47.
Այսպիսով Կենտրոնանալով երեխաների
իմացականգործընթացների զարգացման վրա՝
մենք ավելի արդյունավետ կերպով կնպաստենք
ավելի հասուն տարիքում՝ դպրոցում և ողջ կյանքի
ընթացքում անհատի ապագա ակադեմիական
հմտությունների և ընդհանուր հաջողությունների
զարգացմանն ու խթանմանը:
48.
This is themost
important takeaway
that everyone has to
remember.