ประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า, profile picture
Uploaded byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
3,540 views

ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารของม.ราชภัฎสวนดุสิต

Embed presentation

Downloaded 12 times
1 / 222
2 / 222
Most read
3 / 222
4 / 222
Most read
5 / 222
6 / 222
7 / 222
Most read
8 / 222
9 / 222
10 / 222
11 / 222
12 / 222
13 / 222
14 / 222
15 / 222
16 / 222
17 / 222
18 / 222
19 / 222
20 / 222
21 / 222
22 / 222
23 / 222
24 / 222
25 / 222
26 / 222
27 / 222
28 / 222
29 / 222
30 / 222
31 / 222
32 / 222
33 / 222
34 / 222
35 / 222
36 / 222
37 / 222
38 / 222
39 / 222
40 / 222
41 / 222
42 / 222
43 / 222
44 / 222
45 / 222
46 / 222
47 / 222
48 / 222
49 / 222
50 / 222
51 / 222
52 / 222
53 / 222
54 / 222
55 / 222
56 / 222
57 / 222
58 / 222
59 / 222
60 / 222
61 / 222
62 / 222
63 / 222
64 / 222
65 / 222
66 / 222
67 / 222
68 / 222
69 / 222
70 / 222
71 / 222
72 / 222
73 / 222
74 / 222
75 / 222
76 / 222
77 / 222
78 / 222
79 / 222
80 / 222
81 / 222
82 / 222
83 / 222
84 / 222
85 / 222
86 / 222
87 / 222
88 / 222
89 / 222
90 / 222
91 / 222
92 / 222
93 / 222
94 / 222
95 / 222
96 / 222
97 / 222
98 / 222
99 / 222
100 / 222
101 / 222
102 / 222
103 / 222
104 / 222
105 / 222
106 / 222
107 / 222
108 / 222
109 / 222
110 / 222
111 / 222
112 / 222
113 / 222
114 / 222
115 / 222
116 / 222
117 / 222
118 / 222
119 / 222
120 / 222
121 / 222
122 / 222
123 / 222
124 / 222
125 / 222
126 / 222
127 / 222
128 / 222
129 / 222
130 / 222
131 / 222
132 / 222
133 / 222
134 / 222
135 / 222
136 / 222
137 / 222
138 / 222
139 / 222
140 / 222
141 / 222
142 / 222
143 / 222
144 / 222
145 / 222
146 / 222
147 / 222
148 / 222
149 / 222
150 / 222
151 / 222
152 / 222
153 / 222
154 / 222
155 / 222
156 / 222
157 / 222
158 / 222
159 / 222
160 / 222
161 / 222
162 / 222
163 / 222
164 / 222
165 / 222
166 / 222
167 / 222
168 / 222
169 / 222
170 / 222
171 / 222
172 / 222
173 / 222
174 / 222
175 / 222
176 / 222
177 / 222
178 / 222
179 / 222
180 / 222
181 / 222
182 / 222
183 / 222
184 / 222
185 / 222
186 / 222
187 / 222
188 / 222
189 / 222
190 / 222
191 / 222
192 / 222
193 / 222
194 / 222
195 / 222
196 / 222
197 / 222
198 / 222
199 / 222
200 / 222
201 / 222
202 / 222
203 / 222
204 / 222
205 / 222
206 / 222
207 / 222
208 / 222
209 / 222
210 / 222
211 / 222
212 / 222
213 / 222
214 / 222
215 / 222
216 / 222
217 / 222
218 / 222
219 / 222
220 / 222
221 / 222
222 / 222
คํานํา “ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร” (รหัส 1500117) เปนวิชาการศึกษาทั่วไปที่นักศึกษาชั้นปที่ 1 จะ ตองลงทะเบียนเรียน เพื่อใหเกิดความรูเกี่ยวกับภาษาไทย และเกิดทักษะการใชภาษาไดอยางมีประ สิทธิภาพ ทางคณาจารยหลักสูตรภาษาไทยทุมเทแรงกาย แรงใจในการคนควา เพื่อประมวลความรู จน สามารถจัดพิมพตําราเปนครั้งที่ 8 ซึ่งไดปรับปรุงจากครั้งที่ 7 โดยแบงเนื้อหาออกเปน 5 บท ไดแก ศาสตรและศิลปะของการฟง ศาสตรและศิลปะของการพูด ศาสตรและศิลปะของการอาน ศาสตรและ ศิลปะของการเขียน และศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ ทั้งนี้จะสังเกตไดวา มีคําวา “ศิลปะ” บูรณาการเพิ่มเติมจากเดิมในแตละบท กลาวคือ จะใชภาษาไทยใหประสบความสําเร็จ ในการสื่อสารได คงมิใชตระหนักเฉพาะตัวความรูทางภาษาเทานั้น แตผูใชควรทําความเขาใจเกี่ยวกับ องคประกอบของการสื่อสาร อาทิ บุคคลที่เกี่ยวของในการสื่อสาร วัตถุประสงคของการนําเสนอสาร ความเหมาะสมของสื่อในการติดตอสื่อสาร และสารที่ผันแปรตามปจจัยขางตน ศิลปะในการใชภาษาไทย จึงแตกตางตามธรรมชาติของแตละบท นับวาเปนความทาทายประการหนึ่ง ที่ผูเรียนจะทําความเขาใจ และสามารถนําไปใชไดในชีวิตจริง คณาจารยผูเรียบเรียงตําราหวังเปนอยางยิ่งวา นักศึกษาจะไดรับประโยชนสูงสุดจากการศึกษา ตํารานี้ ขอขอบคุณสํานักวิทยบริการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่เปนแหลงคนควาขอมูลได อยางกวางขวาง ลุมลึก ศูนยหนังสือมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่อนุเคราะหการออกแบบปก และจัดพิมพจนสําเร็จ และขอขอบคุณมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่สนับสนุนโครงการผลิตตํารา เพื่อความกาวหนาทางวิชาการ และเปนฐานความรูตอไป เบญจมาศ (ขําสกุล) ดํารงศีล บรรณาธิการ พฤษภาคม 2554
สารบัญ หนา คํานํา 1 สารบัญ 3 บทที่ 1 ศาสตรและศิลปะของการฟง 1 ความหมายของการฟง 1 กระบวนการฟง 1 ความสําคัญของการฟง 4 จุดมุงหมายของการฟง 5 ประโยชนของการฟง 6 ลักษณะการฟงที่มีประสิทธิภาพ 9 วิธีการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด 10 มารยาทในการฟง 12 วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถในการฟง 13 การพิจารณาความสามารถในการฟง 14 เอกสารอางอิง 16 บทที่ 2 ศาสตรและศิลปะของการพูด 17 ความหมายของการพูด 17 ความสําคัญของการพูด 18 การสํารวจความพรอมในการพูด 19 คุณสมบัติของผูพูด 20 องคประกอบของการพูด 21 การฝกทักษะในการพูด 22 เทคนิค 14 ประการในการเตรียมการพูด 26 จุดประสงคของการพูด 31 ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ 32 ตัวอยางการพูดประเภทตางๆ 41 ศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ 55 เอกสารอางอิง 72
4 หนา บทที่ 3 ศาสตรและศิลปะของการอาน 75 ความหมายของการอาน 75 ความสําคัญของการอาน 76 องคประกอบการอาน 77 การพัฒนาตนเองเปนผูอานอยางมีประสิทธิภาพ 77 พฤติกรรมพื้นฐานในการอาน 79 จุดมุงหมายในการอาน 80 กลวิธีในการอาน 80 การอานสารประเภทตางๆ 88 เอกสารอางอิง 103 บทที่ 4 ศาสตรและศิลปะของการเขียน 105 ความหมายของการเขียน 105 ความสําคัญของการเขียน 106 องคประกอบของการเขียน 106 จุดมุงหมายของการเขียน 107 รูปแบบในการเขียน 109 หลักเบื้องตนในการเขียน 110 เอกสารอางอิง 152 บทที่ 5 ศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ 153 ความหมายของรายงานวิชาการ 153 ความสําคัญของการทํารายงานวิชาการ 154 องคประกอบของรายงานวิชาการ 155 กระบวนการจัดทํารายงานวิชาการ 160 การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหา 172 การพิมพรายงานวิชาการ 185 การเขียนบรรณานุกรม 185 ความหมายของโครงการ 193 ความสําคัญของโครงการ 193
5 หนา องคประกอบของโครงการ 194 หลักเบื้องตนในการเขียนโครงการ 194 ตัวอยางโครงการ 202 เอกสารอางอิง 206 บรรณานุกรม 208
บทที่ 1 ศาสตรและศิลปะของการฟง การฟงเปนทักษะที่สําคัญมากในการติดตอสื่อสาร และการใชชีวิตประจําวัน เนื่องจาก การฟงเปนการรับสาร จากผูสงสาร ดังนั้นหากผูรับสารไมสามารถรับสารได ก็จะทําใหการสื่อสาร ไมประสบผลสําเร็จ จึงจะเห็นไดวาทักษะการฟง เปนทักษะแรกเริ่มในการฝกการใชภาษาของมนุษย และเปนทักษะที่จะนําไปสูทักษะการอาน การเขียนและการพูด ตอไป ความหมายของการฟง การฟงเปนทักษะที่มีความสําคัญมากในชีวิตประจําวัน ในการรับทราบความรู ความคิดเหตุ การณจากเรื่องราวตางๆ มีผูใหความหมายของการฟงไวดังนี้ กองเทพ เคลือบพณิชกุล (2542: 20) กลาววา การฟง หมายถึง การแปลสัญลักษณของเสียง ที่ไดยินออกมาเปนความหมาย อันประกอบดวย การติดตามเรื่องราวของสิ่งที่ไดยินจนสามารถเกิด ความเขาใจสิ่งนั้น ศศิธร ธัญลักษณนานันท และคณะ (2542 : 10) กลาววา การฟงหมายถึง การที่มนุษยรับรู เรื่องราวตางๆ จากแหลงของเสียง ซึ่งอาจจะหมายถึงฟงจากผูพูดโดยรง หรือฟงผูพูดผานอุปกรณที่ชวย บันทึกเสียงแบบตางๆ โดยแหลงของเสียงเหลานั้น จะสงเสียงผานประสาทสัมผัสทางหูเขามาแลวผูฟง เกิดการรับรูความหมายของเสียงที่ไดยินนั้น บุษบา พิทักษ (2543: 10) กลาววา การฟง หมายถึง การไดยินเรื่องราวตางๆ สามารถรูเรื่อง ราว เขาใจและจับใจความสําคัญเรื่องที่ฟงนั้นได สรุปไดวา การฟง หมายถึง การรับรูคลื่นเสียง และแปลเสียงที่ไดยินออกมาเปนความหมาย โดยผูฟงตองใชสมาธิหรือความตั้งใจอยางจริงจัง จนเกิดความเขาใจในสิ่งที่ไดยิน และความหมายนั้นๆ กระบวนการฟง ธรรมชาติการฟงของมนุษยแตกตางกันไป เนื่องจากการฟงมีกระบวนการที่เปนขั้นตอน และตอเนื่อง ดังนี้ 1. การไดยิน เปนกระบวนการขั้นตนของการฟง เปนการรับรูอยางหนึ่งของรางกายโดยใชกล ไกทางกายภาพ รับคลื่นเสียงแลวสงไปยังสมอง สมองจะรับรูวาสิ่งที่ไดยินนั้นคืออะไร การไดยินเปนกล ไกอัตโนมัติไมตองแสดงปฏิกิริยาตอบสนอง
2 2. การฟง เมื่อเสียงผานเขามาถึงหูชั้นกลาง ก็จะเกิดการรับฟง ความสนใจของผูฟง ก็จะติดตามมาดวยทันที 3. การทําความเขาใจ เมื่อผูฟงรับฟงแลวรับรูจากเสียงก็จะสงคลื่นเสียงผานตอไปยัง ประสาทรับเสียงที่อยูในหูชั้นใน ก็จะแปลงเปนกระแสเสียงสงผานประสาทหูไปยังสมอง เพื่อความรูสึก ใหเขาใจและบันทึกความจําไวจากเสียงที่ผานเขามา 4. การคิด เมื่อเสียงผานการรับรู และสงกระแสเสียงมายังประสาทหูไปยังสมอง เพื่อความเขาใจ ผูฟงจะแปลความหมายไดจากประสบการณของผูฟงเอง ซึ่งจะตองใชความคิด ประกอบ 5. การนําไปใชใหเกิดประโยชน เมื่อสมองแปลความหมายของเรื่องที่ฟงแลว ก็จะเลือกจําและนําไปใชใหเกิดประโยชน ดังแผนผังกระบวนการฟงตอไปนี้ ตัวอยาง กระบวนการฟง เรื่อง พิษทางใจ วินทร เลียววาริณ ในนวนิยายเรื่องหนึ่งของหลวงวิจิตรวาทการ ตัวละครคนหนึ่งเผลอไปจูบสาวลึกลับคนหนึ่ง แลวหมดสติไป ปรากฏวาผูหญิงคนนั้นเปน “สาวพิษ” นั่นคือทั้งเนื้อทั้งตัวของเธอเต็มไปดวยพิษนานา ชนิด ไอพิษที่ระเหยออกมาจากรางทําใหตัวละครคนนั้นหมดสติไป สาเหตุที่เปนเชนนั้นเพราะบิดาของสตรีนางนั้นทดลองปอนยาพิษใหเธอตั้งแตเล็ก สะสมทีละ ละนิดจนในที่สุดแมแตงูที่กัดเธอยังตองตาย เรื่องตัวละครที่มีพิษในรางปรากฏในนวนิยายมากมาย โดยเฉพาะในนิยายจีนกําลังภายใน แทบทุกเรื่องมักมีตัวละคร (สวนใหญจะราย) ที่เชี่ยวชาญในการใชพิษ หลายเรื่องพระเอกถูกคนราย ลอบวางยาพิษ หรือถูกสัตวพิษพันธุประหลาดๆกัด ขณะที่อาการรอแรปางตายกลางปา ก็มักมี ชายชราโผล (จากไหนไมรู)มาชวยทันการ โดยการถายพิษรายอีกชนิดหนึ่งใสรางพระเอก ดวยหลัก “พิษขมพิษ” พิษรายทั้งสองอยางจะทําปฏิกิริยาตานกัน ผลก็คือพระเอกมีกําลังภายในเพิ่มพูน ไดยิน รับรู เขาใจ พิจารณา นําไปใช
3 หลายเทาตัว แมลงพิษ งูพิษทั้งหลายไมกลาแหยมใกล นับวาเปนคนโชคดีจริงๆ การใชพิษขมพิษจะ เปนจริงหรือไม ยังไมมีใครตอบได และไมใชสิ่งสําคัญอะไร แตหลักการของพิษขมพิษทําใหเราเห็นวา ของไมดีบางอยางก็ใชประโยชนไดหากรูจักควบคุมมัน ยกตัวอยาง เชน บุหรี่และเหลา สมัยผมเปนเด็ก เมื่อเกิดอาการคันตามผิวหนัง ก็จะจุดบุหรี่ ใชไอรอนจากปลายบุหรี่ลน เมื่อเกิดอาการเคล็ดช้ํา ก็ใชเหลา (ผสมยาดอง) ทา ก็หายเปนปกติดี อยางไรก็ตาม การใชพิษขมพิษมิสูการไมกอพิษตั้งแตแรก ในทางกายภาพ การหลีกเลี่ยง อนุมูลอิสระ สารพิษในอากาศและอาหาร ชวยเลี่ยงการเกิดโรคราย เชน มะเร็ง ในทางจิตใจ การเลี่ยงพิษไมงายเชนนั้น โลกเราเต็มไปดวยพิษทางใจนานาชนิด ตั้งแตพิษจากการพนัน พิษจากการเสพติดเงินตรา พิษจากการเสพติดอํานาจ พิษจากการวิตก ฯลฯ พิษเหลานี้สะสมนานๆเขา ไมแตสรางความเดือด รอนกับตัวเอง แตลามถึงครอบครัวดวย พิษพนันทําใหหลายคนลมละลายมาแลว รายกาจยิ่งกวาไฟไหมบานสิบหน พิษจากการเสพ ติดเงินตราทําใหคนไมนอยยอมทําทุกอยางเพื่อมัน พิษจากอํานาจนอกจากทําใหเสพติดอํานาจ เสียคน ยังทําใหประเทศชาติเสียหาย วิตกจริตก็เปนยาพิษทางใจอยางหนึ่งที่กําจัดทิ้งยากเย็นและแสนเข็ญ ที่แปลกก็คือ ใครๆก็รู วาเปนสิ่งที่ไมดี แตก็สามารถหาเรื่องมาวิตกอยูไดเสมอๆ การวิตกวันละนอยก็เชนเสพยาพิษทีละนิด ในเวลาหนึ่งชวงชีวิต เราเสียเวลาไปกับการวิตก วันละนิดรวมเปนจํานวนมาก ภิกขุสันติเทวะ ในศตวรรษที่ 8 กลาววา “ถาหากเจาสามารถแกปญหาของเจาได ไยตอง กังวล? และถาเจาแกมันไมได จะมีประโยชนอันใดที่จะกังวลเลา?” ไมใชเรื่องยากที่จะวิเคราะหอาการของตัวเองและชี้จุดออนทางใจของตนเอง ขอแตกตางคือ คนโงรูแลวก็ปลอยทิ้งไว คนฉลาดรูแลวก็แกไขมันเสีย แนนอน พิษทางใจเปนสิ่งที่แกยากจริงๆ แตถาไมเริ่มแก ก็ไมมีวันแกได และยากขึ้นไปทุกวัน มันทําได แมวาบางครั้งคุณตองการ ความชวยเหลือและกําลังใจจากเพื่อน ปราชญขงจื๊อกลาววา “มีเพียงคนฉลาดที่สุดกับคนโงที่สุดที่ไมยอมเปลี่ยนแปลงจึงมีคนกลาว วา “มันไมใชวา คนบางคนมีกําลังใจและบางคนไมมีแตมันคือคนบางคนพรอม ที่จะเปลี่ยน และ บางคนไม” ความแตกตางคือรูแลวไมเปลี่ยน กับรูแลวเปลี่ยน จากเรื่อง “พิษทางใจ” จะเห็นไดวา สอดคลองกับกระบวนการฟงเปนดังนี้
4 การไดยิน ผูฟงไดยินเสียงที่ผูอาน อานเนื้อหาของเรื่องพิษทางใจ และรับรูวาเปน เสียงอะไร การฟง ผูฟงเริ่มสนใจในเนื้อหาของเรื่อง มีการรับรูเรื่องราวบางสวน การทําความเขาใจ ผูฟงพยายามทําความเขาใจเรื่องดังกลาว ทั้งนี้เนื่องจากเรื่องนี้เปนเรื่องที่มี ความความหมายโดยนัย ดังนั้นจึงตองเกิดกระบวนการตอมา การคิด ผูฟงตองใชประสบการณตางๆ เพื่อคิดพิจารณาเนื้อหาของเรื่องที่ผูอาน ตองการนําเสนอ สามารถบอกถึงคุณคา และประโยชนที่ไดรับจากเรื่องได การนําไปใชใหเกิดประโยชน เมื่อผูฟงสามารถคิดประโยชนของเรื่องที่ฟงไดแลวจะตองรูจัก นําประโยชนจากเรื่องไปใชได ความสําคัญของการฟง ในการติดตอสื่อสารนั้น ทุกคนจําเปนตองใชทักษะการฟง ในการติดตอสื่อสารซึ่งกันและกัน ซึ่งนับวามีความสําคัญมากในการดําเนินชีวิต ตั้งแตอดีตเมื่อครั้งยังไมมีการพิมพหนังสือ การฟงเปนจุด เริ่มตนที่จะกอใหเกิดปญญา ดังจะเห็นความสําคัญของการฟงปรากฏเปนองคเบื้องตน แหงหัวใจนัก ปราชญ ไดแก สุ จิ ปุ ลิ คนที่เปนปราชญได ตองไดฟงมาก เรียกวา “พหูสูต” ซึ่งมาจากศัพทบาลี 2 คํา คือ พหุ แปลวา มาก สุต แปลวา ฟง แปลตามรูปศัพทวา ผูฟงมาก ผูที่ฟงมากจะเปนผูรอบรู เฉลียวฉลาด มีความคิดอันกวางไกล แตกฉานในศิลปะวิทยาการตางๆ การประกอบอาชีพหรือกิจกรรม ตางๆที่ทําอยูในชีวิตประจําวันก็จะพลอยไดรับความสําเร็จไปดวย (พรสวรรค อัมรานันท 2542: 76) Rankin (1982: 528 อางถึงใน จิตยา สุวภาพ, 2541: 2) ไดสํารวจการสื่อสาร ในชีวิตประจําวันจากบุคคลหลายอาชีพพบวา ทักษะการรับสารที่สําคัญในการสื่อสารในชีวิตประจําวัน เรียงจากมากไปหานอย ไดดังนี้ ทักษะการฟง รอยละ 45 ทักษะการพูด รอยละ 30 ทักษะการอาน รอยละ 16 ทักษะการเขียน รอยละ 9 จะเห็นไดวา ในชีวิตประจําวัน มนุษยใชทักษะการฟงมากที่สุด ในบรรดาทักษะการสื่อสาร ทั้ง 4 ทักษะ ดังนั้นการฟงจึงเปนทักษะที่มีบทบาทและความสําคัญตอการดําเนินชีวิตเปนอยางมาก พรสวรรค อัมรานันท (2542: 77-78) ไดนําเสนอเกี่ยวกับความสําคัญของการฟงในดานตางๆ ดังนี้
5 1. ดานกระบวนการเรียนรู มนุษยสามารถเรียนรูสิ่งตางๆดวยการฟงไดตลอดชีวิต นับตั้งแต การฟงเสียงพอแม คนในครอบครัว แลวเลียนเสียงพูด จดจํานําไปใชสื่อสาร 2. ดานการคิดและการพูด การฟงทําใหผูฟงมีความรูกวางขวาง เกิดสติปญญาจากการรวบ รวมขอมูลและขอคิดตางๆ เมื่อนําไปเชื่อมโยงสัมพันธกับสิ่งที่ฟงมา ทําใหเกิดการจดจํานําไปสู การคิดในระดับที่สูงขึ้น และเพื่อเปนความรูในดานการพูดตอผูอื่นอีกดวย 3. ดานความรูการฟงขาวสาร ชวยใหไดรับความรูเพิ่มเติม เปนคนทันสมัย มีความรูรอบตัว โดยบุคคลที่ฟงมาก ยอมไดรับความรูมากกวาผูอื่น 4. ดานความบันเทิง การฟง ชวยสรางความบันเทิงไดเปนอยางดี โดยเฉพาะการฟงเพลง ซึ่งเปนกิจกรรมทางดนตรีอยางหนึ่งที่ไดรับความนิยมจากผูฟง การฟงเพลงกอใหเกิดความสุข ความเบิกบานใจ ผอนคลายความเครียดทั้งทางกายและจิตใจ ชวยทําใหสุขภาพจิตดี ชวยพัฒนาสมอง ทําใหเกิดความจํา การรับรูและการเรียนรูไดดีขึ้น 5. ดานการสรางสัมพันธภาพระหวางบุคคล ในการสนทนา ผูฟงที่ดียอมไดรับความนิยมชม ชอบจากคูสนทนา และถือไดวาเปนผูมีมารยาทในการเขาสังคม จากความสําคัญดังกลาว จะเห็นไดวาการฟงมีความสําคัญตอการสื่อสารเปนอยางยิ่ง หากผูฟงมีทักษะในการฟงที่ดีแลว ยอมสงผลใหการติดตอสื่อสาร หรือการรับรูขอมูลตางๆ มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นเทานั้น จุดมุงหมายของการฟง จุดมุงหมายของการฟง แบงไดเปน 5 ประการ ดังนี้ 1. การฟงเพื่อจับใจความสําคัญ เปนการฟงเพื่อจับประเด็นสาระสําคัญของสารที่ไดยินวา มีอะไรบาง การฟงประเภทนี้ตองใชความตั้งใจและสมาธิ คิดพิจารณาเรื่องที่ไดฟงตลอดระยะเวลา การฟง 2. การฟงเพื่อหาเหตุผลมาโตแยง หรือคลอยตาม เปนการฟงสาร และสามารถอธิบายขอ ดี ขอเสีย ประโยชนหรือผลลัพธจากเรื่องที่ฟงได ทั้งในดานบวกและดานลบ นอกจากนี้ยังสามารถแนะ นําขอควรปฏิบัติใหกับผูอื่นไดเปนอยางดี 3. การฟงเพื่อความเพลิดเพลิน เกิดจินตนาการและความคิดสรางสรรค เปนการฟงเพื่อ ชวยผอนคลายความตึงเครียด พัฒนาจินตนาการ ความคิดสรางสรรค 4.การฟงเพื่อใหเกิดความรอบรู การฟงเพื่อใหเกิดความรูและความรอบรู เปนสิ่งจําเปน สําหรับนักเรียนอยางยิ่ง เชน การฟงคําบรรยายในชั้นเรียน การฟงขาว การฟงเรื่องเลา เปนตน โดยผูฟง ตองรูจักจับใจความสําคัญของสารใหได และควรประเมินคุณคาของสิ่งที่ไดฟงวามีคุณคาเพียงใด
6 5. การฟงเพื่อวิเคราะหและประเมินคา เปนการฟงที่ตองใชความพยายามตั้งใจฟงและวิเคราะห ประเมินสารที่ไดรับฟงและใชความระมัดระวัง และตรวจสอบสารที่ไดฟงแตละประโยคและแนวคิด ประโยชนของการฟง 1. การฟงทําใหไดรับความรู ความคิด ทัศนคติ การฟงทําใหไดรับรูเรื่องราวที่แปลกใหม ของบุคคลที่สนทนา รวมไปถึงเรื่องตางๆที่ไดฟงจากสื่อ เพื่อนํามาประยุกตใชในชีวิตประจําวัน และเพื่อ ประกอบอาชีพตางๆ เชน การฟงขาวพยากรณอากาศ เพื่อจะไดทราบถึงสภาพอากาศ และไดปฏิบัติ ตนไดถูกตอง 2. การฟงชวยใหการสื่อสารสัมฤทธิ์ผล องคประกอบที่สําคัญของการพูด ไดแก ผูสงสาร ตัวสาร สื่อ และผูรับสาร ซึ่งผูรับสารในที่นี้ก็คือ ผูฟง จึงจะเห็นไดวาการฟง จะชวยทําใหการสื่อสาร สัมฤทธิ์ผล และเกิดการตอบสนองไดอยางถูกตอง 3. การฟงทําใหไดรับความเพลิดเพลิน การฟงชวยทําใหผอนคลายจากเรื่องตางๆได โดยการฟงที่นิยมฟงเพื่อความเพลิดเพลินคือการฟงเพลง การฟงเพลงเปนกิจกรรมทางดนตรีอยางหนึ่ง ที่ไดรับความนิยมจากผูฟง ทุกชาติ ทุกภาษา ทุกเพศ ทุกวัย ทั้งคนปกติ ผูปวย และคนพิการ เพราะการฟงเพลงกอใหเกิดความสุข ความเบิกบานใจ ผอนคลายความเครียดทั้งทางกายและจิตใจ ชวยทําใหสุขภาพจิตดี ชวยพัฒนาสมอง ทําใหเกิดความจํา การรับรู และการเรียนรูไดดีขึ้น ดังที่ เสาวนีย สังฆโสภณ (2541 :39 อางถึงใน พีระชัย ลี้สมบูรณผล, 2547:30) 4. การฟงชวยเปลี่ยนทัศนคติและยกระดับจิตใจใหสูงขึ้น การฟงเรื่องราวตางๆ ที่หลากหลาย ยอมทําใหผูฟงมีทัศนคติตอเรื่องตางๆที่กวางขวางมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ การรับฟง ความคิดเห็นของผูอื่น ก็เปนการฝกยอมรับฟงความคิดเห็นที่แตกตาง ยอมรับความเปนจริงตางๆ ที่เกิดขึ้น โดยการฟงบางประเภทนั้น จะชวยทําใหจิตใจของผูฟงมีความสงบ และสามารถยอมรับ ความเปนจริงตางๆได เปนการยกระดับจิตใจใหสูงขึ้นเชน การฟงธรรมมะ การฟงบรรยาย การฟง ปาฐกถา เปนตน 5. การฟงทําใหเกิดปฏิภาณไหวพริบ การฟงมาก และฟงดวยความตั้งใจ รูจักสังเกตและ วิเคราะห จะทําใหสามารถอานความรูสึกนึกคิด และรูเทาทันในการกระทําของผูอื่นได อีกทั้งยังชวยให การดําเนินชีวิตเกี่ยวกับเรื่องการตัดสินใจไมผิดพลาด เพราะการฟงมาก ทําใหมีความฉลาดรอบรู
7 ตัวอยาง การฟงธรรมมะ เรื่อง ความสุขที่ถูกมองขาม โดย พระไพศาล วิสาโล คุณเปนคนหนึ่งหรือไมที่เชื่อวา ยิ่งมีเงินทองมากเทาไร ก็ยิ่งมีความสุขมากเทานั้น ความเชื่อ ดังกลาวดูเผิน ๆ ก็นาจะถูกตองโดยไมตองเสียเวลาพิสูจน แตถาเปนเชนนั้นจริง ประเทศไทยนาจะ มีคนปวยดวยโรคจิตนอยลง มิใชเพิ่มมากขึ้น ทั้ง ๆ ที่รายไดของคนไทยสูงขึ้นทุกป ในทํานองเดียวกัน ผูจัดการก็นาจะมีความสุขมากกวาพนักงานระดับลางๆ เนื่องจากมีเงินเดือนมากกวา แตความจริงก็ ไมเปนเชนนั้นเสมอไป ไมนานมานี้มหาเศรษฐีคนหนึ่งของไทยไดใหสัมภาษณหนังสือพิมพวา เขารูสึกเบื่อหนายกับ ชีวิต เขาพูดถึงตัวเองวา "ชีวิต(ของผม)เริ่มหมดคาทางธุรกิจ" ลึกลงไปกวานั้นเขายังรูสึกวาตัวเองไม มีความหมาย เขาเคยพูดวา "ผมจะมีความหมายอะไร ก็เปนแค....มหาเศรษฐีหมื่นลานคนหนึ่ง" เมื่อเงินหมื่นลานไมทําใหมีความสุข เขาจึงอยูเฉยไมได ในที่สุดวิ่งเตนจนไดเปนรัฐมนตรี ขณะที่ เศรษฐีหมื่นลานคนอื่น ๆ ยังคงมุงหนาหาเงินตอไป ดวยความหวังวาถาเปนเศรษฐีแสนลานจะมี ความสุขมากกวานี้ คําถามก็คือ เขาจะมีความสุขเพิ่มขึ้นจริงหรือ ? คําถามขางตนคงมีประโยชนไมมากนักสําหรับคนทั่วไป เพราะชาตินี้คงไมมีวาสนาแมแตจะเปน เศรษฐีรอยลานดวยซ้ํา แตอยางนอยก็คงตอบคําถามที่อยูในใจของคนจํานวนไมนอยไดบางวา ทําไมอัครมหาเศรษฐีทั้งหลาย รวมทั้งบิล เกตส จึงไมหยุดหาเงินเสียที ทั้ง ๆ ที่มีสมบัติมหาศาล ขนาดนั่งกินนอนกินไป ๗ ชาติก็ยังไมหมด แตถาเราอยากจะคนพบคําตอบใหมากกวานี้ ก็นาจะยอนถามตัวเองดวยวา ทําไมถึงไมหยุด ซื้อแผนซีดีเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวนับหมื่นแผน ทําไมถึงไมหยุดซื้อเสื้อผาเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวเกือบ พันตัว ทําไมถึงไมหยุดซื้อรองเทาเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวนับรอยคู แผนซีดีที่มีอยูมากมายนั้น บางคนฟงทั้งชาติก็ยังไมหมด ในทํานองเดียวกัน เสื้อผา หรือรองเทา ที่มีอยูมากมายนั้น บางคนก็ เอามาใสไมครบทุกตัวหรือทุกคูดวยซ้ํา มีหลายตัวหลายคูที่ซื้อมาโดยไมไดใชเลย แตทําไมเราถึงยัง อยากจะไดอีกไมหยุดหยอน ใชหรือไมวา สิ่งที่เรามีอยูแลวในมือนั้นไมทําใหเรามีความสุขไดมากกวาสิ่งที่ไดมาใหมมี เสื้อผาอยูแลวนับรอยก็ไมทําใหจิตใจเบงบานไดเทากับเสื้อ ๑ ตัวที่ไดมาใหม มีซีดีอยูแลวนับพัน ก็ไมทําใหรูสึกตื่นเตนไดเทากับซีดี ๑ แผนที่ไดมาใหม ในทํานองเดียวกันมีเงินนับรอยลานใน
8 ธนาคารก็ไมทําใหรูสึกปลาบ ปลื้มใจเทากับเมื่อไดมาใหมอีก ๑ ลาน พูดอีกอยางก็คือ คนเรานั้นมักมีความสุขจากการได มากกวาความสุขจากการ มี มีเทาไรก็ยัง อยากจะไดมาใหม เพราะเรามักคิดวาของใหมจะใหความสุขแกเราไดมากกวาสิ่งที่มีอยูเดิม บอยครั้งของที่ไดมาใหมนั้นก็เหมือนกับของเดิมไมผิดเพี้ยน แตเพียงเพราะวามันเปนของใหม ก็ทําใหเราดีใจแลวที่ไดมา จะวาไปนี่อาจเปนสัญชาตญาณที่มีอยูกับสัตวหลายชนิดไมเฉพาะแต เทานั้น ถาโยนนองไกใหหมา หมาก็จะวิ่งไปคาบ แตถาโยนนองไกชิ้นใหมไปให มันจะรีบคาย ของเกาและคาบชิ้นใหมแทน ทั้ง ๆ ที่ทั้งสองชิ้นก็มีขนาดเทากัน ไมวาหมาตัวไหนก็ตามของเกาที่มี อยูในปากไมนาสนใจเทากับของใหมที่ไดมา ถาหากวาของใหมใหความสุขไดมากกวาของเกาจริง ๆ เรื่องก็นาจะจบลงดวยดี แตปญหา ก็คือของใหมนั้นไมนานก็กลายเปนของเกา และความสุขที่ไดมานั้นในที่สุดก็จางหายไป ผลก็คือ กลับมารูสึก "เฉย ๆ" เหมือนเดิม และดังนั้นจึงตองไลลาหาของใหมมาอีก เพื่อหวังจะใหมีความสุข มากกวาเดิม แตแลวก็วกกลับมาสูจุดเดิม เปนเชนนี้ไมรูจบ นาคิดวาชีวิตเชนนี้จะมีความสุขจริงหรือ ? เพราะไลลาแตละครั้งก็ตองเหนื่อย ไหนจะตองขวนขวายหาเงินหาทอง ไหนจะตองแขงกับ ผูอื่นเพื่อใหไดมาซึ่งสิ่งที่ตองการ ครั้นไดมาแลวก็ตองรักษาเอาไวใหได ไมใหใครมาแยงไป แถมยัง ตองเปลืองสมองหาเรื่องใชมันเพื่อใหรูสึกคุมคา ยิ่งมีมากชิ้นก็ยิ่งตองเสียเวลาในการเลือกวาจะใช อันไหนกอน ทํานองเดียวกับคนที่มีเงินมาก ๆ ก็ตองยุงยากกับการตัดสินใจวาจะไปเที่ยว ลอนดอน นิวยอรค เวกัส โตเกียว มาเกา หรือซิดนียดี ถาเราเพียงแตรูจักแสวงหาความสุขจากสิ่งที่มี สิ่งที่มีอยูแลว ชีวิตจะยุงยากนอยลงและโปรงเบา มากขึ้น อันที่จริงความพอใจในสิ่งที่เรามีนั้นไมใชเรื่องยาก แตที่เปนปญหาก็เพราะเราชอบมอง ออกไปนอกตัว และเอาสิ่งใหมมาเทียบกับของที่เรามีอยู หาไมก็เอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับ คนอื่น เมื่อเห็นเขามีของใหม ก็อยากมีบาง คงไมมีอะไรที่จะทําใหเราทุกขไดบอยครั้งเทากับ การชอบเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น การเปรียบเทียบจึงเปนหนทางลัดไปสูความทุกขที่ใคร ๆ ก็นิยมใชกัน นิสัยชอบเปรียบเทียบกับคนอื่น ทําใหเราไมเคยมีความพอใจในสิ่งที่ตนมีเสียที แมจะมี หนาตาดีก็ยังรูสึกวาตัวเองไมสวย เพราะไปเปรียบเทียบตัวเองกับดาราหรือพรีเซนเตอรในหนัง โฆษณา การมองแบบนี้ทําให "ขาดทุน" สองสถาน คือนอกจากจะไมมีความสุขกับสิ่งที่มีอยูแลว ยังเปนทุกขเพราะไมไดสิ่งที่อยาก พูดอีกอยางคือไมมีความสุขกับปจจุบัน แถมยังเปนทุกขเพราะ อนาคตที่พึงปรารถนายังมาไมถึง ไมมีอะไรที่เปนอุทธาหรณสอนใจไดดีเทากับนิทานอีสปเรื่องหมา คาบเนื้อ คงจําไดวา มีหมาตัวหนึ่งไดเนื้อชิ้นใหญมา ขณะที่กําลังเดินขามสะพาน มันมองลงมาที่ ลําธาร เห็นเงาของหมาตัวหนึ่ง (ซึ่งก็คือตัวมันเอง) กําลังคาบเนื้อชิ้นใหญ เนื้อชิ้นนั้นดูใหญกวาชิ้น
9 ที่มันกําลังคาบเสียอีก ดวยความโลภ (และหลง) มันจึงคายเนื้อที่คาบอยู เพื่อจะไปคาบชิ้นเนื้อที่ เห็นในน้ํา ผลก็คือเมื่อเนื้อตกน้ํา ชิ้นเนื้อในน้ําก็หายไป มันจึงสูญทั้งเนื้อที่คาบอยูและเนื้อที่เห็น ในน้ําบอเกิดแหงความสุขมีอยูกับเราทุกคนในขณะนี้อยูแลว เพียงแตเรามองขามไปหรือไมรูจักใช เทานั้น เมื่อใดที่เรามีความทุกข แทนที่จะมองหาสิ่งนอกตัว ลองพิจารณาสิ่งที่เรามีอยูและเปนอยู ไมวา มิตรภาพ ครอบครัว สุขภาพ ทรัพยสิน รวมทั้งจิตใจของเรา ลวนสามารถบันดาลความสุข ใหแกเราไดทั้งนั้น ขอเพียงแตเรารูจักชื่นชม รูจักมอง และจัดการอยางถูกตองเทานั้น แทนที่จะแสวงหาแตความสุขจากการได ลองหันมาแสวงหาความสุขจากการ มี หรือจาก สิ่งที่มีขั้นตอไปคือการแสวงหาความสุขจากการ ให กลาวคือยิ่งใหความสุข ก็ยิ่งไดรับความสุข สุขเพราะเห็นน้ําตาของผูอื่นเปลี่ยนเปนรอยยิ้ม และสุขเพราะภาคภูมิใจที่ไดทําความดีและทําให ชีวิตมีความหมาย จากจุดนั้นแหละก็ไมยากที่เราจะคนพบความสุขจากการ ไมมี นั่นคือสุขจาก การปลอยวาง ไมยึดถือในสิ่งที่มี และเพราะเหตุนั้น แมไมมีหรือสูญเสียไป ก็ยังเปนสุขอยูได เกิดมา ทั้งที่นาจะมีโอกาสไดสัมผัสกับความสุขจากการ ให และ การ ไมมี เพราะนั่นคือสุขที่สงบเย็นและ ยั่งยืนอยางแทจริง ลักษณะการฟงที่มีประสิทธิภาพ 1. ฟงทั้งที เตรียมตัวใหพรอม การเตรียมตัวใหพรอมที่จะฟงนี้ รวมไปถึงทั้งทางกายและสติ ปญญา การฟงที่มีประสิทธิภาพ ผูฟงตองมีจุดมุงหมายในการฟง และศึกษาหาความรูเบื้องตนในเรื่อง ที่จะฟง เมื่อฟงจะไดสามารถเขาใจเรื่องไดงายและรวดเร็วขึ้น 2. เปดใจยอมรับฟงทุกเรื่อง การเปดใจรับฟงในทุกๆเรื่อง ยอมสงผลดีตอการฟง เพราะจะ ทําใหผูฟงไดรับฟงสารอยางชัดเจน และปฏิบัติไดดังจุดมุงหมายของสารนั้น ทั้งนี้การเปดใจใหกวางรับ ฟง อาจไมประสบผลสําเร็จ เนื่องจากบางครั้งผูฟงมีทัศนคติที่ไมดีตอตัวผูพูด หรือมีอคติตอผูพูด 3. ฟงใหตอเนื่องตั้งแตตนจนจบ การฟงสารใดๆก็ตาม ผูฟงควรฟงตั้งแตแรกเริ่ม จนจบ เรื่องใหครบ เพื่อจะไดทราบเจตนาที่แทจริงของสารนั้น บางครั้งผูฟงอาศัยการฟงเปนบางขอความ หรือ บางตอน แลวนําไปปะติดปะตอ ทําใหเกิดความหมายใหม หรืออาจจะแปลเจตนาของผูพูดผิด ซึ่งสงผลตอการสงสารตอไปผิดๆ อีกทั้งผูฟงบางคนชอบคิดแทนผูพูด จึงทําใหการแปลความหมาย และแปลเจตนาผิดแปลกไป 4. ฟงใหครบอยางตั้งใจและอดทน การฟงสารใหไดความครบถวน ผูฟงจะตองมี ความตั้งใจ และอดทนเปนอยางยิ่ง เพราะหากผูฟงไมมีความตั้งใจแลว สารที่ไดรับ ยอมไมครบถวน และอาจแปลความหมายผิดไปได
10 5. พยายามคนหาสาระจากการฟง การฟงสารทุกประเภทยอมมีสาระและมีประโยชน ทั้งนี้ขึ้นอยูกับผูฟงวาจะสามารถคนหาสาระและประโยชนจากเรื่องดังกลาวไดหรือไม การคนหาสาระ จากการฟงนั้น ผูฟงอาจนําขอดีและขอเสียจากเรื่องที่ไดฟง มาเปนแนวคิดหรือเปนตัวอยางในการ ดําเนินชีวิตตอไปได 6. จับใจความสําคัญจากเรื่องใหครบ การฟงเรื่องราวตางๆ ผูฟงตองจับใจความสําคัญ ของเรื่องใหได เนื่องจากใจความสําคัญเปนสิ่งที่ผูพูดตองการสงมายังผูฟง เมื่อผูฟงจับใจความสําคัญ ของเรื่องไดแลว ก็จะทําใหการฟงมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น 7. จดบันทึก สรุปไวทบทวน การฟงนั้น ตามปกติผูฟงสวนใหญมักจะฟงแลว ไมจดบันทึก ไวเพราะคิดวาจําได แตหากเวลาผานไปเนิ่นนาน อาจทําใหเรื่องที่ไดรับฟงมานั้น ลืมเลือนหรือจําได ไมครบถวน ดังนั้นการจดบันทึก สรุปเรื่องราวที่ไดฟง ยอมเปนสิ่งที่ดี เนื่องจากเมื่อลืมเรื่องนั้น ก็สามารถนําบันทึกมาอานทบทวนได วิธีการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด ในปจจุบัน คนสวนมากนิยมใชการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด แตทั้งนี้ทั้งนั้นการฟงเพลงเพื่อ ผอนคลายความเครียดสามารถเลือกใชวิธีการตางๆไดหลากหลาย แตบางวิธีก็อาจกอใหเกิดอันตราย ตอสุขภาพไดเชนกัน วิธีการตางๆในการฟงเพลงมี ดังนี้ เสาวนีย สังฆโสภณ (2541 :39 อางถึงใน พีระชัย ลี้สมบูรณผล, 2547:30) วิธีที่ 1 การฟงเพลงจากรายการวิทยุ โทรทัศน เปนวิธีหาความสุขจากเสียงเพลงที่มีผูนิยม มากที่สุด เพราะเปนวิธีฟงเพลงที่ประหยัด มีรายการเพลงตลอดทั้งวัน ผูฟงจะไดทั้งสาระ ความรู ความสนุกสนานเพลิดเพลิน วิธีที่ 2 การฟงเพลงจากเครื่องเลนเทปเพลง แผนเสียง ผูที่นิยมฟงเพลง จากเครื่องเลน เทป เครื่องเลนแผนเสียง หาซื้อเทปเพลง แผนเสียงมาฟงเอง ชอบหรืออยากฟงตอนไหนก็หยิบขึ้นมา เปดฟงได วิธีที่ 3 การฟงเพลงจากเครื่องพกพา ผูที่นิยมฟงเพลงจากเครื่องพกพา เชน ไอพอด เอ็มพี3 หรือจากโทรศัพท จะไดรับฟงเพลงตางๆตามความตองการ แตถาฟงนานไปจะทําใหเมื่อยลา ประสาท หูเสื่อมเร็ว ไมควรฟงขณะอยูในภาวะที่ตองใชความระมัดระวังตัวเปนพิเศษ เชน ขณะเดินอยูบนทอง ถนน ขณะใชเครื่องจักรกล ขณะขับรถ เพราะอาจทําใหเกิดอันตรายได วิธีที่ 4 การฟงเพลงที่รานขายซีดี ผูฟงจะมีโอกาสฟงเสียงเพลงไพเราะที่ผูซื้อตั้งใจมาซื้อ และไดรับประสบการณ ความรูใหมๆจากผูขาย แตผูฟงจะไดรับฟงเพลงตางๆไมจบสักเพลง ทําให อารมณไมตอเนื่อง
11 วิธีที่ 5 การชมการแสดงดนตรีจากสถานที่จริง เปนวิธีหนึ่งที่ควรสนับสนุนใหหาโอกาสไป ฟง เพราะจะไดรับประโยชนมากกวาการชม หรือฟงจากวิทยุ ทีวี มีสถานที่ตางๆ ที่จัดแสดงดนตรีใหชม ทั้งที่ตองเสียเงินและที่ใหชมฟรี ผูฟงจะไดยินความไพเราะงดงาม ไดเห็นความตระการตา เห็นความสามารถของนักดนตรี นักรอง เปนการสรางเสริมประสบการณชีวิตที่ดี ชวยสนับสนุน ใหเยาวชนมีความสนใจดนตรี ซึ่งจะชวยพัฒนาดานอารมณ ภาษา สังคมและวัฒนธรรม เปนตน วิธีที่ 6 การฟงเพลงในรถยนต คนสวนใหญชอบฟงเพลงในรถยนต เพราะเปนชวงเวลา ที่วางสําหรับผูโดยสาร และเปนชวงที่ตองใชความระมัดระวังของผูขับรถยนต หากรถติดมากหรือขณะ ที่ตองใชระยะเวลาในการเดินทางนานๆ ก็อาจจะเกิดความเครียด การฟงเพลงในรถยนต ซึ่งมี พื้นที่จํากัดทําใหการฟงเพลงไดชัดเจน มีความไพเราะ ชวยคลายเครียดไดเปนอยางดี วิธีที่ 7 การฟงเพลงขณะรับประทานอาหาร การฟงเพลงขณะรับประทานอาหาร จะชวยให เกิดสุนทรียในการรับประทานอาหารยิ่งขึ้น มีผลชวยใหระบบยอยอาหารทํางานไดดี รานอาหาร จึงมักจะมีดนตรีใหลูกคาไดฟงขณะรับประทานอาหาร เพื่อใหเกิดความสุข ความเพลิดเพลิน สรางบรรยากาศความเปนมิตร เพลงที่ใชฟงควรเปนเพลงจังหวะชาๆ หรือปานกลาง เปนเพลงที่ฟง สบายๆ ไมตองใชความคิดมาก มีอารมณออนหวาน นุมนวล วิธีที่ 8 การฟงเพลงขณะทํางาน บางทานชอบฟงเพลงขณะทํางาน เพราะชวยทําให บรรยากาศที่ทํางานดูสดชื่นแจมใสขึ้น ไมเงียบเหงา ควรเลือกประเภทของเพลงใหเหมาะสมกับงาน ที่ทํา เชน หากทํางานที่ตองใชแรงงาน ควรฟงเพลงที่มีจังหวะราเริง เบิกบาน จะชวยใหทํางาน อยางสนุกสนานเพลิดเพลิน หากเปนงานที่ตองใชความคิด ควรเปดเพลงที่มีจังหวะชาๆ หรือปานกลาง จะชวยใหมีสมาธิในการทํางานมากขึ้น เปนตน การเปดเพลงขณะทํางานควรใชเสียงที่พอเหมาะ หรือเปดเบาๆ ไมควรเปดเสียงดังจนทําใหเกิดการรบกวนหรือกอใหเกิดความเดือดรอนแกผูอื่น วิธีที่ 9 การฟงเพลงขณะอาบน้ํา ขณะอาบน้ําก็ฟงเพลงไปดวย ทําใหเกิดความเบิกบานใจ รู สึกสบายตัว มีอารมณดี สดชื่น กระปรี้กระเปรายิ่งขึ้น การฟงเพลงตองระมัดระวังอยางยิ่งเกี่ยวกับสาย ไฟของเครื่องเสียง อาจจะถูกน้ําทําใหเกิดไฟฟาลัดวงจร เปนอันตรายได วิธีที่ 10 การฟงเพลงขณะพักผอน เวลาพักผอนเปนชวงเวลาแหงความสุข เชน ยามวาง ขณะเดินเลน นั่งเลน และโดยเฉพาะการฟงเพลงกอนนอน เปนตน ควรจัดเตรียมเครื่องเสียง หรือวิทยุ ไวใหสะดวกตอการฟง วิธีที่ 11 การฟงเพลงขณะออกกําลังกาย การออกกําลังกายที่ดี ควรเริ่มตนดวยการสราง ความอบอุนรางกายกอน โดยออกกําลังกายเบาๆ โดยใชเพลงจังหวะปานกลาง แลวจึงเปลี่ยนเปน จังหวะเร็วมากขึ้น และกลับมาเปนจังหวะปานกลางเมื่อออกกําลังเสร็จแลว การฟงเพลงจะชวยให อารมณสดชื่น แจมใส เพลิดเพลิน ขณะออกกําลังกาย
12 วิธีที่ 12 การฟงเพลงเมื่อเกิดความเจ็บปวย การฟงเพลงจะชวยบรรเทาความเจ็บปวยได มีงานวิจัยมากมายทั้งในประเทศและตางประเทศ ที่พบวา ดนตรีมีผลชวยลดความเครียด ความวิตก กังวล ขณะเจ็บปวยชวยทําใหจิตใจสบาย พักผอน รับประทานอาหารไดมากขึ้น มีกําลังใจ มีแรงเคลื่อน ไหวไดมากขึ้น มีผลชวยใหการรักษาไดผลดียิ่งขึ้น แมแตผูปวยที่ตองอยูในโรงพยาบาลนานๆ ก็ มีความตองการฟงเพลง เพราะเพลงชวยใหเกิดความเพลิดเพลิน ลืมความเจ็บปวย คลายความเครียด ความเบื่อหนายได ประเภทของเพลงที่ฟง ควรเปนเพลงที่มีความสรางสรรค กอใหเกิดความสุข ความหวัง หลีก เลี่ยงเพลงทํานองเศรา มีเนื้อหาคํารองที่สรางอารมณทุกข เศราหมอง และควรหลีกเลี่ยงเพลงจังหวะ เร็วๆ มีเสียงดังอึกทึก ในผูปวยที่มีโรคความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจ ผูปวยที่มีการเกร็งกระตุกของ กลามเนื้อ มารยาทในการฟง มารยาทในการฟง เปนคุณลักษณะสําคัญที่ควรปลูกฝงในคนทุกเพศ ทุกวัย และควรแสดง พฤติกรรมนี้ใหเหมาะกับบุคคล เวลา และสถานที่ ทั้งนี้ผูฟงที่ดี ควรปฏิบัติตนใหมีมารยาทในการฟง ดัง ตอไปนี้ 1. ฟงอยางตั้งใจ ผูฟงควรตั้งใจฟงอยางมีสมาธิ เพื่อใหไดรับความตางๆอยางครบถวน 2. ปรบมือใหดวยความชื่นชม ในกรณีที่ผูฟงชอบในคําพูดหรือถูกใจคํากลาวใดของผูพูด ควรปรบมือแสดงความชื่นชม แตไมควรสงเสียงผิวปาก หรือ สงเสียงอื่นๆ เพราะจะเปนการไมมี มารยาท 3. ไมทานขนมขณะฟง การฟงในสถานที่ใดๆก็ตาม ผูฟงควรตั้งใจฟง ไมควรทานขนม หรือ อาหารตางๆ ในขณะที่ฟง 4. ไมสงเสียงดัง หรือพูดแขง ขณะที่ฟง ผูฟงควรตั้งใจฟงอยางเงียบๆ ไมสงเสียงดัง และไม ควรพูดคุยกับเพื่อนในขณะที่ฟง 5. แสดงความเคารพกอนออกจากหอง ขณะที่ฟง หากผูฟงตองการลุกออกจากหอง ควรทํา ความเคารพผูพูดกอนออกจากหอง 6. ไมจองจะจับผิด ผูฟงบางคนชอบจับผิดผูพูด และมีอคติ จึงทําใหการฟงไมประสบผล สําเร็จ 7. แสดงความคิดเห็นไดหลังฟงจบ ถาผูฟงมีคําถามหรือตองการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ เรื่องที่ไดฟง ควรรอใหผูพูด พูดจบกอน
13 วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถในการฟง การฟงเปนจุดเริ่มตนที่จะกอใหเกิดปญญา และชวยพัฒนาทักษะดานอื่นๆ ใหดียิ่งขึ้น ดังนั้นจึง ควรฝกทักษะการฟงใหมีประสิทธิภาพ เพื่อประโยชนในสื่อสาร วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถ ในการฟง (กองเทพ เคลือบพณิชกุล 2542:34 และ จุไรรัตน ลักษณะศิริ 2543:81) มีดังนี้ 1. ฝกฟงเพื่อรับรูและเขาใจเรื่องราวการทําความเขาใจเรื่องจากสารที่ผูพูดสงมา เปนสิ่งสําคัญ และเปนทักษะที่ตองฝกฝน โดยผูฟงตองฝกสมาธิ เนื่องจากสมาธิจะชวยใหการทํางาน ของสมองไดคิดและจดจําบันทึกเรื่องราวที่ไดฟง การมีสมาธิจะชวยใหใจจดจอเรื่องที่ฟง การฟงจึงจะ ดําเนินไปอยางตอเนื่อง การฝกฟงเพื่อรับรูและเขาใจเรื่องราวตางๆนั้น ผูฟงอาจตั้งคําถามกับตนเอง หลังจากที่ไดฟง เรื่องดังกลาวไปแลว เชน ขอความที่ไดฟงเปนขอความในทํานองใด หมายความวาอยางไร เสนอความคิดใดแกผูฟง มีเหตุการณใดเกิดขึ้นบาง ผลเปนอยางไร เปนตน 2. ฝกฟงเพื่อจับใจความสําคัญของเรื่อง การฟงเรื่องตางๆนั้น สิ่งที่ไดรับฟงมาทั้งหมด อาจไมใชประเด็นสําคัญที่ผูพูดตองการนําเสนอ ดังนั้นการฝกฟงเพื่อจับใจความสําคัญ จึงมีความสําคัญตอการฟง ใจความสําคัญของขอความ มาจากความหมายหลักของแตละประโยค มาประกอบกันเขาเปนความหมายรวม การที่จะจับใจความสําคัญของเรื่องที่ฟงไดทั้งหมด จะตองรวบ รวมความหมายของแตละประโยคในเรื่องมาประกอบกัน จากนั้นสวนใดหรือขอความใดที่ไมเกี่ยวของ ไมจําเปน ใหตัดออก การจับใจความสําคัญนี้ ผูฟงควรสรุปใจความสําคัญ เปนภาษาเขียน หรือ คําพูด ของตนเอง 3. ฝกวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูด การพูดทุกครั้ง ผูพูดยอมมีจุดมุงหมาย หรือเจตนาจะใหบรรลุเปาหมายตามที่ตองการ บางครั้งเรื่องที่ไดฟงนั้นอาจเปนเจตนาโดยตรงของผูพูด แตในบางครั้งก็เปนเจตนาโดยออม ดังนั้นผูฟงจึงตองวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูดนั้นวา ผูพูดคิดหรือมีความรูสึกอยางไรตอเรื่องที่พูด และตองการบอกอะไรแกผูฟง การวิเคราะหจุดมุงหมาย หรือเจตนาของผูพูด อาจสังเกตไดจากอากัปกิริยา ทาทาง น้ําเสียง รวมไปถึงบริบทโดยรอบ ของขอความนั้นๆ ซึ่งในบางครั้งอาจเปนการลําบาก หากผูฟง ฟงจากสื่อวิทยุ ซึ่งไมเห็นลักษณะทาทาง ของผูพูด ดังนั้นการวิเคราะหบริบทของขอความและนัยของคํา จึงเปนสิ่งสําคัญ 4. ฝกวินิจสาร การวินิจสาร คือการตีความหมายของสารที่ผูพูดสงมา เพื่อจะแยกวา สารใด เปนขอเท็จจริง สารใดเปนขอคิดเห็น หรือสารใดเปนขอเสนอแนะ การวินิจสารจะสอดคลองกับ การวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูด เนื่องจากวา วินิจ หมายถึง พินิจ คือการพิจารณาสาร สารที่ผูพูดเสนอแนะหรือกลาวออกมานั้น อาจมีความหมายโดยนัย ผูฟงตองมีการตีความ โดยอาศัย องคประกอบในการตีความชวยในการวินิจสาร
14 5. ฝกประเมินคาของสาร การประเมินคา เปนทักษะที่คอนขางสูง เนื่องจากผูฟงที่จะ สามารถประเมินคาของสารไดดี ตองเปนผูที่ฟงมาก อานมาก และมีความรูมาก โดยการประเมินคา ของสารจะทําใหผูฟงไดทราบถึงคุณคาของสารที่ไดฟง ซึ่งควรประเมินวา มีคุณคามากนอยเพียงใด มีจุดดีจุดเดนอยางไร มีขอบกพรองมากนอยเพียงใด สิ่งที่กลาวถึงนั้นกอใหเกิดผลดี ผลเสียอยางไร แกใคร หรือมีคุณคาในดานใด การพิจารณาความสามารถในการฟง การพิจารณาความสามารถในการฟง จะเปนประโยชนตอการพัฒนาการฟง ซึ่งตองพิจารณา จากลักษณะตางๆ (สมบัติ จําปาเงิน 2540 : 11) ดังนี้ ความสามารถในการฟง ประเด็นในการพิจารณา 1.ความรู ความจําและความเขาใจ - ผูฟงสามารถตอบคําถามจากเรื่องได - ผูฟงสามารถเลาเรื่องที่ฟงได - ผูฟงสามารถทําตามคําสั่งไดพอสมควร 2.การวิเคราะห -ผูฟงสามารถแยกแยะองคประกอบของเรื่องที่ฟงได วาสวนใดคือ นําเรื่อง เรื่อง และสรุปเรื่อง -ผูฟงสามารถแยกไดวา อะไรเปนเหตุ เปนผล ในกรณีที่ เรื่องเปนเหตุเปนผล 3.การจับใจความสําคัญ - ผูฟงสามารถบอกไดวา สวนใดเปนใจความสําคัญ สวนใดเปนพลความ -ผูฟงสามารถจดบันทึกเรื่องราวโดยยอได 4.การตีความ -ผูฟงสามารถบอกความหมายที่แทจริงของความที่ฟงได -ผูฟงสามารถบอกจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูดได -ผูฟงสามารถบอกไดวา สวนใดเปนขอเท็จจริง และขอ คิดเห็น 5.การประเมินคา -ผูฟงสามารถบอกประโยชนจากเรื่องที่ฟงได -ผูฟงสามารถบอกความนาเชื่อถือของเรื่องได -ผูฟงสามารถบอกวิธีการพูดจากเรื่องที่ฟงได
15 การที่ผูฟงสามารถพิจารณาความสามารถในการฟงในดานตางๆ ได และรูวาตนเอง มีความสามารถในการฟงระดับใด ยอมทําใหผูฟงสามารถที่จะพัฒนาทักษะการฟงของตนใหดีขึ้น เพื่อ ใหการสื่อสารสัมฤทธิ์ผล ทั้งนี้ ความสามารถในการฟงดานตางๆ นั้น ยอมตองไดรับการฝกฝนอยาง สม่ําเสมอเพื่อนําไปสูการฟงขั้นสูง คือ การฟงเพื่อการประเมินคาได
16 เอกสารอางอิง กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542. การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2540. ภาษากับการสื่อสาร(ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ศิลปากร. จิตตยา สุวภาพ. 2541. ผลการสอนกลวิธีดานความรู ความคิดที่มีตอความสามารถใน การฟงเพื่อความเขาใจภาษาอังกฤษของ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4 ใน โรงเรียนสังกัดสํานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาเอกชน กรุงเทพฯ. วิทยา นิพนธปริญญามหาบัณฑิต.กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. บุษบา พิทักษ. 2543. การสอนทักษะการฟงเพื่อความเขาใจในระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1 โดยใชแบบฝกเสริมทักษะการฟง. วิทยานิพนธศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชา การสอนภาษาไทย. เชียงใหม : มหาวิทยาลัยเชียงใหม. พีระชัย ลี้สมบูรณผล. 2550. การฟงเพลงของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฎภูมิภาคตะวันตก. วิจัย. คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร:มหาวิทยาลัยราชภัฎหมูบานจอมบึง. พรสวรรค อัมรานันท. 2542. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม:ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร มหาวิทยาลัยศิลปากร. สมบัติ จําปาเงิน.2540. ประธีปไทยชุดภาษาและวรรณคดีไทย. กรุงเทพฯ:โอเอส พริ้นติ้งเฮาส. ศศิธร ธัญลักษณานันท. 2542. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: เธิรดเวฟ เอ็ดดูเคชั่น. ---------------------------------------------
บทที่ 2 ศาสตรและศิลปะของการพูด การพูดเปนการสื่อสารที่มีความสําคัญและเกี่ยวของกับชีวิตประจําวันอยางยิ่งอีกทั้งเปน เสมือนบันไดขั้นแรกของการสมาคม และยังเปนสะพานเชื่อมโยงไปสูความสําเร็จในชีวิตดวย การพูด ดีและการพูดเปน ยอมเปนคุณสมบัติเดนที่จะสรางศรัทธาความเลื่อมใสใหเกิดขึ้น ไมวาจะเปนการสื่อ สารภายในครอบครัว การติดตอทางสังคม การปรึกษาหารือกันในที่ทํางาน หรือแมกระทั่งพูดเพื่อ อํานวยประโยชนใหแกตนเองและสวนรวม ซึ่งไมเพียงแตเปนการพูดทักทายถามเรื่องชีวิตความเปนอยู เทานั้น หากยังเปนเรื่องของการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การเลา การอธิบาย การใหเหตุผล ตลอดจน การพูดเพื่อแสดงไมตรีจิต ดังนั้น การรูจักศาสตรและศิลปะการพูดยอมมีผลตอความสําเร็จในงาน อาชีพตาง ๆ เชน พอคา นักธุรกิจ นักการเมือง นักปกครอง นักการศาสนา ครู อาจารย ฯลฯ ศาสตรและศิลปะการพูดหมายถึงระบบระเบียบความรูและความสามารถหรือความเชี่ยวชาญ ที่จะสงสารหรือถายทอดความคิด ความรู ความรูสึก เพื่อสื่อความหมาย ถึงผูรับสาร ใหรับรู ตอบ สนองตามจุดมุงหมายโดยการใชถอยคําภาษารวมถึงภาษาทาทางที่ถูกตองเหมาะสมตามระเบียบ กฎ เกณฑ และบรรลุวัตถุประสงคที่สําคัญรวมกัน ดังนั้นเนื้อหาในบทนี้ จะกลาวถึงศาสตรและศิลปะการ พูด ในหัวขอ ความหมายและความสําคัญ องคประกอบ การฝกทักษะ เทคนิค 14 ประการ จุด ประสงค ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ ตัวอยางการพูดประเภทตาง ๆ ตัวอยาง รูปแบบการพูดประเภทตาง ๆ และศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ ความหมายของการพูด ไดมีผูรู ใหความหมายของคําวา “การพูด” ไวดังนี้ สวนิต ยมาภัย และถิรนันท อนวัชศิริวงศ (2530: 1) ไดใหความหมายของการพูด คือการใช ถอยคํา น้ําเสียง รวมทั้งกิริยาอาการอยางมีประสิทธิภาพและถูกตองตามจรรยามารยาทและประเพณี นิยมของสังคม เพื่อถายทอดความคิด ความรูสึก และความตองการที่มีคุณประโยชนใหผูฟงรับรูและ เกิดการตอบสนอง สัมฤทธิผลตามจุดมุงหมายของผูพูด ทองขาว พวงรอดพันธุ (2537: 25) ไดใหความหมายของการพูด ดังนี้ 1. กระบวนการสื่อสารความคิด จากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งหรืออีกกลุมหนึ่ง โดยมี ภาษา น้ําเสียง และอากัปกิริยาเปนสื่อ 2. การแสดงออกถึงอารมณและความรูสึก โดยใชภาษาและเสียงสื่อความหมาย
18 3. เปนสัญลักษณแหงความเขาใจระหวางมนุษยกับมนุษย สรุปไดวา การพูดหมายถึงกระบวนการสื่อสารระหวางผูพูดกับผูฟงใหเกิดความเขาใจ ตรงกัน ซึ่งจะตองคํานึงถึง บุคคล กลุมสังคม โอกาส เวลา สถานที่ ทัศนคติ ตลอดจนอารมณความรู สึกรวม โดยที่ผูพูดสามารถถายทอดความคิด ความรู ความรูสึก เพื่อสื่อความหมาย ถึงผูฟงใหรับรู ตอบสนองตามจุดมุงหมาย โดยการใชถอยคํา ภาษา รวมถึงภาษาทาทางที่ถูกตองเหมาะสม ตาม ระเบียบ กฎเกณฑ และบรรลุวัตถุประสงคที่สําคัญรวมกัน ความสําคัญของการพูด เปนที่ทราบกันดีวาการพูดมีความสําคัญในการสื่อสาร อีกทั้งเปนเครื่องมือที่สําคัญยิ่งของ มนุษยในการสรางความเขาใจอันดีตอกัน ความสําคัญของการพูดนั้นมีผูรูไดอธิบายไวดังนี้ วสันต บัณฑะวงศ (2521: 2) ไดกลาวถึงความสําคัญของการพูด โดยสรุปวา การพูดที่ดีนั้น สามารถนําเขาสูตําแหนงฐานะการงานหรือบรรลุผลสําเร็จตาง ๆ ไดมากตอมาก และการที่จะพูดใหผู ฟงเกิดความศรัทธาเลื่อมใสในคําพูดของเราไดนั้น ก็ตองอาศัยศิลปะและหลักวิชาที่จะตองหมั่นฝกฝน ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน (2532: 3-5) ไดกลาวถึงความสําคัญของการพูดไวดังนี้ 1. การพูดทําใหเกิดความเขาใจไดงาย เมื่อเราไดยินการพูด ดวยน้ําเสียง และเห็น กิริยา ทาทาง ตลอดจนสีหนาของผูพูดประกอบ เราก็จะเขาใจในเรื่องราวที่พูดไดงาย 2. การพูดเปนเครื่องมือของสมาคม ซึ่งทําใหเกิดความสําเร็จในชีวิต วาจาเปน เครื่องแสดงออกถึงความฉลาดและอุปนิสัยใจคอของผูพูด ตลอดจนถึงความมีไมตรีตอกัน 3. การพูดกอใหเกิดความสําเร็จในดานศาสนา การคา และการเมือง 3.1 ดานศาสนา การพูดโนมนาวชักจูงใหคนอื่นเกิดความสํานึกที่ดี และใหเกิด ความเชื่อถือตาม จึงมีผลเหนือกวาการชักจูงดวยวิธีอื่น ๆ ดวยเหตุนี้ จึงมีการอบรมใหพระ นักบวช และผูนําเผยแพรศาสนา ใหรูจักโนมนาวจิตใจใหคนอยูศีลธรรม และประพฤติปฏิบัติตนในแนวทางที่ดี 3.2 ดานการคา เปนความจริงที่วาการคาคือการพูด พอคาแมคาจะขายของได ก็ดวยการพูดชักจูงใจคนซื้อ ในสังคมปจจุบันนี้การพูดโฆษณามีอิทธิพลในการคา เปนอยางมาก 3.3 ดานการเมือง การพูดชี้แจงใหประชาชนเขาใจในนโยบายและหลักการ จึงจําเปนอยางยิ่ง ประเทศตาง ๆ จะอยูกันไดอยางสันติ ก็เนื่องจากการเจรจาทําความเขาใจกัน สําหรับปญหาการเมืองที่ลึกซึ้งยุงยากสลับซับซอนที่จะเปนชนวนไปสูสงครามนั้น ก็เนื่องมาจาก การพูด เชน การพูดโจมตีฝายตรงขาม ตลอดจนการรณรงคหาเสียงของพรรคการเมืองก็อาศัย การพูดทั้งสิ้น
19 สรุปไดวา ความสําคัญของการพูด ก็คือเพื่อใหเกิดการสื่อสาร บรรลุเปาหมายในชีวิตประจําวัน และการงานอาชีพ อีกทั้งยังเปนเครื่องมือสําหรับสรางความสัมพันธ อันดีในองคกร สมาคม และสา ธารณชนได การสํารวจความพรอมในการพูด การสํารวจความพรอม ในการพูดทุกครั้งเปนสิ่งสําคัญยิ่ง เพราะจะทําใหเห็นขอบกพรอง บางประการ เมื่อไดรับการแกไขปรับปรุงจะสงผลใหมีความเชื่อมั่นในตนเองมากยิ่งขึ้น การสํารวจ ความพรอมในการพูดแตละครั้ง มีดังนี้ ความพรอม สํารวจ บุคลิกภาพ • เสื้อผา ทรงผม เครื่องแตงกาย • อารมณ น้ําเสียง ภาษาทาทาง ความมั่นใจ • ความกระตือรือรน ความเชื่อมั่น • บทขึ้นตน เนื้อเรื่อง บทสรุป เนื้อหา • เกร็ดประกอบเรื่อง เรื่องขําขัน • แงคิด มุมมอง รางเนื้อหา • ความเขาใจเนื้อหา • โนตยอ • นึกทบทวน สื่อ • ไมโครโฟน (ทดสอบดวยเสียง )ไมเคาะ • แผนใส, Power Point แถบบันทึกเสียง • ภาพนิ่ง ชิ้นงาน • ชวงเวลาการใชสื่อ
20 คุณสมบัติของผูพูด ผูพูดที่ตองการประสบความสําเร็จ ควรจะมีคุณสมบัติ ดังตอไปนี้ 1. ศึกษาความรูอยูเสมอ ซึ่งไดจากการฟง การอาน รวมถึง การสนทนา การสังเกต จดจํา และรูจักสรางสรรคนํามาเสริมใหเกิดประโยชน และเพิ่มคุณคาใหแกตัวเองมากขึ้น 2. มีบุคลิกภาพในการพูดที่ดี และเหมาะสม โดยคํานึงถึงบุคลิกภาพทางกาย เชน การแตงกาย กิริยา ทาทางอารมณ เชน การแสดงออก ในการพูด บุคลิกภาพทางสังคม เชน มารยาท ทัศนคติ และบุคลิกภาพทางสติปญญา เชน ความสํานึกในคุณธรรม และจริยธรรม 3. มีศิลปะการแสดงดี ใชทาทางประกอบการพูด สีหนา ลีลาเหมาะสม สรางความสนใจ เกิดความประทับใจ สรางความเขาใจ ดวยตัวอยางการพูด การเปรียบเทียบใหเห็น อยางชัดเจน ตลอดจนสรางความเชื่อถือ โดยมีเหตุผลประกอบ มีแหลงขอมูลและหลักฐานอางอิง 4. มีศิลปะการพูดที่พรั่งพรู คือพูดไดอยางคลองแคลว ตอเนื่องฟงแลวรื่นหู ไมพูดตะกุกตะกัก อึกอัก เออ อา นาเบื่อ นารําคาญ ลักษณะครุนคิด เวนจังหวะการพูด ไม สม่ําเสมอ 5. ยอมรับฟงคําวิจารณ ผูพูดควรมีกัลยาณมิตร คอยชวยชี้แนะ และนอมรับ คําชี้แนะนั้น ๆ นํามาปรับปรุงแกไข และพัฒนาใหดีขึ้น 6. มีเอกลักษณเฉพาะตนเอง ผูพูดพึงสังเกตขอดีและขอควรแกไขสวนตัว แลวพัฒนาปรับเปลี่ยน ใหเกิดเปนความภูมิใจในตนเอง ไมลอกเลียนแบบใคร ถานํางานของผูอื่นมา ใชในการพูดตองใหเกียรติ และมีมารยาท โดยเอยนามผูนั้นใหปรากฏ 7. เปนผูฟงที่ดี เพราะการฟงทําใหไดความรูเพิ่มขึ้น และเปนการสรางไมตรีจิต ใหเกิดขึ้นดวย ภาพการฝกบุคลิกภาพในการนําเสนองานทางวิชาการ และการรายงาน ของนักศึกษาชาวไทยและนักศึกษาชาวจีน ชั้นปที่ 4 ที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย ที่มา (ญานิศา โชติชื่น, 18 กันยายน 2549, และ 6 กันยายน 2550)
21 องคประกอบของการพูด การพูดเชิงสถานการณ เปนการสื่อสารประเภทหนึ่ง มีองคประกอบดังนี้ ผูสงสาร สาร สื่อ สาร ผูรับสาร ผล ผูพูด บุคลิกภาพ วิเคราะห จุดประสงค โอกาส ผูฟง สถานที่ กาลเทศะ เตรียมบทพูด เตรียมสื่อ เตรียมตอบ คําถาม เตรียม แกปญหา เนื้อหาเรื่องราว บทขึ้นตน บทกวี คําคม ขาว คําถาม ฯลฯ เนื้อเรื่อง ทฤษฏี ตัวอยาง สถิติ เรื่องราว ฯลฯ บทสรุป คําถาม ทิ้งใหคิด คําคม บทกวี ฯลฯ คําพูด กิริยาอาการ สื่ออิเล็ก ทรอนิกส ชิ้น งาน แผนภูมิ แผนผัง ตาราง ภาพนิ่ง ฯลฯ เนื้อหาเรื่อง ราว เนื้อความ ที่ผูสงสาร สงผานสื่อ ผูฟง เพศ วัย การศึกษา ฐานะทาง สังคม ฐานะทาง เศรษฐกิจ จุดประสงค ฯลฯ เกิด การ เปลี่ยน แปลง ตามจุด ประสงค จากตารางจะเห็นวา หนาที่หลักของการพูดคือผูพูดในฐานะผูสงสารจะตองเตรียม พรอม ไดแก การเตรียมบุคลิกภาพ การวิเคราะหจุดประสงค โอกาส ผูฟง สถานที่ กาลเทศะ การ เตรียมบทพูด การเตรียมคําถาม และการแกไขปญหาเฉพาะหนา ฯลฯ สิ่งเหลานี้ตองใหสัมพันธกับ เวลาในการพูดดวย
22 การฝกทักษะในการพูด การพูดของบุคคลนอกจากการแสดงภาษาแลว ยังมีกิริยาอาการตาง ๆ เปนการแสดงอุปนิสัยใจ คอสวนตัว ดังคํากลาวที่วา “สําเนียงสอภาษา กิริยาสอสกุล” ดังนั้นจะเห็นไดวา ปจจุบันมีโรงเรียน สมาคม สถาบันสอนการฝกทักษะการพูด สําหรับการปรากฏตัวอยางที่ชุมชน เพื่อความเหมาะสมและ ยังชวยกระตุนความสนใจของผูฟง ในการสื่อความหมายควบคูไปกับการพูดดวย ดังนั้น ผูพูดจึงตองให ความสําคัญในการฝกทักษะทั้งดานอวัจนภาษา คือกิริยาทาทางและวัจนภาษา คือภาษาถอยคํา ดังนี้
23 ทักษะการพูด ความหมาย 1. กิริยา ทาทาง การนั่งพูด การยืนพูด การใชแขนและมือ การตั้งมือ 1.1 การนั่ง ยืน เดิน การวางทา ทรงตัว ใหดูสงางาม และองอาจ ศีรษะตองตรง วางสีหนาใหเปนปกติ ไมตื่นเตน ลุกลี้ลุกลน นั่งพูด ควรใหลําตัวตรง อยานั่งเอนหลังพิงพนัก มือทั้งสอง ประสาน กันอยูดานหนาอยางสุภาพ ยืนพูด ควรยืนในทาทางที่สบาย สงาผาเผย หามยืนพักขา สุภาพบุรุษ ยืนขาหางกันเล็กนอย สวนสุภาพสตรี ควรยืนเทาชิด มือ ประสานไว ขางหนา การเดิน เพื่อออกไปพูดและหลังจากพูดจบ ควรฝกใหเปนธรรมชาติ ใหสงางาม เพราะเปนการสรางความตรึงตา ตรึงใจใหแกผูฟงได 1.2 การใชศีรษะ แขน มือและนิ้ว ผูพูดควรใชใหถูกตองกับจังหวะ และความเหมาะสมกับการพูด ศีรษะ ในขณะที่พูด ควรมีการโคงศีรษะหันไปหาผูฟง สั่นศีรษะ เพื่อตองการแสดงการปฏิเสธ หรือผงกศีรษะ เพื่อแสดงการยอมรับ หรือเห็นดวย แขน ควรปลอยแขนลงขางตัวตามสบายใหเปนธรรมชาติ หรือใช แขนกับมือใหสัมพันธกันจากการเดิน ยืน และนั่ง มือ ผายมือ เมื่อเชื้อเชิญบอกทิศทาง ตั้งมือ ใชเมื่อพูดถึงขนาดรูปราง เชน “ใบเทาฝามือ” คว่ํามือ ใชเมื่อพูดถึงลักษณะความสูง เชน “สูงถึง สะเอว” สั่นมือ ใชเมื่อพูดถึงการหาม หรือการปฏิเสธ เชน “ไมใช ” นิ้ว ควรชูนิ้วมือขึ้นในการนับ หรืออาจจะใชนิ้วชี้อีกขางหนึ่ง ชี้นับที่มือ อีกขางหนึ่ง หามชี้นิ้วไปทางผูฟง หรือชี้เฉพาะตัวหรือชี้กราดเปนอันขาด ทักษะการพูด ความหมาย การนับนิ้ว 1.3 การแสดงสีหนาและสายตา สีหนา เปนการแสดงความรูสึกของผูพูด สื่อใหผูฟงคลอยตาม เชน การพูดเรื่องมงคลก็ตองพูดดวยใบหนายิ้มแยม ราเริง ถาพูดถึงเรื่องเศราโศก ก็ควรมีสีหนาที่เศราสลด สายตา ขณะพูดควรตองประสานสายตา หรือมองหนาผูฟง พยายาม สบสายตาผูฟงเปนระยะ และตองกวาดสายตามองผูฟงใหทั่วถึง อยางเปนธรรมชาติ 1.4 การใชเสียงและน้ําเสียง เสียงและน้ําเสียงของแตละบุคคลยอม แตกตางกัน การรับรูถึงขอบกพรองในเสียง และน้ําเสียงของตนเองแลว ปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ฝกและบังคับเสียงใหเปนไปที่ตามตองการจะ ทําใหผูพูดประสบความสําเร็จในการพูดเชิงสถานการณไดเปนอยางดี เสียงพูดดังฟงชัด ใชเสียงพอเหมาะใหทุกคนฟงไดยินอยางทั่วถึง และใหสม่ําเสมอ ตลอดเวลา เสียงพูดชัดเจนถูกตอง เชน คําควบกล้ํา คําที่มี ร ล ตลอดจนถูกตอง
24 ทักษะการพูด ความหมาย 2. ถอยคํา ภาษาพูด และสํานวนโวหาร นอกจากนี้ควรจะตองปรับปรุงลีลาและจังหวะการพูดใหชวนฟง เหมาะกับเพศ เนื่องดวย เพศชายกับเพศหญิงจะมีลักษณะ ที่แตกตางกันตามธรรมชาติ เหมาะกับตําแหนงหนาที่การงาน โดยคํานึงถึงลีลา จังหวะให หนักแนน ทุม นุมนวล เปนตน 2.1 พูดดีตองรูจักการใชถอยคําภาษาพูดและสํานวนโวหาร ใหเขาใจไดงาย ใชคํางาย ๆ โดยพิจารณาจากกลุมผูฟง ใหถูกตองตามหลักภาษา พจนานุกรม รวมถึงการใชสรรพนาม ลักษณนาม บุพบท สันธาน คํายอ อักษรยอใหถูกตอง ใหตรงความหมาย โดยพิจารณาจากความหมายโดยตรง และความหมายโดยนัย ใหกะทัดรัด โดยใชถอยคําสั้น ๆ ไมฟุมเฟอย ซ้ําซาก ใหกระชับรัดกุม ไมควรใชคํากํากวม หรือคลุมเครือ ใหหลีกเลี่ยงการพูดภาษาไทยปนภาษาตางประเทศ ยกเวน คําที่ใชกันจนเปนยอมรับโดยทั่วไป และคําภาษาตางประเทศ คํานั้นไมมีการบัญญัติศัพทภาษาไทยขึ้นมาใช ใชใหถูกตองเหมาะสมตามระดับของบุคคล เชน การใชคํา ราชาศัพท คําสุภาพ ฯลฯ ใชใหถูกตองเหมาะสมตามกาลเทศะและโอกาสซึ่งควรจะ พิจารณาจากสถานการณในการพูดแตละครั้ง เลือกใชใหเหมาะสม สละสลวย ไพเราะ ทําใหขยาย ความได แจมแจงยิ่งขึ้น ไดสาระยิ่งขึ้น 2.2 พูดดีตองมีทุน ซึ่ง”ทุน”ในที่นี้หมายถึงความรูในเรื่อง ที่จะพูดโดยไดมาจากสิ่งตอไปนี้ ทุนจากหนังสือตํารา ซึ่งเปนทุนที่มีน้ําหนัก และความนาเชื่อถือ ไดเปนอยางดี ทุนจากสื่อสิ่งพิมพ เชน หนังสือพิมพ แผนปลิว แผนพับ จุลสาร วารสาร ฯลฯ
25 ภาพการนําเสนองานของนักศึกษาชั้นปที่ 3 เอกภาษาไทย วิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 5 สิงหาคม 2553) ทักษะการพูด ความหมาย ทุนจากการสนทนา การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ทุนจากชีวิตจริง การประมวลความรู ความจํา ประสบ การณจากชีวิตของตนเอง และผูที่เกี่ยวของหรือผูที่มีชื่อเสียง 2.3 พูดดีควรมีทักษะในการฟง การอาน และการเขียน โดยพิจารณาสะสมสิ่งที่ไดรับจากการฟง การอาน แลวบันทึก เก็บไว เพื่อใชประโยชนในการพูด
26 เทคนิค 14 ประการในการเตรียมการพูด การเตรียมการพูดเชิงสถานการณ เปนเรื่องสําคัญมาก เนื่องดวย การพูดเปนจุดสุดยอดของ มนุษยสัมพันธ คือการอยูรวมกันเพื่อความสงบสุข บางครั้งอาจเกิดความยุงเหยิง ขัดแยงหรืออาจถึง แกหายนะ ก็อยูที่พฤติกรรมการพูดของบุคคลในสังคม ดังนั้น การเตรียมการพูดลวงหนามาอยางดี และฝกฝนทักษะการพูดตามที่เตรียมไวยอมทําใหการพูดครั้งนั้น ๆ สัมฤทธิผล ในที่นี้จะเสนอเทคนิค การเตรียมการพูดเชิงสถานการณ 14 ประการ คือ ภาพนักศึกษากําลังเตรียมขอมูล เตรียมบุคลิกภาพในการพูด และฝกการพูด ที่มา (ญานิศา โชติชื่น, 4 กันยายน 2550) เทคนิค ความหมาย 1. ผูพูด เปนผูที่มีความรู มีศรัทธา มีความเชื่อในเรื่องที่พูดมากที่สุดซึ่งจะ สรางพลังในการถายทอดใหผูฟงยอมรับไดงาย เปนผูที่สามารถถายทอดความรู ความคิด ใหตรึงใจผูฟงได เปนผูที่ผูฟงยอมรับ ซึ่งจะสามารถจูงใจผูฟงไดดี เปนผูที่มีทาทีอบอุน เปนมิตร สรางความประทับใจแกผูฟงไดงาย เปนผูใสใจผูฟง เปนผูไมหยิ่งยะโส ทะนงตน หรือถอมตนมากเกินไป 2. การเตรียมการพูด เตรียมตัวดี มีชัยไปกวาครึ่ง ตระหนักถึงวัตถุประสงค วิเคราะหผูฟง เตรียมขอมูลใหครอบคลุมทั้งโดยสังเขปและรายละเอียด
27 เทคนิค ความหมาย 3. การฝกซอม “อยาใหวันแสดงจริง เปนวันซอมใหญ จงทําใหวันซอมใหญ เหมือนวันแสดงจริง” ทําใหเกิดความเชื่อมั่นในความพรอม สามารถแกไขสถานการณได เมื่อพบปญหา 4. สถานที่ สรางความคุนเคยทําใหเกิดความรูสึกผอนคลาย ควรไปถึงกอนเวลา 15-30 นาที เพื่อใหเกิดความคุนเคย ควรพิจารณาบรรยากาศรอบขางเพื่อแสดงการพูด การสรางลีลา และการยกตัวอยางที่เหมาะสม 5. โสตทัศนูปกรณ กระดานดํา Power point โปสเตอร ภาพนิ่ง วีดิทัศน เครื่องฉายสไลด “Pack you own parachute” “ถาจะโดดรมตองเตรียมรมดวยตนเอง” โดยตรวจสอบใหอยูใน สภาพที่ใชไดอยางคลองแคลวทันทวงที เลือกใชใหเหมาะสมเพื่อเสริมการพูดใหนาสนใจยิ่งขึ้น ไมใชอุปกรณเสริมมากหรือซับซอนจนเกินไป พึงตระหนักวา การพูดเปนหลัก อุปกรณเปนเพียงสวนเสริม ใหเหมาะสม และดึงดูดความสนใจเทานั้น 6. เวลา รักษาเวลาใหเหมาะสม จัด และลําดับความสําคัญของเรื่องใหเหมาะสมกับเวลา ไมควรใชเวลาเกินกําหนด หรือนานเกินไปจะทํา ใหผูฟงอึดอัด ไมเกิดประโยชน 7. ผูฟง วัย ความแตกตางกันของวัย ทําใหความสนใจความเขาใจและ ประสบการณแตกตางกัน วัยเด็ก สนใจสิ่งรอบตัว มีความสนุกสนาน วัยรุน สนใจสิ่งทายทายและแปลกใหม วัยทํางาน สนใจความมั่นคงในชีวิต วัยสูงอายุ สนใจเรื่องในอดีตและศาสนา เพศ ความแตกตางทางเพศ ทําใหความสนใจแตกตางกัน เพศชาย สนใจการเมือง กีฬา เครื่องยนตกลไก ฯลฯ เพศหญิง สนใจความงาม สุขภาพ อาหาร การบานการเรือน ฯลฯ
28 เทคนิค ความหมาย ระดับการศึกษา และประสบการณ ตองเตรียมเนื้อหา ภาษาที่เขาใจงาย สําหรับผูที่มีการศึกษา นอย ตองเตรียมเนื้อหาที่มีหลักฐาน มีเหตุผล มีบทวิเคราะห สําหรับผูที่มีการศึกษา เชื้อชาติ และศาสนา ตองรูขอมูลจํานวนผูฟง สวนมาก สวนนอยของเชื้อชาติ และ ศาสนาของกลุมคน ในสถานการณการพูดครั้งนั้น 8. การเลือกเรื่อง ตรงตามวัตถุประสงค กําลังเปนที่สนใจของผูฟง เหมาะสมกับระดับความรู ประสบการณของผูฟง ผูพูดมีความรูดี มีความถนัด หรือมีประสบการณ 9.ขอบเขตของเรื่องและ การรวบรวมเนื้อหา คํานึงถึงพื้นความรูของผูฟง ใหพอเหมาะกับเวลาที่กําหนด ใหเหมาะสมกับโอกาสในการพูดในสถานการณตางๆ คนควา จัดหมวดหมูของเนื้อหา เรียงลําดับความสําคัญของเนื้อหา บันทึกเรื่องราว สถิติ แหลงที่มา ไวเปนหลักฐาน ภาพการพูดรายงานทางวิชาการของนักศึกษาชาวจีนที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 26 กรกฎาคม 2550)
29 เทคนิค ความหมาย 10. การวางโครงเรื่อง วางหลักเกณฑสําคัญ 3 ตอน คือคํานํา เนื้อเรื่อง สรุปจบ 10.1 คํานํา หรือการเริ่มเรื่อง มี 2 สวน คือ การทักทายหรือการปฏิสันถาร ตองสรรหาการทักทายที่ ใหความหมายเหมาะสมกับคุณสมบัติผูฟงสวนใหญใน ขณะนั้น โดยคํานึงถึงคําทักทายที่เปนพิธีการและไมเปน พิธีการ การนําเขาสูเรื่อง ควรใชคําพูดที่นาสนใจ จับใจ ตรึงใจผู ฟง โดยการขึ้นตนดังตอไปนี้ ใชคําถามที่เราใจ ใชขอความที่นาฉงน หรือประหลาด มหัศจรรย ใชขอความที่เราใจดวยการยกสุภาษิต คําพังเพย คําคม บทกวี หรือวาทะของผูมีชื่อเสียง ใชขอความที่ทําใหสนุกสนาน สรางอารมณขัน ใชตัวอยางหรือนิทาน อาจเปนเรื่องจริงหรือเรื่องเลา ใชการกลาวถึงความสําคัญ ประโยชน ของเรื่อง 10.2 เนื้อเรื่อง โดยคํานึงถึง พูดเรื่องอะไร พูดกับใคร เหตุเกิด ที่ไหน เมื่อเวลาใด เหตุใดจึงเปนเชนนั้น และผลจะเปนอยางไร 10.3 สรุปจบ เปนการสรางความประทับใจใหกับผูฟง ควร ประมวลความคิดที่เปนสาระสําคัญและใหเกิดพลังใหผูฟงตรึงใจ ซึ่ง สามารถสรุปไดหลายวิธี เชน การรวบรัดขอความ อาจเปนการยอเรื่องใหครอบคลุม ย้ําจุดสําคัญ หรือทบทวนเรื่องที่พูดสั้น ๆ การใหขอคิด การทิ้งทายเปนคําถามใหผูฟงไปคิดตอ การเปดเผยตอนสําคัญ การสรรเสริญ สดุดี ชื่นชม ยกยอง การชักชวน หรือเรียกรอง การใชคําคม สํานวน คําพังเพย สุภาษิต การรวบรัดขอความ อาจเปนการยอเรื่องใหครอบคลุม ย้ําจุดสําคัญ หรือทบทวนเรื่องที่พูดสั้น ๆ
30 เทคนิค ความหมาย 11. คําถาม เตรียมตัวตอบคําถาม โดยศึกษาขอมูลใหชัดเจน ฟงคําถามใหเขาใจ เพื่อการตอบที่ตรงประเด็น ตระหนักถึงขอมูล ขอคิดและความรูสึก เพื่อทําความเขาใจ ในคําถาม ใหความสนใจ และยอมรับเรื่องมุมมองที่แตกตางกัน 12. ไมโครโฟน และบนเวที ควรอยูหางจากปากพอสมควร ประมาณ 3 นิ้ว ปรับระดับใหตรงกับปาก อยากมตัวลงหรือเชิดหนาขึ้น เพื่อใหตรงกับไมโครโฟน อยากําไมโครโฟน อยากําขาตั้งไมโครโฟน ปรากฏตัวบนเวทีอยางสงาผาเผย สังเกตปฏิกิริยาผูฟง แลวปรับเปลี่ยนการพูดใหเหมาะสม เพื่อสรางบรรยากาศและรักษาความสนใจของผูฟง 13. ใจ และความตั้งใจ จงมีความตั้งใจอยางมุงมั่นในการพูดสิ่งที่เปนประโยชน จงใหความสําคัญและความสนใจแกผูฟงอยางทั่วถึง ใชความมั่นคงทางอารมณนําทาง ทําใหมีสติควบคุมคําพูด มีความจริงใจในการพูดและการตอบคําถาม จงเขาใจวา ความประหมาเปนเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นในการพูดตอที่ สาธารณะ วิธีเอาชนะความประหมาคือการเตรียมพรอม จงมุงความสนใจไปถึงจุดสําคัญของงานเพื่อใหเกิดความสําเร็จ มีทัศนคติทางบวก เชื่อมั่น และศรัทธาในความสามารถของตน จงคิดวา ปญหาที่เกิดขึ้นคือบทเรียน
31 เทคนิค ความหมาย 14. การสรางกําลังใจ พักผอนใหเพียงพอ ไปถึงสถานที่กอนเวลา 15 – 30 นาที สํารวจบรรยากาศบริเวณงานเพื่อใหรูสึกคุนเคย ขจัดความประหมาดวยการหายใจลึก ๆ สบตาผูฟงอยางเปนมิตร สังเกตจากความสนใจในการฟง เตรียมคําทักทายใหประทับใจ เตรียมคําขึ้นตนใหเราใจ ชวนติดตาม มีความปรารถนาดีที่ตองการแบงปนขอมูล ขอคิดแกผู ฟง ไมหวังผลเลิศ แตทําใหดีที่สุด เต็มความสามารถใน ขณะนั้น จุดประสงคของการพูด กระบวนการหรือทวงทาการพูดตามเหตุการณที่เปนไป เปนอยู สามารถรวมลักษณะและ โอกาสที่จะนําไปใชได 5 ประการ คือ 1. การพูดเพื่อเสนอขอมูล เปนการพูดที่ตองการใหผูฟงรับรูขอมูลเกี่ยวกับงาน การพูดเชิงวิชาการ หรือกิจกรรมตาง ๆ เชน การอธิบาย การบรรยาย การรายงาน การแนะนําตัวการพูด ในฐานะโฆษก พิธีกร ฯลฯ 2. การพูดเพื่อสรางสรรค เปนการพูดเพื่อใหขอคิด สิ่งที่ดีงามแกผูฟง หรือชี้ใหเห็น แนวทางของการแกไข ปรับปรุง พัฒนา สรรคสรางใหเกิดความเจริญงอกงามทั้งทางรูปธรรมและ นามธรรมเชน การกลาวสุนทรพจน (การปาฐกถา การปราศรัย การใหโอวาท การกลาวสดุดี การกลาว ตอนรับ การกลาวคําอําลา การกลาวขอบคุณและการกลาวอวยพรในโอกาสตาง ๆ นอกจากนี้ยังมี การอภิปราย การโตวาที การเสวนา ประชาพิจารณ ฯลฯ 3. การพูดเพื่อไมตรีจิต เปนการพูดเพื่อแสดงมารยาทที่ดีและใหเกียรติแกผูฟง แสดงถึงความปรารถนาดี การมีสัมพันธภาพอันดีตอกัน เชน การทักทาย การสนทนา การกลาวแนะ นํา การกลาวแสดงความยินดี การกลาวแสดงความเสียใจ ฯลฯ 4. การพูดเพื่อสาระบันเทิง เปนการพูดเพื่อสรางบรรยากาศใหผูฟงไดรับทั้งความรู ความรื่นรมย ความสุข เชนการพูดทอลคโชว การยอวาที การแซววาที การเลียน(ลอเลียน)วาที เฮฮาวาที ลีลาวาที ฯลฯ
32 5. การพูดเพื่อกิจธุระ เปนการพูดเพื่อใหกิจกรรมที่ตองการบรรลุตามวัตถุประสงค เชน การสัมภาษณ การประชุม การประชุมกลุม การขอความรวมมือ การขอความชวยเหลือ การขอคําแนะนํา การขอรอง การหามปราม ฯลฯ ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ การพูดมีหลายประเภท ซึ่งผูพูดควรจะตระหนักตามจุดประสงคในการพูดแตละครั้ง เพื่อให เหมาะสมกับเหตุการณที่เปนไปในชีวิตประจําวัน และในสังคมที่เปนอยู ซึ่งในที่นี้จะกลาวถึงประเภท ของการพูดตามจุดประสงค โดยสรุปไดดังนี้ ภาพการฝกบุคลิกภาพการพูด ในการรายงานหนาชั้นเรียน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 26 กรกฎาคม 2550) 1. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อเสนอขอมูล ประเภทการพูด ความหมาย การอธิบาย เปนการใหคําจํากัดความ ขยายความคิดรวบยอดเพื่อสื่อความหมายให ชัดเจนขึ้น เปนการบอกความเปนมา บอกลักษณะ บอกความสัมพันธ ของสิ่งนั้น ๆ การบรรยาย เปนการถายทอดเนื้อหาสาระดวยการชี้แจงเลาเรื่องรวมถึงการยกตัวอยาง ประกอบ โดยใชทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษา เพื่อใหผูฟงเกิดความรู ความเขาใจ ทัศนคติ ขอคิด ทฤษฏี และเกิดการเรียนรู ตามวัตถุประสงค
33 ประเภทการพูด ความหมาย การรายงาน เปนการชี้แจงใหเกิดความเขาใจ หรือใหรับรูขอมูลที่ตรงกัน ในกิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่ง แบงเปน 2 ลักษณะ 1. การรายงานในงานวิชาการ 1.1 การแถลงขอเท็จจริง เชน รายงานการปฏิบัติงาน การดําเนินงานของโครงการตาง ๆ ฯลฯ 1.2 การสรุปผลงาน เชน รายงานผลการศึกษาคนควา ผลการทดลอง การปฏิบัติงาน รายงานการประชุม การสัมมนา ฯลฯ 1.3 การวิจารณแสดงขอคิดเห็น คือการติชมอยางมีขอ สนับสนุน เชน การวิจารณหนังสือ รายการวิทยุ โทรทัศน ฯลฯ 2. การรายงานในงานพิธี เชน การสัมมนา การประชุม พิธีเปดงาน ตาง ๆ และพิธีปดงาน ฯลฯ การแนะนําตัว เปนการใหขอมูลของตนเองแกผูฟง ซึ่งจะตองคํานึงถึงเวลา โอกาส และสถานที่ที่เหมาะสม มี 4 กรณีดวยกันคือ 1. กรณีที่ยังไมเคยรูจักกันมากอน 2. กรณีเปนผูแทนสถาบันหรือองคกร 3. กรณีเขาปฏิบัติงานใหม 4. กรณีรายงานตัวตอผูบังคับบัญชาเมื่อมาตรวจงาน ประเภทการพูด ความหมาย
34 โฆษก พิธีกร เปนการแจงขอมูลหรือกิจกรรมตาง ๆ ใหผูเกี่ยวของไดรับรูรวมกัน เปนการสรางบรรยากาศของงานใหดําเนินไปอยางราบรื่น มีชีวิตชีวา เปนการควบคุมรายการใหดําเนินไปตามกําหนดการ เปนการประสานขั้นตอนและกําหนดการของงานใหบรรลุ ตามวัตถุประสงค เปนการแสดงปฏิภาณไหวพริบสําหรับการแกปญหาเฉพาะหนา 2. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อสรางสรรค ประเภทการพูด ความหมาย การกลาวสุนทรพจน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น,11 เมษายน 2550) การพูดดี มีเนื้อหาสาระที่เปนประโยชนตอผูฟง เปนการพูดทางการ ตองใชภาษามาตรฐาน ถูกตองดวยเนื้อหาสาระที่นาสนใจ ชวนให ติดตาม ชัดเจนกะทัดรัด ประกอบกับน้ําเสียง ที่นาฟงและจังหวะ ทวงทํานอง การพูดที่มีลีลาสุภาพ ไมใชการเสนอรายงานทางวิชาการ ไมใชการบรรยายและสาธิต ไมตองอาศัยสื่อโสตทัศนูปกรณใด ๆ มาชวยใหเกิด ความชัดเจน ไมใชการแสดงชั้นเชิงการพูดที่ใชกิริยาทาทางใหเกิด ความสนุกสนานตื่นเตน เราใจ สุนทรพจนมี 2 แบบ แบบธรรมดา เปนการกลาวในโอกาสตาง ๆ เชน การ ปาฐกถา การปราศรัย การใหโอวาท การกลาวสดุดี การกลาว ตอนรับ การกลาวอําลา การกลาวขอบคุณ และการกลาวอวยพร ในโอกาสตาง ๆ ฯลฯ แบบพิเศษ เปนการกลาวเฉพาะในโอกาสสําคัญ ๆ ที่มาความ สัมพันธกับมหาชน เพื่อใหเกิดสํานึกเพิ่มคุณธรรม หรือเพื่อคลี่คลายสถานการณที่เลวรายใหดีขึ้น ประเภทการพูด ความหมาย
35 การอภิปราย เปนการพูดแสดงขอมูลหรือขอคิดเห็นในหัวขอปญหากับขอยุติ หรือแนวทางการแกปญหาที่มีความหลากหลาย เพื่อหาขอ สรุปหรือใหทางเลือกแกผูฟง มีชวง Forum Period เปดโอกาสใหมีการแลกเปลี่ยน ความคิดเห็น และตอบคําถาม มีผูพูดตั้งแต 2 คนขึ้นไปโดยมีผูดําเนินการอภิปรายเปน ผูดําเนินรายการ การโตวาที เปนศิลปะการพูดที่ใหบุคคล 2 ฝาย มีโอกาสโตแยงกันตาม หลักการ โดยมีญัตติเปนกรอบของความความคิดในการหา เหตุผล มาสนับสนุนหรือหักลาง เปนวิธีการโตแยงที่มีหลักการและมีขั้นตอนในการดําเนินการ เปนการใชวาทศิลปและไหวพริบ ปฏิภาณในการหักลาง เหตุ ผลของฝายตรงขามใหเหนือกวา เปนการนําเสนอเหตุผล ขอเท็จจริงวาความรู ความคิดของ ฝายตนเปนความจริงและถูกตองมากกวา ตัวอยางญัตติโตวาที เชน “มีแมบานโงแตรวยดีกวาฉลาดแตจน” “โงแตขยันดีกวาฉลาดแตขี้เกียจ” “เขียนดีกวาพูด ฯลฯ “เปนดาราดีกวาเปนขาราชการ” การเสวนา เปนการจัดเตรียมประเด็นและศึกษามุมมองเพื่อนําเสนอเปน ทางเลือกใหแกผูฟง เปนกิจกรรมการพูดเปนที่นิยมในสังคม เพราะไมเครงเครียด และผูเขารวมกิจกรรมมีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรูรวมกัน เปนการระดมความคิดเพื่อแกปญหาหรือจัดทํากิจกรรม มีผูดําเนินการเสวนา บางครั้งผูฟงอาจแยกจากผูพูดหรือผูพูด ทุกคนคือผูรวมเสวนา
36 3. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อไมตรีจิต ประเภทการพูด ความหมาย การทักทาย เปนการพูดสั้น ๆ ใชเมื่อแรกพบ ควรกลาวดวยถอยคําเปนกันเอง ผูไมคุนเคย เพื่อลดความประหมา ความเกอเขิน ความกังวลใจ ผูคุนเคย เพื่อแสดงถึงความสนใจ ความหวงใย ความปรารถนาดี เสริมมิตรภาพใหดียิ่งขึ้น ควรเริ่มทักทายดวย สวัสดีครับ / คะ ผูอาวุโสนอยกวา ควรยิ้ม และยกมือไหวกอน แลวจึงกลาวคําวา “สวัสดี” จากนั้นใชคํากลาวใหเหมาะสมแกสถานการณ กอนที่จะเริ่ม การสนทนาหรือกอนการพูดทั่ว ๆ ไป การสนทนา ที่มา : (นฤมล หริจันทนะวงศ, 2546, หนา 25) เปนการพูดเพื่อสราง และเพิ่มพูนสัมพันธภาพ มี 2 ประเภท 1. ไมเปนทางการ เปนการพูดคุยเรื่องทั่วไป เพื่อสราง ความสนิทสนมคุนเคย สื่อความในใจ สรางมนุษยสัมพันธ 2. เปนทางการ เปนการปรึกษาหารือ แลกเปลี่ยนความรู ความคิดเห็น เพื่อประโยชนในการทํากิจกรรมรวมกัน ไมผูกขาดการพูดเพียงคนเดียว ตั้งใจฟงดวยความสนใจ เรื่องที่สนทนาเหมาะสมกับกาลเทศะ ไมพูดเรื่องที่ทําใหคูสนทนา เสียหนาหรืออับอาย ไมกาวลวงเรื่องสวนตัว ในกรณีที่ไมสนิทสนาม ไมควรพูดเสียงดัง ในที่สาธารณะ เชน บนรถโดยสาร ปายรถเมล ในลิฟท ฯลฯ ประเภทการพูด ความหมาย ประชาพิจารณ เปนแนวทางที่ใชในการระดมสมองและหาทางออกใน การแกปญหาความขัดแยง จุดมุงหมายของประชาพิจารณ คือ เรียกรองใหมีการพิจารณา ใหมอยางเปนธรรมและโปรงใส คณะกรรมการการประชาพิจารณตองเปนที่ยอมรับของทุกฝาย
37 ประเภทการพูด ความหมาย การกลาวแนะนํา เพื่อใหผูฟงไดรูจักวาผูพูดเปนใคร มีความรูความสามารถอยางไร มาจากที่ใด และจะมาพูดเรื่องอะไร เพื่อใหเกียรติและตอนรับผูพูดและเปนมารยาททางสังคม เพื่อสรางบรรยากาศความเปนกันเองระหวางผูพูดกับผูฟง การกลาวแสดงความยินดี เพื่อใหเกียรติและชื่นชมยินดีในความสําเร็จเชน การไดรับรางวัล ตาง ๆ รับตําแหนงใหม เปดกิจการใหม ใชคําพูดที่จริงใจ ยกยองในความสามารถหรือคุณงามความดี อวยพรหรือมอบของที่ระลึก การกลาวแสดงความเสีย ใจ เปนการแสดงความรูสึกผูกพัน เห็นใจ ในเรื่องความสูญเสียหรือ การประสบเหตุเภทภัยตาง ๆ ควรพูดสั้น ๆ ใหไดใจความ ใชทาทางและน้ําเสียงแสดง ความเสียใจอยางจริงใจ ยื่นขอเสนอที่จะชวยเหลือ ภาพคณบดีคณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร (ผูชวยศาสตราจารยเฉิดฉิน สุกปลั่ง) กลาวแสดงความยินดีแกนักศึกษาในโอกาสที่สําเร็จการศึกษา ที่มา (ญานิศา โชติชื่น,24 กุมภาพันธ 2549)
38 4. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อสาระบันเทิง ประเภทการพูด ความหมาย ทอลคโชว เปนศิลปะการแสดง การพูดที่ครบถวนดวยเนื้อหา สาระ วิธีการ นําเสนอทั้งอธิบาย บรรยาย สาธิต ฯลฯ ตลอดจนการสราง บรรยากาศที่สนุกสนานรื่นรมย ผสมผสาน ถายทอดใหเกิด ความรู ความเขาใจ ความคิดเห็นที่คลอยตาม หรือขัดแยง อีกทั้ง ตองสรางลีลา สีหนาทวงทา ประกอบการพูดใหสมจริง ใหผูฟง คลอยตาม เปนการพูดที่แสดงถึงการเตรียมตัวมาอยางดี เปนการแสดงไหวพริบ ปฏิภาณไดอยางดี เปนการแสดงความเชื่อมั่นในตนเอง กลาตัดสินใจ แกปญหา เฉพาะหนาไดดี เปนการควบคุมอารมณ และความตื่นเตนไดทุกสถานการณ เปนการเรียนรูมารยาทไทยและสากลไดเปนอยางดี ยอวาที เปนศิลปะการพูดที่ใหบุคคล 2 ฝาย คือฝายเยิน กับ ฝายยอ มีโอกาสโตแยงกัน ดวยหลักการวา ฝายหนึ่ง ฝายใด จะตองหา เหตุผล ประชดประชัน เสียดสีให “สะใจ” ผูฟงไดเหนือกวาฝาย ตรงขาม โดยมีญัตติเปนกรอบของความคิด ดัดแปลงมาจากการโตวาที แตมีความตางกันที่การโตวาทีจะมี จุดสนใจอยูที่การโตตอบ หักลาง สามารถใชคารมคมคาย ประกอบเหตุผลโตตอบกันไดอยางเชือดเฉือน หรือหักลางดวย ปฏิภาณไหวพริบที่ฉับไว แตถาเปนยอวาทีจะตองเพิ่มการเสียดสี ประชดประชันใหยอไดอยางเหนือชั้น ตองมีศิลปะในการเสียดสี ประชดประชัน และการหักมุมพูด ในสิ่งที่ไมดีใหดีเลิศใหได ญัตติที่ใชยอวาทีจะเปนญัตติ ที่ไมสามารถแสดงความคิดเห็น อยางตรงไปตรงมาไดจึงเปนลักษณะเชิงประชดประชัด เชน กรุงเทพฯ เปนเมืองสวรรค เมืองไทยใกลเปนมหาอํานาจ ผูใชกฎหมายไทยทําไดสวยสะใจมวลชน ฯลฯ
39 รูปแบบ ความหมาย แซววาที เปนศิลปะการพูดที่ไมตองแบงฝายก็ได โดยใชผูพูด 3-5 คน โดยมีผู ดําเนินรายการ 1 คน มีผูรวมแซว 4 คน เปนการพูดเยาแหย หยอกลอ เหตุการณที่ทันสมัยใหม ๆ สุด ๆ ในสถานการณนั้น ๆ อาจจะเปนเรื่องดีก็ได เรื่องไมดีก็ได แตจะตอง สรางบรรยากาศใหมีอารมณขัน การมองโลกในแงดี และอาศัยลีลา จังหวะการพูดใหนาสนใจ มีการหยอกเยา พูดเลนระหวางผูแซวดวย กัน สรางความสนใจจากเรื่องราวที่ทันสมัย ทันเหตุการณ ใชจุดเดนของขาวเหตุการณบานเมือง บุคคล และเรื่องที่ทุกคนรับรู ประยุกตเรื่องราวทุกเรื่องที่พูดใหผูฟงเขาใจไดอยางสนุก ญัตติที่ใชแซววาที จะใชคํางาย ๆ ใหสะดุดใจผูฟง เชน รักแบบไทย ๆ สุขใจไปทุกอยาง คนไทยน้ําใจนักกีฬา ฯลฯ ประชาธิปไตยแบบไทย ๆ ใครวาแย เลียน (ลอเลียน) วาที ใชศิลปะการพูดลอเลียน เหตุการณ สถานที่ บุคคล ที่กําลังเปน ที่สนใจและเปนที่รูจักในขณะนั้น ใชการอุปมาอุปมัย พลิกปมดอยใหเปนปมเดนในทางที่ดี ใชหลักตามบทพระราชนิพนธในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจา อยูหัว ดังวา (ถาวร โชติชื่น ,2541 หนา 94) “ถึงลอก็ลอเพียง กลเยี่ยงมิตรสหาย บมีจะมุงราย บมิมุงประจานใคร ใครออกจะพลาดทา ก็จะลอจะเลียนให ใครดีวิเศษไซร ก็จะชมประสมดี ชมเราก็ขอบคุณ ผิวฉุนก็ SORRY แม MAD มิคืนดี ก็จะเชิญ ณ คลองสาน” เฮฮาวาที ลีลาวาที ใชปฏิภาณไหวพริบ สรางสถานการณการพูดใหสนุกไดทุกเรื่อง ใชลีลาการพูดอยางคลองแคลว และตองนาสนใจ ใหผูฟงมีสวนรวม ใชเหตุการณที่เกิดขึ้นขณะนั้นมาพูด
40 รูปแบบ ความหมาย สามารถใชไดทุกสถานการณการพูด ใชศิลปะในการเลนคํา ใชคําคลองจอง ใหชวนติดตาม 5. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อกิจธุระ ประเภทการพูด ความหมาย การสัมภาษณ เปนการสื่อสาร ระหวางบุคคล 2 ฝายโดยฝายหนึ่งเปนฝาย หาขอมูลอีกฝายหนึ่งเปนผูใหขอมูล ดวยวิธีการสนทนาที่เปน แบบแผน มีการเตรียมการลวงหนา ผูสัมภาษณตองเตรียมคําถาม เตรียมสถานที่ ฯลฯ ผูใหสัมภาษณ ตองเตรียมพรอมทั้งเนื้อหา ขอมูล บุคลิกภาพ การพูด การฟง มารยาทตาง ๆ การประชุม เปนการพูดที่มีแบบแผนเฉพาะ ควรตองเตรียมเนื้อหา ความรู การแสดงความคิดเห็น เพื่อใหความรูเฉพาะเรื่อง มีการลงมติในวาระการประชุมทุกวาระ ชวยแกไขสถานการณบางอยางไดเหมาะสมตามเวลาและ โอกาส เพื่อแจงขาวสารใหทราบโดยทั่วกัน เชน การแถลงนโยบาย การประชุมกลุม เปนวิธีสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเพื่อแกปญหาใด ปญหาหนึ่ง หรือเพื่อหาขอสรุปในการปฏิบัติงาน ผูมีความรู มีความสนใจ และผูเกี่ยวของเปนผูเขารวมกิจ กรรม เพื่อหาขอยุติ ขอวินิจฉัย หาแนวทางแกปญหาเฉพาะเรื่อง การขอความรวมมือ การขอความชวยเหลือ การขอคําแนะนํา การขอรอง ใชคําสุภาพ นุมนวล ใหเกียรติ ดูกาลเทศะ ใหเหมาะสม ใหความเชื่อมั่นในความสามารถของเขา บอกเหตุผลและความจําเปน
41 ประเภทการพูด ความหมาย การหามปราม การใหคําแนะนํา “ถาจะพูดบอกใหเขาเลิก จงบอกโทษ แตถาจะใหเขาทํา ในสิ่งที่ดี จงบอกประโยชน” ใชคําพูดและทาทีที่แสดงความเปนกลาง ไมกระทบกระเทือน ความรูสึกฝายหนึ่งฝายใด อาจเสนอทางเลือกหรือทางออกที่ทําใหคูกรณีปรับความเขาใจกัน พิจารณากาลเทศะที่เหมาะสม ตัวอยางการพูดประเภทตางๆ ตัวอยางการพูดที่จะเสนอในที่นี้ แบงตามวัตถุประสงคไดดังนี้ 1. ตัวอยางการพูดเพื่อเสนอขอมูล ประเภทการพูด ตัวอยาง การอธิบาย สุนทรพจน คือ การพูดดี มีเนื้อหาสาระที่เปนประโยชนตอผู ฟง ไดแก การพูดที่เปนทางการ เชน การปาฐกถา กลาวปราศรัย ใหโอวาท กลาวนํา หรือกลาวชี้แจงแกที่ประชุมสัมมนาในวาระตาง ๆ รวมทั้ง การพูดในพิธีการ เชน กลาวรายงาน เปดงาน ปดงาน กลาวตอนรับ กลาวอําลา กลาวขอบคุณ กลาวอวยพรในโอกาสตาง ๆ ตลอดจน การกลาวไวอาลัยและสดุดี เปนตน การกลาวสุนทรพจน ตองใชภาษามาตรฐาน หรือภาษาราชการเปนหลัก อาจจะมีภาษาถิ่น หรือภาษาเฉพาะอาชีพ มาปะปนไดบาง ในกรณีใชอธิบาย หรือยกตัว อยาง เทาที่จําเปนเทานั้น คําคะนอง คําผวน หรือคําหยาบไมควรจะมี เลย (ญานิศา โชติชื่น, 2549, หนา 54)
42 ประเภท ตัวอยาง การบรรยายสรุป เรียน ทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน ดิฉัน (ชื่อผูบรรยายสรุป) ในนามของมหาวิทยาลัยราชภัฏ สวนดุสิต มีความยินดีเปนอยางยิ่งที่ทานทั้งหลายไดกรุณาใหเกียรติ เยี่ยมชมและศึกษาดูงานที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตในวันนี้ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตขอตอนรับทุกทานดวยความยินดี และกอนที่จะนําทานไปเยี่ยมชมหนวยงานตาง ๆ ขออนุญาตสรุปภารกิจ หลักของมหาวิทยาลัยฯ โดยสังเขป ดังนี้. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เปนสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดสํานักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา มี หนาที่จัดการศึกษาในระดับปริญญาตรี โท และเอก เพื่อตอบสนอง ตอการพัฒนาสังคม และประเทศชาติในทุก ๆ ดาน ซึ่งที่ผานมา มหาวิทยาลัย ไดดําเนินการ ในดานตาง ๆ โดยสรุปดังนี้ 1. ............................... 2. ................................ 3. ............................... ปจจุบันมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตมีนักศึกษาทั้งสิ้น............... .คน เปดการสอนทั้งหมด...........หลักสูตร มีคณาจารยและบุคลากร รวม..... คนคะ นอกจากขอมูลทั้งหมดที่กลาวมาแลว ทานจะไดรับทราบขอมูล เพิ่มเติมจากหนวยงาน ที่ทานจะไปเยี่ยมชม ในเวลาตอจากนี้ไปนะคะ ในชวงนี้มีทานใดจะสอบถามขอมูล หรือมีขอสงสัยใดๆเชิญได นะคะ ทายที่สุดนี้ ขอขอบคุณทานคณาจารยจาก.....................อีกครั้ง นะคะ ที่ใหเกียรติมาศึกษาดูงาน และเยี่ยมชมมหาวิทยาลัยของเรา ดิฉันหวังวาทานคงจะไดรับประโยชน จากการเยี่ยมชมในครั้งนี้ไมมากก็ นอยนะคะ และตอไปนี้ขอเชิญทุกทานไปเยี่ยมชมไดตามหนวยงาน ที่ มหาวิทยาลัยไดจัดไวให ขอขอบคุณ และสวัสดีคะ
43 ประเภท รูปแบบ การรายงานในงานพิธี ทานวิทยากร ทานคณบดี และทานผูมีเกียรติทุกทาน ดิฉันในนามประธานหลักสูตรภาษาไทยขอขอบพระคุณทาน คณบดีเปนอยางสูง ที่กรุณาใหเกียรติเปนประธานการเปดโครงการ เสวนาและปุจฉา-วิสัชนา “ทํางานดี มีวาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได)” ในวันนี้ ดวยนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทย ชั้นปที่ 4รวมทั้งสิ้น 61 คน ซึ่ง เปนนักศึกษาไทยจํานวน 47 คน นักศึกษาจีน จากกวางตุงจํานวน 18 คน และนักศึกษารัสเซียจํานวน 6 คน ที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย โดย มีอาจารยผูสอนคือ ผูชวยศาสตราจารยญานิศา โชติชื่น ไดเล็งเห็นความ สําคัญของการทํางานที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งจะตองควบคูไปกับการมีศิลปะ ในการพูด จึงไดจัดโครงการเสวนา และปุจฉา–วิสัชนา ในหัวขอ “ทํางาน ดี มีวาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได)” ขึ้น โดยมีวัตถุประสงคดังนี้ 1. เพื่อใหนักศึกษาไดฝกทํางานเปนหมู คณะ ฝกการเปนผูนํา และผูตามอยางมีประสิทธิภาพ 2. เพื่อใหนักศึกษาไดรับความรู และประสบการณตรงจาก วิทยากรและผูเชี่ยวชาญเฉพาะดาน 3. เพื่อสามารถนําศิลปะในการพูดมาประยุกตใชกับการดํารง ชีวิตในยุคปจจุบัน และการงานใหมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น อนึ่งโครงการนี้ไดรับการสนับสนุนเงินงบประมาณจาก มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต และไดรับความอนุเคราะหจากทาน วิทยากร 3 ทาน คือ อาจารยถาวร โชติชื่น อาจารยประภัทร ศรลัมภ และอาจารย อรอุมา เกษตรพืชผล สวนดานสถานที่ไดรับความอนุเคราะหจากสํานักวิทยบริการและ เทคโนโลยีสารสนเทศ ที่ทําใหโครงการนี้บรรลุวัตถุประสงคและเปา หมาย ในนามของประธานหลักสูตรภาษาไทย ขอขอบพระคุณทุกทานไว ณ โอกาสนี้ บัดนี้ไดเวลาอันสมควรแลว ใครขอเรียนเชิญทานประธานในพิธี กลาวเปดโครงการเสวนา และปุจฉา-วิสัชนา ในหัวขอเรื่อง “ ทํางานดี มี วาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได) ” ขอกราบเรียนเชิญคะ 2. ตัวอยางการพูดเพื่อสรางสรรค
44 ประเภท ตัวอยาง การกลาวสุนทรพจน โดย มารติน ลูเธอร คิง (สุนทรพจนที่เปลี่ยน โลก) “นี่เปนความหวังของเรา นี่เปนความเชื่อมั่นศรัทธาที่ทําใหผมกลับมา ที่ตอนใตของประเทศนี้ โดยความเชื่อวา เราจะขับเคลื่อนภูเขาแหงความ สิ้นหวังออกไปได โดยความเชื่อวา เราจะสามารถเปลี่ยนเสียงแตกแยก ของชนชาติ ไปสูเสียงแหงความสมัครสมานอันเสนาะเพราะพริ้ง โดย ความเชื่อวาเราจะสามารถทํางานรวมกัน อธิษฐานรวมกัน ตอสูรวมกัน เขาคุกดวยกัน ยืนขึ้นเรียกรองเสรีภาพรวมกัน และมั่นใจวาวันหนึ่งเราจะ เปนไท (นรินทร องคอินทร, 2549,หนา 68)”( อางอิง ) การโตวาที ญัตติ “แตงงานมันกวา เปนโสด” ญัตติ “โสดดีกวาคู” ฝายเสนอ : อยูคนเดียว เปลี่ยวกาย อยูสบายแตไมสนุก อยูสองครองสุข ทั้งสนุกทั้งสบาย ฝายคาน : อยูเปนโสดดีกวา เพราะมีลูกนะกวนตัว มีผัวกวนใจ จะอยู เปนสาวใหหนาขาวนวลใย ถึงจะแกขึ้นคานก็ไมหนักกบาลหัว ใคร --------------------------- ฝายเสนอ : คําวา โสด นี้นะครับ ประกอบดวย สระโอ ส.เสือ และ ด. เด็ก สระโอ นี้คือ ไชโย ครับ ไชโย ใหกับ ส. เสือ ซึ่งหมายถึง เสรีภาพ ในการอยูอยาง ด. เด็ก คือ เดี่ยว ฝายคาน : จริง ๆ แลว ใหความหมายผิดนะครับ คําวาโสด ถาแยกออก มาตามสระพยัญชนะแลว แยกไดอยางนี้ สระโอ หมายถึง โง ส. เสือ หมายถึง เซอ และ ด. เด็ก หมายถึง ดักดาน ดังนั้น โสดจึงไมดีเลย เพราะมาจากการรวมตัวของสิ่งที่ไมดี ทั้งหลาย (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 71) 3. ตัวอยางการพูดเชิงสถานการณเพื่อไมตรีจิต
45 ประเภท ตัวอยาง การทักทาย สวัสดีคะ : มีอะไรใหชวยไหมคะ สวัสดีครับ : จะมาพบใครครับ นัดไวหรือเปลาครับ เดี๋ยวจะไปดูใหนะ ครับ สวัสดีคะ : ไดขาววาไปเที่ยวทะเลมา สนุกไหมคะ มีอะไรใหชวยไหม คะ สวัสดีครับ : ไมไดพบกันตั้งนาน สบายดีนะครับ การแสดงความยินดี สวัสดีคะคุณวันเพ็ญ ยินดีดวยนะคะ ที่นองวิว สอบเขาคณะแพทย ศาสตร จุฬาฯ ได เปนคุณหมอคนที่สี่ของบานแลวสิคะ พวกเราภูมิใจ ใน ครอบครัวของคุณวันเพ็ญมากคะ น้ําหวาน ดีใจดวยนะจะ เพิ่งทราบวาไดรับรางวัลนักจัดดอกไมม ประดิษฐ และไดรับเลือกไปแขงขันที่ญี่ปุน ขอใหไดรับรางวัลชนะเลิศมา ฝากพี่และทุกๆ คนดวยนะจะ สวัสดีครับ คุณใบเตย เห็นขาวการเปดสาขารานตัดผมจาก หนังสือพิมพ วาเปนสาขาที่สี่ไปเร็ว ๆ นี้ ตอนนี้เตรียมขยายเปดสาขาที่หา ใชไหมครับ ขอแสดงความยินดีลวงหนาเลยนะครับ ภาพการฝกพูดในโอกาสตางๆโดยจําลองจากสถานการณจริง ของนักศึกษาที่เรียนวิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 17 สิงหาคม 2549)
46 4. ตัวอยางการพูดเพื่อสาระบันเทิง ประเภท ตัวอยาง ทอลคโชว “ทองเที่ยวทั่วไทย ไมไปไมรู” “ทานผูมีเกียรติที่เคารพครับ เมืองไทยเรามีที่เที่ยวมากมายใหเลือก ไดตามความตองการตามวัตถุประสงค แลวแตจะเปนแบบไหน ที่ใด อยากไดอยางไร ผมจะชี้แจงใหฟงนะครับ ถาจะเที่ยวไปหาญาติผูใหญ เราตองไปเที่ยวที่พัทลุง ที่นั่นมีเขาชื่อ เขาปู เขายา ไปแลวก็เลยไปสมุย สุราษฎรธานี เพราะที่นั่นมีหินตา หินยาย แตถาทานเปนโสดอยากหาคูใหไปที่สระบุรี เพราะจะมีน้ําตกเจ็ด สาวนอย มีตั้งเจ็ดสาว นาจะหาไดสักคน แตถายังไมได ขอใหขึ้นเหนือไปที่ เชียงรายจะมีโอกาสมากขึ้น ครับ เพราะเชียงรายมีผานางคอย เมื่อนาง คอย แลว ก็นาจะประสบความสําเร็จได แตตองรีบไปหนอยนะครับ อยาชา เพราะไมไกลจากผานางคอย มีภูเขาชื่อ นางนอน ถาชานางนอน ไปแลวทานก็จะหมดโอกาส ที่สําคัญสําหรับคนโสด โดยเฉพาะในขณะที่กําลังหมายปองใครอยู หามไปจังหวัดเลยเด็ดขาด เพราะที่เลยมีอุทยานแหงชาตินาแหว สวนคนที่มีภรรยาแลวอยาลืมไปแวะพังงา เพราะพังงามีอาว แมยาย และหากจะไปฮันนีมูนก็ใหไปกาญจนบุรี เพราะที่นั่นมีถ้ํา ดาวดึงส เทากับขึ้นสวรรคชั้นดาวดึงสเลยเชียว แตที่ตองระวังสําหรับคูสามีภรรยา ถือวาตองหาม ไมใหไปอยาง เด็ดขาด ถาอยากมีลูกไวสืบสกุล ก็คือจังหวัดพิษณุโลก ซึ่งจะมีน้ําตก ชื่อหมันแดง” (ถาวร โชติชื่น, 2548, หนา 136)
47 ประเภท ตัวอยาง ยอวาที ญัตติ “กรุงเทพฯ เปนเมือง สวรรค” โดยใชคําเปรียบเทียบ “เราเขากรุงเทพฯ มาทางนครปฐม เราจะรูเลยวาดินแดนแหงนี้ คือ สวรรค เราจะเจอสะพานอรุณอัมรินทร ฟงชื่อก็รูวาสวรรคแนนอน แลว เราก็จะผานแมน้ําสีดําสนิทเหมือนแมน้ําที่พระอิศวรทรงดื่มจนคอแหง(ฮา) แลวเราจะผานทุงพระเมรุ มาเลี้ยวที่สะพานผานฟา แนนอนละครับ มา สวรรคก็ตองเจอฟา วิ่งรถมาเรื่อย เราก็จะเจอทาวยมราชซึ่งมาธุระที่ ราชเทวี ซึ่งที่นั่นจะเจอความภักดี ของเหลาอัปสรเลยไปราชประสงค ถึงดุสิตธานี สวรรคขั้นที่ 4 (ฮา) เลี้ยวเขาไปอีกนิดจะเจอนางอัปสรเลน ระบํารําฟอนโดยไมใสเสื้อผา เราเรียกวา พัฒนพงษ(ฮา) ตอจากนั้นเราก็ ออกมาอโศก เจอดินแดนแหงสระอโนดาต แตบังเอิญกรุงเทพฯที่ดิน ราคาแพง เราก็ทําเปนสระเล็ก ๆ ตอจากนั้นก็เหลือแคเปนอางเล็ก ๆ (ฮา) เราเรียกดินแดนสวยงามของเมืองสวรรคกรุงเทพฯสวนนี้วา เพชรบุรีตัด ใหม(ฮา) ถาเที่ยวกรุงเทพฯ มาจนเหนื่อยก็ตรงดิ่งเขาไปเลยครับ เราจะเจอวิมานฉิมพลี (ฮา)............ (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 55–56) แซววาที ญัตติ “คนไทยน้ําใจนักกีฬา” “ถาเราจะดูวา คนไทยน้ําใจนักกีฬาเปนอยางไร เราตองดูที่ ปรัชญาากีฬา จีนมีปรัชญากีฬาวา มิตรภาพเปนเอก แพ-ชนะเปน รอง ของไทยเราเหนือชั้นกวามาก ปรัชญากีฬาของไทยคือ แพชนะไม สําคัญ มิตรภาพก็งั้น ๆ (ฮา) เราแขงกีฬาเพื่อทัศนาจร (ฮา) โดย เฉพาะผูติดตามนักกีฬา (ฮา) เพื่อทัศนาจรและชอปปง (ฮา) เราไมไดหวัง แพ หวังชนะอยูแลว นี่เห็นไดชัด ๆ วาน้ําใจนักกีฬาจริง ๆ” (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 83–84)
48 ประเภท ตัวอยาง แซววาที ญัตติ “รักแบบไทย ๆ สุขใจ ไปทุกอยาง” “รักแบบไทย ๆ นี้มีหลายแบบครับ เชนรักกันในหมูเครือญาติ เราเริ่มตนจาก พอ รักของพอเปนความรักอยางหวงใย ประนี ประนอม คอยเอาใจใส พอมักจะบอกวา “กลับบานเถอะลูก” (ฮา) จากพอก็มาถึง แม รักของแม เปนรักในความประหยัด ใหเก็บหอมรอมริบไวใชประโยชน เปนรักของแม แมชมอย (ฮา) .. นอกจากนี้ยังมีรักระหวางเพศ ก็มีหลาย แบบที่เปนรักแบบไทย ๆ ทําใหสุขใจไปทุกอยาง เชน แบบรักธรรมชาติ จะเห็นไดแถวสวนลุมตามสุมทุมพุมไม (ฮา) อีกแบบเปนรักที่ลึกซึ้งมากอยู บริเวณหอสมุดแหงชาติ (ฮา) พวกนี้เปนรักอิงประวัติศาสตร (ฮา)” (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 86) เลียน(ลอเลียน)วาที “การอภิปรายไมไววาง ใจรัฐบาล” จากรายการ สภาโจก “ทานประธานที่เคารพ ผม, ถาวร โชติชื่นรองนายรัฐมนโทครับ ผมขอชี้แจง เรื่องที่ฝายแคนหาวา รัฐบวมกอสรางสนามบินหนองงูเหาลา ชาทานประธานครับ เรื่องสนามบินนี่ ถานับตั้งแตเราคิดกันวาจะสรางที่ หนองงูเหา มาจนถึงขณะนี้ ประมาณ 50 ป ครับ ทานประธาน การสรางสนามบินในเวลาประมาณ 50 ปนี่ นาจะนานใชไหมครับ ทานพนม ประธานบริหารพรรคฝายแคนครับ ทานพนมปลูกบานราคา ประมาณ 1 ลานบาทในเวลาเทาไหรครับ ประมาณ 1 ปใชไหมครับ สรางบาน 1 ลานบาท ใชเวลา 1 ป แลวถาสนามบินเปนหมื่นลาน ตองใชเวลากี่ป 50 ปนี่ถือวาเร็วมากแลวนะครับ (ถาวร โชติชื่น, 2548, หนา 134)
49 ประเภท ตัวอยาง เลียน(ลอเลียน)วาที ญัตติ “ประชาธิปไตย แบบไทยๆใครวาแย” “พูดถึงประชาธิปไตย ก็ตองมีการเลือกตั้ง ส.ส. คําวา ส.ส. บางคนอาจ จะคิดวา ทําไม ส.ส. จึงมีแตความวุนวาย แยงตําแหนงในรัฐบาล จนทะเลาะเบาะแวงกัน แมจะอยูพรรคเดียวกัน บางครั้งในการประชุม สภาผูแทนราษฎรเกิดการโตเถียงโกลาหลวุนวาย หรือโดดรมจนประชุมไม ไดก็เคยมี ความรูสึกเชนนี้เปนเพราะไมเขาใจความหมายที่แทจริงของคํา วา ส.ส. จริง ๆ แลว ส.ส. ยอมาจาก สวนสัตว เขาถึงสรางสภาไวใกล ๆ เขาดิน ในสวนสัตวตองมี เสือ สิงห กระทิง แรด ลวนแลวแตพวกเขี้ยว ลากดินทั้งนั้น ความวุนวายที่มีบางก็เปนธรรมดา บางทียังมีเพิ่มเขาไป อีกประเภท เชนมีปลาไหล ลูกปลาไหล อินทรี...” (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 38) เฮฮาวาที ลีลาวาที “วันนี้พิธีกรเชิญผมขึ้นมารองเพลง ตอหนาทานผูมีเกียรติ ผมขอ เรียนใหทราบวา เรื่องการรองเพลงนี้ผมไมเคย....ไมเคยปฏิเสธครับ (ฮา)........(การเปดฉากเรียกเสียงฮาเปนกําลังใจ กอนรองเพลง) “สวัสดีครับ ผมชาวอีสานโดยกําเนิด หรือที่ทุกทานรูจักในนาม สระบุรีเลี้ยวขวา (ฮา).....ชาวอีสานคือผมคนนี้... กินอาหารไดทุกอยาง สัตวเลื้อยคลานกินไดทุกชนิดยกเวน รถไฟ (ฮา) สัตวน้ําก็กินไดทุกชนิด ยกเวนเรือดําน้ํา (ฮา) สัตวปกกินไดทุกอยาง ยกเวนเครื่องบิน (ฮา)........... “แปลกไหมครับทานผูฟง เวลาผมไปที่ไหนผูคนมักจะหันมามอง หนาผมเปนจุดเดียวกันหมด มองแลวก็ขยี้ตา แลวมอง ซ้ําแลว ซ้ําอีก พรอมกับพึมพําวา อีดี้อามินลี้ภัยมาถึงเมืองไทยเชียวหรือนี่ (ฮา)....... “คนไทย มีลักษณะที่แตกตางไปจากคนชาติอื่น ๆ ซึ่งสามารถสรุป เปนลักษณะเฉพาะของคนไทยได 4 ประการ คือ รักเสรี ขี้เบื่อ ไมเชื่อ กติกา รักหนาพวกพอง” (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา34)
50 ประเภท ตัวอยาง เฮฮาวาที ลีลาวาที “คนที่จะประสบความสําเร็จในชีวิต จะตองเปนคนที่ไมมีคุณสมบัติ ตอไปนี้ คือ โงงั่ง งวงเหงา เงื่องหงอย งุนงาน โงนเงน เงื่องา งุมงาม ซึ่งมีความหมายดังนี้ โงงั่งหมายถึง ขาดความฉลาด เฉลียว งวงเหงา หมายถึง เอาแตนอน เกียจคราน เงื่องหงอย หมายถึง เฉื่อยชา ขาดความกระตือรือรน งุนงาน หมายถึง เปนคนเจาอารมณ โมโห หงุดหงิดเปนประจํา โงนเงน หมายถึง โลเล ไมแนนอน เงื้องา หมายถึง ชักชา จะทําอะไร ก็ไมทันคนอื่น (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 34) 5. ตัวอยางการพูดเพื่อกิจธุระ ประเภท ตัวอยาง การขอความรวมมือ สวนดุสิตเคยเปนสถานที่ประทับของพระราชวงศมากอน พวกเราที่อยู ที่นี่ที่สวนดุสิตก็มาอยูดวยวาสนาบารมี ดังนั้นจึงขอความรวมมือใหพวก เราใหเกียรติแกสถานที่แหงนี้ ดวยการแตงกายใหเรียบรอย ดวยความ ภาคภูมิใจในสถาบัน การขอความชวยเหลือ อาจารยครับ ชวยกรุณาเซ็นหนังสือรับรองใหผมดวยนะครับ อาจารยขา หนูจะขออนุญาตมาสอบซอม อาจารยจะสะดวกใหหนูไป พบ ไดวันไหนคะ การขอคําแนะนํา ขอโทษนะคะ ถาหนูจะมาขอคําแนะนําเรื่องการกลาวสุนทรพจน อาจารยสะดวกไหมคะ จะขอรบกวนชวยอธิบายเสนทางไปหอสมุดแหงชาติดวยนะคะ การขอรอง คุณจารุวรรณ ชวยตรวจทานงานชิ้นนี้อีกครั้งนะ ไมมีใครละเอียด เทาคุณอีกแลว ไดขาววาคุณเซียงมีฝมือจัดดอกไม อยากจะขอใหชวยหนอยนะคะ ดิฉันนี่แยจริง ๆ ไมมีฝมือทางนี้เลย ขอบคุณมากนะคะ
51 ประเภทการพูด ตัวอยาง การหามปราม กรุณาแตงกายใหเรียบรอย กอนเขาหองสอบ กรุณาสูบบุหรี่ในหองที่จัดให การใหคําแนะนํา ใคร ๆ ก็เคยพลาดมากอน ไมเปนไร คราวหนาลองวิธีนี้ดูดีกวา เคยอานจากสารคดีในเรื่องนี้ ผูรูแนะนําวา ............. ถาเรื่องนี้เกิดขึ้นกับผม ผมจะ............ เปนความเห็นสวนตัวของผมเทานั้นเองนะครับวา................... ตัวอยางรูปแบบการพูดประเภทตางๆ รูปแบบการพูดในที่นี้ จะเสนอตามรูปแบบโครงสรางของการพูด ดังนี้ 1. รูปแบบโครงสรางการวางระเบียบในการพูด ระเบียบวิธีขั้น ตอน รูปแบบ ตัวอยาง คําปฏิสันถาร/ คําทักทาย พิธีการ เรียกเฉพาะตําแหนง กราบเรียน........ เรียน................. ไมเปนพิธีการ อาจเติมคําพูดแสดงความรูสึก เชน ที่เคารพ ที่รัก สวัสดี.......................... ทานอธิการบดี ทานคณบดี และทานคณาจารยทุกทาน กราบเรียน ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี เรียนทานผูมีเกียรติทุกทาน ทานผูมีเกียรติที่เคารพทุกทาน นักศึกษาที่รักทุกคน สวัสดีสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพ สวัสดีเพื่อนนักศึกษาที่รักทั้งหลาย
52 ระเบียบวิธีขั้น ตอน รูปแบบ ตัวอยาง คํานํา/ คําขึ้นตน/ การนําเขาสูเรื่อง พาดหัวขาว กลาวคําถาม ใชภาษาใหนาสนใจ ทําใหเกิดความสงสัย ใชบทกวี คํากลอน คําพังเพย สรางความเปนกันเอง และยกยองผูฟง “สิบลานบาท” สําหรับนักศึกษาที่ตั้งใจเรียน” “ทานเชื่อหรือไมวา ความรักคือยาอายุวัฒนะ” “ทานผูมีเกียรติคะ คุณธรรมคือธรรมที่ใหคุณ ธรรมจะใหคุณได คือคุณตองทํา” “ผมไมเคยคิดวา สิ่งที่ผมรักที่สุด จะทําใหผมเสีย ใจที่สุดในชีวิต” “อยากลัวศัตรูที่ทําราย แตจงกลัวเพื่อนที่ยกยอ” “ดีใจและเปนเกียรติอยางยิ่งที่ไดมาพูดคุยกับ ทานทั้งหลายเหมือนผมไดกลับมาสูบรรยากาศ ของที่อบอุนอีกครั้งครับ” เนื้อเรื่อง พูดตามลําดับเหตุการณ เนนจุดมุงหมายของเรื่อง ไมออกนอกประเด็น สรางบรรยากาศ ใชอุปมาอุปไมย ยกตัวอยาง เหตุผล แสดงความเปนเหตุ เปนผล ใชสถิติ มีศิลปะการใชภาษา (เลือกใชใหเหมาะสมกับสถานการณ) การสรุปจบ สรุปความ ฝากขอคิด ขอรองใหกระทํา อางบทกวี คําคม สุภาษิต คําพังเพย “การพูดแตละครั้งตองใชหลัก 3 ประกาคือ ตนตื่นเตน กลางกลมกลืน จบจับใจ” “ถึงเวลาแลวหรือยังที่พวกเราทุกคนจะรวมกัน แสดงความรักตอพระองคดวยการปฏิบัติตน เปนคนดีของสังคม เหมือนดั่งที่พระองคทรง ใหความรักแกพวกเราคนไทยเสมอมา” “จึงควรที่เราชาวไทยทุกคน จะเดินตาม รอยพระยุคลบาท เพื่อสิ่งแวดลอมที่ดี ทุกชีวีมีสุข ดวยมือของเรา ทุกคู และทุกคน” “มีลาภ มียศ สุข ทุกขปรากฏ สรรเสริญ นินทา เสื่อมลาภ เสื่อมยศ เปนกฎธรรมดา อยามัว โศกา นึกวาชางมัน”
53 2. รูปแบบโครงสรางคํากลาวรายงาน และคํากลาวเปดงาน รูปแบบโครงสราง ประเภท คํานํา เนื้อเรื่อง สรุปจบ คํากลาวรายงาน กลาวคําปฏิสันถาร หรือคําทักทาย ขอบคุณประธาน ที่ใหเกียรติ ชื่องาน จุดประสงค กิจกรรม ผูเกี่ยวของ ขอบคุณผูใหการ สนับสนุน บัดนี้ถึงเวลาอันสมควร แลว ขอเรียนเชิญทาน ประธานในพิธีกลาว เปดโครงการ.... คํากลาวเปดงาน กลาวคําปฏิสันถาร หรือคําทักทาย ยินดีที่ไดรับเกียรติ ชื่นชม แสดงความยินดีตอ บุคคลที่จัดงาน แสดงความยินดีตอ ผูมารวมงาน ขออวยพรใหงานครั้งนี้ บรรลุวัตถุประสงค ทุกประการ บัดนี้ไดเวลาอันเปน มหามงคลจึงขอเปด งานโครงการ......ณ บัด นี้ ภาพรองอธิการบดีฝายวิชาการ (รองศาสตราจารย ดร.ณัฏฐารมณ จุฑาภัทร) เปนประธานกลาวเปดงานโดยมีนักศึกษากลาวรายงาน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 21 สิงหาคม 2549)
54 3. รูปแบบโครงสรางการกลาวแนะนําองกปาฐก หรือวิทยากร และการกลาวขอบคุณ วิทยากร ประเภท รูปแบบการพูด การกลาวแนะนํา องกปาฐก หรือวิทยากร ทักทายประธานในที่ประชุม (กราบเรียนทานอธิการบดี ทานคณาจารย และสวัสดีนักศึกษาที่รักทุกคน) ชื่อองคกร (หลักสูตรภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) รูสึกเปนเกียรติอยางยิ่งที่จะแนะนําใหทานไดรูจักวิทยากรผูทรงคุณวุฒิ ซึ่งจะบรรยายเรื่อง................................................................................... ปจจุบันทานทํางานอยูที่................................................................. ในตําแหนง................................................................................... ทานเปนผูเชี่ยวชาญในดาน............................................................. ทานสําเร็จการศึกษาระดับ.............................จาก........................... และมีความสนใจในเรื่อง..............................................เปนพิเศษ ทานผูฟงจะรูจักผลงานของทานในดาน....................................... ซึ่งเปนที่รูจักของคนทั่วไป สําหรับเรื่องที่ทานจะพูดในวันนี้ เปนเรื่องที่ทานมีประสบการณและมี ความเชี่ยวชาญเปนพิเศษ จึงเชื่อไดวาพวกเราจะไดรับความรูจากการ บรรยายของทานเปนอยางมาก ขอเชิญ (ยศ / ตําแหนง / ชื่อ วิทยากร) ครับ/คะ การกลาวขอบคุณ วิทยากร ทานวิทยากร (ที่เคารพ) กระผม (ดิฉัน) ในนามของ ............................ รูสึกเปนเกียรติ และขอบคุณเปนอยางสูง ที่ทานกรุณาสละเวลามาเปนวิทยากร บรรยายเรื่อง .......................... ทําใหพวกเราไดทราบถึง............................. (สรุปเนื้อหาสาระสั้นๆ)............................................พวกเราจะนําความรู ที่ไดรับครั้งนี้ไปใชใหเกิดประโยชน...............................ตออาชีพ หนาที่ การงาน ครอบครัว และชุมชน ในโอกาสนี้ กระผม (ดิฉัน) ขอขอบคุณทานเปนอยางสูงอีกครั้งครับ/ คะ..........................................................................(เชิญชวนผูฟงปรบ มือ).
55 ศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ กระบวนการในการพูดตามเหตุการณที่เกิดขึ้นในชีวิตประจําวันและสังคม ตั้งแตการสื่อสาร ระดับบุคคลไปจนกระทั่งถึงการสื่อสารระดับมวลชนมีผลตอพัฒนาการ และผลสัมฤทธิ์ตอความสุข ความพอใจในหนาที่การงานของบุคคลเปนอยางยิ่ง นอกจากจะมีความสําคัญตอตนเอง ตอผูเกี่ยวของ ตอการประกอบอาชีพ และตอสังคมแลว บางครั้งยังมีความสําคัญยิ่ง ตอประเทศชาติ ในการบริหาร ประกาศ เชน ลักษณะของการพูดแถลงนโยบายของรัฐบาลการอภิปรายในรัฐสภา หรือคําพูดให สัมภาษณในแตละครั้งของผูนํา ดวยเหตุนี้ ในปจจุบันจึงมีโรงเรียนและสถาบันสอนการพูด เพื่อเสริม การงานอาชีพของบุคคลใหประสบความสําเร็จยิ่งขึ้น ในที่นี้จึงขอเสนอศิลปะการพูดใหประสบความ สําเร็จ 6 ประการ คือ 1. ศิลปะการวางระเบียบในการพูด 2. ศิลปะการสรางความพึงพอใจใหแกผูฟง 3. ศิลปะการใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผล 4. ศิลปะการมีหลักการพูดที่ดี 5. ศิลปะการศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียง และ 6. ศิลปะการประเมินผลการพูดดวยตนเอง 1. ศิลปะการวางระเบียบในการพูด การพูดที่มีการวางระเบียบขั้นตอนไวอยางดี ยอมทําใหผูพูดมีความมั่นใจที่จะพูดได ตามลําดับที่ตองการ ไมสับสนวกวนในการพูด สวนผูฟงก็จะเขาใจไดงาย การวางระเบียบ ขั้นตอน หรือการวางโครงสรางของการพูด โดยทั่วไปมี 3 สวน ดวยกัน คือ การกลาวนํา เนื้อเรื่อง และสรุปจบ แตในที่นี้จะใหความสําคัญกับการกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทาย จึงไดวางระเบียบในการพูดเปน 4 สวน ตามลําดับ ดังนี้ 1.1 การกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทาย 1.2 การกลาวนํา คํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท 1.3 เนื้อเรื่อง 1.4 สรุปจบ ผูพูดที่แตงกายไมเรียบรอย ติดกระดุมเสื้อไมตรงตําแหนง ทําใหเสียบุคลิกภาพ
56 ที่มา : (ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ, 2547, หนา 242)
57 1.1 การกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทายผูฟง กอนที่ผูพูดจะกลาวนํา คํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท ผูพูดจะตองกลาวคํา ปฏิสันถาร หรือคําทักทายผูฟงกอนทุกครั้ง ผูพูดควรจะตองทราบวา ในงานขณะนั้นบุคคลใดที่ควรจะ ทักทายเปนคนแรก และลําดับตอ ๆ มา พัชร บัวเพียร (2536: 19–30) ไดแบงคําทักทายผูฟงเปน 2 ชนิด คือ คําทักทายเปนพิธีการ และคําทักทายที่ไมเปนทางการ 1.1.1 คําทักทายที่เปนพิธีการ เชน งานพิธี หรืองานที่เปนทางการจะตัดคํา ที่แสดงความรูสึกทั้งหมด เชน “ที่เคารพ” “ที่นับถือ” “ที่รัก” ฯลฯ ออกไป จะนิยมเรียกเฉพาะตําแหนง เชน “ทานอธิการบดี ทานคณบดี และทานคณาจารยทุกทาน” “ทานประธาน และทานผูมีเกียรติทุกทาน” อนึ่ง อาจจะใช คําทักทาย “ กราบเรียน ” หรือ “เรียน” นําหนาตําแหนงหรือชื่อ ดวยก็ได ตามระเบียบสํานักนายกรัฐมนตรี วาดวยงานสารบรรณ พุทธศักราช 2526 “กราบเรียน” จะใชเฉพาะกับ 7 ตําแหนงไดแก ประธานองคมนตรี นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานสภาผู แทนราษฏร ประธานวุฒิสภา ประธานศาลฎีกา และรัฐบุรุษ ตอมาเพิ่มอีก 7 ตําแหนง ไดแก ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ประธานศาลปกครองสูงสุด ประธานกรรมการเลือกตั้ง ประธานกรรมการ สิทธิมนุษยชนแหงชาติ ประธานกรรมการปองกันและปราบปรามการทุจริตแหงชาติ ประธาน กรรมการตรวจเงินแผนดิน และผูตรวจการแผนดินของรัฐสภา นอกจากตําแหนงดังกลาวแลว ควรใชคําวา “เรียน” สําหรับการทักทายแตละ ครั้ง ควรทักทายไมเกิน 3 ตําแหนง และจะกลาวถึงลําดับอาวุโสในตําแหนงหนาที่การงานจากสูง ไปหา ต่ําเสมอ เชน “กราบเรียนฯพณฯ นายกรัฐมนตรี เรียนทานอธิการบดี และทานผูมีเกียรติทุกทาน” จะเห็นวาจําเปนตองมีทั้ง “กราบเรียน” และ “เรียน” ดวย เนื่องจากกราบเรียนมีที่ใช เฉพาะดังไดกลาวมาแลว แตก็อาจมีบางคนใช “กราบเรียน” คําเดียวกับคนทุกตําแหนง ในงานนั้น ซึ่งถือวาใชคําไมเหมาะสมกับบุคคลที่ตางระดับกัน (มัลลิกา คณานุรักษ, 2545, หนา 31)
58 1.1.2 คําทักทายที่ไมเปนพิธีการ เชน การประชุมภายใน การอภิปรายปราศรัย ฯลฯ มักจะเติมคําที่แสดงความรูสึกเขาไป ในตอนทายของตําแหนงที่เรียกดวย เชน “นักศึกษาที่รักทุกคน” “ทานสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพทุกทาน” “สวัสดีสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพทุกทาน” “สวัสดีเพื่อนนักศึกษาที่รักทั้งหลาย หรือ กราบเรียน + ตําแหนง ที่รัก เรียน + ตําแหนง + ชื่อ + ที่เคารพ + ชื่อ ถามีพระภิกษุอยูในสถานที่นั้นดวย ใหกลาวคําทักทายกับพระภิกษุ ตามฐานะศักดิ์ โดยใชคําวา “นมัสการ” แทน “สวัสดี” เชน “นมัสการพระคุณเจา” “นมัสการพระคุณเจาที่เคารพ” ผูพูดที่ไมเหน็บชายเสื้อใสในกางเกง ผูพูดที่ชอบลวงกระเปาเสื้อ (หรือกระเปากางเกง) ใหเรียบรอย ทําใหเสียบุคลิกภาพ ขณะพูด ทําใหเสียบุคลิกภาพ ที่มา : (ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ, 2547, หนา 229, 240)
59 มัลลิกา คณานุรักษ (2545: 52-53) ไดอธิบายถึงคํากลาวทักทายแบบกึ่งพิธีการและไม เปนพิธีการไวดังนี้ การกลาวทักทายไมจําเปนตองมีคําวา “เรียน” หรือ “สวัสดี” เวนแตมี บุคคล ที่จําเปนตองกลาวคําทักทายวา “กราบเรียน” อยูดวย (ดังไดกลาวมาแลวขางตน) กลาวทักทายแบบธรรมเนียมสากล ใชวา “ทานสุภาพสตรี และทานสุภาพ บุรุษ” (Lady and Gentleman) กลาวทักทายแบบธรรมเนียมไทย จะทักทายดวยตําแหนง หนาที่การงานจาก สูงไปหาต่ํา และจบลงดวย “และทานผูมีเกียรติทุกทาน” ซึ่งถือไดวาทักทายครบหมดทุกคน เพราะใชคําวา “ทุกทานแลว” ไมควรใชทั้ง “เรียน” และ “สวัสดี” พรอมกันในการกลาวทักทายแตละครั้ง (เพราะไมไดมีการแบงชั้นของบุคคล เหมือน “กราบเรียน” กับ “เรียน”) เชน “เรียนทานอธิการบดี สวัสดีทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” ควรใช“เรียน” หรือ “สวัสดี”เพียงคําใด คําหนึ่งก็พอ เชน “เรียนทานอธิการบดี ทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” หรือ “สวัสดีทานอธิการบดี ทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” อนึ่งมีขอสังเกต “คําทักทาย คือคําวา สวัสดี” ในธรรมเนียมไทยปจจุบันสวนใหญจะใชในงาน ที่ไมเปนพิธีการ ซึ่งมัลลิกา คณานุรักษ (2545: 52) กลาววา “สวัสดี” เปนคําทักทายที่ในปจจุบันมักจะ ใชในงานที่ไมเปนพิธีการ มักจะเปนการทักทายของโฆษกและพิธีกรที่เปนนักจัดรายการทางวิทยุและ โทรทัศน หรือมักใชทักทายกับคนกลุมใหญ ๆ ที่ไมรูวาใครเปนใคร และมักจะใชทักทายขณะที่บุคคล ในสังคมพบกันในชีวิตประจําวันอยางไมเปนพิธีการ 1.2 การกลาวนํา คํานํา หรือคําขึ้นตน มีคํากลาววา “การขึ้นตนที่ดีเทากับสําเร็จไปแลวกวาครึ่ง” ในการพูดก็เหมือนกัน ถาเปดฉากการขึ้นตนอยางนาสนใจ จะทําใหผูฟงเกิดความสนใจที่จะฟงตอไป การขึ้นตนที่ดี ตองรวบรัด เราความสนใจ และตรงประเด็นกับเรื่องที่จะพูดสําหรับการสรางความสนใจ ดวยการขึ้นตนการพูดนั้น สามารถทําไดหลายวิธี คือ
60 ขึ้นตนแบบพาดหัวขาว เพื่อใหตื่นเตน นาสนใจ นาติดตาม ขึ้นตนโดยใชคําถาม เพื่อใหฉงน สนใจและติดตาม ขึ้นตนโดยทําใหเกิดความสงสัย ใหนาติดตาม ขึ้นตนดวยการใชบทกวี คํากลอน คําพังเพย ตาง ๆ ขึ้นตนดวยการทําใหผูฟงสนุกสนาน เปนการเปดหัวใจผูฟงใหนาสนใจที่จับ ตัว อยาง การขึ้นตนใหนาสนใจโดยใชคําถาม : เรื่องการใชเวลาวางใหเปนประโยชน “ทานเคยคิดบางมั้ยคะวา ในขณะที่เราอยูเฉย ๆ โดยไมทําอะไรเลยนั้น เรากําลังสูญเสียอะไรไป ไมนาจะมีการสูญเสียใชมั้ยคะ เพราะเราไมไดทําอะไรเลย เราสูญเสียคะ เสียในสิ่งที่เรานํากลับมาคืนไมได สิ่งนั้นคือ... เวลาไงละคะ” 1.3 เนื้อเรื่อง สวนนี้จะเปนสวนสําคัญหรือสาระของการพูด จึงใชเวลามากในสวนของ เนื้อเรื่องนี้ มีหลักในการพูด คือ 1.3.1 มีการเรียงลําดับตามขั้นตอน จากงายไปหายาก จากสิ่งที่เกิดกอน ไปสู สิ่งที่เกิดทีหลัง หรือควรพูดจากสิ่งที่เกิดทีหลังกอน แตตองไมใหเรื่องวกวน ผูฟงจะไดติดตามดวย ความสนใจ 1.3.2 มีตัวอยางประกอบ เพื่อทําใหเห็นจริงอยางชัดเจน ตัวอยางที่ดีควรเปน เรื่องใกลตัวผูฟง หรือเห็นไดชัดในชีวิตประจําวัน 1.3.3 เราความสนใจโดยตลอด เพราะสวนเนื้อเรื่องใชเวลามากอาจจะทําให เกิดความเบื่อหนายได จึงตองมีการเราความสนใจจากผูฟงดวยลีลา ทาทาง น้ําเสียง ในการพูด 1.4. สรุปจบ หรือ การลงทาย การสรุปเปนสวนสุดทายในการพูด ผูพูดที่ดีจะสามารถสรางความประทับใจได ในการสรุปจบ การพูดทุกครั้งจึงตองใหความสนใจ เตรียมการสรุปจบใหดี มิฉะนั้นจะกลายเปน การพูดที่ไมสมบูรณ อาจจะจบไมลง วกวนไปมา หาที่จบไมได หรือจบอยางหวน ๆ จบดวยถอยคํา ภาษาในลักษณะ ขอไปที ไมมีคุณคา และไมสรางความประทับใจเลย การสรุปจบที่ดี ควรจะมีความกะทัดรัด สัมพันธกับเรื่องที่พูด มีความหมาย ที่ชัดเจน และใหความประทับใจแกผูฟง วิธีการสรุปจบมีหลายวิธี เชน
61 1.4.1 จบโดยการสรุปความ จับใจความของเรื่องที่พูดมาทั้งหมดมาเนนอีกครั้ง หนึ่ง เพื่อใหผูฟงเขาใจ และจดจําไดงาย 1.4.2 จบโดยการขอรองใหกระทํา เพื่อชักจูงใหโนมนาวใจผูฟง วิธีจบแบบนี้จะ ไดผลเมื่อผูพูดสามารถอธิบายจนผูฟงเห็นจริงเห็นจัง แลวเกิดความรูสึกคลอยตาม 1.4.3 จบโดยการฝากขอคิด เนนการใชขอคิดสั้น ๆ ที่สอดคลองกับเรื่อง ที่พูด หรือฝากประเด็นอันเปนแงคิดจากเรื่องที่พูดไวกับผูฟง 1.4.4 จบดวยคํากลอน บทกวี คําคม โดยเลือกบทกลอน คําคมที่มีความ สัมพันธสอดคลองกับเรื่องที่พูด มาสรุปจบ เพื่อใหผูฟงประทับใจ ตัวอยาง สรุปจบโดยการสรุปความ “ การวางระเบียบการพูดมี 4 สวน คือ สวนแรกการกลาวคําปฏิสันถาร หรือการ กลาวคําทักทาย สวนที่ 2 การกลาวนํา คํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท สวนที่ 3 เนื้อเรื่อง และสวน ที่ 4 คือสรุปจบ คําปฏิสันถารหรือคําทักทายตองใหถูกตอง การขึ้นตนตองรวบรัด เราอารมณ และ ตรงประเด็น แลวดําเนินเรื่องอยางถูกตองตามลําดับ มีตัวอยางประกอบชัดเจน และเราใจโดยตลอด เมื่อถึงตอนจบก็จบอยางกระชับไดใจความ ตรงตามเนื้อเรื่อง เพียงเทานี้ก็เปนระเบียบการพูด ที่พูด แลวผูฟงประทับใจ ” ภาพการนําเสนองานของนักศึกษาชั้นปที่ 3 วิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล. ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 20 กรกฎาคม 2553)
62 2. ศิลปะการสรางความพึงพอใจใหแกผูฟง การสรางความเปนมิตร ความรูสึกชื่นชม พึงพอใจใหแกผูฟงไดนั้นเปนการเพิ่มโอกาสของ ความสําเร็จในการพูด ผูพูดจึงตองรูหลักในการสรางความพอใจใหผูฟง ดังนี้ 2.1 หลักการใหความสําคัญ โดยทั่วไป คนเรามักมีความตองการเปนคนสําคัญ โดยเฉพาะอยางยิ่ง การไดรับ ความสําคัญจากคนที่มีฐานะสูงกวา ไมวาจะเปนในดานตําแหนง หนาที่ การศึกษา ฯลฯ เชนผูใต บังคับบัญชา ตองการไดรับความสําคัญจากผูบังคับบัญชา ลูกคาตองการไดรับความสําคัญจากเจา ของกิจการ เปนตน ตัวอยาง คุณจารุวรรณครับ ขอเชิญที่หองหนอยนะครับ ผมมีเรื่องสําคัญจะขอความรวมมือ และหารือ เปนพิเศษ คือผมมีความจําเปนที่จะตองสรุปผลการดําเนินงานโครงการฯ ถึงทานอธิการบดี พวกเรา คงทราบวาทานพิถีพิถันมาก ในเรื่องความถูกตองของเนื้อหา ความสะอาดเรียบรอย ความสวยงาม รวมถึงการจัดลําดับภาพประกอบใหเหมาะสม ผมเห็นวาคุณ จารุวรรณมีฝมือ จะชวยผมไดอยางดีที เดียว ชวยกรุณาหนอยนะครับ ผมจะสงทาน วันพรุงนี้ 10.00 นาฬิกา 2.2 หลักการใหเกียรติ การใหเกียรติ หมายถึงการยกยอง ชื่นชม ชมเชย ซึ่งอาจเปนไดทั้งตอหนาและ ลับหลังยิ่งเปนการยกยองตอที่สาธารณชนดวยแลว ยิ่งสรางความพึงพอใจใหเปนอยางมาก การใชถอยคําภาษา การตอนรับ รวมทั้งการจัดสถานที่ และการกระทําตอที่ประชุม ลวนเปนโอกาสที่จะแสดงการใหเกียรติตอบุคคลได ตัวอยาง การพบกันในปนี้ของพวกเรา มีความพิเศษ ยิ่งกวาหลายปที่ผานมา เนื่องจากเพื่อน รวมรุนของเราหลาย ๆ คนประสบความสําเร็จในการงาน อาชีพ หลายคนมีหลายบาน หลายคนมี หลายกิจการ แตความปลื้มของพวกเรากับความสําเร็จของเพื่อน ที่ไดเปนถึงรัฐมนตรี ทําใหพวกเรา เตรียมงานตอนรับกันถึง 3 วัน 3 คืน จึงขอเชิญ รัฐมนตรีวาการ... (ชื่อ สกุล) กรุณาใหเกียรติ บนเวที ดวยนะครับ ขอเรียนเชิญครับ
63 2.3 หลักการใหในสิ่งพิเศษที่เขาอยากได การใหในขอนี้ หมายถึง สิ่งที่ให เปนของที่มีคุณคาทางจิตใจเปนอยางมากตอผู ไดรับ เชน บางคนมีความภูมิใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเปนพิเศษ บางคนตองการไดรับการยกยองกลาว ขานถึงเรื่องใดเรื่องหนึ่งเปนพิเศษ หรือมีความสามารถเปนพิเศษที่อยากใหคนอื่นรู แตคนทั่วไปไมรู เรื่องดังกลาวที่อยากใหรู ตัวอยาง “ คุณจิตรา วิทยากรของเราในวันนี้ ทุกทานคงรูจักกันดีในฐานะผูหญิงเกง ที่บริหารธุรกิจหมื่นลาน สรางงานใหคนไทยไดเปนหมื่น ๆ คน แตคงมีไมกี่คนที่รูวา คุณจิตราเปนแมดี เดนแหงชาติในป 2553 บุตร และธิดาทั้ง 4 คนของทาน ..........................................” (ความภูมิใจเปนพิเศษของคุณจิตราอยูที่ความสําเร็จของลูก และการไดรับเลือกเปน แมดีเดน ในวันแมแหงชาติ สวนการกลาวถึงความสําเร็จในหนาที่การงาน เปนเรื่องปกติธรรมดา ซึ่งไดรับ การแนะนํามาแลวทุกครั้ง การแนะนําเรื่องที่พิเศษนี้จึงเปนสิ่งที่ตองการ และ ทําใหผูไดรับการแนะนํา มีความพึงพอใจเปนอยางมาก) 2.4 หลักการใหเกิดความรูสึกรวม การรูสึกรวมของผูฟงเปนความสําเร็จของการพูดในสถานการณนั้น ๆ ไดเปน อยางดี สิ่งสําคัญคือการใชสรรพนามในการพูด ซึ่งมีแนวการใชดังนี้ 2.4.1 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูพูด ที่เปนแบบพิธีการ ทั้งผูชาย และผูหญิงใช คําวา “ขาพเจา” 2.4.2 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูพูด ที่ไมเปนพิธีการ สําหรับผูชายใชคําวา “ผม” หรือ “กระผม” สําหรับผูหญิงใชคําวา “ดิฉัน” 2.4.3 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูฟง ควรเปนคําที่ยกยองและใหเกียรติผูฟง เชน ทาน คุณ เพื่อน พี่นอง เรา พวกเรา ฯลฯ ผูพูดที่มีบุคลิกภาพไมเปนมิตรกับผูฟง ไมยิ้มแยมแจมใส และวางทาเปนผูรู ที่มา : (ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ, 2547, หนา 227.)
64 3. ศิลปะการใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผล การใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผลนั้น ผูพูดควรจะสํานึกในความรับผิดชอบตนเองที่วา “จงพูดแตดี อยาดีแตพูด” อนึ่งในทางพระพุทธศาสนาถือการพูดเปนหลักสําคัญยิ่ง เริ่มตั้งแตการพูดคือการเทศนาของ พระพุทธเจา ที่ทําใหเกิดมีพระพุทธศาสนาขึ้นมา ถาพระพุทธเจาไมตรัสพระวาจาใดเลย ยอมไมมี พระพุทธศาสนาเกิดขึ้นในโลก เชนเดียวกับศาสนาอื่น ๆ ทั้งหมดก็เกิดจากการพูดทั้งสิ้น ไมวาจะเปน พระวาจาของพระผูเปนเจา พระบุตร หรือของพระศาสดา และการขยายวงกวางในการพูดของเหลา สาวกทั้งหลาย กระบวนการพูดตามเหตุการณที่เปนอยูและเปนไปทางในทางพระพุทธศาสนา ที่จะกลาวถึง ในที่นี้ คือ ศีล สังคหวัตถุ มงคลสูตร มัชฌิมาปฏิปทา กุศลกรรมบถ และสัปปุริสธรรม ซึ่งพอสรุป ไดดังนี้ 3.1 พูดตามหลักศีล ศีล 5 คือขอประพฤติปฏิบัติสําหรับพื้นฐานของความเปนมนุษย เพื่อควบคุมกายและวาจาใหตั้งอยูในความดีงาม ศีลขอที่ 4 ในศีล 5 คือ “มุสาวาทา เวรมณี” เวนจากการพูดเท็จ คือละเวนจากการพูดไมดีทั้งหลาย ซึ่งถือวาเปนสิ่งที่ทําใหมนุษยแตกตางจากสัตว โลกชนิดอื่น คือการหามพูดเท็จ สอเสียด โกหก หลอกลวง ต่ําทราม เพอเจอ ปด หรือยุแหย 3.2 พูดตามหลักสังคหวัตถุ สังคหวัตถุ 4 คือธรรมที่เปนเครื่องยึดเหนี่ยวน้ําใจผูกไมตรี ดานมนุษยสัมพันธใหเกิดเสนหมหานิยม ชนะใจคน ครองใจคนใหเกิดสามัคคีธรรมและ มีความสุข หนึ่งในสังคหวัตถุ 4 เปนเรื่องเกี่ยวกับการพูดคือ “ปยะวาจา” คือ การพูดนุมนวล ออนหวานไพเราะนาฟง นานิยม พูดแตสิ่งดี ๆ ใหกันและกัน 3.3 พูดตามหลักมงคลสูตร มงคลสูตรคือธรรมอันนํามาซึ่งความสุขความเจริญ เรียกวา อุดมมงคลอยางสูงสุดมี 38 ประการ 1 ในมงคลสูตร 38 เปนเรื่องเกี่ยวกับการกลาวถอยคําอันเปน สุภาษิต รูจักใชวาจาใหเปนผลดี ใหคําพูดที่ดี มีประโยชนตอกัน 3.4 พูดตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาหรืออริยมรรค 8 คือ ทางสายกลาง ที่เปนแนวปฏิบัติสําหรับสรางคนทุกระดับใหเปนอริยบุคคล อุดมดวยศีล สมาธิและปญญาเหมาะแก ทุกเพศ วัย วรรณะ โดยไมจํากัดเวลา 1 ในอริยมรรค 8 เปนเรื่องเกี่ยวกับสัมมาวาจา คือ รูจักเจรจาชอบ พูดจริง ออนหวาน ประสานไมตรี เหมาะแกการ และสถานที่ 3.5 พูดตามหลักกุศลกรรมบถ กุศลกรรมบถ 10 คือธรรมที่เปนชองทางแหงความ ประพฤติดีของมนุษยที่สมบูรณอันเปนทางบุญที่ทุกคนควรดําเนินตาม หมวดวจีกรรม 4 ที่เรียกวา การกระทําโดยวาจาในกุศลกรรมบถ 10 ที่ควรนํามาใชในการพูดทุกครั้งก็คือ เวนจากการพูดเท็จ โกหก หลอกลวง เวนจากการพูดสอเสียด ยุแย เวนจากการพูดคําหยาบ แดกดัน และเวนจากการพูด เพอเจอ เหลวไหล ไรสาระ
65 3.6 พูดตามหลักสัปปุริสธรรม สัปปุริสธรรม คือธรรมที่ทําใหเปนสัตบุรุษ คือ คนดี คนมี ศีลธรรม มี 7 ประการ ไดแก 3.6.1. ความเปนผูรูจักเหตุ (ธัมมัญุตา) คือ รูวาเหตุที่ทําใหการพูดไดผลดี มีอะไรบาง เชน ตองรูจักผูฟง กอนการพูดเปนตน และรูวาเหตุที่จะทําใหการพูดลมเหลวมีอะไรบาง เชน ขาดการเตรียมตัวที่เพียงพอ เปนตน 3.6.2. ความเปนผูรูจักผล (อัตถัญุตา) คือ รูวาผลของการพูดที่ดีเปนอยาง ไร เชน ผูพูดไดรับความนิยมชมชอบจากผูฟง ผูฟงไดรับประโยชน และชวยใหเกิดความเขาใจที่ดีตอกัน เปนตน 3.6.3. ความเปนผูรูจักตน (อัตตัญุตา) คือรูฐานะและบทบาทของตน ในการพูดแตละครั้ง ผูพูดมีบทบาท และฐานะเปนอยางไร เชน อาจารย นักเรียน ผูบังคับบัญชา ผูใต บังคับบัญชา เพื่อน เปนตน 3.6.4. ความเปนผูรูประมาณ (มัตตัญุตา) คือรูวากําลังความสามารถของ ตนเองมีเพียงใด การพูดในเรื่องที่ตนเองไมมีความรู หรือพูดหลายรอบมากเกินไปจนกระทั่งเกินกําลัง อาจทําใหเกิดผลเสียตอสุขภาพได แสดงวาขาดหลักธรรมในขอ ความเปนผูรูประมาณ 3.6.5. ความเปนผูรูจักกาล (กาลัญุตา) คือรูวาเวลาใดที่ควรพูด เวลาใด ไมควรพูดไมพูดมากเกินไป หรือพูดนอยเกินไป ตัวอยาง เชน ผูพูดไดรับมอบหมายใหพูด 2 ชั่วโมง ตั้งแต 10.00–12.00 น. และเตรียมเนื้อหามาตามเวลาที่กําหนดแลว แตเนื่องจากรายการกอนหนานั้น เกินเวลาจึงไดพูดเมื่อ 10.45 น. ซึ่งถาหากจะพูดตามที่กําหนดไว 2 ชั่วโมง ก็ตองพูดจนถึง 12.45 น. เนื่องจากผูพูด มีความเปนผูรูจักกาล ก็จะตองพยายามรวบรัดใหจบไดภายใน 12.00 น. หรือสอบถาม ความตองการของผูฟงแลวปฏิบัติตาม 3.6.6. ความเปนผูรูจักประชุมชน (ปริสัญุตา) คือ เปนผูรูจักที่ประชุมและมี มารยาทดีเหมาะสม สําหรับการพูดที่เปนทางการ ก็ตองใชรูปแบบ ภาษาที่เปนทางการ ตั้งแตเริ่มตน ทักทายที่ประชุม จนกระทั่งสรุปจบการพูด นอกจากนี้ การพูดกับพระภิกษุ หรือ การพูดที่ตองใชคํา ราชาศัพทก็ตองเลือกใชถอยคํา ภาษา รวมทั้งกิริยาอาการที่เหมาะสม 3.6.7. ความเปนผูรูจักบุคคล (ปุคคลปโรปรัญุตา) คือใหรูจักสังเกตผูฟงวามี ความชอบ ความสนใจอยางใด รวมทั้ง กิริยาอาการของผูฟง เชน กําลังตั้งใจฟง เบื่อหนาย งวงเหงา หาวนอน หรือ มีสิ่งอื่นที่ดึงความสนใจของผูฟงไปจากผูพูด เมื่อสังเกตแลว ผูพูดก็สามารถปรับเปลี่ยน การพูดใหเหมาะสมได
66 จะเห็นไดวาคําสอนของพระพุทธศาสนาเนนการประพฤติ ปฏิบัติทางวจีกรรม คือ การประพฤติดีทางวาจาใหสัมพันธควบคูไปดวยกันกับการประพฤติดีทางกาย คือกายกรรม และ มโนกรรม คือการประพฤติดีทางใจ ฉะนั้นความเปนมนุษยที่สมบูรณจึงประกอบดวย “จิตผองใส ราง กายดี และวจีงาม” 4. ศิลปะการใชหลักการพูดที่ดี การพูดดียอมสรางความเขาใจใหประโยชนแกผูฟง และยอมสรางศรัทธา เสนหความประทับใจ ตลอดจนความนิยมแกผูพูด สําหรับหลักการพูดที่ดีนั้น ควรจะตองคํานึงถึงเนื้อหาความถูกตองที่เปน จริงที่เปนประโยชนตอผูฟง มีความเหมาะสมแกกาลเทศะ ดังพระพุทธดํารัส ที่วา “วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคไมตรัส วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง เปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคเลือกกาลที่จะตรัส วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง เปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองค เลือกกาลที่จะตรัส” ซึ่งอธิบาย และนํามาใชในการพูดเชิงสถานการณไดดังนี้ วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง เปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ดูกาลเทศะกอนพูด วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง เปนประโยชน ถูกใจผูฟง ดูกาลเทศะกอนพูด ดังนั้นหลักการพูดที่ดี ควรมีลักษณะดังนี้ 4.1. มีถอยคําดี คือ ใชถอยคําและออกเสียงไดถูกตอง ชัดเจน สุภาพ ไพเราะ มีหาง เสียง และใชไดถูกตองกับระดับของภาษา 4.2. เปนความจริง คือ ตองพิจารณาไตรตรองวาเนื้อหาถูกตองเปนจริง และ มีประโยชน ตอผูฟง ควรคํานึงถึงผูฟงเปนสําคัญ ใหผูฟงพอใจ เมื่อพูดแลวจะไดเกิดสัมพันธภาพ สรางไมตรีตอกัน ในสังคม แมวาบางครั้งสิ่งที่พูดเปนความจริงแตไมมีประโยชน ทําใหผูฟงเสียหาย ผูฟงไมพอใจก็ไม ควรพูด 4.3. มีความเหมาะสม คือ เหมาะสมกับกาลเทศะ เชน ตองรูวาเวลานั้นควรพูดหรือไม พูดอยางไร และสถานที่ใดควรพูดเรื่องอะไร เชน
67 4.3.1 เหมาะสมกับกาลคือ คํานึงถึงเวลาใดควรพูดเรื่องอะไร หรือไม 4.3.2 เหมาะสมกับเทศะคือ คํานึงถึงสถานที่ใดควรพูดเรื่องอะไร 4.3.3 เหมาะสมกับบุคคลคือ คํานึงถึง เพศ วัย อาชีพ สถานะของผูฟง 4.4. มีความมุงหมาย คือควรรูวา พูดทําไม เพื่ออะไร ผูฟงจะไดประโยชนอะไรผูฟงสนใจ หรือไม 4.5. มีศิลปะ คือ การแสดงสีหนา สายตากิริยา ทาทาง น้ําเสียงจังหวะการพูดใชจิต วิทยาในการพูดทําใหผูฟงพอใจ โดยใชคําพูด สุจริต ไมพูดเท็จ ไมพูดคําหยาบ ไมพูดเพอเจอ และ ไมพูดสอเสียด ประชดประชัน 5. ศิลปะการศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียง การศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียงที่ประสบความสําเร็จ ถือเปนกลวิธีทางลัดที่มีสวนสราง ความสําเร็จในการพูดได นักพูดที่ประสบความสําเร็จและมีชื่อเสียงในที่นี้ขอเสนอ 3 ทาน คือ เดล คารเนกี้ (Dale Carnagie) หลวงวิจิตรวาทการ และ รอยเอก ดร.จิตรจํานง สุภาพ ซึ่งแตละทาน มีเคล็ดลับในการพูดที่ประสบความสําเร็จดังนี้ 5.1. เดล คารเนกี้ เปนชาวอเมริกันที่ประสบความสําเร็จในชีวิต เพราะการฝกพูด ดวยตนเองมีชื่อเสียงดวยการสอนวิชาการพูดในที่ชุมชนหรือที่สาธารณะ โดยการฝกปฏิบัติและเขียน หนังสือเกี่ยวกับการพูด ซึ่งใชเปนตําราอยางเปนทางการของสถาบันการพูดหลายแหงในอเมริกา เดล คารเนกี้ ยืนยันวามนุษยทุกคนที่ปฏิบัติตามขอแนะนําในหนังสือเลมดังกลาว สามารถจะเปน นักพูดผูเชี่ยวชาญไดโดยไมจําเปนตองมีพรสวรรคในการพูดแตประการใด เพียงแตตองมีหลักสําคัญ คือ “ตองมีความเชื่อมั่นเรื่องการพูดในตนเอง มีความเห็นอันรอนระอุอยูภายในตน และตองไดฝกหัด พูดมาพอสมควร” หนังสือการพูดในที่ชุมชน ชื่อ “เดล คารเนกี้ ศิลปะการพูดที่มีประสิทธิภาพ กลาวถึง หลักการพูดเพื่อบรรลุผลแหงการเปนนักพูดที่ดีอยางรวดเร็ว 4 ประการคือ 5.1.1 ใหเรียนรูจากประสบการณของผูอื่น 5.1.2 ใหตั้งจุดมุงหมายไวตรงหนา 5.1.3 ใหกําหนดจิตใหมั่นคงไวที่ความสําเร็จ 5.1.4 ใหฝกพูดในทุกโอกาส 5.2. หลวงวิจิตรวาทการ เปนนักพูดที่มีชื่อเสียงของไทยกอนการเปลี่ยนแปลงการปก ครอง ไดกลาวถึงสมบัติของนักพูดที่สามารถนําไปเปนหลักปฏิบัติ สรุปไดดังนี้ 5.2.1. ควรทําตัวของเราใหรูเหตุการณทันสมัยอยูเสมอ 5.2.2. ควรพยายามทองจําสุภาษิต หรือคําพังเพยไวใหมาก ๆ ผูที่จําสุภาษิต ไดมายอมจะมีคําพูดสละสลวยดี
68 5.2.3. พยายามอานหนังสือใหหลากหลาย ใหจําถอยคําที่คมคายใหได หรือใหบันทึกเก็บไว 5.2.4. ใหใชสมาธิ คือ ความคิดแนวแนที่อยูในถอยคําที่พูดและใหเรารูสึก เปนนายตัวเองอยูเสมอ ซึ่งจะสามารถทําอะไรไดทุกอยางจะทําใหคนยิ้ม หรือหัวเราะ หรือปรบมือ เมื่อไรก็ได 5.3. รอยเอก ดร. จิตรจํานง สุภาพ ผูบรรยายวิชาการพูดแบบการทูต เจาของทฤษฎี การพูดระบบทรีซาวนด หรือสามสบาย คือ ฟงสบายหู ดูสบายตา พาสบายใจ ซึ่งมีรูปแบบโครง สรางดังตอไปนี้ ภาพนักศึกษาเอกภาษาไทยรวมกันจัดงานประกวดสุนทรพจนอุดมศึกษาเฉลิมพระเกียรติ ณ อาคาร ดร.ศิโรจน ผลพันธิน ศูนยพัฒนาทุนมนุษย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 22 สิงหาคม 2552)
69 ที่มา (จิตรจํานงค สุภาพ, 2529, หนา 29) โครงสรางทฤษฏี 3 สบาย (The theory of three pleasant speech) ฟงสบายหู วจีสุจริต ถอยคําภาษา เสียง จังหวะการพูด ดูสบายตา บุคลิกภาพ ศิลปะการแสดงการพูด ความสําเร็จของการพูดเบื้องตน พาสบายใจ การเลือกเรื่อง การเตรียมการพูด การจัดระเบียบความคิด การสรางโครงเรื่อง
70 จากรูปแบบโครงสรางของทฤษฎี 3 สบายขางตน รอยเอก ดร.จิตรจํานง สุภาพ ไดสรุปสูตรสําเร็จ ในการพูดไวเปนบันได 13 ขั้นสูการพูดที่ประสบความสําเร็จดังนี้ เตรียมใหพรอม ซักซอมใหดี ทาทีสงา หนาตาใหสุขุม ทักที่ประชุมไมวกวน เริ่มตนใหโนมนาว เรื่องราวใหกระซับ ตาจับที่ผูฟง เสียงดังแตพอดี อยาใหมีเออ-อา ดูเวลาใหพอครบ สรุปจบใหจับใจ ยิ้มแยมแจมใสตลอดการพูด จะเห็นไดวาการศึกษาเคล็ดลับสูความสําเร็จในการพูดของนักพูดที่มีชื่อเสียง จะเปนแนวทางการ ปฏิบัติการพูดของผูสนใจไดเปนอยางดี และผูที่ปรารถนาที่จะเปนนักพูด ที่ประสบความสําเร็จจะตอง ลงมือปฏิบัติทันที เริ่มตนทันที ฝกพูดในทุกโอกาส และพรอมที่จะเผชิญกับอุปสรรคตาง ๆ มุงสูการเปน ยอดนักพูดที่ดี และมีชื่อเสียงในอนาคต 2. ศิลปะการประเมินผลการพูดดวยตนเอง การพูดทุกครั้ง ควรไดรับการประเมินจากตนเอง (ผูพูด) และผูฟง (ถาเปนไปได) ผูพูดที่ ประเมินผลการพูดของตนเองอยางสม่ําเสมอ จะมีการพัฒนาการพูดในทางที่ดี มีความกาวหนา และ ประสบผลสําเร็จ ดังตัวอยางแบบประเมินดังนี้
71 แบบประเมินผลการพูดดวยตนเอง เรื่องที่นําเสนอ............................วันที่.................. /....................../..................... น้ําเสียง ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ความดังเหมาะสม จังหวะการพูด ลีลาเสียงสูง – เสียงต่ํา เสียงเหมาะสมกับเรื่อง ผูฟงประทับใจ สายตา ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต มองผูฟงอยางทั่วถึง ควบคุมผูฟงได ตรึงผูฟงใหติดตามเรื่อง สายตาใหความจริงใจ สีหนาแววตาเหมาะสมกับเรื่อง ภาษา ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ภาษาแสดงจุดประสงค ภาษาแสดงความเชื่อของผูพูด ภาษาเหมาะสมกับเนื้อเรื่อง ภาษาเหมาะสมกับผูฟง ภาษาถูกตองชัดเจน ภาษาเหมาะสมแกกาลเทศะ ขึ้นตนเรื่อง ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต นาสนใจ นาประทับใจ มีความกลมกลืนกับเนื้อหา
72 เนื้อเรื่อง ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ประเด็นชัดเจน วิธีการนาสนใจ วิธีการนาประทับใจ วิธีการหลากหลาย เนื้อหา ถูกตอง มีหลักฐาน เนื้อหาสอดคลองกับวัตถุ ประสงค สรุปจบ ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ประทับใจ นาสนใจ คมคาย ประสบความสําเร็จ การเดินขึ้นสูเวที ทานั่งขณะพูด ทายืนขณะพูด ใชมือประกอบการพูด ทาทางประกอบการพูด ควบคุมสีหนา ทาทาง ควบคุมอารมณ จากที่กลาวมาทั้งหมด จะเห็นวาศาสตรและศิลปะของการพูดมีคุณประโยชนที่สามารถนํา ไปใชในชีวิตจริง ทั้งความรูเกี่ยวกับการพูดในหลากหลายประเภท และรูปแบบ การเตรียมพรอม และ การฝกฝนใหเกิดความชํานาญ เพื่อใหการพูดครั้งนั้นๆ ประสบผลสําเร็จ เปนความภาคภูมิใจของผู พูด และเปนความประทับใจของผูฟงตลอดกาล
73 เอกสารอางอิง กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542. การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กัลยา จงประดิษฐนันท. 2543. ศิลปะการพูดตอที่ชุมชน. กรุงเทพฯ: ยูบอส คอรเปอเรชั่น. กุณฑลีย ไวทยะวนิช. 2545. หลักการพูด. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. กุลวดี พุทธมงคล. 2544. เอกสารประกอบการสอนวิชาภาษาไทย. นครราชสีมา: นิรุตติ์การพิมพ. คณะกรรมการวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2549. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : อออออ สํานักพิมพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. คณาจารยภาควิชาภาษาไทย. 2546. การใชภาษาไทย ๒. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: ออออออ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. คารเนกี้ เดล . 2537. การพูดในที่ชุมชน. แปลโดย อาษา ขอจิตตเมตต. พิมพครั้งที่ 9. ออออออ กรุงเทพฯ: อาษา. จิตรจํานงค สุภาพ. 2530. การพูดระบบการทูต. กรุงเทพฯ: โรงพิมพสุทธิสารการพิมพ. ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน. 2538. MC 231 การพูดในชีวิตประจําวัน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ออออออ รามคําแหง. __________. 2532. การพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพชวนพิมพ. ญานิศา โชติชื่น. 2549. การพูดเพื่อสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการศูนยหนังสือมหาวิทยาลัย ออออออ ราชภัฏสวนดุสิต. __________. 2550. การเขียนภาคนิพนธและสารนิพนธ. กรุงเทพฯ : โครงการศูนยหนังสือ ออออออ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ. 2547. การพูดเพื่อการพัฒนาบุคลิกภาพ. กรุงเทพฯ : เทคนิค 19. ณัฎพงศ เกศมาริษ. 2548. เทคนิคการนําเสนออยางมืออาชีพ. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ออออออ เอ็กซเปอรเน็ท. ถาวร โชติชื่น. 2548. ทอลคโชวอันซีน. “ช็อตเด็ดเกร็ดการพูด”. กรุงเทพฯ: พี.วาทิน พับบลิเคชั่น อออออ จํากัด. __________. 2551. ความสุขความสําเร็จดวย 21 เคล็ดไมลับ. กรุงเทพฯ: ยูแอนดไอ. ถาวร โชติชื่น และเสนห ศรีสุวรรณ. 2533. ทีเด็ดเกร็ดการพูด. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: ออ ออออ บุคแบงก. __________. 2541. ผงชูรสการพูด. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บุคแบงก.
74 ถิรนันท อนวัชศิริวงศ. (2533). การสื่อสารระหวางบุคคล. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพ ฯ : ณ ฌาน. ทองขาว พวงรอดพันธุ. (2537). วาทการศิลปะและหลักการพูดในที่ชุมชน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพ ฯ : ธรรมสภา. นงลักษณ สุทธิวัฒนาพันธ. 2546. กลยุทธการพูดใหประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ: สนุกอานจํากัด. นรินทร องคอินทร. 2549. วาทะชนะใจคน. แปลและเรียบเรียงจาก Give Your Speech, ออออออ Change the world , ผูเขียน : Nick Morgan. กรุงเทพฯ: มิตรภาพการพิมพ และ Vvvvvvv สติวดิโอ จํากัด. พรหมวชิรญาณ, พระ. 2549. พุทธศาสนพิธี. กรุงเทพฯ: วัดยานนาวา. พัชร บัวเพียร. 2536. วาทวิทยา : กลยุทธการพูดอยางมีประสิทธิผล...ในทุกโอกาส. อออออ พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อะเบลส. __________. 2538. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สยามเตชั่นเนอรี่ซัพพลายส. มัลลิกา คณานุรักษ. 2545. เทคนิคการเปนพิธีกรที่ดี. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อออออ โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. วรมน เหรียญสุวรรณและคณะ. 2550. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: ออออออ คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. สมจิต ชิวปรีชา. 2548. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สมชาติ กิจยรรยง. 2548. ศิลปะการพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: ธรรกมลการพิมพ. สมบัติ พรหมเสน. 2545. การพูดเพื่อการประชาสัมพันธ. พิษณุโลก: สถาบันราชภัฏ ออออออ พิบูลสงคราม. สมิต สัชฌุกร. 2547. การพูดตอชุมนุมชน. กรุงเทพฯ: สาธาร. สวนิต ยมาภัย, และถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2535. หลักการพูดขั้นพื้นฐานะสังเขปสาระสําคัญ. พิมพครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : ครีเอทีฟพลับลิชชิ่งจํากัด. สําเนียง มณีกาญจน และสมบัติ จําปาเงิน. 2542. หลักนักพูด. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: อออออ บริษัทเยลโลการพิมพ. เฮลเลอร, โรเบิรต. 2546. สื่อสารชัดเจน. แปลจาก Communicate Cleary. โดยนฤมล หริจันทนะวงศ. กรุงเทพฯ : นานมีบุคสพับลิเคชันส จํากัด.
75 เว็บไซต การพูด (Speaking)[ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/pechburi/marina_wisan/w... การพูดเฉพาะอาชีพ [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.mfu.ac.th/division. การพูดทักษะภาษาไทย [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://e-learning. mfu.ac.th/ mf/u/1001103. 24/8/2549 ชมรมมหาบัณฑิตราม ฯ. การพูดในชีวิตประจําวัน การพูดโทรศัพท [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก www.rubook.com.http://202.28.92.177//mediacenter/uploads/libs/html/774/self ออ 08.html/ ความรูทั่วไปเกี่ยวกับการพูด [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.google.com. ศิลปะการพูดใหประทับใจผูฟง [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.humen.cmu.ac.th/~thai/sompong/speak_ex_rungrote.htm. สมาคมนิสิตเกาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ. ความรูเรื่องสุนทรพจน [ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก www.chula – alimni.com e-mail:office@chula- alemni.com หลักการพูดที่ดี [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.tmr.ac.th/4-2/2_003/title4.html(15/8/25550) ---------------------------------------------
บทที่ 3 ศาสตรและศิลปะของการอาน ในการดําเนินชีวิตของมนุษยสิ่งสําคัญประการหนึ่งคือ มนุษยตองเรียนรูสิ่งตางๆ รอบตนเอง เพื่อนํามาประยุกตใชในการดําเนินชีวิต เพื่อการปรับตัวเขากับสิ่งแวดลอมไดอยางรูเทาทัน ตามความ เปลี่ยนแปลง ตามธรรมชาติ ตามความเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากความกาวหนาทางเทคโนโลยี ความรู ขาวสารขอมูลตางๆ จึงถูกบันทึกเปนลายลักษณอักษร เพื่อใหสะดวกตอการสืบคนขอมูลตอไปการอาน จึงเปนทักษะสําคัญประการหนึ่งที่ใชเปนเครื่องมือในการสื่อสาร เรียนรู แสวงหาคําตอบ ทําใหสามารถ ติดตามความเปลี่ยนแปลงสังคมโลกไดดวยตนเองตามความตองการ ตามความสนใจ และตามอาชีพ ไดในเวลาที่เหมาะสม ความหมายของการอาน หนังสือ คือ เปนคลังแหงความรูที่ยิ่งใหญ คํากลาวนี้มีความหมายลึกซึ้ง เพราะการอานจะชวย ตอบคําถามในเรื่องที่อยากรูทุกเรื่อง การอานจึงเปนพฤติกรรมสําคัญตอชีวิตของทุกคนที่ควรกระทํา เปนกิจวัตร เพื่อการพัฒนาและเสริมสรางความรูใหแกตนเองตลอดเวลา คนที่ปฏิเสธการอานหนังสือ คือ คนที่ไมพัฒนาตนเอง แตคนที่อานหนังสือเปนประจํา คือ คนที่พรอมเสมอสําหรับ การพัฒนาตนเอง การอานจึงจําเปนสิ่งสําคัญในการพัฒนาตนเองของทุกคน ดังคํากลาวของดอโรธี ดี บิลลิงตัน (อางถึงในวิทยากร เชียงกูล: 53) โดยนําเสนอแนวคิดกระตุนใหผูอานเห็นความสําคัญของการอานกับ การเรียนรู สิ่งที่เรารูวันนี้ จะลาสมัยในวันพรุงนี้ ถาเราหยุดการเรียนรู เราจะหยุดอยูกับที่ ดอโรธี ดี บิลลิงตัน พัฒจิรา จันทรดํา (2547: 11) ใหความหมายของการอานโดยสรุปวา การอาน หมายถึง การใช สายตาสังเกตตัวหนังสือ ออกเสียงตรงกับคําที่อาน รูจักสวนประกอบของคํา สามารถแปลความหมาย คําได และนําขอคิดจากการอานไปใชประโยชนได
76 สุพรรณี วราทร (2545: 3-4) กลาวถึง ความหมายของการอานโดยสรุปไววา การอานคือพฤติ กรรมที่เกี่ยวของกับการรับรูสัญลักษณตามตัวอักษร ซึ่งเปนตัวกระตุนใหผูอานระลึกถึงความหมายจาก ประสบการณที่สะสมไว และยังเกี่ยวของกับการสรางความหมายใหม โดยการประสานสิ่งที่อานกับ ความคิดตางๆ ที่ผูอานมีอยู มีการนําเอาความรู ประสบการณที่มีอยูเดิมมาชวยทําความเขาใจ ตีความ ประเมินคาสารที่อาน การอานไมใชความสามารถตามธรรมชาติ แตเกิดจากการฝกฝน ผูที่ไดรับ การฝกฝนมาก จะมีความสามารถในการอานสูง การใชกลวิธีในการอานเหมาะสมกับสารที่อานและ ความมุงหมายในการอาน เรียกวา “อานเปน” ซึ่งจะชวยใหประโยชนจากการอานเต็มที่ เทากับเปน การอานอยางมีประสิทธิภาพ ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร (2544: 2) ใหความหมายของการอานโดยสรุปไววา การอานเปน การแปลความหมายของตัวอักษรออกมาเปนความคิด แลวจึงนําความคิดนั้นไปใชประโยชน และหัวใจ ของการอานอยูที่การเขาใจความหมายของคํา ดังนั้นการอานจึงหมายถึง การทําความเขาใจถอยคํา สํานวนในงานเขียนตามที่ผูเขียนตองการ จะสื่อสาร ซึ่งผูอานจะไดรับทั้งความรู ความคิด ประสบการณที่ผูเขียนที่ถายทอดไวเปนตัวอักษร และ สิ่งสําคัญที่ผูอานจะตองทําความเขาใจ คือ ความหมายของคําโดยตรง ความหมายของคําตามนัย จุด มุงหมายในการอาน เจตนาและแนวคิดของผูเขียน อีกทั้งผูอานจะตองนําประโยชนที่ไดจากการอานไป ใชพัฒนาตนเองในดานตาง ๆ ความสําคัญของการอาน การอานมีความสําคัญเปนทักษะที่ควรปลูกฝงใหแกเด็กและทุกคน ใหสามารถใชการอาน เพื่อพัฒนาตนเอง แสวงหาขอมูลไดดวยตนเอง ชวยพัฒนาความรู ความสามารถ ความคิดสรางสรรค สงเสริมจินตนาการ ชวยสงเสริมทักษะในการพูดการเขียนใหดีขึ้น ทําใหเปนคนที่รอบรู มีขอมูลที่ทันสมัย ตลอดเวลา และเปนการใชเวลาวางที่มีประโยชนอยางยิ่ง เพราะทุกชีวิตที่เกิดมาจะตองผานกระบวนการ เรียนรูเรื่องราวตาง ๆ หนังสือจะเปนครูที่ชวยใหทุกคนเรียนรูสิ่งตาง ๆ ที่เปนประโยชน ทั้งในดานการ ดําเนินชีวิตประจําวัน ดานการศึกษา ดานการอาชีพ ดานประสบการณ มีแนวความคิดในสิ่งถูกตอง เหมาะสมตามวิถีชีวิตของคนในสังคม สังคมแหง การอานจึงเปนสังคมแหงการเรียนรูตลอดชีวิต
77 องคประกอบการอาน สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน (2539: 12) กลาวถึง กระบวนการอานโดยสรุปไววา การอานเปนกระบวนการตอเนื่องดุจลูกโซมีองคประกอบ 5 สวน คือผูอาน เปนผูแสดงพฤติกรรม ในการอานเปนสิ่งสําคัญเริ่มตนในการอาน หนังสือหรือตัวอักษร เปนสื่อกลางใหเขาใจความรู ความคิดที่ปรากฏในงานเขียนนั้น ถาผูอาน อานไมออก ก็จะไมเขาใจสิ่งที่อาน 1. การเขาใจความหมาย ถาผูอานสามารถอานออก แตถาไมเขาใจความหมาย ก็ยอมเกิด ปญหาแตถาผูอานมีความเขาใจความหมาย การจึงจะดําเนินตอไป 2. การเลือกความหมาย คําบางคําในภาษาไทยมีหลายความหมาย หรือเมื่อนําคํามาอยูใน ประโยค อาจทําใหความหมายเปลี่ยนแปลง หรือมีนัยของคําแอบแฝงอยู ผูอานตองสามารถเลือกความ หมายที่เหมาะสมกับขอความได 3. การนําไปใช เปนขั้นตอนสุดทายที่ผูอานจะนําเอาความรูที่ไดรับจากการอานนําไปใช ประโยชนในการดําเนินชีวิตตามความเหมาะสมตอไป ดังแผนภาพกระบวนการอานตอไปนี้ ผูอาน ตัวอักษร เขาใจความหมาย เลือกความหมายที่ถูกตอง การนําไปใช การอานอยางมีประสิทธิภาพ หมายถึง การอานที่ผูอานสามารถเขาใจสาระสําคัญ เขาใจจุด ประสงคของผูเขียน และมีอัตราความเร็วในการอาน โดยการใชเวลานอยที่สุดในการอานแตละครั้ง การพัฒนาตนเองเปนผูอานอยางมีประสิทธิภาพ ในการพัฒนาตนเองเพื่อเปนผูมีประสิทธิภาพในการอานจะประกอบไปดวย 3 สิ่งสําคัญ ไดแก การเปนผูอานที่ดี การมีความพรอมในการอาน และการมีทักษะมีการอาน 1. การเปนผูอานที่ดี หมายถึง เปนผูมีพฤติกรรมการอานที่ดีในดานรางกาย การใชสายตา และการมีอุปนิสัยการอานที่ดี 1.1 ลักษณะการอานที่ถูกตอง ตองนั่งตัวตรง สิ่งที่อานอยูหางจากสายตาประมาณ 30 เซนติเมตร ไมอานออกเสียงหรือขยับปาก ไมเอานิ้วชี้ตามขอความในแตละบรรทัด เมื่ออานไดประมาณ 40 ถึง 60 นาที ควรพักสายตาประมาณ 10 นาที และการใชสายตาในการอาน ที่ถูกตองคือ ตองใช การกวาดสายตาไปตามขอความที่อาน
78 1.2 นิสัยการอานที่ดี ผูอานควรฝกตนเองใหเปนผูมีความกระตือรือรน มีความตองการ ที่จะอาน สามารถอานหนังสือไดทุกประเภท มีวิจารณญาณในการเลือกสรรสิ่งพิมพที่จะอาน นอกจากนี้ ผูที่มีนิสัยในการอานที่ดีควรเปนผูที่อานหนังสืออยางสม่ําเสมอ อานทุกวันอยางนอยวันละ 15 นาที 2. การมีความพรอมในการอาน ผูอานที่เปนผูใหญจะมีความตื่นตัวตอขอเท็จจริงและความ คิดใหมๆ มีความอยากรูในเรื่องตางๆ จึงตองการอานสิ่งที่ไมรู และขยายความสิ่งที่รูใหลึกซึ้งมากขึ้น ความพรอมในการอานพิจารณาจากคุณสมบัติ 4 ประการ 2.1 ความคิดเชิงวิพากษ (Critical Thinking) ผูอานที่มีความพรอมจะสามารถประมวลขอ เท็จจริงที่อานพบเชื่อมโยงกับสิ่งที่มีความรูอยูเดิม หรือวิเคราะห ประเมิน สังเคราะหความรูใหมได 2.2 การรับรู (Preception) ผูอานสามารถทําความเขาใจสารที่อานไดถูกตองโดยใชความรู และประสบการณเดิม ทําใหเกิดความเขาใจสิ่งที่อานได สามารถใชจินตนาการคนหาสิ่งที่ผูเขียนเสนอ ในงานเขียนได สามารถแสดงความคิดเห็นในประเด็นที่คลอยตามหรือขัดแยงได 2.3 การรูจักตนเอง (Self insight) หมายถึง ผูอานเกิดการยอมรับสภาพตนเองตามจริง ในเรื่องการอาน เชน การอานชา อคติตอสารที่อาน แตพรอมที่จะแกไขตนเอง 2.4 การมีเปาหมายความสนใจ (Focus of Interest) ผูอานที่มีความพรอมในการอาน ตองมีเปาหมายในการอานในแตละครั้งของตน เชน จะตองอานหนังสือเลมนี้ใหจบภายใน 3 วัน การมีเปาหมายจะทําใหผูอานเกิดความตั้งใยที่ทําใหสําเร็จ 3. การมีทักษะมีการอาน หมายถึง การที่ผูอานมีความชํานาญในการอานเปนพิเศษ ทักษะพื้น ฐานการอานที่สําคัญไดแก การอานเร็ว การอานเขาใจและการอานใหจํา 3.1 การอานเร็ว หมายถึง การอานที่ผูอานใชเวลานอยแตสามารถเขาใจและรับรูสารที่อานได อัตราความเร็วในการอานปกติ คือ อานนาทีละ 200 คํา ดังนั้นถาผูอานสามารถอานไดมากกวา 200 คํา จึงหมายความวาเปนผูอานเร็ว 3.2 การอานเขาใจ ผูอานตองมีความตั้งใจมีสมาธิที่จะอาน มีความเขาใจคําศัพท สํานวนภาษา และถามีประสบการณในสิ่งที่อานจะชวยทําใหเขาใจสิ่งที่อานไดเร็วขึ้น 3.3 การอานใหจํา ในการอานสารที่เปนความรูเชิงวิชาการ ผูอานตองจัดลําดับเรื่องที่อาน สรางหลักในการจํา โดยอาจจัดทําเปนแผนภูมิความคิดของตนเอง สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน ( 2548: 15-16) กลาวถึง พื้นฐานของการอานดี ไววา ตองมีความรูเชิงภาษา ทั้งในดานสํานวนภาษาทั่วๆ ไป และคําเฉพาะเรื่อง นอกจากนี้ยังควรมี ความรูในดานตางๆ ดังนี้
79 1. รูจักสวนตางๆของหนังสือวาสวนไหนมีความสําคัญอยางไร 2. รูจักวิธีอานหนังสืออยางถูกตอง รูวาหนังสือประเภทใด ควรอานอยางไร มีกลวิธี อยางไรจึงจะไดความรูโดยเร็วและประหยัด 3. รูจักเลือกหนังสืออาน รูวาหนังสือใดดี ไมดี ควรอาน ไมควรอาน หนังสือใดอานแลว คุมกับเวลาที่เสียไปหรือไม 4. รูจักแหลงของหนังสือ ควรรูวาหนังสือประเภทใดอยูที่ไหน ถาจะใหดียิ่งขึ้น ควรรูวา ความรูที่เราตองการนั้นควรคนหาไดจากหนังสือเรื่องอะไร และหนังสือนั้นมีอยูที่ใด พฤติกรรมพื้นฐานในการอาน จากกระบวนการอานขางตน ผูที่มีพฤติกรรมในการอานแลวเกิดผลดีตอตนเองขึ้นอยูกับพฤติ กรรมพื้นฐาน 3 ประการ คือ 1. การแปลความ คือ การทําความเขาใจความหมายของคําอยางถูกตอง โดยที่ผูอานตอง มีความเขาใจในบริบทของภาษา ซึ่งหมายถึงขอความที่แวดลอมอยูในประโยค ทั้งนี้เนื่องจากคําใน ภาษาไทยบางคํามีความหมายมากกวาหนึ่งความหมาย การที่จะเลือกความหมายของคําใหถูกตอง ตามที่ผูเขียนตองการนั้น ผูอานจะตองพิจารณาจากเนื้อความ ในประโยคทั้งหมด หรือประโยคที่แวดลอม จากนั้นจึงจะสามารถเลือกความหมายของคําไดอยางถูกตอง 2. การตีความ คือ การเขาใจความหมายคําอยางลึกซึ้ง ตามเนื้อความในประโยค เวลาอาน หนังสืออาจจะพบสํานวนโวหาร สุภาษิต คําพังเพยตาง ๆ ทั้งสํานวนในอดีต และสํานวน ในปจจุบัน ผูอานจะตองเขาใจความหมายของสํานวนดังกลาว เขาใจจุดมุงหมายของผูเขียน มองเห็นทัศนะของผู เขียน เขาใจสภาพสังคมในชวงเวลาที่เปนเหตุการณในหนังสือ สิ่งเหลานี้จะชวยใหผูอานมีความเขาใจ เรื่องราวที่อานดีขึ้น 3. การขยายความ คือ การนําความรู ความคิด ความเขาใจที่ไดจากการอานไปคิดตอเนื่อง มีการเชื่อมโยงกับประสบการณเดิม อธิบายเพิ่มเติมใหเกิดความรูยิ่งขึ้น การขยายความโดยการคิด ในมุมมองทัศนะใหมๆ เพิ่มเติมออกไป จะชวยทําใหผูอานฝกการเปนผูคิดอยูเสมอ และจดจํานําสิ่งที่ อานไปใชประโยชนตอไปได สมบัติ จําปาเงินและสําเนียง มณีกาญจน (2548: 15) ไดสรุปพฤติ กรรมการอานพื้นฐาน 3 ประการดังกลาว นั่นคือ การอานใหรูจริง (ถูกตอง) การอานใหรูกวาง (ลึกซึ้ง) การอานใหรูจนนําไปใชได (ตามประสงค)
80 จุดมุงหมายในการอาน ในการอานผูอานจะมีจุดมุงหมายในการอานแตกตางกันไป ตามความตองการเฉพาะบุคคล ซึ่งมีผลตอการเลือกสิ่งพิมพที่จะอาน เหตุผลในการอานของแตละบุคคลก็จะตอบสนองความตองการ เฉพาะบุคคลดวยเชนกัน จุดมุงหมายในการอานแบงเปนประเภทตางๆ ดังนี้ 1. อานเพื่อศึกษาหาความรู เปนการอานที่ผูอานตองการที่จะเสริมสรางความรูในเรื่องที่ ตนเองสนใจหรือตองการความรูอยางลึกซึ้งในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เพื่อประโยชนทางการศึกษาหรือการพัฒนา ตนเองทางดานอาชีพ 2. อานเพื่อรับรูขาวสาร เปนการอานที่ผูอานตองการรับรูเหตุการณที่เกิดขึ้นในโลกและสังคม ทําใหเปนคนทันสมัยทันตอเหตุการณ รอบรูเรื่องราวตาง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมของตนและสังคมโลก ดัง นั้นผูอานจะตองอานใหเปนประจําทุกวัน เชน การอานหนังสือพิมพ วารสาร นิตยสาร ฯลฯ 3. อานเพื่อความบันเทิง เปนการอานที่ผูอานตองการความสุข ความสนุกสนานเพลิดเพลิน ในการอาน เชน การอานนวนิยาย เรื่องสั้น การตูน นิตยสาร ฯลฯ ตามรสนิยมของผูอาน การอาน ตามจุดมุงหมายนี้จึงเปนการใชเวลาวางที่มีประโยชนมาก และจะชวยเสริมสรางนิสัยรักการอานได 4. อานเพื่อผอนคลาย การอานเพื่อผอนคลายเปนการอานที่จะชวยใหผูอานเกิดความรูสึก ที่ดีขึ้นในบางครั้งการดําเนินชีวิตของคนเราอาจพบปญหา อุปสรรค ทําใหเราทอถอย ขาดกําลังใจ จนบางครั้งอาจจะตัดสินใจในทางที่ไมถูกตอง การอานหนังสือที่มีขอคิดที่ดี จะชวยเสริมสรางกําลังใจ ทําใหผูอานมีจิตใจดีขึ้น เกิดกําลังใจ มีสติในการแกปญหา 5. อานเพื่อความตองการอื่นๆ เปนการอานที่ผูอานตองการหาคําตอบในสิ่งที่อยากรู เชน เมื่อตองการเสริมสรางบุคลิกภาพของตนเอง จะตองอานหนังสือเกี่ยวกับมารยาทในสังคมหรือเมื่อ ตองการเดินทางไปทองเที่ยวในสถานที่ตางๆ ก็เลือกที่จะอานสารคดีการทองเที่ยว เพื่อเตรียมตัวให พรอม ในการเดินทาง ในการอานผูอานจึงควรตั้งจุดประสงคแตละครั้งวา ตองการอะไร เพื่อที่จะได เลือกหนังสือไดตรงตามความตองการ กลวิธีในการอาน การที่จะอานเรื่องราวตางๆ ใหเกิดความเขาใจถองแท จําเปนที่จะตองมีวิธีการอานที่เหมาะสม ที่จะชวยใหผูอานไดรับประโยชนสูงสุดจากการอาน กระบวนการอาน ไดแก การอานจับใจความสําคัญ ซึ่งเปนพื้นฐานของการอาน การอานตีความซึ่งเกี่ยวกับการทําความเขาใจสารหรือเจตนาของผูเขียน การอานสรุปความซึ่งจะเปนประโยชนแกผูอานในการอานสารที่มีขนาดยาว และตองการสรุปสาระสําคัญ
81 อยางสั้นที่สุด กระบวนการอานจึงเปนเหมือนหนทางที่จะชวยใหผูอานประสบความสําเร็จในการอานได อยางรวดเร็ว ถาผูอานฝกฝนจนเกิดทักษะเชี่ยวชาญ ก็จะชวยใหเปน ผูมีประสิทธิภาพในการอาน ดังที่พันธุทิพา หลาบเลิศบุญ (2535: 46) กลาวถึงหลักในการอานหนังสือเปนไวโดยสรุปวา ผูที่อาน หนังสือเปน เมื่อไดอานเรื่องราวตาง ๆ ตองอานไดอยางรวดเร็ว เขาใจเรื่องราวตาง ๆ อยางถูกตอง จับใจความได เขาใจอารมณ จุดประสงค ทัศนคติของผูเขียน สามารถแสดงความคิดเห็นตอสิ่งที่อาน ในประเด็นที่นาสนใจได และไดอรรถรสจากการอาน กลวิธีการอาน มีดังนี้ 1. การอานจับใจความสําคัญ เปนการอานระดับตน เปนพื้นฐานที่สําคัญยิ่งของการอาน หนังสือทุกประเภท เพราะไมวาเราจะอานหนังสือหรือสิ่งพิมพประเภทใด เราก็จําเปนที่จะตองใช การอานจับใจความเพื่อหาสาระสําคัญของสิ่งที่อานเสมอ ในแตละงานเขียนจะมีขอความหลายยอหนา ในแตละยอหนาก็จะมีใจความสําคัญปรากฏอยู อาจจะเปนประโยคที่อยูตนขอความหรือเปนประโยค อยูกลางขอความ หรือเปนประโยคอยูทายขอความ หรือเปนการอานจับใจความที่ผูอานใชการอานสรุป จากเนื้อความทั้งหมด แลวเขียนเปนขอความที่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดดวยตัวผูอานเองโดยปกติแตละ ยอหนาจะประกอบดวย 2 สวน คือ ใจความสําคัญและรายละเอียด 1.1 ความหมายของการอานจับใจความสําคัญ จุไรรัตน ลักษณะศิริ (2547: 42) กลาวถึง ความหมายของการอานจับใจความสําคัญ ไวโดยสรุปวา การอานจับใจความสําคัญ หมายถึง การจับประเด็นหลักหรือสาระสําคัญของเรื่องที่อาน ใหไดวา ผูเขียนตองการสงสารหรือใหขอคิดเห็นอะไรเปนสําคัญ นอกจากนี้การอานจับใจความสําคัญ เปนการอานเบื้องตนที่ผูอานจะตองอานแบบคราวๆ เพื่อใหไดขอมูลและขอคิดเห็นของผูเขียนเปนการ อานเพื่อหาขอมูลรายละเอียดตางๆ และทําความเขาใจเรื่องราวใหถูกตองกอนจะแสดงความคิดเห็น วิพากษวิจารณตอไป 1.2 ลักษณะของใจความสําคัญ มีดังนี้ 1.2.1 เปนขอความที่ทําหนาที่ครอบคลุมเนื้อหา หรือยอหนานั้นๆ ขอความสวนที่เหลือ คือ รายละเอียดหรือสวนขยาย 1.2.2 ในแตละยอหนา มักจะมีใจความสําคัญเพียงประเด็นเดียว 1.2.3 ใจความสําคัญอาจเปนประโยคความเดียว หรือเปนเพียงใจความแฝง ผูอาน ตองสรุปเปนสาระสําคัญออกมาเอง 1.3 พฤติกรรมของผูมีทักษะอานจับใจความสําคัญ หากเราจะพิจารณาวา ผูอานมีทักษะ ในการอานจับใจความสําคัญอยางไร จะสามารถสังเกตไดจากพฤติกรรมตาง ๆ ดังนี้ 1.3.1 สามารถบอกชื่อหนังสือหรือชื่องานเขียน ชื่อผูแตง ไดอยางถูกตอง 1.3.2 สามารถบอกลําดับเหตุการณไดอยางถูกตอง
82 1.3.3 สามารถบอกรายละเอียดสําคัญ ๆ ได 1.3.4 สามารถแยกแยะขอเท็จจริงและความคิดเห็นในยอหนาได 1.3.5 สามารถยกตัวอยางจากเรื่องที่อานได 1.3.6 สามารถบอกใจความสําคัญ และสวนขยายได 1.3.7 สามารถสรุปสาระสําคัญจากสิ่งที่อานได 1.4 ปจจัยที่มีผลตอการอานจับใจความสําคัญ สิ่งสําคัญที่จะชวยใหผูอานมีความเขาใจ เนื้อหาไดอยางรวดเร็วคือ ประสบการณของผูอานในดานตางๆ ซึ่ง จุไรรัตน ลักษณะศิริ (2547: 42 - 43) ไดเสนอแนวคิดปจจัยที่มีผลตอการอานจับใจความสําคัญโดยสรุปวา 1.4.1 ประสบการณดานการอาน ถาผูอานมีประสบการณในการอานมาก ชอบที่จะ ใชเวลาวางในการอานหนังสือ จะมีอัตราความเร็วในการอานสูง ซึ่งหมายถึงการใชเวลาในการอานนอย แตสามารถอานไดจํานวนหลายหนา ประสบการณดานการอานนี้จะ ชวยทําใหมีทักษะในการอาน 1.4.2 ประสบการณเกี่ยวกับขอมูล และเรื่องราวที่อาน ถาผูอานมีความรูเกี่ยวกับเรื่อง ราวที่อานหรือมีประสบการณโดยตรงเกี่ยวกับเรื่องที่อานจะชวยทําใหผูอานเขาใจเรื่องราวที่อานไดดี และชวยในการจับใจความ ไดรวดเร็ว 1.4.3 ประสบการณดานภาษาและการใชภาษา ผูอานที่มีความรูเกี่ยวกับความหมาย ของคําทั้งโดยตรงและโดยนัยสํานวนตาง ๆ คําสแลง คําสัญลักษณ จะชวยใหจับใจความไดดี แตถา ไมรูความหมายของคํา สํานวน จะทําใหอานชา ตีความไมตรงประเด็น จับใจความไมครบถวน 1.4.4 ประสบการณดานความคิด ถาผูอานเปนผูที่ชอบคิดหาเหตุผล ตั้งคําถามใน การอานอยูเสมอ ๆ จะทําใหเปนผูมีความคิดกวางไกลและลึกซึ้ง จะชวยทําใหเขาใจเรื่องที่อานไดรวดเร็ว สามารถเขาใจเรื่องราวที่ซับซอนไดอยางงาย 1.5 วิธีการอานจับใจความสําคัญ การอานจับใจความสําคัญ มีขั้นตอนปฏิบัติ ดังนี้ 1.5.1 ผูอานตองอานขอความในยอหนาในแตละยอหนา เพื่อใหทราบวาเปนเรื่องราว เกี่ยวกับอะไร และอาจจะพิจารณาจากชื่อเรื่องที่มักจะแสดงแนวคิดสําคัญของเรื่องประกอบดวย การอานจับใจความทั้งหมดหรือทั้งเรื่องจึงเปนการอานที่ผูอานจะมองเห็นหรือเขาใจเรื่องราวทั้งหมด 1.5.2 ผูอานจะอานเรื่องทีละยอหนาเพื่อจับใจความสําคัญแตละยอหนาซึ่งจะประกอบ ดวย 2 สวน คือ ใจความสําคัญและสวนขยายหรือรายละเอียด
83 ใจความสําคัญ หรือ Main ideas หมายถึง เนื้อความหรือขอความ ที่ครอบคลุมเนื้อหายอหนานั้นๆ รายละเอียด หรือสวนขยาย หรือพลความ หรือ Details เปนการขยาย ใจความสําคัญ อาจจะเปนการยกตัวอยาง ตัวเลข สถิติ เหตุผล การใหรายละเอียด การเปรียบเทียบ ฯลฯ ที่จะชวยทําให ผูอานเขาใจใจความสําคัญไดดีขึ้น ตัวอยางที่ 1 นพ.การุณ เมฆานนทชัย และนพ.สิทธิพร อรพิน สองแพทยศัลยกรรมออรโธปดิกส แหงโรงพยาบาลบํารุงราษฎรประสบความสําเร็จจากการผาตัดเพิ่มความสูงใหแก นายวูอัน กวน ถือไดวาเปนการผาตัดเพิ่มความสูงครั้งแรกของเอเชีย การผาตัดใหกับนายวูอัน กวน ชายวัย 38 ป เชื้อชาติเวียดนาม-ฝรั่งเศส แพทยไทย ใชเทคโนโลยีที่เรียกวา “FitboneSurgery” ซึ่งเปนเทคโนโลยีที่ถูกคนพบโดย นพ.อาร บอมการท แพทยผูเชี่ยวชาญดานออรโธปดิกส Ludwing Maximilians University Hospital เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมันนี วิธีนี้ทําไดทั้งกระดูกชวงบนเหนือเขาและกระดูกหนาแขงโดย ตัดกระดูกใหขาดจากกัน แลวสอดแทงโลหะพิเศษเขาไปในโพรงกระดูก แลวเชื่อมโลหะที่สอด เขาไปกับอุปกรณรับคลื่นแมเหล็กไฟฟาทิ่อุปกรณรับคลื่นใตผิวหนังเพื่อใหเฟองในแทงโลหะ ยืดออกไดวันละ1 มิลลิเมตร หรือเดือนละ 3 เซนติเมตร และสามารถยืดไดมากที่สุด 6 เซนติ- เมตรเมื่อไดความสูงอยางที่ตองการแลวผูปวยจะตองพักฟน ไมต่ํากวา 3 เดือน แลวจึงผาตัด อีกขางได สรุปวากวาจะสูงได 6 เซนติเมตร จะตองใชเวลาถึง 10 เดือนคุมหรือไมคุมลองคิดดู ที่มา (Young Traveller, 2544: 18) ความคิดสําคัญของยอหนา คือ นายแพทยไทยประสบความสําเร็จการผาตัดเพิ่มความ สูงที่เรียกวา “Fitbone Surgery”
84 ตัวอยางที่ 2 ผลกลวยเมื่อยังดิบอยูเปลือกจะมีสีเขียว พอสุกเปลือกจะเปลี่ยนเปน เหลืองสวยเนื้อนิ่มละมุน หอมหวาน อุดมไปดวยคุณคาทางโภชนาการตํารายา บางขนานยังใชกลวยเปนยารักษาอาการไมสบายบางชนิด เชน กลวยดิบกินแก ทองเสียไดชะงัด แตนาแปลกที่เรากลับกินกลวยสุกเปนยาระบายแกทองผูกได นับวา กลวยมีคุณประโยชนมากมายจริงๆ ด ที่มา (เมตไตรย ศรีทอง, 2546: 55) ความคิดสําคัญของยอหนา คือ กลวยมีคุณประโยชนมาก ตัวอยางที่ 3 “เช็งเมง” เปนธรรมเนียมการไหวบรรพบุรุษที่ฮวงซุย ในชวงเดือน 3 ของจีน โดยกําหนดจากปหนึ่งแบงเวลาเปน 24 ชวง เดือนหนึ่งมี 2 ชวง การไหว เช็งเมง ถือเอาของเดือน 3 เปนชวงเวลาของการไหว ธรรมเนียมนี้มีผูรูเลาวา ไดสืบทอดตอกันมาประมาณ 3,800 ปแลว โดยคนจีนในไทยนิยมไหว ในวันที่ 5 เมษายน ซึ่งตกอยูในชวงเดือน 3 ของจีน ที่มา จิตรา กอนันทเกียรติ (2539: 55) ใจความสําคัญของยอหนา คือ “เช็งเมง” เปนธรรมเนียมการไหวบรรพบุรุษที่ฮวงซุยรายละเอียด หรือสวนขยาย มี 3 สวน ไดแก 1. ชวงเวลาในการทําพิธีเช็งเมงของคนจีน 2. ชวงเวลาในการทําพิธีเช็งเมงของคนจีนในประเทศไทย 3. ความเกาแกของพิธีเช็งเมง
85 ตัวอยางที่ 4 พัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค ( A Creative Reading Skill) หมายถึงการฝกใหรูจักคิด แสดงความคิดเห็น แสดงความรูสึก นึกคิดตอเรื่องที่อานหนังสือ ประกอบทุกๆ วิชาควรสงเสริมและใหโอกาสเด็กไดแสดงความคิดเห็น ความรูสึกตอเรื่อง ที่อานมากกวาการมุงหมายทบทวนขอมูลตาง ๆ ที่จําไดหรือเขาใจ ตัวอยางคือ 1. ใหนักเรียนอานหนังสือ บทความ แลวแสดงความคิดเห็นและแสดง ความรูสึกตอสิ่งที่อาน 2. ใหนักเรียนอานแบบผาน ๆ (Scan) จากหนังสือหรือบทความแลวหัด แสดงความรูสึกนึกคิดของตนในขณะนั้น 3. ใหลําดับรายการที่เปนความรู ขอมูลบางรายการที่คิด และรูสึกจากเรื่อง ซึ่งอาจรวมถึงการคาดคะเนเรื่องราวก็เปนไปได 4. เลือกเหตุการณที่นาสนใจจากหนังสือพิมพแลวใหนักเรียนแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับเหตุการณไดหลายๆ คําถาม แลวพยายามหาคําตอบดวยการคนควาหาขอมูล ตอไปเกี่ยวกับเหตุการณ ที่มา (อารี พันธมณี, 2545: 157) ใจความสําคัญของยอหนา คือ การพัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค (A Creative Reading Skill) หมายถึง การฝกใหผูอานรูจักคิดแสดงความคิดเห็นตอเรื่องที่อาน รายละเอียดหรือ สวนขยาย คือ วิธีการสงเสริมใหเด็กมีการพัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค 2. การอานสรุปความ การอานสรุปความเปนกระบวนการตอจากการอานจับใจความสําคัญ ในบางครั้ง สารที่อานมีรายละเอียดจํานวนมาก ผูอานจะใชการอานที่ประมวลเนื้อหาสาระทั้งหมดแลว สรุปสาระสําคัญอยางสั้นที่สุด ผูอานจะตองตั้งคําถามกับตนเองในประเด็นตางๆ ดังนี้ ใคร (Who) ทําอะไร (What) ที่ไหน (Where) เมื่อไหร (When) ทําไม (Why) อยางไร (How)
86 การอานสรุปความเปนสิ่งจําเปนในการอาน เพราะถาเปนขอความขนาดยาวจะตองมีการสรุป เพื่อใหไดสาระสําคัญของสิ่งที่อาน หรือการสรุปแนวคิดสําคัญของงานเขียนนั้น ๆ ถาอานแลวสรุปไมได นั่นหมายถึงความลมเหลวในการอาน 3. การอานตีความ สํานวนภาษาที่ปรากฏในงานเขียน การตั้งชื่อเรื่อง อาจจะใชคําที่มีความ หมายตรงหรือการใชคําที่มีความหมายลึกซึ้ง จําเปนตองใชการอานตีความ ซึ่งหมายถึง การอธิบายความ หมายที่ซอนเรน และขยายความไดชัดเจนยิ่งขึ้น โดยผูอานจะสามารถอธิบายสิ่งที่อานไดอยางดี โดย ใชประสบการณของผูอานมาทําความเขาใจ 3.1 หลักในการอานตีความ มีขั้นตอน ดังนี้ 3.1.1 อานเรื่องที่จะตีความใหละเอียด และสรุปเรื่องตามความเขาใจของผูอาน 3.1.2 ตีความคําสัญลักษณที่ปรากฏในงานเขียน 3.1.3 ทําความเขาใจถอยคํา โดยใชความเขาใจในบริบท (Context ) เพื่อหาความ หมายของคํา 3.1.4 ในการตีความมีทั้งการตีความในเนื้อหา และการตีความในน้ําเสียง ผูอาน ตองใชความคิดพิจารณาใหเขาใจ ตัวอยางที่ 5 เปนอาจารยวันเดียว เทากับเปนอาจารยชั่วชีวิต (สํานวนจีน) ตีความเนื้อหา การเปนครูหรือเปนอาจารยใหแกลูกศิษยแมเพียงวันเดียว เปนบุญคุณ ที่ยิ่งใหญ ตองทดแทนบุญคุณตราบชั่วชีวิต ตีความน้ําเสียง ยกยองครู หรืออาจารยดวยความสํานึกในบุญคุณ
87 ตัวอยางที่ 6 มิตรภาพเริ่มตนดวยรอยยิ้ม แตร่ําลาดวยหยาดน้ําตา Relationship always starts with smiles but leaves only tears when become declined ที่มา (พรชัย แสนยะมูล, 2545: 11) ตีความเนื้อหา มิตรภาพใหทั้งความสุขและความเศรา ตีความน้ําเสียง ผูเขียนมีความเขาใจธรรมชาติของการเริ่มตนจะเปนความสุข และจบลงดวยความเศรา 4. การอานขยายความ คือ การอธิบายเพิ่มเติมใหละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้นหลังจากการตีความ โดยใชประสบการณเดิมของตนเอง การขยายความเปนการฝกการหาเหตุผลมาอธิบายสนับสนุนหรือ คัดคาน หรือมีการยกตัวอยางอางอิงเปรียบเทียบทําใหเรื่องราวที่อานมีมุมมองหลากหลาย ตัวอยางที่ 7 คลื่นลมทําใหทะเลสวย อุปสรรคทําใหชีวิตงาม บุคคลจึงไมควรยอมแพ เมื่อพบอุปสรรค ที่มา สุขพัฒน ทองเพ็ง (2543: 42) ขอความนี้ใหขอคิดวา อุปสรรคที่เขามาในชีวิตคือสิ่งที่จะชวยทําใหเราเขมแข็งเพราะอุปสรรค จะเปนประสบการณที่จะตองเรียนรู ฝาฟน เพื่อที่จะเอาชนะอุปสรรคใหได การขยายความ ในชีวิตของทุกคนตองพบกับอุปสรรค การมองอุปสรรคใหเห็นเปนสิ่งที่มี ประโยชนที่จะทําใหเขาเหลานั้นเกิดการเรียนรู ตอสู หาหนทางที่จะเอาชนะอุปสรรค ไมยอมแพอะไร งาย ๆ และเมื่อเขาผานพนอุปสรรค จะทําใหเขาเปนคนที่มีจิตใจเขมแข็ง ไมยอทอตอปญหาตาง ๆ และจะดําเนินชีวิตไดอยางรอบคอบ
88 ตัวอยางที่ 8 การตูนผูใหญมากับทุงหมาเมิน “ปญหาภาคใต” ที่มา (ไทยรัฐ, 2547: 5) การวิเคราะหงานเขียน รูปแบบ การตูน เนื้อหา เปนปญหาสถานการณรุนแรงใน 3 จังหวัดชายแดนในภาคใต ศิลปะการใชภาษา ใชคําวา “ขึ้นนก” กับ คําวา “พับนก” สื่อใหเห็นความคิด คนสองกลุม การอานสารประเภทตางๆ ความรูและขอมูลที่มีการบันทึกเปนลายลักษณอักษร โดยอาจบันทึกลงในสิ่งพิมพ หรือบันทึก ลงในสื่อที่ทันสมัยในเว็บไซดผานอินเทอรเน็ต ลวนเปนขอมูลที่มีรูปแบบและเนื้อหาแตกตางกัน จําเปน ตองใชวิธีการอานที่แตกตางกัน ดังนี้ 1. การอานเอกสารทางวิชาการ เอกสารทางวิชาการเปนเอกสารที่มีลักษณะเฉพาะ ลลิตา กิตติประสาร (2542: 439) ไดใหความหมายของคําวางานวิชาการโดยสรุปวา งานวิชาการ หมายถึง งานเขียนเพื่ออธิบายเรื่องที่ไดศึกษาคนควา หรือแสดงความคิดเห็น โดยมีทฤษฎีหรือหลักการสนับสนุน มีแหลงขอมูล แหลงอางอิง และวิธีการคนควาที่เปนระบบ ภาษาที่ใชในการเขียนเปนภาษาแบบแผน การอานเอกสารตําราทางวิชาการ เปนสิ่งที่นักศึกษาจะตองกระทําเปนกิจวัตร
89 ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัย สุวรรณธาดา (2529: 335) กลาวถึง การอานเอกสารทางวิชาการวา เปนการอานสิ่งที่เปนความรูตางๆ และเปนการอานเพื่อการศึกษาคนควา มีความหมายโดยสรุปวาเปน การอานหนังสือ หรือวัสดุการอานอื่น ๆ เพื่อใหเกิดความรู ความคิด นําไปใชประโยชนในดานการศึกษา ตลอดจนพัฒนาตนเองในการประกอบอาชีพ และชวยใหติดตามวิทยาการที่ทันสมัยไดตลอดเวลา 1.1 ประเภทเอกสารทางวิชาการ เอกสารทางวิชาการแบงเปนประเภทไดดังนี้ 1.1.1 ตํารา หมายถึง หนังสือวิชาการที่เขียนขึ้นอยางเปนระบบตาม หลักสูตรวิชาใด วิชาหนึ่งใชในการเรียนการสอน โดยมุงใหความรูแกผูอาน ดังนั้นจึงเปนหนังสือที่ใหความรูทางวิชาการ ในศาสตรตาง ๆ แกผูอาน สมัยโบราณมีตําราที่ใหความรูในดานตาง ๆ เฉพาะดาน เชน ตําราแพทย แผนโบราณ ตําราหลักภาษาไทย ตําราพืชสมุนไพร ตํารากายวิภาคศาสตร อาจกลาวไดวา ศาสตร ทุกแขนงไดรับการบันทึกไวเปนตําราอยางครบถวน เพื่อสนองความตองการในการเรียนรูทั้งในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย 1.1.2 หนังสืออางอิง เปนหนังสือที่รวบรวมความรูหรือขอเท็จจริง โดยมีลักษณะมุงให ความรู ซึ่งจะเปนขอมูลในดานตาง ๆ สงเสริมการคนควาเพิ่มเติมของผูเรียน เชน พจนานุกรมสารานุกรม หนังสือรายป หนังสืออางอิงเกี่ยวกับภูมิศาสตร สิ่งพิมพรัฐบาล อักขรานุกรมชีวประวัติ เปนตน 1.1.3 บทความทางวิชาการ คือ งานเขียนที่ใหความรูทางวิชาการ ซึ่งมักจะอยูในวาร สารหรือนิตยสาร โดยใชการเขียนเปนระบบหลักเกณฑ เปนการเสนอขอมูลละเอียดลึกซึ้งในเรื่องใด เรื่องหนึ่งโดยเฉพาะมีการแสดงหลักฐานอางอิงขอมูลมาประกอบ เพื่อความนาเชื่อถือ อาจจะเปนผลมา จากการคนควาวิเคราะหหรือวิจัยก็ได บทความแตละเรื่องจะเหมาะกับบุคคลแตละกลุมแตละวัย (บุญยงค เกศเทศ อางใน ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และ นภาลัย สุวรรณธาดา,2547: 407) นอกจากนี้ผู เขียนอาจสอดแทรกขอคิดเห็นหรือขอเสนอแนะเพิ่มเติมดวย 1.1.4 รายงานวิชาการ เปนผลของการศึกษาคนควาเฉพาะเรื่อง ในเชิงวิชาการจาก เอกสารหรือแหลงขอมูลตางๆ ทําใหผูอานไดรับความรูกวางขวางยิ่งขึ้น 1.1.5 งานวิจัย คือ รายงานการศึกษาคนควาที่มีการรวบรวมขอมูลโดยการหาคําตอบ จากสิ่งที่สงสัย มีการรวบรวมขอมูลจากการศึกษาคนควาเอกสาร ใชการสัมภาษณ การทดลอง การเก็บ ขอมูลภาคสนาม แลวนําขอมูลมาวิเคราะหอยางเปนระบบ นําเสนอขอมูลอยางเปนขั้นตอน 1.2 แนวทางการอานเอกสารทางวิชาการ การอานเอกสารทางวิชาการเปนการแสวงหา ความรูและประสบการณ ที่ผูอานจะไดรับจากตํารา บทความ สิ่งพิมพตาง ๆ และนําขอมูลไปใชในการ อางอิงตาง ๆ จะตองมีการพิจารณาขอมูล ในขั้นตนควรปฏิบัติดังนี้
90 1.2.1 เริ่มจากการเลือกหนังสือ จะพิจารณาจากชื่อผูแตงเปนผูมีประสบการณ เพียงพอกับการเขียนหนังสือเลมนี้หรือไม สํานักพิมพเปนที่นาเชื่อถือหรือไม ปที่พิมพบอกถึง ความทันสมัย ของหนังสือ นั่นยอมมีผลตอความทันสมัยของเนื้อหาภายในเลม ชื่อเรื่องและสารบัญมีเนื้อหาตรงตาม ความตองการหรือไม นอกจากนี้ยังอาจดูที่บรรณานุกรม เพื่อดูวา ขอมูลมีการคนความาจากที่ใดบาง ที่สําคัญผูอานควรอานในสวนคํานํากอนที่จะอานรายละเอียดของเนื้อหา เพราะจะทําใหผูอานไดทราบ เนื้อหาโดยสังเขป - พิจารณารายละเอียดของหนังสือ ในเรื่องนี้สุพรรณี วราทร (2545: 81 – 85) กลาวถึงทักษะในการอานหนังสือทางวิชาการโดยสรุปไววา ตํารา เอกสาร หนังสือวิชาการสวนใหญใช ในการศึกษาคนควา เพื่อใหไดขอเท็จจริงไดความรู ความคิด ผูอานจะตองอานเพื่อใหไดความคิดหลัก และรายละเอียด การอานเอกสารทางวิชาการทุกชนิดตองมีจุดมุงหมายที่แนนอนตองทําสิ่งใดบางใน ขณะอาน เชน ตองการทบทวนตองการการทองจํา ดังนั้นสิ่งที่ควรกระทํามีดังนี้ สํารวจหนังสือ เพื่อทําความรูจักหนังสือกอนจะลงมืออาน โดยพิจารณา จากสวน ตางๆ ของหนังสือ เพื่อใหรูขอบเขตของหนังสือ การจัดลําดับของเนื้อหา แนวความคิด และสาระสําคัญของเรื่อง ขอมูลเหลานี้จะเปนพื้นฐานใหแกผูอาน ผูแตง ผูแตงที่นาเชื่อถือ คือ ผูที่มีความรู มีความเชี่ยวชาญ หรือ มีประสบการณในการเขียนเรื่องนั้นเปนอยางดี สิ่งที่แสดงความนาเชื่อถือคือ คุณวุฒิ ตําแหนง หนาที่ และผลงานที่เผยแพรเปนงานเขียนตางๆ การอางอิงและบรรณานุกรม หนังสือทางวิชาการที่ดีตองมีการอางอิงราย ชื่อหนังสือ ที่นํามาคนควา โดยอาจเขียนเปนบรรณานุกรมทายเลม สํานักพิมพ ในการจัดพิมพหนังสือทางวิชาการสํานักพิมพแตละแหงจะมี ชื่อเสียงและมีประสบการณในการจัดพิมพหนังสือแตกตางกัน เชน ราชบัณฑิตยสถานจะพิมพหนังสือ อางอิงหลายเลม และเปนมาตรฐานในการนําไปใชตอไป การตั้งคําถาม การอานหนังสือวิชาการ ควรตั้งคําถามเกี่ยวกับประเด็นที่ ตองการรู กอนเริ่มการอาน เพื่อจะไดตั้งใจอานใหไดคําตอบตามที่ตองการ การอานเนื้อเรื่อง ซึ่งเปนสวนสําคัญที่สุด หนังสือวิชาการจะแยกเรื่องเปน บท ๆ เนื้อหาแตละบทจะมีความสัมพันธกัน เมื่อลงมืออานผูอานจะตองมีสมาธิ และมีวิจารณญาณ เพื่อรับรู ทําความเขาใจ พิจารณาความถูกตอง และความทันสมัยของขอมูล และในขณะที่อานหนังสือ อาจทําเครื่องหมายกํากับ ใชปากกาสีเนนขอความประเด็นสําคัญ ๆ เพื่อกลับมาทบทวนไดในครั้งตอไป
91 1.3 การบันทึกความจํา เนื่องจากสารที่อานใหความรู และมีประโยชนตอผูอานสวนที่เปน ตําราตองใชการจําใหมาก ถนอมวงศ ล้ํายอดมรรคผล (2544: 33 - 39) ไดเสนอวิธีชวยใหมีความจําไดดี และมีรายละเอียดดังนี้ 1. ทําเครื่องหมาย ในการอานเมื่อพบขอความที่มีความสําคัญ มีคําสําคัญ หรือมีคํา กุญแจ ซึ่งหมายถึงคําที่มีความสําคัญกลาวซ้ํา ๆ ในยอหนานั้นหลาย ๆ ครั้ง เชน คําจํากัดความเชื่อ บุคคล 2. การทําบันทึกสรุปแนวคิดหลัก เมื่ออานแลวเกิดความเขาใจ ควรทําบันทึก เพื่อสรุป สาระสําคัญของแตละยอหนาหรือแตละบทรวมถึงความคิดเห็นอื่น ๆ ที่เกี่ยวของหากเปนสูตรทาง คณิตศาสตรหรือวิทยาศาสตร การทําบันทึกไวจะชวยในการจดจําไดดีมาก 3. การสรางแผนภูมิ เปนวิธีการบันทึกแบบสรุปที่สั้นที่สุด แตครอบคลุมเนื้อหาได มากที่สุด ซึ่งจะชวยฝกการคิดใหเปนระบบ และทําใหผูอานมองเห็นความสัมพันธของเรื่องทั้งหมด โดยประเด็นยอยจะตองสัมพันธกับประเด็นหลักโดยตรง โดยอาจทําเปนแผนภูมิเพื่อความเขาใจ 1.4 การจดบันทึกขอมูล การจดบันทึกการอานเปนสิ่งที่มีประโยชนอยางยิ่งเพราะจะชวย ในการจดจําใชประโยชนในการเก็บขอมูลเพื่อคนควาตอไป กระดาษที่ใชในการบันทึกควรเปนบัตรสีขาว ขนาด 3x5 นิ้ว หรือ 6x8 นิ้ว ในการจดบันทึกควรเขียนชื่อผูแตง ชื่อหนังสือ ชื่อของสํานักพิมพ ปที่พิมพ หนาของหนังสือที่อางอิงขอมูล วิธีการจดบันทึกมี 3 แบบ ดังนี้ 1.4.1 บันทึกแบบคัดลอก คือ การคัดลอกขอความจากสวนใดสวนหนึ่งของหนังสือ โดยจะตองคัดลอกทุกตัวอักษร และใสเครื่องหมายอัญประกาศที่ขอความ ขอความที่คัดลอกจึงมักจะ เปนขอความที่สําคัญ เปนการใหนิยามของคํา คําจํากัดความ สูตรทางคณิตศาสตร บทประพันธ ดัง นั้นสิ่งที่ผูคัดลอกควรระวังคือ จะตองคัดลอกใหครบทุกตัวอักษร 1.4.2 บันทึกแบบยอ คือ การจดบันทึกขอมูลโดยสรุป บันทึกเฉพาะในสวนที่เปน สาระสําคัญ ผูบันทึกจึงตองมีทักษะในการอานแลวสรุปขอมูลได 1.4.3 บันทึกแบบวิจารณ คือ การบันทึกความคิดเห็นของตนที่มีตอขอเขียนโดยใน ตอนตนจะเปนการบันทึกแบบคัดลอก หรือการบันทึกยอ ตอจากนั้นจึงบันทึกความคิดเห็นของตนลงไป การบันทึกความคิดเห็นหรือการวิจารณจะมีประโยชนมาก โดยเฉพาะอยางยิ่ง เมื่อเคยอานเรื่องใด เรื่องหนึ่งเปนเวลานาน ๆ อาจจะลืมความคิดเห็นของตนที่มีตอเรื่องนั้น ๆ การทําบันทึกแบบวิจารณจะ ชวยเตือนความจําไดเปนอยางดี นอกจากนี้การบันทึกสิ่งที่อานที่เปนรูปภาพ หรือที่เปนขอมูลที่มี ขนาดใหญ อาจจะใชการถายสําเนา หรือการสแกนภาพดวยเครื่องสแกน แลวจัดเก็บขอมูลใน ซีดีรอม (CD-ROM)
92 โปรดพิจารณาการจดบันทึกขอมูล ดังตัวอยางตอไปนี้ ตัวอยางที่ 8 จากตัวอยาง เปนบทความกึ่งวิชาการที่ใหขอมูลทางวิทยาศาสตรในเรื่องใบไมสีทอง ผู อานสามารถนํามาจดบันทึกเปนบันทึกแบบคัดลอก บันทึกแบบยอ และบันทึกแบบวิจารณไดดังตัว อยางตอไปนี้ ที่มา (กินรี, 2549: 46 )
93 ตัวอยาง บันทึกแบบคัดลอก ตัวอยาง บันทึกแบบยอ และบันทึกแบบวิจารณ บันทึก แบบยอ บันทึก แบบวิจารณ ใบไมสีทอง .กินรี. กันยายน 2549, หนา 46. ใบไมสีทองเปนพืชในตระกูล Fabales วงศ Leguminosae สกุล Bauhinia ชื่อทางวิทยาศาสตรคือ Bauhinia aureifolia K.Larsen S.S. Larsen ชาวบานทองถิ่นรูจักกันดีใน ชื่อ “ยานดาโอะ” เปนไมเนื้อเถาเนื้อแข็งขนาดใหญ ใบเดี่ยว สวนปลายใบหยักเวาเปน แฉกลึก 2 แฉก โคนใบเวาหยักเปนรูปหัวใจ ลักษณะคลายกับใบ กาหลงหรือชงคา แตขนาดใหญกวา ไมงามชนิดนี้เปน ของดีประจํา จังหวัดนราธิวาส เนื่องจากพบไดแคในปาบนเทือกเขาบูโด วนอุทยาน น้ําตกบาโจ อําเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส แหงเดียวเทานั้น... ใบไมสีทอง กินรี. กันยายน 2549, หนา 46. คุณสมบัติพิเศษของใบไมสีทองคือ ใบสามารถเปลี่ยนไดถึง 3 สี ตอนแรกใบจะเปนสีนาค คือ มีสีชมพูเรื่อยๆ อีก 2 สัปดาห จะเปลี่ยน เปนสีน้ําตาล และเขมขึ้นเรื่อยๆ จากนั้นอีก 3 เดือน ใบไม จะกลายเปนสีทอง และอีก 6-7 เดือนจะกลายเปนสีน้ําเงิน ใบที่สมบูรณ จะมีขนาด 10 x 18 เซนติเมตร ขนาดใหญสุดประมาณ 25 เซนติเมตร คุณสมบัติพิเศษของใบไมสีทอง คลายกับใบเมเปลในประเทศ แถบยุโรป ที่เปลี่ยนสีเมื่อเวลาผานไป
94 2. การอานหนังสือพิมพ หนังสือพิมพ (Newspaper) เปนสิ่งพิมพประเภทหนึ่ง ที่มีขนาดใหญ หรือ 2 หนายก ไมเย็บสันกลาง มีเนื้อหาสําคัญคือ การนําเสนอขาว หรือเหตุการณสําคัญ นอกจากนั้น ยังมีบทความแสดงความคิดเห็นที่เขียนอยูในรูปของคอลัมน ที่มุงแสดงความ คิดเห็นตอเหตุการณที่ กําลังอยูในความสนใจของประชาชน นอกจากนี้อาจใชคําวา “วรรณกรรมรีบเรง” หรือ “วรรณกรรมรายวัน” เพราะการจัดทําหนังสือพิมพเพื่อนําเสนอขาวสารตองแขงกับเวลา โดยนําเสนอการวันตอวัน ซึ่งเรียกวา “หนังสือพิมพรายวัน” นอกจากนี้ยังมีหนังสือพิมพที่มุงเสนอขาวเฉพาะในแตละดาน เชน หนังสือพิมพ ทางธุรกิจที่มุงเสนอขาวสาร บทความทางธุรกิจ หนังสือพิมพดาราที่มุงเสนอขาวเกี่ยวกับนักแสดงหรือ ดารา หนังสือพิมพกีฬาที่มุงเสนอขาวกีฬา บทความกีฬา หนังสือพิมพเปนสื่อมวลชนที่มีอิทธิพลสูงตอ สังคม สามารถที่จะโนมนาวใจผูอาน เกิดกระแสวิพากษวิจารณในเรื่องที่หนังสือพิมพนําเสนอ 2.1 เนื้อหาของหนังสือพิมพ ในหนังสือพิมพจะแบงเนื้อหาออกเปน 2 สวน คือ เนื้อหาของ ขาวและเนื้อหาสวนแสดงความคิดเห็นโดยมีรายละเอียด ดังนี้ 2.1.1 เนื้อหาประเภทขาว หัวใจของหนังสือพิมพ หรือเนื้อหาที่สําคัญที่สุดในหนังสือพิมพ คือ ขาว ในการเสนอขาวจะอยูในหนาที่หนึ่ง ซึ่งในหนังสือพิมพแตละฉบับจะเสนอขาวที่แตกตางกัน หรือใกลเคียงกันบางฉบับอาจจะนําเสนอ โดยเนนขาวชาวบานบางฉบับการเสนอขาวโดยเนนขาวการ เมือง สวนขาวตางประเทศอาจจะอยูในหนาที่สอง นอกจากนี้ยังมีการจัดหนาเฉพาะสําหรับขาวสังคม ขาวกีฬา ขาวเศรษฐกิจ และขาวบันเทิง 2.1.2 เนื้อหาประเภทคอลัมนแสดงความคิดเห็น นอกจากเนื้อหาในสวนที่เปนขาว ในหนังสือพิมพยังมีสวนที่เปนการแสดงความคิดเห็นจากคอลัมนิสต หรือผูเขียนบทความที่ประจําอยู ในคอลัมน สวนแสดงความคิดเห็นจึงแบงเปน 2 สวนคือ - บทบรรณาธิการ เปนบทความที่บรรณาธิการเปนผูเขียนแสดงความคิดเห็น หรือมอบหมายใหบุคคลในกองบรรณาธิการทําหนาที่เขียน โดยเลือกเหตุการณที่อยูในความสนใจของ คนในสังคม นํามาวิพากษ วิจารณ แสดงความคิดเห็นอยางมีเหตุผล บทบรรณาธิการจึงเปนสวน ที่แสดงใหเห็นถึงแนวคิดและทิศทางของหนังสือพิมพที่มีตอเรื่องนั้น ๆ ลักษณะของการใชภาษาในบท บรรณาธิการจะเปนภาษาราชการ คนทั่วไปจึงไมนิยมอาน บทบรรณาธิการจะเขียนในคอลัมนที่จะมี ชื่อหนังสือพิมพ คําขวัญ อยูบนหัวคอลัมน สวนนํา - บทความในคอลัมน (Column) เปนบทความที่ผูเขียนเขียนประจําในคอลัมน เพื่อแสดงความคิดเห็นในเหตุการณที่เปนขาวอยูในหนังสือพิมพ รวมถึงการวิเคราะหขาวตาง ๆ การรับฟง เรื่องราวรองทุกขของประชาชน ในบางครั้ง จะใชนามแฝงแทนชื่อจริง
95 2.1.3 เนื้อหาประเภทเกร็ดความรูและบริการ ในหนังสือพิมพจะมีเนื้อหาที่ให ความรู ตาง ๆ แกผูอาน หนังสือพิมพ บางฉบับจะมีคอลัมนประจําที่ใหความรูแกผูอาน หรือมีหนาของหนังสือ พิมพที่ใหความรูและบริการแกประชาชน โดยเฉพาะเกร็ดความรูที่หนังสือพิมพมักจะเสนอตอผูอาน ได แก สุขภาพอนามัย วิทยาศาสตร ประวัติศาสตร อาหารการครัว การตอบปญหาชีวิต นอกจากนี้ใน ฉบับเสาร – อาทิตย จะมีหนาพิเศษของเด็ก ซึ่งจะมีเนื้อหาเกี่ยวกับความรูตาง ๆ เชน แนะนําหนังสือ นาอาน การวาดภาพ การแขงขันตอบปญหา เปนตน 2.1.4 เนื้อหาประเภทบันเทิง เนื้อหาประเภทบันเทิงในหนังสือพิมพเปนสวนที่ผูอาน บางคนใหความสนใจ เปนพิเศษ เชน ผูอานที่ชอบวงการบันเทิง จะสนใจอานขาวสังคมของดารา เรื่องยอของภาพยนตร บทความวิจารณหนังสือ ขาวซุบซิบสังคมดารา ฯลฯ 2.1.5 เนื้อหาประเภทดึงดูดความสนใจและเบ็ดเตล็ด ในการอานหนังสือพิมพผูอาน บางสวนสนใจที่จะอานบทละครที่กําลังฉายทางโทรทัศน คอลัมนตอบปญหาทางเพศ คอลัมนพยากรณ โชคชะตาชีวิต เนื้อหาในสวนนี้เปนความสนใจเฉพาะตัวของผูอาน 2.2 การอานขาวในหนังสือพิมพ 2.2.1 เริ่มจากการอานพาดหัวขาว เพื่อใหรูวา ขาวที่จะอานตอไปเปนขาวใหญที่มี ความสําคัญหรือไม และเปนเหตุการณเกี่ยวกับเรื่องใด 2.2.2 อานวรรคนํา ในสวนวรรคนําจะมีขอมูลสรุปสาระสําคัญไดวา ใครทําอะไรที่ไหน เมื่อไหร อยางไร ทําไม จากนั้นจึงอานเนื้อขาว 2.2.3 ในขณะที่อานตองใหความสนใจในการอานอยางตั้งใจ เพื่อจดจําประเด็นสําคัญ ของขาวสามารถนํามาแสดงความคิดเห็นไดตอไป 2.2.4 ควรอานหนังสือพิมพเปนประจํา และอานมากกวา 1 ฉบับ เพราะในการนําเสนอ ขาวของหนังสือพิมพแตละฉบับอาจจะมีมุมมองแตกตางกัน ไมควรรีบสรุปหรือคลอยตามในทันที ควรใชความคิดพิจารณาวิเคราะหใหถูกตองกอน 2.3 แนวทางการอานบทความและคอลัมนในหนังสือพิมพ เนื้อหาในหนังสือพิมพมีหลายสวน นอกจากสวนที่เปนขาวแลว ยังมีบทความและคอลัมนประจําในหนังสือพิมพ ซึ่งจะเปนสวนที่ผูเขียนบท ความนําเสนอความคิดเห็นผานขอเขียนบทความเปนคอลัมนประจําในหนาหนังสือพิมพ ผูเขียนอาจใช นามแฝงหรือนามปากกา ในสวนที่เปนบทความสําคัญที่เขียนโดยกองบรรณาธิการของหนังสือพิมพ ซึ่ง จะเรียกวา “บทนํา” หรือ “บทบรรณาธิการ” (Editorial) จะเปนบทความที่แสดงความคิดเห็นในเรื่องใด เรื่องหนึ่งอยางชัดเจน แสดงแนวคิดหรือโยบายของหนังสือพิมพตอเรื่องนั้นๆ โดยที่กองบรรณาธิการจะ นําเอาประเด็นสําคัญในสถานการณบานเมืองขณะนั้นนํามาเขียนแสดงความคิดเห็น สวนบทความ
96 โดยนักเขียนทั่วไปจะปรากฏอยูในคอลัมนประจํา (Column) โดยจะเรียกวาผูเขียน “คอลัมนนิสต” (Columnist) การอานบทความในหนังสือพิมพ ผูอานที่ติดตามอานขาวเปนประจํา หรือให ความสนใจ ในสถานการณบานเมืองจะเกิดความเขาใจไดงาย เพราะเรื่องที่นํามาเขียนมักจะเปนเรื่องที่เกี่ยวกับ ขาวที่เกิดขึ้นเปนสวนใหญ อยางไรก็ดีการแสดงความคิดเห็นของผูเขียนบทความ อาจจะไมใชสิ่งที่ เหมาะสมหรือถูกตองทั้งหมด ผูอานจะตองมีวิจารณญาณใครครวญหาเหตุผลไตรตรองจึงคอยตัดสิน ใจ 3. การอานสารคดี ในปจจุบันงานเขียนสารคดีเปนงานเขียนที่มีผูอานใหความสนใจเปน จํานวนมากเพราะเปนการอานที่ใหทั้งสาระความรู และความเพลิดเพลิน ทําใหตลาดหนังสือประเภท สารคดีไดรับความนิยมจากผูอานเปนจํานวนมาก ความนาสนใจของงานสารคดี คือ การนําเสนอขอ เท็จจริงของงานเขียน ผานลีลาการเขียนที่สนุกสนาน ชวนใหอาน และเปนประสบการณที่มีคุณคาตอ ผูอานอยางยิ่ง กัลยา ยวนมาลัย (2539: 51) ใหความหมายของคําวาสารคดี (Non – Fiction) ไววา “สารคดี” หมายถึง หนังสือที่ผูเขียนมีจุดมุงหมายในการใหความรู สารประโยชนโดยสอดแทรกสวนที่เปน ความบันเทิงไปดวย เพื่อไมใหหนังสือมีเนื้อหาหนักเกินไป ผูเขียนมีอิสระในการแสดงออก ดังนั้นสารคดี จึงมีลักษณะที่คอนขางแตกตางกันในดานของรายละเอียด สารคดีจึงเปนงานเขียนที่มีพื้นฐานแหงความจริง นําเสนอเหตุการณขอมูลที่เปนจริง ผูอานจะ ไดรับความรู ขอเท็จจริง จนเกิดความเขาใจ ทําใหรูเรื่องราวนั้นๆ ไดดียิ่งขึ้นผูเขียนงานสารคดีจะใช ศิลปะในการเขียนใหมีอรรถรส อานแลวสนุก ทําใหเรื่องราวนาสนใจและนาติดตาม หากพิจารณา ความหมายของคําวา “สารคดี” ในภาษาอังกฤษจะมี 2 คํา คือ Non – Fiction ซึ่งหมายถึง งานเขียน สารคดีขนาดยาว มีการจัดทําเปนรูปเลม เชน พ็อกเก็ตบุคสารคดีทองเที่ยวประเทศตาง ๆ ซึ่งมีรูปแบบ วิธีเขียนแตกตางกัน โดยอาจจะเขียนเปนบันทึกการเดินทาง เขียนเปนบทความ เขียนเปนจดหมาย หรือโปสการดเลาเรื่อง นอกจากนี้ยังมีสารคดีที่เปนเรื่องเลาในอดีต ที่เขียนจากบันทึกความทรงจําของ คนที่มีชีวิตอยูในชวงเวลาขณะนั้นหรือเปนการบอกเลาสิ่งที่เกิดขึ้น ในอดีตแลวนํามาเรียบเรียงใหม อีกครั้งหนึ่ง รวมถึงสารคดีชีวประวัติ สารคดีอัตชีวประวัติ ผูอานสามารถเลือกอานไดตามความสนใจ ในความหมายที่สองในภาษาอังกฤษจะใชคําวา Feature หมายถึง งานเขียนสารคดีที่เขียนอยูใน หนังสือพิมพ นิตยสาร ถาเปนบทความที่นําเสนอในหนังสือพิมพ หรือนิตยสารจะใชคําวา Feature Article
97 3.1 ประเภทสารคดี งานเขียนสารคดีแบงเปนประเภท 11 ประเภท ดังนี้ 3.1.1 สารคดีชีวประวัติ งานเขียนบันทึกประวัติและพฤติกรรมของบุคคลสําคัญจะสะทอน แนวคิดตลอดจนเหตุการณประวัติศาสตรที่นาสนใจและชวนติดตาม อาจเขียนเฉพาะดานดีหรือขอบก พรองของเจาของประวัติ แตสวนมากมักเขียนในหลาย ๆ ดาน แตจะเนนใหเห็นคุณธรรมความดีของ เจาของประวัติเปนหลัก 3.1.2 สารคดีเชิงวิทยาศาสตร งานเขียนเรื่องเกี่ยวกับวิทยาศาสตร มีการใชศัพททาง วิชาการ มีการวิเคราะห วิจัย มีขอมูลสถิติ เชิงอรรถ บรรณานุกรม แตจะเขียนใหอานงายตามกลุม ผูอาน เชน สารคดีเกี่ยวกับสัตวใตทะเลสําหรับเด็กก็จะมีขอมูลเกี่ยวสัตวใตทะเล ใหความรูแกผูอาน แตจะอานงายกวาหนังสือวิชาการ หรือตําราเรียนตาง ๆ 3.1.3 สารคดีเบื้องหลังขาว งานเขียนที่มีการหยิบยกเรื่องที่สําคัญที่เปนขาวในหนา หนังสือพิมพนํามาวิเคราะหอยางละเอียดหาเหตุผลมาอธิบายใหเหตุการณกระจาง โดยมาก จะเปน เรื่องราวสําคัญที่อยูชวงเวลาขณะนั้นและนําเสนอขอเท็จจริงใหม ๆ 3.1.4 สารคดีทองเที่ยว งานเขียนบันทึกเรื่องราวเหตุการณการเดินทาง ที่ไดมาจาก ประสบการณในการเดินทางทองเที่ยวของผูเขียน โดยมีจุดมุงหมายเพื่อใหผูอานรูจักสถานที่นั้น ในดาน ตาง ๆ เขาใจความเปนอยูของผูคน สภาพภูมิประเทศ สภาพภูมิอากาศ ประวัติศาสตร โบราณคดี โดยมีศิลปะการใชภาษาที่เปนเขียนใหนาอาน ทําใหผูอานเกิดความเพลิดเพลิน สิ่งที่จําเปนสําหรับ งานเขียนประเภทนี้คือ ภาพประกอบ ซึ่งชวยใหผูอานเขาใจเรื่องราวไดลึกซึ้งยิ่งขึ้น ทั้งยังเปนการเชิญ ชวนใหไปเที่ยวยังสถานที่ที่มีการเขียนถึง และยังชวยตอบสนองความตองการของคนบางกลุมที่ไมมี โอกาสเดินทางไปในสถานที่แหงนั้น ในปจจุบันวิธีการเขียนสารคดีมีหลายแบบ เชน บันทึกเปนเรื่องราว การเดินทาง เขียนเปนโปสการดบอกเลาเรื่องราว หรืออาจใชวิธีเขียนแบบผูกเปนเรื่องราว มีตัวละคร ดําเนินเรื่อง มีรูปเลมสวยงาม 3.1.5 สารคดีจดหมายเหตุ งานเขียนที่บันทึกเรื่องราวที่เกิดขึ้นในชีวิตประจําวันที่อาจ เกี่ยวของกับหนวยงานนั้น ๆ เพื่อเก็บไวเปนหลักฐาน มักเปนเรื่องราชการจะบันทึกระหวางปฏิบัติงาน สําคัญที่เกี่ยวของกับคนหมูมาก เพื่อเปนหลักฐานประกอบเรื่องราวตาง ๆ 3.1.6 สารคดีอนุทิน งานเขียนบันทึกเกี่ยวกับผูเขียนหรือเหตุการณที่เกิดขึ้น ในครอบครัว สังคม ประเทศชาติ ตลอดจนขอเท็จจริงในวงการธุรกิจ การคา วัฒนธรรม 3.1.7 บทความ แบงเปนประเภทตาง ๆ ดังนี้ - บทความบรรยาย เขียนเพื่อใหความรูในเรื่องใดเรื่องหนึ่งอยางพื้นๆ เนนให ทราบถึงประสบการณตาง ๆ ที่แปลกใหม
98 - บทความเชิงวิชาการ มุงใหความรู ประโยชนโดยตรง เปนงานเขียนแบบมี แบบแผน ใชถอยคําประณีต ถูกตองตามขอเท็จจริง และมีหลักฐานอางอิง - บทความแสดงความคิดเห็น มุงแสดงความคิดเห็นอาจสนับสนุนหรือคัด คาน แสดงทัศนะสวนตัวในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ใชภาษาใหเขาใจ - บทความวิเคราะห เนนการวิเคราะห อาจมีการแยกแยะแจกแจงเรื่องใด เรื่องหนึ่งอยางคอนขางละเอียดชัดเจน - บทความเชิงวิจารณ มีวิธีการแตกตางตามลักษณะของสิ่งที่วิจารณ อาศัย พื้นฐานจากขอเท็จจริงหรือกฎเกณฑบางประการโดยมีเหตุผลมาสนับสนุน - บทความรายงาน การนําเอารายงานมานําเสนอเปนบทความ เชน การนํา รายงานการวิจัยมาเสนอเปนบทความลงในวารสารทางวิชาการตางๆ - บทความสัมภาษณ เขียนบันทึกถอยคําสัมภาษณ โดยเรียงใหม จัดลําดับ ตามความสําคัญ แยกแยะประเด็นขอเท็จจริง และขอคิดเห็น - บทความอธิบาย ชี้แจงขอมูลอยางละเอียดชัดเจน มีตัวอยางหรือภาพประกอบ ที่เดนชัด - บทความประเภทตํารา มุงใหสาระขอมูลที่เปนขอเท็จจริงสามารถพิสูจนได - ความเรียงปกิณกะคดี มุงใหความรู ความคิดแกผูอาน โดยแทรก ความเพลิดเพลิน มุงใหผูอานสนใจขอเขียนเปนสําคัญ มักนิยมใชความขัดแยงกับความเชื่อถือ ของคนทั่วไปมานําเรื่อง บางครั้งอาจเขียนในลักษณะลอเลียน ชวนขัน เสียดสี หรือถากถาง อาจเรียก ไดวา “สารคดีบันเทิงคดี” - สารคดีรายงานพิเศษ หรือที่เรียกวา “สกูป” เปนสารคดีขนาดยาวอาศัย การหาขอมูลเปนระบบ โดยผูเขียนสารคดีตองไปสืบคนขอมูลดวยวิธีการตาง ๆ ดวยตนเอง และนํา เรื่องราวนั้นมาเรียบเรียงใหนาอาน และมักจะเปนขอมูลที่ที่คนในสังคมใหความสนใจ การอานสารคดี รายงานพิเศษจึงชวยทําใหผูอานมีความรูในเรื่องที่กําลังเกิดขึ้นในสังคมขณะนั้น - สารคดีบทวิจารณ เชน สารคดีบทวิจารณหนังสือ บทวิจารณตัวละคร บทวิจารณภาพยนตร บทวิจารณวรรณคดี ฯลฯ โดยกอนเขียนตองคํานึงถึงขอมูลและความรูใน เรื่องที่จะเขียนวิจารณ โดยชี้ใหเห็นทั้งจุดเดนและจุดดอย มุงเนนความคิดอันแหลมคม ที่ผูเขียนสอด แทรกและความสมเหตุสมผลที่ยกมาสนับสนุนแนวความคิดของตน - งานเขียนแนะนําหนังสือ แตกตางจากสารคดีบทวิจารณ ตรงที่งานเขียน ชนิดนี้มักเปนการนําเสนอเฉพาะในสวนดีของหนังสือมาเขียน พรอมทั้งเสนอเรื่องยอ ตัวอยาง รูปแบบ และราคา
99 3.2 จุดมุงหมายในการอานสารคดี เนื่องจากสารคดีเปนขอเขียนเพื่อใหผูอานไดรับประโยชน คือ ความรู ความคิด ดังนั้นจุดมุงหมายในการอานสารคดีจึงอยูที่การรับสารประโยชน อันไดแก ความรู และความคิด ฉัตรา บุนนาค สุวรรณี อุดมผล และวรรณี พุทธเจริญทอง (อางใน กัลยา ยวนมาลัย 2539: 52-54) ไดแยกจุดมุงหมายของการอานสารคดีไวโดยสรุป ดังนี้ 3.2.1 อานเพื่อเก็บใจความสําคัญ วิธีเก็บใจความสําคัญหรือยอความจากสารคดี ผูอานมีแนวทางปฏิบัติไดโดย การตัดสวนตาง ๆ ที่ไมสําคัญในเนื้อเรื่องออก ไดแก - ตัวอยางประกอบ - สวนขยาย ไดแก รายละเอียด คําอธิบายเรื่อง และการเปรียบเทียบตางๆ - โวหารตาง ๆ สํานวนที่หรูหรา และคําศัพท - ตัวเลข สถิติตาง ๆ (ยกเวนในกรณีที่ตองการผลทางตัวเลข) - ยอหนาพิเศษบางยอหนา เชน ยอหนาคํานํา ยอหนาเชื่อมความยอหนา สงทาย - คําถาม หรือคําพูด ของผูเขียนที่เปนสวนประกอบ 4. การอานบันเทิงคดี การอานหนังสือหรืองานเขียนที่ใหความสุข ความสนุก แกผูอานเปน สําคัญซึ่งเปนจุดประสงคหนึ่งในการอาน ผูอานบางคนก็มีความตองการจะอานงานเขียนเหลานั้นซึ่ง เรียกวา “บันเทิงคดี” การอานงานเขียนบันเทิงคดีจะทําใหผูอานพึงพอใจ และเปนจุดเริ่มตน ที่จะชวย สรางนิสัยรักการอานใหเกิดแกเด็กและเยาวชน เพราะการอานหนังสือที่สนุกผูอานก็จะไดรับความสุข จากอรรถรสในการอานตามไปดวย ภาควิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยศิลปากร (2540: 108) ใหความ หมายของคําวา บันเทิงคดีไววา บันเทิงคดี (Fiction) คือ เรื่องสมมติที่คิดแตงขึ้นโดยผูแตงมุงใหความ บันเทิงแกผูอานเปนหลัก และอาจแทรกขอคิด สารประโยชน ใหแกผูอาน เปนสิ่งรองลงมา บันเทิงคดี เดิมเรียกวาเรื่องอานเลน และมักสะทอนภาพของยุคสมัยและสังคม ตามความคิดเห็นของผูเขียนไว ดวย 4.1 ลักษณะของบันเทิงคดี เปลื้อง ณ นคร (อางใน สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน 2534: 65) กลาวโดยสรุปถึงลักษณะของบันเทิงคดีไววา 1. ใหความสนุกสนานเพลิดเพลิน 2. มีคติเตือนใจโดยจะตั้งใจหรือไมตั้งใจ 3. ใหความคิดริเริ่มสรางสรรค 4. สงเสริมคุณคาทางศีลธรรมจรรยา 5. มีศิลปะการใชถอยคํา สํานวน โวหาร
100 จากลักษณะของบันเทิงคดีขางตนจึงสรุปไดวา บันเทิงคดีคือหนังสือ หรืองานเขียนที่มีจุดมุง หมายใหผูอานไดรับความสนุกสนาน เปนงานเขียนที่เขียนจากจินตนาการของผูแตง ซึ่งไมใชเรื่องจริง นอกจากความสนุกที่ผูอานจะไดรับแลว บันเทิงคดียังแทรกแนวคิดที่เปนประโยชนตอผูอานอีกดวย หนังสือที่เปนบันเทิงคดีไดแก นวนิยาย เรื่องสั้น นิทาน นิยาย บทละคร ทางโทรทัศน รวมถึงรอย กรองที่ผูกเปนเรื่องในสมัยกอนก็จัดอยูในประเภทบันเทิงคดี เชน พระอภัยมณี สังขทอง เปนตน 4.2 ประเภทของบันเทิงคดี การแบงประเภทบันเทิงคดีสามารถแบงเปนประเภทตางๆ ได หลายประเภท ไดแก เรื่องสั้น นวนิยาย นิทาน นิยาย บทละครทางโทรทัศน รวมถึงบทรอยกรอง ที่เขียนเปนบันเทิงคดี แบงเปนประเภทตางๆ 2 ประเภท ดังนี้ 4.2.1 เรื่องสั้น (Shot Story) เรื่องสั้นเปนวรรณกรรมที่คนนิยมอานกันโดยทั่วไป ขนาดของเรื่องไมยาว ใชเวลาอานไมนาน อาจจะพิมพเปนแบบพ็อกเก็ตบุค สามารถพกพาไปในที่ตาง ๆ ไดอยางสะดวกสบาย งานเขียนเรื่องสั้นจะชวยสะทอนความคิด การดําเนินชีวิตของคนในแตละยุคแตละ สมัย ลักษณะที่สําคัญของเรื่องสั้นคือ เปนเรื่องที่มีขนาดสั้น มีจํานวนคําประมาณ 1,000 - 10,000 คํา หรือประมาณ 5 – 8 หนากระดาษ A4 เรื่องสั้นบางเรื่องมีขนาดสั้น ประมาณ 1 หนากระดาษ A4 เรียกวา “เรื่องสั้น ขนาดสั้น” นอกจากนี้ยังมีเรื่องสั้นขนาดยาว นําเสนอเปนตอนๆ อาจมีถึง 4 ตอนจบ หรือมากกวานั้น 4.2.2 นวนิยาย (Novel) นวนิยาย คือ เรื่องแตงรอยแกวที่ประกอบดวยจินตนาการ อันกวางไกล มีจุดมุงหมาย ใหความบันเทิงเปนสําคัญ และใหผูอานไดเขาใจชีวิตอยางกวางขวางขึ้น ในการแตงนวนิยายผูแตงจะใชความสามารถแตงใหนวนิยายที่มีลักษณะสมจริงหรือเหมือนจริงมากที่สุด และถึงที่สุดคือ เปนเรื่องที่มีเคามูลจริง เกิดขึ้นกับชีวิตของบุคคลจริง ๆ มาแลว โดยที่นักประพันธไดใช คุณสมบัติของศิลปนนําเอาบางแงมุมของชีวิตเหลานั้น บวกเขากับกลวิธีแตงและลีลาในการประพันธ จนสามารถทําใหผูอานสนุกเพลิดเพลินตามไปไดอยางสอดคลองเหมาะสม 4.3 แนวทางการอานเรื่องสั้นและนวนิยาย เรื่องสั้นเปนบันเทิงคดีที่คนทั่วไปนิยมอาน ในยามวาง เนื่องจากไมเสียเวลาในการอานมาก เพราะรูปเลมมีขนาดบาง จํานวนหนานอย และเปน การใชเวลาวางใหเปนประโยชน นอกจากนี้ เรื่องสั้นก็มีคุณคาอันเปนประโยชนแกผูอาน นอกจากจะ ไดรับความสนุกสนานเพลิดเพลินแลว ยังจะไดรับขอคิดที่มีประโยชนในการดําเนินชีวิตไดเพราะนักเขียน แตละคนมักจะสอดแทรกประสบการณของตนไวในงานเขียนของตนเอง เรื่องสั้นเปนวรรณกรรมประเภท รอยแกว ที่อาศัยศิลปะและกลวิธีในการเขียน และเนื้อหาของเรื่องนั้นสะทอนจากชีวิตของคนในสังคม และในการอานงานเขียนทั้งสองประเภทจึงมีแนวทางในการอานดังนี้ 4.3.1 พิจารณาในงานเขียน โดยพิจารณาจากสิ่งตางๆ ดังตอไปนี้
101 4.3.2 เนื้อเรื่อง โครงเรื่อง แกนของเรื่องหรือแนวคิดของเรื่อง เมื่อผูอานไดอานเรื่องสั้น หรือนวนิยายจบลง ควรจะสามารถเลาเรื่องยอได เรื่องนี้ มีกลวิธีในการดําเนินเรื่องอยางไร ผูเขียนตองการ จะนําเสนอแนวคิดในเรื่องใด 4.3.3 วิเคราะหตัวละครมีลักษณะนิสัยอยางไร ตัวเอกคือใคร ตัวรองคือใครพฤติกรรม ของตัวละครเปนอยางไร การกระทําของตัวละคร มีความสมจริงหรือไม และมีเหตุผลอยางไรที่ทําให ตัวละครตัดสินใจแบบนั้น 4.3.4 ฉากและบรรยากาศมีความสมจริงหรือไม การบรรยายฉากเปนสิ่งสําคัญที่จะ ชวยโนมนาวผูอานใหคลอยตาม และทําใหเกิดจินตนาการตามที่ผูเขียนตองการ 4.3.5 บทสนทนา ในการเขียนเรื่องสั้นและนวนิยายตองมีความสัมพันธเหมาะสมกับ เพศ วัย อาชีพ สถานภาพของตัวละคร บทสนทนาที่ดีจะตองทําใหผูอานเขาใจบุคลิกลักษณะ และ ความคิดของตัวละคร 4.3.6 ทัศนะของผูแตง ผูอานจะรับทราบทัศนะแนวคิดตางๆ ที่เปนปรัชญาของผูแตง จากคําพูดของตัวละคร ขอคิดตาง ๆ จะทําใหผูอานนําไปพัฒนาตนเองในโอกาสตอไป 4.3.7 พิจารณาถึงประโยชนที่ผูอานจะไดรับจากการอาน เมื่ออานงานเขียนเรื่องสั้น หรือนวนิยายจบลง ผูอานจะไดความรู แนวคิด หรือไดรับความบันเทิงอยางไร และแมวานวนิยายจะไม ใชเรื่องจริง แตก็เขียนขึ้นจากความจริงในบางสวน ผูอานจะไดรับแงคิด มุมมองใหม ๆ ตลอดจนประสบ การณจากงานเขียนเปนสิ่งที่จะเปนประโยชนและเปนประสบการณ แกผูอานตอไป การอานเปนเครื่องมือสําคัญในการแสวงหาความรู ใหขอคิด ประสบการณ ทําใหมีทักษะใน การพูด การเขียนดียิ่งขึ้น ในการพัฒนาเยาวชนตองปลูกฝงใหคนในชาติมีอุปนิสัยที่รักการอาน มีทักษะ ในการอานที่ถูกตอง เรียนรูแนวทางในการอานใหประสบความสําเร็จ ซึ่งจะนําไปสูการพัฒนาศักยภาพ ของผูอานในดานตางๆ ที่จะเปนประโยชนตอผูอานเอง และเปนประโยชนในการพัฒนาประเทศ ดังนั้น ในหนึ่งวันหากใครไดอานหนังสือ หรือไดอานสิ่งตางๆ แลว ยอมทําใหกระบวนการคิดพัฒนาไปไดรวด เร็ว การอานจึงเปรียบเหมือนการสะสมความรูในธนาคารสมอง หากแตยิ่งใชยิ่งงอกเงย ซึ่งตรงกันขาม กับ การฝากเงินไวในธนาคาร ยิ่งใชก็ยิ่งหมด เมื่อเปนเชนนี้เหตุใดเราไมอานสะสมความรูไว ในขณะนี้ เราอาจยังไมใช แตวันใดวันหนึ่ง จะสามารถหยิบ จับ เลือกใชไดอยางอัตโนมัติ ยิ่งอานมาก ยิ่งทําใหตน เองมองเห็นสิ่งตางๆ แบบเชื่อมโยง หรือแบบบูรณาการ การอานจึงไมใชเรื่องของการอานเฉพาะตําราเรียนอีกตอไป หากแตในโลกปจจุบัน ยิ่งอานมาก ยิ่งไดเปรียบ หากไดอานชีวประวัติของผูที่ประสบความสําเร็จ จะพบวา บุคคลเหลานี้ไดแรงบันดาลใจ
102 มาจากการอาน เมื่อพวกเขาเปนที่รูจักของสาธารณชนแลว ก็ยังคงมีนิสัยรักการอานไมเปลี่ยนแปลง แต เปนการอานเพื่อนํามาใชในการทํางาน หรือกลยุทธที่จะทําใหเกิดการสรางสิ่งใหมๆ หรือพัฒนาตนเอง เพิ่มขึ้น อาจกลาวไดวา แตละวัยจะมีความสนใจเรื่องที่อานแตกตางกัน แตคงไมสําคัญเทากับการได อานอยูเปนนิจ เอกสารอางอิง
103 กัลยา ยวนมาลัย. 2539. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. จิตรา กอนันทเกียรติ. 2539. ตึ่งหนั่งเกี้ย. พิมพครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนด พับลิชชิ่ง . เจริญเกียรติ ธนะสุขถาวร. 2546. เติมกําลังใจใหพลังชีวิต. กรุงเทพฯ : วิญูชน. ฉออน วุฒิกรรมรักษา. 2536. หลักการรายงานขาว : Basic News Reportion. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชุติปญโญ (นามแฝง). 2546. ชีวิตที่เหนื่อยนัก...พักเสียบางดีไหม?. กรุงเทพฯ: ใยไหม. ฐิติรัตน ลดาวัลย. 2539. การใชภาษาไทย 1. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ธงไชย พรหมปก. 2540. การอาน. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย. ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2539. การอานเพื่อการศึกษาคนควา.ใน เอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย. หนวย 6 -10. พิมพครั้งที่ 2. นนทบุรี : ชวนพิมพ. ธิดา โมสิกรัตน และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2543. การอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา ภาษาไทย 1. หนวย 9-15. พิมพครั้งที่9. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ธิดา โมสิกรัตน, ปรียา หิรัญประดิษฐ และอลิสา วานิชดี. 2543. การอานวรรณกรรมรวมสมัย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย. หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: ประชาชน. นพดล จันทรเพ็ญ. 2539. การใชภาษาไทย. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ตนออ แกรมมี่. เบญญาวัธน (นามแฝง). 2546. คูมือสูชีวิตดวยตนเอง ชุดที่ 2 เริ่มตนใหม...ในวันพรุง. นนทบุรี: 108 สุดยอดไอเดีย. เปลื้อง ณ นคร. 2542. ศิลปะแหงการอาน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ขาวฟาง. พัฒจิรา จันทรดํา. 2547. การอานและวิจารณเรื่องสั้น. กรุงเทพฯ: เยลโลการพิมพ. ภาควิชาภาษาไทย. 2543. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. ภาควิชาภาษาไทย. 2540. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสนามจันทร. ลลิตา กิตติประสาร. 2542. การอานงานวิชาการ. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอาน ภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7.นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. แววมยุรา เหมือนนิล. 2538. การอานจับใจความ. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร. 2544. การอานและการสรางนิสัยรักการอาน. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
104 ศิริพร ลิมตระการ. 2534. ความรูเบื้องตนเกี่ยวกับการอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา การอานภาษาไทย. หนวย 1 - 7. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน. 2548. กลเม็ดการอานใหเกง. พิมพครั้งที่ 3 . กรุงเทพฯ: ผองพัฒนการพิมพ. สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน. 2534. การอานทั่วไป. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สุขพัฒน ทองเพ็ง. 2543. พูดใหคิด. พิมพครั้งที่ 22. กรุงเทพฯ: มปท. สุพรรณี วราทร. 2545. การอานอยางมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ---------------------------------------------
บทที่ 4 ศาสตรและศิลปะของการเขียน การเขียนเปนการสื่อสารที่ถายทอดเพื่อแสดงออกซึ่งความรู อารมณ ความรูสึกนึกคิดของมนุษย โดยผานสื่อสัญลักษณคือตัวอักษร และเครื่องหมายตาง ๆ เปนสื่อแทนเสียงพูดที่มีความคงทนและ เปนหลักฐานอยูไดนานกวาการแสดงออกดวยการพูด ดังนั้น การเขียนจึงเปนทักษะการใชภาษาที่เปน เรื่องราว เพื่อใหผูอานเขาใจตรงตามความมุงหมายของผูเขียน การเขียนจะประสบผลสําเร็จหรือไมก็ ขึ้นอยูกับผูเขียนวามีทักษะในการใชภาษาในการถายทอดไดดีเพียงใด การสื่อสารดวยการเขียนจึงมีความสําคัญที่ผูเขียนจะสามารถถายทอดเรื่องราวเพื่อสื่อสารไป ยังผูอานใหเกิดการรับรู เขาใจไดตรงตามวัตถุประสงคของผูเขียน ความหมายของการเขียน จารึก สงวนพงษ (2542: 5) ใหความหมายของการเขียนไววา “การเขียน” หมายถึง การถายทอดความรูสึก ความคิด ความรู ประสบการณ จินตนาการออกมาเปนลายลักษณอักษรไปสูผู อาน ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์ (2549: 149) กลาววา การเขียน คือ กระบวนการสื่อสารความคิด ความรู ประสบการณ ความรูสึกและจินตนาการ โดยเรียบเรียงออกมาเปนถอยคํา การเขียนเปนเครื่อง มือสื่อสารที่สําคัญ สามารถกลั่นกรองไดถูกตองสมบูรณไดมากกวาทักษะการใชภาษาอยางอื่น เพราะ สามารถไตรตรองกอนลงมือเขียนได และหลังจากเขียนแลวยังสามารถแกไขได สุจริต เพียรชอบ และ สายใจ อินทรัมพรรย (อางถึงใน จิตตนิภา ศรีไสย.2549: 146) กลาววา การเขียน คือ การเรียบเรียงความรู ความคิด และประสบการณตาง ๆ ตลอดจนความรูสึกนึกคิด และ จินตนาการออกมาเปนลายลักษณอักษร ขอเขียนตาง ๆ จะมีเอกภาพมีความเปนตัวของตัวเองในดาน ความคิด และการใชภาษามาเรียบเรียงออกมาเปนภาษาเขียนและสามารถใชภาษาไดอยางถูกตอง พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (2546:203) ไดใหความหมายของคําวาเขียน ไววา “ขีดใหเปนตัวหนังสือหรือเลข ขีดใหเปนเสนหรือรูปวาดตาง ๆ วาดแตงหนังสือ” จากความหมายดังกลาว อาจสรุปไดวา การเขียน หมายถึง กระบวนการสื่อสารที่เปนการนํา ความรู ความคิด ความรูสึก ประสบการณ จินตนาการ ถายทอดออกมาเปนลายลักษณอักษรจากผู เขียนไปสูผูอาน
106 ความสําคัญของการเขียน การเขียนมีความสําคัญตอมนุษยชาติ เปนวิธีการสื่อสารวิธีหนึ่งที่มีลักษณะแตกตางไปจาก การสื่อสารดวยการพูด เพราะการเขียนเปนการสื่อสารที่เปนลายลักษณอักษร การสื่อแนวคิดหรือขอ มูลทั้งหมดของผูเขียน ตองถายทอดออกมาโดยผานสัญลักษณ คืออักษรโดยไมมีสถานการณ เชน การใชทาทางประกอบหรือไมมี การใชน้ําเสียงชวยในการสื่อสารดวย การเขียนจึงมีความสําคัญอยาง ยิ่ง ที่ผูเขียนจะตองมีความรูความเขาใจ เพื่อชวยใหการสื่อสารดวยการเขียนประสบความสําเร็จตาม ความมุงหมาย ซึ่งสมพิศ คูศรีพิทักษ (2538:195) อวยพร พานิช (2534:29) และ สนิท ตั้งทวี (2529:118) ไดกลาวถึงความสําคัญของการเขียนเพื่อการสื่อสารสรุปไดดังนี้ 1. การเขียนเปนสิ่งจําเปนสําหรับมนุษยทุกชาติ เนื่องจากการเขียนชวยใหการสื่อความหมาย ไวชัดเจนขึ้น มีหลักฐานที่มั่นคง อางอิงได และตรวจสอบได 2. การเขียนเปนวิธีการสื่อสารที่ชวยใหมนุษยสามารถเก็บรักษาและถายทอดขาวสารตาง ๆ ไปยังผูอื่นได โดยมิตองทําการติดตอสื่อสารดวยตนเองโดยตรง ชวยใหมนุษยบันทึกประวัติศาสตร ศิลปะ ตลอดจนความรูทางวิชาการของตนเอง เพื่อใหบุคคลในยุคเดียวกัน และยุคอื่น ๆ ทราบ 3. การเขียนไมวาจะเปนรูป รอย สัญลักษณ ภาพแสดงความคิด ภาพแสดงความหมาย หรือตัวหนังสือ ลวนเปนมรดกตกทอดทั้งสิ้น ซึ่งเปนการแสดงใหเห็นเอกลักษณของชาติ และมี ความเปนอธิปไตยในชาติ ถือเปนมรดกทางวัฒนธรรมที่คนไทยทุกคนภาคภูมิใจ 4. การเขียนเปนกุญแจของอนาคตของมนุษย เนื่องจากสิ่งที่ถูกบันทึกในอดีตและปจจุบัน จะเปนพื้นฐานสําหรับการสรางสิ่งใหม ๆ ตอไป 5. การเขียนชวยผอนคลายความตึงเครียด สรางความบันเทิง ชวยสะทอนความคิด ทัศนคติ และตัวอยางทางสังคม 6. การเขียนมีความสําคัญตอบุคคลทุกอาชีพ ไดแก นักเขียน นักการเมือง นักธุรกิจ และขา ราชการ ตางก็มีความจําเปนที่ตองใหการเขียน หรือภาษาเขียน เพื่อดําเนินภารกิจดวยกันทั้งสิ้น เมื่อการเขียนมีความสําคัญดังกลาวมาแลว เราจึงมีความจําเปนที่จะตองมีความรู ความเขาใจเกี่ยวกับการเขียน ซึ่งเปนวิธีการสื่อสารประเภทหนึ่ง เพื่อใหเปนไปตามวัตถุประสงค องคประกอบของการเขียน ในการสรางงานเขียน ผูเขียนจะตองมีความเขาใจถึงองคประกอบของการเขียนจารึก สงวนพงษ (2539: 9) ไดกลาวถึงองคประกอบของการเขียนเพื่อการสื่อสารไว 5 ประการ คือ
107 1. ผูเขียน (ผูสงสาร) หมายถึง ผูสงสารดวยการเขียนไปยังผูอาน (ผูรับสาร) โดยผานสื่อ ตางๆ 2. สาร คือเนื้อหาสาระที่มีความหมายและเปนลายลักษณอักษร สารจะเกิดขึ้นไดก็ตอเมื่อ ผูเขียนเปนผูคิดขึ้นมาและตองการจะสงหรือถายทอดความคิดนั้นไปยังผูอาน (ผูรับสาร) ความสําคัญ ของสารที่ถูกสงมาก็คือ การทําใหผูอาน (ผูรับสาร) เกิดปฏิกิริยาตอบสนองตามที่ผูเขียน (ผูสงสาร) ตองกร 3. ชองทาง หรือ สื่อ หมายถึง ตัวกลาง หรือเครื่องมือที่จะนํา (สาร) จากผูเขียนไปยังผูอาน ไดแก โทรเลข โทรสาร หนังสือพิมพ นิตยสาร และวารสาร เปนตน 4. ผูอาน (ผูรับสาร) หมายถึง ผูรับ ถอยคํา ขอความ หรือเรื่องราวตาง ๆ ที่สงมาจากผู เขียน เพื่อตีความสารนั้น ๆ 5. ผลตอบสนอง หมายถึง ปฏิกิริยาตอบสนองของผูอาน (ผูรับสาร) เมื่อไดอานสารแลว อาจจะเขาใจหรือไมเขาใจสารที่ผูเขียนเสนอมาก็ได หรืออาจมีอากัปกิริยาตาง ๆ เชน ชอบใจ สนุกสนาน เบื่อหนาย เปนตน จุดมุงหมายของการเขียน การเขียนเปนสิ่งที่ผูเขียนตองการสื่อไปยังผูอาน ซึ่งจะตองมีจุดมุงหมายที่แนชัดวาตองการ จะสื่ออะไร เพราะจะทําใหการเขียนนั้นอยูในกรอบแนวทางที่จะเขียนไดตรงประเด็น จุดมุงหมายของ การเขียนอาจจําแนกได ดังนี้ 1. การเขียนเพื่อเลาเรื่อง เปนการเขียนเพื่อถายทอดความรู ประสบการณ เปนการเขียน เพื่อเลาเหตุการณหรือเรื่องราวตาง ๆ ที่ผูเขียนประสบพบเห็นมาใหผูอานทราบ การเขียนเพื่อเลาเรื่อง สวนใหญจะใชการเขียนเลาเรื่องการทองเที่ยว เลาประวัติของสถานที่ ชีวประวัติ อัตชีวประวัติ ผูเขียน สาร ชองทาง / สื่อ ผลตอบสนอง ผูอาน
108 การเขียนขาว และการเขียนสารคดีตาง ๆ ซึ่งผูเขียนจะเขียนโดยลําดับเหตุการณที่เกิดขึ้นใหขอมูล ที่ถูกตองตามความเปนจริง 2. การเขียนเพื่ออธิบาย เปนการเขียนเพื่อบอกวิธีทําสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อชี้แจงไขความตอบ ปญหาความรู เชน การเขียนอธิบายขั้นตอนการทําอาหาร การทําสวนครัว การเขียนบทความวิชาการ ตาง ๆ วิธีประดิษฐสิ่งของ เครื่องมือเครื่องใชตาง ๆ การอธิบายขอธรรม และการอธิบายคําศัพท เปนตน ผูเขียนจะตองลําดับขั้นตอน วิธีทําหรือคําอธิบายอยางดี ภาษาที่ใชจะตองเขาใจงาย มีความถูกตองชัด เจน อาจอธิบายเปนขอ ๆ หรือแบงเปนยอหนายอย ๆ เพื่องายตอความเขาใจ และผูอานสามารถจด จํางาย 3. การเขียนเพื่อแสดงความคิดเห็น เปนการเขียนที่ผูเขียนจะแสดงความคิดของตนไปสู ผูอาน อาจเปนการแสดงความคิดเห็นอยางเดียว หรือเสนอแนะขอแนะนําตาง ๆ ขอคิด ขอเตือนใจ หรือบทปลุกใจ เชน การเขียนบทความลงในหนังสือพิมพรายวันดานการเมือง เศรษฐกิจ การครองชีวิต การเขียนบทวิจารณ การแนะนําหนังสือ เปนตน ผูเขียนตองใหขอคิดเห็นตามแนวคิดของตน และตองให ขอเท็จจริงสมบูรณ โดยใหเหตุผลประกอบอยางชัดเจน 4. การเขียนเพื่อโนมนาวชักจูงใจ เปนการเขียนเพื่อชักจูงใจใหผูอานสนใจ ปลุกใจ ปลอบประโลมหรือชักชวนใหทําหรือไมทําสิ่งใด ๆ เชน การเขียนบทความปลุกใจใหรักชาติ แนะแนว การแกปญหาชีวิต การเขียนโฆษณา การเขียนคําขวัญ ทั้งนี้วิธีการเขียน ผูเขียนควรใชคํา หรือขอความ ที่เขาใจงาย อาจเลนถอยคําสํานวนใชคําหรือขอความ เพื่อใหผูอานสนใจจํางาย 5. การเขียนเพื่อสรางจินตนาการ เปนการเขียนเพื่อถายทอดความรูสึกนึกคิดจินตนาการ ของผูเขียน ใหผูอานเห็นภาพตามผูเขียน ใหผูอานเกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน เกิดจินตนาการ เชน การเขียนเรื่องสั้น นวนิยาย บทละคร เปนตน การเขียนลักษณะนี้ผูเขียนจะตองรูจักเลือกสรรถอย คํามาใช ภาษาจะตองประณีต งดงาม ใชคําที่มีความหมายโดยนัย หรือความหมายแฝง เพื่อกระทบใจผู อานใหรูสึกคลอยตาม การเขียนที่ดีนอกจากผูเขียนจะตองคํานึงถึงจุดมุงหมายของการเขียนแลว จะตองพิจารณา อีกวา ผูอานหรือผูรับสารงานเขียนนั้นเปนใคร ทั้งนี้เพื่อผูเขียนจะไดเลือกสรรถอยคํา ภาษาสํานวน ตลอดจนการนําเสนอขอมูลใหเหมาะสมกับเพศวัย ระดับความรู ประสบการณ และความสนใจของ ผูอาน
109 รูปแบบในการเขียน คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต (มปป.) ไดกลาวถึงรูปแบบในการเขียนอาจแบง เปนประเภทใหญ ๆ ได 2 ประเภท คือ 1. รูปแบบรอยแกว เชน เรียงความ บทความ บันทึก จดหมาย รายงาน เปนตน การเขียน ในรูปแบบรอยแกวนี้ ผูเขียนจะไมถูกจํากัดดวยลักษณะบังคับทางฉันทลักษณ แตในการนําถอยคํา มาเรียบเรียงใหเปนประโยคหรือเปนขอความนั้น จะอยูในแบบ (FORM) ที่กําหนดหรือตามความนิยม 2. รูปแบบรอยกรอง เชน โคลง ฉันท กาพย กลอน เปนตน การเขียนในรูปแบบรอยกรองนี้ นอกจากผูเขียนจะตองมีศิลปะในการใชถอยคําแลว ยังตองนําคําเหลานั้นมาเรียบเรียงใหถูกตองตาม กฎเกณฑของฉันทลักษณแตละชนิดอีกดวย นอกจากนี้การแบงประเภทของงานเขียน อาจแบงแตกตางไปจากที่กลาวมาได เชน 1. การเขียนที่เปนแบบแผน ไดแก การเขียนเรียงความ การเขียนบทความ การเขียนรายงาน ทางวิชาการ การทําบันทึกทางวิชาการ การทํารายงานการประชุม การเขียนจดหมาย การยอความ การถอดคําประพันธ 2. การเขียนที่ไมเปนแบบแผน ไดแก การทําบันทึกสวนตัว การจดคําบรรยาย การตอบขอ สอบ การแนะนําหนังสือ การวิจารณวรรณกรรม การเขียนเรื่องสั้น การเขียนบทละครพูด การเขียนเรื่องสําหรับเด็ก การเขียนสารคดี การเขียนโฆษณา หรืออาจแบงงานเขียนออกเปน 3 ประเภท ตามองคประกอบของเนื้อหาเปนสําคัญได อีกแบบหนึ่ง ดังนี้ 1. ตําราวิชาการและบทความทางวิชาการ 2. สารคดี สาระบันเทิง 3. บันเทิงคดี
110 การแบงงานเขียนออกเปน 3 ประเภทนี้ ดูองคประกอบของเนื้อหาเปนหลัก ดังนี้ ประเภทงานเขียน องคประกอบสําคัญ 1. ตํารา บทความทางวิชาการ 1. ความรู (fact, knowledge) 2. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) 2. สารคดี สารบันเทิง 1. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) 2. ความรู (fact, knowledge) 3. จินตนาการ (imagination) 3. บันเทิงคดี นวนิยาย เรื่องสั้น ฯลฯ 1. จินตนาการ (imagination) 2. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) บางครั้งอาจแบงงานเขียนตามจุดมุงหมายก็ได ซึ่งสุดแตใครจะใชเกณฑใดในการแบง หลักเบื้องตนในการเขียน การเขียนเปนงานที่ตองอาศัยความรู ความคิด และความรักในงานเขียน ซึ่งไมใชเรื่องงายที่ ใคร ๆ จะทําได แนวการเขียนไมมีหลักตามตัวเหมือนสูตรคณิตศาสตรหรือวิทยาศาสตรแตก็เปนศาสตร (Science) แขนงหนึ่ง เพราะแนวทางในการเขียนสามารถกําหนดและระบุหลักเกณฑหรือองคประกอบ ใหยึดถือปฏิบัติไดอยางชัดเจนที่ตองอาศัยหลักการเขียนทั่วไป เปนพื้นฐาน ของการเขียน ในการเขียน ตาง ๆ การเขียนจึงเปนทั้งศาสตรและศิลป เพราะผูเขียนตองมีความรูเกี่ยวกับการใชคํา ความหมาย ของคํา รูจักการผูกประโยค รูจักสํานวนโวหารและวิธีการเขียนยอหนาเปนอยางดี ตลอดจนสามารถ เลือกสรรมาใชไดอยางเหมาะสม ใหการสื่อสารมีความชัดเจน นาสนใจ ผูเขียนจึงตองมีความรูดังตอไป นี้ 1. การเลือกสรรคํามาใช หมายถึง การเลือกถอยคําที่จะนํามาใชในงานเขียนใหถูกตองชัด เจน ไมมีความกํากวม หรือมีความหมายหลายอยาง หลีกเลี่ยงการใชศัพทยาก คําไมสุภาพ คําสแลง ภาษาถิ่น ภาษาตางประเทศ (ในกรณีที่มีศัพทบัญญัติภาษาไทยแลว) ฯ นอกจากนี้ยังตองใชถอยคําที่ ถูกตองตามระเบียบนิยมดวย เชน ใชคําที่เปนภาษาเขียน คําสุภาพ คําที่ถูกตองตามหลักภาษา ตรงตามความหมาย เหมาะสมกับระดับของภาษา ระดับบุคคล และใชคําที่ชัดเจน เปนตน 1.1 การใชคําใหตรงกับความหมาย เชน จําเลยยังยอมที่จะ (ชดใช, ทดแทน, ชดเชย) คาเสียหายแกโจทกในกรณีอุบัติเหตุ ครั้งนี้
111 เขาเปนคนดีที่รูจัก (ชดใช, ทดแทน, ชดเชย) บุญคุณของบุพการี “ชดใช” แปลวา ใหทดแทนสิ่งที่ใชหรือเสียไป “ทดแทน” แปลวา ตอบแทน “ชดเชย” แปลวา เพิ่มเติมหรือใชแทนที่เสียไป คําที่อยูในวงเล็บตองเลือกใชใหตรง กับความหมาย 1.2 ใชคําที่เปนภาษาเขียน เชน เขาชอบขับรถซิ่ง จนเกิดอุบัติเหตุบอยครั้ง (เร็ว) วันหยุดสุดสัปดาห เขาจะไมไปไหน เพราะชอบนอนอุตุ (นอนมาก) คําที่ขีดเสนใตในขอความขางตนเปนภาษาพูด ตองแกไปใหเปนภาษาเขียนแทน 1.3 ใชคําสุภาพ คือ ไมใชคําหยาม คําสแลง หรือภาษาถิ่น เพราะจะเขาใจเฉพาะกลุม เทานั้น เชน รัฐบาลคณะนี้ประกาศตนวาเปนรัฐบาลที่มีความโปรงใส (เปดเผย) คุณแมของเธอไมใหเดินทางไปรวมกิจกรรมกับพวกเราชิมิ (ใชไหม) เธอจะไปแลหนังเรื่องนี้กับฉันไหม? (ชมภาพยนตร) 1.4 ใชคําที่เปนคําไทย ผูเขียนไมควรใชคําภาษาตางประเทศในงานเขียน (กรณีที่มีศัพท บัญญัติภาษาไทยใช) ยกเวนวาคํานั้นไมมีคําภาษาไทยใชหรือคํานั้นใชทับศัพทจนเปนที่ยอมรับแลว เชน สํานักงานของเขาติดตั้งแอรทุกหอง เพื่อความสุขสบายของพนักงาน (เครื่องปรับ อากาศ) บนถนนวิภาวดี-รังสิต มักมีกลุมวัยรุนขับรถมอเตอรไซคมาก (รถจักรยานยนต) 1.5 ใชคําใหถูกตองตามหลักภาษา อาทิ การใชคําบุพบท คําสันธาน คําลักษณนาม การใชคําราชาศัพท เปนตน เชน คณบดีถวายภัตตาอาหารแกพระภิกษุสงฆ (แด) รองอธิการบดีฝายวิเทศสัมพันธมอบของที่ระลึกแดนักศึกษาชาวจีน (แก) เจาอาวาสวัดนี้ กําลังปวยอยู จึงนอนในตอนบาย (อาพาธ, จําวัด) 1.6 ใชคําใหชัดเจน ไมกํากวม ความไมชัดเจนอาจเกิดจากการใชคํานอยไป หรือใชคํายอ การตัดคําในประโยค เชน เรียนวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร อาจารยใหทํากิจกรรมโครงการจิตอาสาที่ ต.จ.ว. หรือ ก.ท.ม. ก็ได ส.บ.ม.ย.ห. (ตางจังหวัด, กรุงเทพมหานคร, สบายมากอยาหวง)
112 1.7 ใชคําใหเหมาะสมกับระดับบุคคล ผูเขียนจะตองคํานึงถึงฐานะของสังคมของผูที่ กลาวถึงดวย ทั้งตําแหนงหนาที่ อายุ เพศ และจะเขียนถึงในโอกาสใด เชน ผมขอขอบใจอาจารยมากที่กรุณาใหความอนุเคราะหในครั้งนี้ (ขอบคุณ) 1.8 ใชคําใหเหมาะสมกับระดับของภาษา ผูเขียนจะตองใชระดับภาษาใหเหมาะสมกับ งานเขียน ไดแก การใชภาษาปาก ภาษากึ่งแบบแผน และภาษาแบบแผน เชน อาทิตยหนาคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่แปดริ้ว (ภาษาปาก) สัปดาหหนาคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่ฉะเชิงเทรา (ภาษากึ่งแบบแผน) ในสัปดาหตอไปคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่จังหวัดฉะเชิงเทรา (ภาษาแบบแผน) 1.9 การใชสะกดการันตใหถูกตองตามรูปคํา มิฉะนั้นอาจทําใหความหมายเปลี่ยนแปลงไป หรืออาจจะไมเขาใจความหมายก็ได เชน กาน – ตัดเพื่อใหแตกใหม การ – กิจ, งาน, หนาที่ กาล – เวลา, คราว, ครั้ง กาฬ – คํา การณ – เหตุ, เคา, มูล กานต – เปนที่รัก กันดาร – ลําบาก, อัตคัด กันดาล – กลาง กานท – บทกลอน กาญจน – ทอง เกษียน – ขอความที่เขียนแทรก แผลงมาจากเขียน เกษียร – น้ํานม เชน เกษียรสมุทร – ทะเลน้ํานม โจทย – คําถาม เชน โจทยเลข โจทก – ผูฟอง เชน เขาเปนโจทกไมใชจําเลย โจษ – กลาว, แพรไป เชน โจษจัน เปนตน
113 2. การผูกประโยค ประโยค คือ กลุมคําที่นํามาเรียงใหไดใจความสมบูรณ สามารถถาย ทอดความรูสึกความคิดของผูเขียนได การผูกประโยคหมายถึง การนําคําตาง ๆ มาเรียงตอกันเขาให ไดความหมายชัดเจน ประโยคที่สื่อความไดชัดเจนมีหลักเกณฑดังนี้ 2.1 การเขียนประโยคใหถูกตองตามหลักภาษาไทย ซึ่งจะตองเรียงลําดับคําในประโยค ใหถูกตอง ทั้งนี้แบงไดอยางกวาง ๆ 2 ประเภท คือ 2.1.1 ประโยคความเดียว คือประโยคที่แสดงขอความที่มีสวนประกอบคือหนวย ประธานและหนวยกริยา ถาในหนวยกริยาเปนกริยาที่ตองมีกรรมก็ตองมีกรรมอยูทายประโยค เชน - นกบิน - ฉันสวมรองเทา 2.1.2 ประโยคซับซอน คือ ประโยคที่แสดงขอความมากกวาหนึ่งขอความในประโยค อาจประกอบดวยประโยคความเดียวหลายประโยคมารวมกัน โดยมีคําเชื่อมใหประโยคเหลานั้นตอเนื่องกัน เชน - วีรภัทร และณัฐยาไปเที่ยวภูเก็ตดวยกัน - รัฐบาลคณะนี้ประกาศปรับขึ้นเงินเดือนขาราชการ เพราะปจจุบันคา ครองชีพสูงขึ้น 2.2 การเขียนประโยคใหไดใจความชัดเจน ผูเขียนตองใชคําใหถูกตอง ครบความ ไมควร ตัดคําหรือใชคําที่ผูอานไมทราบความหมาย การเขียนประโยคใหชัดเจน สามารถทําไดโดยการเขียนคํา ขยายเพิ่มในประโยค เชน - เมื่อทราบวาผลการสอบครั้งนี้ไมเปนไปตามความคาดหวัง ธาดาก็สิ้น สมปฤดีทันที (ควรแกเปน) - เมื่อทราบวาผลการสอบครั้งนี้ไมเปนไปตามความคาดหวัง ธาดาก็สลบ ทันที - เขาไมไปโรงเรียนเพราะตาเจ็บ ตาเจ็บ อาจหมายถึง (1) พอของแมไมสบาย (2) นัยนตาของเขาอักเสบ ดังนั้นควรใชคําเฉพาะลงไปอีก เชน ในความหมายที่ 1 ควรแกเปน - เขาไมไปโรงเรียนเพราะคุณตาของเขาปวย ในความหมายที่ 2 ควรแกเปน - เขาไมไปโรงเรียนเพราะนัยนตาของเขาอักเสบ
114 2.3 การเขียนเรียงบทสําคัญของประโยคใหถูกตอง ประธาน กริยา และกรรมตามลําดับ ถาประโยคที่มีคําขยาย คําขยายมักจะอยูหลังคําที่ถูกขยาย หากเรียงประโยคไมถูกตอง ความหมาย อาจเปลี่ยนไป และประโยคอาจไมสละสลวย เชน - เขายังไมเชื่องบประมาณวามีไมเพียงพอ (ควรแกเปน) - เขายังไมเชื่อวางบประมาณมีไมเพียงพอ หรือ - เขายังไมเชื่อวามีงบประมาณไมเพียงพอ - นักเรียนตองสวมรองเทาหุมสนหนัง (ควรแกเปน) - นักเรียนตองสวมรองเทาหนังหุมสน - จําเลยถูกตัดสินจากผูพิพากษาจําคุก 8 ปที่ศาลอาญา (ควรแกเปน) - ที่ศาลอาญา ผูพิพากษาตัดสินจําคุกจําเลย 8 ป 2.4 การเขียนประโยคใหกะทัดรัด ผูเขียนตองใชคํานอยแตกินความมาก ไมขยายความ โดยไมจําเปนหรือใชคําฟุมเฟอย และรูจักการนําสํานวนพังเพย สุภาษิตมาใช เชน - พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ เปนหัวใจของพระพุทธศาสนา (ควรใช พระรัตนตรัย แทนคําวา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ ) - ทั้ง ๆ ที่รูวาสุดาทิพยมีคนรักอยูแลว แตวีรภัทรก็ยังแอบรักเธออยู และเฝา คอยหวงใยอยูหาง ๆ แมจะไมมีหวังก็ตาม (ทั้ง ๆ ที่รูวาสุดาทิพยมีคนรักอยูแลว แตวีรภัทรก็ยังแอบรักเธออยู เหมือนมดแดง แฝงพวงมะมวงงอม) 2.5 การเขียนประโยคใหเปนรูปประโยคภาษาไทย เพราะปจจุบันมีการใชสํานวนตาง ประเทศ (เขียนโครงสรางเหมือนประโยคภาษาอังกฤษ) ตัวอยางประโยค เชน - นักศึกษาภายใตการนําของนายกสโมสรนักศึกษาเดินทางไปพัฒนา ชนบททุกป (ควรแกเปน) - นายกสโมสรนักศึกษานํานักศึกษาเดินทางไปพัฒนาชนบททุกป - มันเปนหนาที่ของนักเรียนที่จะศึกษาหาความรู (ควรแกเปน) - นักเรียนมีหนาที่ศึกษาหาความรู - ระหวางรอคอยการติดของกระดูก แพทยจะใหคนไขนอนนิ่ง ๆ (ควรแกเปน) - ระหวางรอใหกระดูกติดกัน แพทยจะใหคนไขนอนนิ่ง ๆ - งานนี้จะสําเร็จหรือไมขึ้นอยูกับพวกเราทุกคน (ควรแกเปน) - งานนี้จะสําเร็จหรือไมก็แลวแตพวกเราทุกคน - บี้ เดอะสตาร มาในเพลง จังหวะหัวใจ (ควรแกเปน) - บี้ เดอะสตาร จะรองเพลง จังหวะหัวใจ
115 2.6 เขียนประโยคใหมีเอกภาพและสัมพันธภาพ ผูเขียนตองเขียนประโยคใหมีใจความ เปนไปในทางเดียวกัน และมีความสัมพันธเกี่ยวของกัน ถาประโยคมีใจความไมสัมพันธกันก็ควรแยก ออกเปนคนละขอความ เชน - พวกเขาพักอยูที่หอพักนักศึกษา และพวกเขาชอบอานหนังสือ (ควรแกเปน) - พวกเขาพักอยูที่หอพักนักศึกษาและขยันเรียน - ถาบอกฉันวาตองการพบ ฉันจะออกนอกบาน (ควรแกเปน) - ถาตองการพบฉันจะไปพบทันที 2.7 เขียนประโยคเวนวรรคใหถูกตอง การเขียนประโยคแตละประโยค เมื่อจบความจะตอง เวนวรรค หรือถาประโยคที่มีขอความยาวๆ ก็ควรเวนวรรค ถาไมเวนวรรคผูอานก็จะตองแบงขอความเอง ซึ่งอาจจะทําใหความหมายผิดไปจากที่ผูเขียนตองการก็ได เชน - ยานี้ดี กินแลวแข็ง แรงไมมี โรคภัยไขเจ็บเบียดเบียน (ควรแกเปน) - ยานี้ดี กินแลวแข็งแรง ไมมีโรคภัยไขเจ็บเบียดเบียน - พอคาขายไกตายในฟารม (ควรแกเปน) - พอคาขายไก ตายในฟารม - พอคาขายไกตาย ในฟารม 3. การเขียนยอหนา (อนุเฉท) โปรแกรมวิชาภาษาไทย สถาบันราชภัฏสวนดุสิต(2542 :75-78) ไดกลาวถึง การเขียนยอหนาหรืออนุเฉท คือ ความเรียงสั้น ๆ เรื่องหนึ่ง ซึ่งรวมประโยคหลาย ๆ ประโยค ที่มีขอความมุงสูจุดเดียว หรือยอหนาคือ ขอความตอนหนึ่ง ๆ ที่เปนสวนประกอบของเรื่องใหญใน ความเรียงเรื่องนั้น ๆ การแบงยอหนา เปนการจัดลําดับเรื่องราว หรือความคิดของความเรียงนั้น ๆ ใหมีเนื้อความตอเนื่องกันทั้งเรื่อง การแบงยอหนา นอกจากจะชวยใหผูอานจับความคิดไดงายแลว ยังทําใหเกิดความสวยงาม และทําใหผูอานมีเวลาพักผอนสายตาและสมองเมื่ออานจบแตละตอน 3.1 ลักษณะยอหนาที่ดี ยอหนาที่ดีจะมีองคประกอบสําคัญ 3 ประการ ไดแก 3.1.1 มีเอกภาพ คือ มีขอความเปนเรื่องเดียว กลาวถึงความสําคัญแตเพียงเรื่องเดียว อาจจะมีขอความขยายหรือแสดงตัวอยางประกอบก็ได แตตองไมวกวนนอกเรื่อง วิธีพิจารณาวายอ หนานั้นมีเอกภาพ ก็คือ เราสามารถจะยอขอความทั้งหมดใหเหลือประโยคเดียวได 3.1.2 มีสัมพันธภาพ คือ ประโยคแตละประโยคมีความเกี่ยวเนื่องกันในยอหนานั้น เพื่อใหผูอานจับความคิดไดทันที ไมสับสน การใชคําสันธานเชื่อมประโยคควรใชใหถูกตองการอางอิง หรือยกตัวอยางตองวางใหถูกที่และตองแนใจวาตัวอยางนั้นจะขยายขอความใหชัดเจนขึ้น
116 3.1.3 มีสารัตถภาพ คือ มีการเนนสาระสําคัญ หมายถึงการเนนจุดมุงหมายสําคัญ ของยอหนาใหเดนชัดวาเราพูดถึงอะไร ประโยคสําคัญเรียกวา ประโยคใจความ ประโยคกุญแจ หรือ ประโยคหลัก ผูเขียนสวนมากมักจะวางประโยคใจความไวขางตน เพื่อใหเห็นเดนชัด แลวจึงจะเขียน ขยายเรื่องนั้น แตบางทีเอาไวกลางและทายยอหนา เพื่อกระชับความ หรือบางทีเอาไวขางตน และ ขางทาย เพื่อเนนความใหมีน้ําหนักมากขึ้น 3.2 สวนประกอบของยอหนาในแตละยอหนาจะมีสวนประกอบที่สําคัญ 2 สวน คือ สวนที่เปนใจความสําคัญและสวนขยาย 3.2.1 สวนใจความสําคัญ หมายถึง ประเด็นสําคัญที่ตองการจะกลาวถึงในยอหนาแต ละยอหนา ประเด็นสําคัญนี้บางครั้งก็มิไดเขียนออกมาเปนประโยค แตเมื่ออานแลวจะจับประเด็นได แตบางครั้งก็เขียนเปนประโยคชัดเจนในยอหนา เรียกวา ประโยคใจความสําคัญ ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญอยูตนยอหนา “ชาวอินเดียนิยมเรื่องรามายณะ มากมายเพียงไรนั้นจะเห็นไดจากแปล รามายณะออก เปนภาษาถิ่นตาง ๆ ในอินเดียแทบทุกภาษา ฉบับที่แปลแพรหลายคือฉบับภาษาอินเดียของตุลลีทาส นอกจากนี้ยังมีฉบับภาษาอื่น ๆ อีก เชน รามายณะภาษากัศมีรีของแควนกัศมีรี และรามายณะฉบับ ภาคใตเปนภาษาทมิฬ และอื่น ๆ เปนตน” (ความสัมพันธระหวางรามายณะของวาลมีกิและรามเกียรติ์ พระราชนิพนธในรัชกาลที่ 1 (สมพร สิงโต, 2520: บทคัดยอ อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป.: 46) ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญอยูตอนทายยอหนา ยังมีนักเรียนธรรมของเราเปนอันมาก ซึ่งยังไมเขาใจความมุงหมายของคําวา “ทาน” ดีพอทํา ใหเขาใจไขวเขวไปวา ทาน กับ บุญ นั้นเปนคนละอยาง ความเขาใจอันนี้ทําใหเราพูดติดปากกันไปวา “ทําบุญแลวใหทาน” ดูประหนึ่งวาทําบุญกับใหทานไมไดเปนคําคูกัน หรือเปนคําแยกตางกัน บุญหรือ ทานจึงเปนอันเดียวกัน คือ ทานเปนวิธีทําบุญอยางหนึ่งนั้นเอง”
117 ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญทั้งตอนตนและตอนทาย คนไทยนั้นถือวาบานเปนสิ่งสําคัญตอชีวิตตั้งแตเกิดไปจนตาย เพราะคนไทยโบราณนั้น ใชบานเปนที่เกิด การคลอดลูกจะกระทํากันที่บานโดยมีหมอพื้นบานที่เรียกวา หมอตําแย เปนผูทําคลอด มิไดใชโรงพยาบาลหรือสถานผดุงครรภอยางในปจจุบันนี้ และที่สุดของชีวิตเมื่อมีการตายเกิดขึ้น คนไทยก็ จะเก็บศพของผูตายที่เปนสมาชิกของบานไวในบานกอนที่จะทําพิธีเผา เพื่อทําบุญสวด และเปน การใกลชิดกับผูตายเปนครั้งสุดทาย ดังนั้น บานจึงเปนสถานที่ที่คนไทยใชชีวิตอยูเกือบตลอดเวลา ตั้งแตเกิดจนตาย (“บานไทย” ในศิลปะชาวบาน ของ วิบูลย ลี้สุวรรณ) ตัวอยางประโยคใจความสําคัญอยูในตําแหนงกลางยอหนา ประโยคขยายความอยูตอนตนและตอน ทายของยอหนา ยอหนาชนิดนี้มีไมมากนัก แตอาจทําไดเพื่อใหเกิดความแปลกและนาสนใจ “อันความรัก ความชัง ความโกรธ ความกลัว ความขบขัน เหลานี้เปนสามัญลักษณะของ ปุถุชนทั่วไป ใครหัวเราะไมเปน ยิ้มไมเปนก็ออกจะพิกลอยู คนสละความรักความชังไดก็มีแตพระอรหันต อารมณความรูสึกดังนี้เปนธรรมชาติของมนุษย กวีและนักประพันธยอมจะแตงเรื่องใหเยาอารมณ ความรูสึกเหลานี้ และถาเขาแตงดีก็จะปลุกอารมณของผูอานผูฟงใหเกิดขึ้น ทานคงจะเคยเห็นคน อานเรื่องโศกจับใจจนน้ําตาไหลเพราะสงสารตัวนางเอกพระเอก อานเรื่องขบขันหัวเราะจนทองคัด ทองแข็งทั้ง ๆ ที่รูวามันเปนเรื่องอานเลน และคนอานก็ไมไดมีสวนไดสวนเสียอะไรกับตัวพระตัวนาง ก็พลอยโศกเศราตามไปดวยได อยางไรก็ดี ความเศราของอารมณอันเกิดจากความยั่วเยาของศิลปะ วรรณคดีตลอดจนนาฏยะตาง ๆ นั้น เปนความสุขชนิดหนึ่ง มิฉะนั้นทํานองโศกนาฏกรรมคงจะไมมีใคร ดูเลย” (ภาษาและวรรณคดี นายตํารา ณ เมืองใต อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป.: 47) 3.2.2 สวนขยาย หมายถึง ประโยคหรือขอความที่อธิบายใหรายละเอียดหรือยกตัวอยาง เพื่อใหผูอานเขาใจประเด็นสําคัญในยอหนานั้นเพิ่มมากขึ้น วิธีเขียนสวนขยายทําไดหลายวิธีดังนี้ - วิธีอธิบายหรือใหคําจํากัดความ ดังตัวอยาง ขนบประเพณี คือ ประเพณีที่วางระเบียบแบบแผนไวโดยตรงหรือโดยปริยาย โดยตรงคือ วางเปนระเบียบพิธีการไวแจงชัด โดยปริยาย คือ รูกันเองและไมไดวางเปนระเบียบแบบแผนไววา ควรจะ ประพฤติและปฏิบัติกันอยางไร ขนบแปลวา ระเบียบแบบแผน เชน ขนบราชการ คือ ระเบียบแบบแผน ของราชการ ขนบประเพณีบางทีก็เรียกวาระเบียบประเพณี ซึ่งเปนคําเกิดใหมเมื่อลืมคําแปลของคําวา ขนบเสียแลว (การศึกษาเรื่องเพณี ของ เสฐียรโกเศศ)
118 - วิธีใหรายละเอียด ดังตัวอยาง มะลิเปนไมที่มิใชของพื้นเมืองของไทย เขาใจกันวาจะมาจากประเทศจีนตอนใตหรือจาก ประเทศอินเดีย ในเมืองไทยเรามีอยูหลายชนิด เชน มะลิลา มะลิซอน มะลิวัลย มะลิถอด ลักษณะ ของดอกไมเหมือนกัน อยางมะลิซอนก็มีกลีบซอนกันหนาเหมือนอยางดอกดาวเรือง สวนมะลิถอดก็มี ลักษณะเหมือนเอาดอกมะลิลา ซึ่งมีกลีบชั้นเดียววางซอนกันขึ้นไป และจะถอดออกมาไดเปนดอก ๆ จึงเรียกวา มะลิถอด (พฤกษนิยาย ของ ส.พลายนอย) - วิธียกตัวอยาง ดังตัวอยาง สัญลักษณในวรรณคดี มีความหมายถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่ง มักจะเปนรูปธรรมที่เปนเครื่องแทน นามธรรม เชน ดอกไมใชแทนหญิงงาม น้ําคางมักแทนความบริสุทธิ์ พระเพลิงใชแทนความรอนแรง หรืออาจใชตัวละครในเรื่องนิยาย หรือบทละครเปนตัวแทน นามธรรม เชน ทศกัณฐเปนตัวแทนความ เลวรายของผูมีอํานาจที่ไมมีธรรมะ สีดาเปนตัวแทนหญิงที่ชื่อตรงตอสามี (วิเคราะหรสวรรณคดีไทย ของ ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ) - วิธีเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกันหรือตางกัน ดังตัวอยาง ธรรมดาผูมีปญญาอันพิสดาร แมจะคิดการสิ่งใดก็ลึกซึ้ง ผูมีปญญานอยหาหยั่งรูตลอดไม อุปมาเหมือนพระยาครุฑแมจะไปทิศใดก็ยอมบินโดยอากาศอันสูงสุดเมฆ มิไดบินตําตอยเหมือนสกุณ ชาติ ซึ่งมีกําลังอันนอย อันผูมีสติปญญานอยนั้นก็เหมือนนกทั้งปวงที่มีกําลังนอย มิอาจบินสูงเสมอ พระยาครุฑได (สามกก ของ : เจาพระยาพระคลังหน) - วิธีแสดงเหตุผล ดังตัวอยาง ทําไมชาวไทยจึงนิยมเรื่องราวของรามายณะมากจนถึงกับเอามาสรางสรรคขึ้นเปนวรรณคดี ประจําชาติ เรื่องนี้เห็นจะตอบไดวา ความเปนไปของเรื่องรามายณะเปนเรื่องเกี่ยวกับนักรบ เกี่ยวกับ สงคราม เทิดทูนสัจจธรรม ซึ่งตรงกับอุปนิสัยใจคอของชาวไทย ผูเปนนักรบนิยมความกลาหาญ นิยมการประกอบวีรกรรมและรักษาสัตย จะเปนดวยเหตุนี้เอง ชาวไทยจึงรับเอาเรื่องราวรามายณะ มาเปนวรรณกรรมเอกประจําชาติ ผูใดไมรูเรื่องรามเกียรติ์ เทากับไมรูจักประวัติศาสตรวัฒนธรรม ของชาติตนเองเปนการขาดความรูทางวิชาวรรณคดีอยางมาก (พระราชนิพนธรามเกียรติ์ของราชกาลที่ 2 ของฉันทวิชย กระแสสินธุ) 3.2.3 หลักการขึ้นยอหนาใหม การสรางยอหนาของงานเขียนโดยไมรูหลักแบบเรื่อย ๆ พอเห็นวามีขนาดยาวพอสมควรก็ยอหนาเสียทีหนึ่ง บางทีประมาณเอาวาทุกยอหนาควรมีความยาว เทาๆ กัน เปนใชไดแสดงใหเห็นวาผูเขียนยังไมเขาใจวิธีการขึ้นยอหนาใหม หลักการขึ้นยอหนาใหมดัง นี้
119 - เมื่อตองการจะกลาวถึงสาระสําคัญอื่นตอไป ในขอความหนึ่งยอหนาจะมี ความสําคัญเพียงประการเดียว เมื่อกลาวถึงขอความในยอหนาแรกจบแลว จะกลาวถึงขอความสําคัญ อื่นก็ขึ้นยอหนาใหม ดังตัวอยาง โรคไตเรื้อรัง หมายถึงโรคที่เกิดอยูเปนเวลานานหลายเดือนหรือหลายป โรคไตสวนใหญจัดเปน โรคเรื้อรัง จึงตองการการรักษาติดตอเปนระยะยาว โรคไตวาย หมายถึงการที่โรคไตชนิดหนึ่งมีการสูญเสียหนาที่ของไตไปมากพอสมควร - เมื่อตองการเนนความตรงขามกับความในยอหนาแรก ประโยชนการเชียรกีฬา นอกจากจะชวยใหกําลังใจแกนักกีฬาของฝายที่เชียรและเปนการขมขวัญคู ตอสูไดเปนอยางดีแลว การเชียรเปนการชวยเพิ่มบรรยากาศความสนุกสนาน ครึกครื้นใหแกผูชม การ แขงขันนั้น ๆ ดวย ยิ่งกวานั้นการเชียรยังใหผลพลอยไดในเรื่องความพรอมเพรียงเปนระเบียบและ ความรักใครสามัคคีกลมเกลียมกันในระหวางหมูคณะอีกดวย แตก็มีเหมือนกันที่การเชียรเปนสาเหตุใหเกิดการทะเลาะวิวาทกัน ทั้งนี้อาจเปนเพราะเชียร เกินเลยไปถึงเรื่องสวนตัว หรือการเชียรแบบเยาะเยยหยามหยัน แตถาเชียรแบบสุภาพอยูในระเบียบ วินัยดวยความมีใจเปนนักกีฬาแลว จะมีเรื่องกระทบกระทั่งเกิดขึ้นไดยากมาก - เมื่อตองการสรุปความคิดของยอหนาแรก สําหรับภรรยาไมวาจะมีความเกงกาจ หรือมีความสามารถเพียงใด แตสภาพความเปนผูหญิง และเปนแมบาน ยอมทําใหมีความสามารถจํากัด ยังมีอีกหลายอยางซึ่งภรรยาตองพึ่งสามี เชน การตัดสินใจ การใหกําลังใจ เรื่องของสังคมนอกบาน เรื่องทางเพศ ปญหาบางอยางภรรยาตัดสินใจ ไมไดก็ตองอาศัยสามีชวยตัดสินใจ เรื่องบางอยางก็จําเปนตองตัดสินใจรวมกัน เปนตน เพราะฉะนั้นสามีที่ดีควรตองทํางานใหเปนที่พึ่งพาทั้งกําลังใจและกําลังความคิดของภรรยา - เมื่อตองการแยกใหเห็นบทสนทนา ดึกแลวเมื่อยอดนทีกลับมารับหยดนทีกลับบานที่หองแถว เด็ก ๆ ทั้งสามยังไมมีใครงวงเพราะ ความเปนหวงคุณยาย “คุณยายเปนยังไงมั่งพี่ยอด” “คุณยายอยูไหนคะพี่ยอด” “คุณยายเจ็บมากรึเปลาคะ” ประโยคสุดทายเปนคําถามจากเด็กหญิงชลัยทิพยที่สมัครเขามาเปนหลานอีกคนหนึ่ง ยอดนทีมีสีหนาสลดแตก็พยายามยิ้มแยมโดยบอกวา “คุณยายเหนื่อยมากเทานั้นเอง คืนนี้ตองนอนโรงพยาบาล กําลังใหน้ําเกลืออยูครับ” (อรุณรุง, 2549: 104-105)
120 4. การใชสํานวน คําพังเพย สุภาษิต 4.1 ความหมายของสํานวน คําพังเพย สุภาษิต 4.1.1 สํานวน หมายถึงถอยคําสั้น ๆ กะทัดรัด กินความมาก มีความหมาย ไมตรงตัว เชน กระตายตื่นตูม กิ้งกาไดทอง ไกแกแมปลาชอน ขิงก็ราขาก็แรง ขมิ้นกับปูน ขี่ชาง จับตั๊กแตน ขวางงูไมพนคอ งมเข็มในมหาสมุทร ชิงสุกกอนหาม เปนตน 4.1.2 คําพังเพย หมายถึงถอยคําสั้น ๆ กะทัดรัด กินความมาก อาจมีลักษณะ ประชดประชันและจะแฝงขอคิด ขอเตือนใจไวดวย เชน ไกงามเพราะขนคนงามเพราะแตง รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา คบเด็กสรางบาน คบหัวลานสรางเมือง เดินตามหลังผูใหญหมาไมกัด ซื้อวัวหนานา ซื้อผาหนาหนาว น้ํามาปลากินมด น้ําลดมดกินปลา น้ํารอนปลาเปน น้ําเย็นปลาตาย เปนตน 4.1.3 สุภาษิต หมายถึงถอยคําสั้นๆ กะทัดรัด กินความมาก มีลักษณะเปนคําสอน โดยตรง เปนความจริงพิสูจนได เชน ความกตัญูกตเวทีเปนเครื่องหมายของคนดี ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว ความพยายามอยูที่ไหนความสําเร็จอยูที่นั่น อยาใฝสูงใหเกินศักดิ์ ชาๆ ไดพรา สองเลมงาม เขาเมืองตาหลิ่วตองหลิ่วตาตาม ไฟในอยานําออก ไฟนอกอยานําเขาไมออนดัดงายไม แกดัดยาก ปลูกไมตรีอยารูราง สรางกุศลอยารูโรย เมื่อนอยใหเรียนวิชา ใหหาสินเมื่อใหญ เปนตน การเขียนที่ดีควรนําเอาสํานวน คําพังเพย และสุภาษิต มาใชสอดแทรกในขอเขียน ตามความ เหมาะสม เพื่อใหผูอานเขาใจความหมายไดชัดเจนยิ่งขึ้น 4.2 ความสําคัญของสํานวน คําพังเพย สุภาษิต 4.2.1 เปนเครื่องมือในการฝกอบรม สวนใหญเปนคติสอนใจมุงอบรมใหเปนคนดี 4.2.2 เปนเครื่องมือสื่อภาพสังคม เราสามารถศึกษาสภาพของสังคมไดจาก ภาษิต สํานวน เชน “หลงทางเสียเวลา หลงติดยาเสียอนาคต” “ขาวยากหมากแพง” เปนตน 4.2.3 เปนเครื่องมือสื่อภาษา ใชถายทอดความหมายอันลึกซึ้งสูผูรับสารโดยใชขอ ความสั้นๆ กะทัดรัดแตไดความหมายครบถวน เปนเครื่องผอนความรุนแรงของถวยคํา เชน จะวา ใครอาจพูดไดวา “ไกแก แมปลาชอน” “กิ้งกาไดทอง” เปนตน 4.3 การใชสํานวน คําพังเพย สุภาษิตในการสื่อสาร การตีความสํานวน คําพังเพย สุภาษิต ผูตีความตองเขาใจที่มาหรือความหมาย แทจริงของสํานวน คําพังเพย และสุภาษิตที่จะนําไปใชไดถูกตองและมีวิธีการใชดังนี้ 4.3.1 ใชยอขอความยาวๆ เชน จะอธิบายเรื่องความประหยัดวาการแตงงานจัดพิธี ใหญโตเปนการสิ้นเปลืองโดยใชเหตุ แขกที่มาในงานก็เสียเงินเสียเวลาไดประโยชนนอยก็พูดวา “ตําน้ําพริกละลายแมน้ํา” กินความไดหลายประโยค
121 4.3.2 ใชขยายหรือเนนความเขาใจ เชน “แดงเปนผูโชคดีที่สุดในรอบป เพราะได แตงงานกับผูหญิงสวย และรวยมีเงินหลายรอยลานใชจนตายก็ไมหมดเหมือนหนูตกถังขาวสาร” 4.3.3 ใชแทนถอยคําที่ไมตองการกลาวตรงๆ เพราะถากลาวตรงๆ จะเปนคําไม สุภาพ เชน จะกลาวถึงผูชายแกที่มาชอบเด็กๆ ก็วา “เฒาหัวงู” หรือ “โคแกกินหญาออน” เปนตน 4.3.4 ใชเพิ่มความสละสลวยของถอยคํา เชน “กวาดเทาไรก็ไมหมด ถาไมงดทิ้งขยะ” ดีกวาจะพูดวา “โปรดงดทิ้งขยะ กวาดไมไหว” แมการใชภาษิต และสํานวนจะมีประโยชนดังกลาวขางตน แตผูใชตองคํานึงถึงวาเมื่อ ไรควรใช อยางใชพร่ําเพรื่อจะนารําคาญ เชน “คุณกับผมเปรียบเหมือนดอกฟากับหมาวัด ผมไมได คาบชอนเงินชอนทองมาจากทองพอทองแม จึงตองอดเปรี้ยวไวกินหวาน ชาๆ ไดพราเลมงาม” ผูอานก็ เกิดความรําคาญแทนความซาบซึ้ง 5. การใชโวหารในการเขียน โวหารหรือสํานวนในการเขียน คือ ทวงทํานองในการเขียนหรือลีลาของการใชภาษาอยางมี ชั้นเชิง และมีศิลปะ เพื่อใหผูอานเขาใจเรื่อง และเกิดความรูสึกตรงตามวัตถุประสงคในการเขียน ผู เขียนจะเลือกใชสํานวนโวหารแบบใดเขียนก็ได ทั้งนี้ขึ้นอยูวิธีการนําเสนอ และจุดประสงคในการเขียน ในงานเขียนชิ้นหนึ่งจะใชโวหารกี่ประเภทก็ไดแลวแตความเหมาะสม ซึ่งผูเขียนจะเปนผูตัดสินใจวาจะ ใชโวหารอะไรบาง โวหารโดยทั่วไปแบงเปน 5 โวหารดังนี้ 5.1 บรรยายโวหาร ไดแก การเลาเรื่อง หรือเหตุการณซึ่งเกิดขึ้นกับตนเองใหผูอานเกิดความ ประทับใจในเหตุการณ ราวกับไดเห็นหรือไดพบดวยตนเอง ในการเขียนบรรยายตอใชถอยคํางาย ๆ เหมาะสมกับเรื่อง กับกาลเวลา เชน การเลานิทาน นิยาย นวนิยาย ชีวประวัติ บุคคลสําคัญ ประวัติ สถานที่ ตํานานตางๆ รายงานหรือจดหมายเหตุ ตัวอยางเชน ขาจําไดวาตัวขาเองเมื่อเล็กๆ ก็เปนตัวอยางพยานความขอนี้อยู ในเวลานั้นอายุขาราวๆ สิบเอ็ดป อยูกับทานเจาอธิการจั่นที่วัดปากกลวย มีอุบาสิกาเจียม คนหนึ่งแกเห็นขาเขาก็ใหคิด เอ็นดู อยากจะชวยเกื้อหนุนบวชเรียน วันหนึ่งอุบาสิกาเจียมออกจากการฟงเทศน เห็นขาเลนอยู กลางลานวัด ก็เรียกเขาไปใกล แลวถามขาวาอยากจะขึ้นสวรรคหรือไม ฝายเด็กๆ ที่เลนอยูดวยกัน เมื่อไดยินดังนั้นก็พากันมารุมฟง อุบาสิกาเจียมอธิบายวา ถาขาอยากขึ้นสวรรคจะจัดการบวชให แลวรับเปนโยมอุปฐากตอไป (จดหมายจางวางหร่ํา ของ น.ม.ส.)
122 5.2 พรรณนาโวหาร คือ โวหารที่ใชในการบรรยายเรื่องราวโดยละเอียดและประณีต โดยแทรกอารมณความรูสึกของผูเขียนลงไปดวย เพื่อใหผูอานเกิดอารมณคลอยตามและรูสึกซาบซึ้ง เกิดมโนภาพหรือจินตนาการ มักใชพรรณนาสภาพของสถานที่ตางๆ หรือสิ่งที่เปนนามธรรม เชน ความกลาหาญ ความดี ความงาม หรือพรรณนาความรูสึก เชน ความสุข ความรัก ความเศรา ความริษยา เปนตน ซึ่งจะตองใชถอยคําที่สามารถโนมนาวอารมณ หรือความรูสึกของผูอานใหคลอย ตามผูเขียน บางทีขาดลักษณะสมจริงไปบาง ตัวอยาง เชน ฉันจึงตั้งคําถามกับตัวเองวาแลวสีเขียวนั้นจะเปนสีในหองใดหองหนึ่งในบานหนังสือในหัวใจ ของฉันบางไหม ฉันเฝาครุนคิดกับคําถามของตัวเองอยูนาน จนในที่สุดไดคําตอบมาวา หองสีเขียว นั้นมีอยู และเปนหองที่ใหความหมายของสีเขียวไดอยางสมบูรณ เหมือนวันที่ฉันเดินจากบานผาน ทุงหญาคาดอกขาวไสว เขาไปในความรมครึ้มของปายาง ที่นั่นมีสีเขียวไสวของใบยางซับซอนจน แนนฟา มีไมเล็กแยงกันแซมแทรกอยูในระหวางรองยางจนปารกเรื้อไปดวยสีเขียว และในความเขียว สุดเขียวนั้นเอง ฉันไดพบกับลูกมะหวดสีแดงลูกเล็กๆ ลูกน้ําขาวสีชมพูอมมวงสดใส ดอกมะสาน เหลืองใหญอยูบนกิ่งสูง พวงจิกขาวนวลระยายาว แสดสดของเห็ดนกแกวใตซากใบสีน้ําตาล หรือ แมกระทั่งลายพรอยของบุก และกระแทงอันทรงเสนห (บานหนังสือในหัวใจ : ชมัยภร แสงกระจาง, 2533: 61) 5.3 เทศนาโวหาร หมายถึง การกลาวชี้แจง สั่งสอน หรือชักจูงใหผูอื่นคลอยตามให เชื่อถือหรือใหปฏิบัติตาม ตองประกอบดวยขอความที่มีเหตุผล มีหลักฐานอางอิง อยางเห็นจริงเห็นจัง เรื่องที่ใชเขียนทํานองเทศนาสวนใหญ เปนเรื่องที่ชี้แนะใหเห็นคุณและโทษของสิ่งตางๆ ตัวอยาง เชน เธอรับรองแลวนะวาฉันเดี๋ยวนี้เปนคนจน เราพูดกันไดเต็มปากละ แลวชวยจําไปบอกคนที่ เขาคิดอยางเธอดวยวา ไอความจนนี้มันมีสองชนิด จนอยางสิ้นคิดกับจนอยางผูดี ชนิดที่จนอยาง สิ้นคิดนะ จนทั้งเงินทั้งความคิด คือ จนแลวไมคิดที่จะตอสูความจนในทางที่ถูกที่ควร มัวแตคอย อิจฉาคนอื่น แลวก็ตีโพยตีพายวาตัวจน จนอยางผูดีนะจนแตเงิน เรื่องความคิดไมจนเปนอันขาด ถึงยังไงก็ไมงอมืองอตีนใหเหยียบหัวแลวก็ไมเที่ยวงอนงอขอพึ่งอะไรของใครดวย (ผูดี : ดอกไมสด อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป. : 50)
123 5.4 สาธกโวหาร สาธก แปลวาผูทําใหสําเร็จ สาธกโวหารคือ การยกตัวอยางเพื่อ ทําใหเปนที่เขาใจเชื่อถือได ขอความที่ยกมักเปนประวัติศาสตร ขาวเหตุการณที่เกิดขึ้น หรือนิทาน ชาดก เปนตน ตัวอยาง เชน ... ผูใดไมงงงวยในเหตุการณ แมเกิดขึ้นในปจจุบันทันดวน ผูนั้นลุลวงเหตุติดขัดได เสมือน ภริยาแหงคนเลี้ยงโคกับชายชู 2 คน กะระฎะกะ ถามวา “เรื่องเปนอยางไร” ทะมะนะกะจึงเลาคดี : ในเมืองทวาราวดีมีหญิงภริยาชายเลี้ยงโคผูหนึ่งใจโลเลไมซื่อตรง ประพฤติทุจริตกับ ทัณฑนายกแหงนิคมนั้น และบุตรของเขา คราวหนึ่งภริยาคนเลี้ยงโคกําลังนั่งรื่นรมยอยูกับบุตร ทัณฑนายก ตัวนายทัณฑนายกก็มาหาดวย นางเห็นนายทัณฑนายกมา เมื่อซอนบุตรของเขาไวฉาง ขาวแลว ก็ออกมาตอนรับภิรมยกับนายทัณฑนายกฉันเดียวกับบุตรของเขา ระหวางนั้นคนเลี้ยงโคผู ภัสดากลับมาจากทุงนา พอนางเห็นสามีก็บอก “ทัณฑนายก! ทานจงฉวยไม ทําทีเปนโกรธรีบออกไป เสียเดี๋ยวนี้” เมื่อทัณฑนายกทําตามนั้นแลว คนเลี้ยงโคก็มาถึงที่นั่น ถามภริยาวา “ที่ทัณฑนายกเขามา นี้ดวยธุระอะไร” ภริยาตอบ “ก็ไมทราบ” โกรธลูกชายดวยเรื่องอะไรมานะแหละ ลูกชายกลัว หนีมา ขออาศัยอยูที่นี่ ฉันชวยซอนไวในฉาง...” (หิโตปเทศ ของ เสถียรโกเศศ และนาคประทีป) 5.5 อุปมาโวหาร อุปมา แปลวาขอเปรียบเทียบใชคูกับ อุปไมย ซึ่งแปลวา ขอความที่ ตองมีขอเปรียบเทียบ โดยอุปไมยจะมากอนอุปมา อุปมาโวหารจึงเปนโวหารเปรียบเทียบเพื่อประกอบ ความใหชัดเจนยิ่งขึ้น โดยยกตัวอยางสิ่งที่คลายคลึงกันมาเปรียบเทียบเพื่อใหเกิดความชัดเจนดาน ความหมาย ภาพ และอารมณความรูสึกมากยิ่งขึ้น ตัวอยาง เชน พระพุทธเจาเปรียบคนนําทางซึ่งชูประทีปขึ้นสองใหเราไดแลเห็นหนทางไดถนัด ประทีปนี้คือ พระธรรม ผูใดที่ใฝใจฟงธรรม เมื่อเวลาเทศนก็ดีหรือเวลาอานหนังสือก็ดี ไดชื่อวาเปนคนรูฉลาดรูจัก เดินเขาหาดวงไฟ เมื่ออาศัยแสงสวางและเห็นทางเดินไดแจมแจง ไมตองเดินสะดุดหรือตกหลุม ตกหลม อาจเดินไปสูสถานแหงความสุขไดโดยสะดวก สวนผูที่เกียจครานไมฝกใฝในธรรมวินัยนั้น ก็ไมผิดอะไรกับผูโงเขลาที่ไมรูเดินเขาหาดวงไฟ ถาแมวาตนเดินสะดุดหรือตกหลุมตกหลมลงไป จะซัด ผูอื่นไมไดเพราะตัวของตัวเองมีหนาที่ที่จะกระตือรือรนตรงกับภาษิตบทหนึ่งวา ตนนั่นแหละเปนที่พึ่ง แหงตน คือ ตนของตนไมขวนขวายกระทําตัวใหดีแลว ถึงแมวาจะมีผูมีอํานาจสูงใหญยกยองสัก เพียงใดก็จะดีไปไมไดตลอด ผูที่นั่งที่อยูเฉย ๆ คอยรอแสงไฟใหมาเองไมเดินเขาไปหาดวงไฟ เพื่อให ไดแสงสวาง ดังนี้นับวาเปนความผิดของตนเองทีเดียว จะโทษใครไมได (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาฯ เทศนาเสือปา อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป. : 51)
124 6. การเขียนคํานํา เนื้อเรื่อง และสรุป สําเนียง ฟากระจาง (2553: 125-129) งานเขียน ทุกชนิดจะนาสนใจ ชวนติดตามใหอานตั้งแตตนจนจบ สิ่งสําคัญและจําเปนอยางยิ่งคือการเขียนคํานํา เนื้อเรื่อง และสรุป ซึ่งเปนองคประกอบที่สําคัญอีกประการหนึ่ง ในการที่จะสรางงานเขียนใหมีความ สมบูรณ และงายตอความเขาใจของผูอาน ดังนี้ 6.1 คํานํา คือ สวนแรกของงานเขียนที่นําผูอานไปสูเนื้อหาตอไป คํานําที่ดีจะเราความสนใจ ของผูอานใหเกิดความอยากอานเรื่องนั้น ๆ ตั้งแตตนจบจนจึงเปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง ที่ผูเขียนจะตองใช ศิลปะในการเขียนของตนนําผูอานใหบรรลุตามวัตถุประสงคที่ผูเขียนตองการ การเขียนคํานํามีหลายแนว แลวแตผูเขียนจะเลือกใชแนวใดที่เหมาะสมกับงานเขียนของตน แนวการเขียนคํานําอาจทําได ดังนี้ 6.1.1 นําดวยการอธิบายชื่อเรื่อง หรือใหคําจํากัดความของเรื่อง 6.1.2 นําดวยการกลาวถึงจุดประสงคของเรื่องที่จะเขียน 6.1.3 นําดวยการเนนความสําคัญของเรื่องที่จะเขียน 6.1.4 นําดวยการตั้งเปนคําถาม หรือปญหาที่ชวนใหขบคิด 6.1.5 นําดวยการยกคําพังเพย สุภาษิต คําคม หรือคํากลาวของบุคคลสําคัญ ซึ่งสัมพันธกับเนื้อเรื่อง 6.1.6 นําดวยการยกตัวอยางเหตุการณ หรือเรื่องราวที่มีแงมุมเกี่ยวกับเรื่องที่จะเขียน 6.1.7 นําดวยการเลาเรื่องสนุก ตื่นเตน หรือแปลกใหม 6.1.8 นําดวยการใหคําจํากัดความ 6.1.9 นําดวยขอมูลสถิติขอเท็จจริง 6.1.10 นําดวยการกลาวถึงบุคคลที่ตองการเขียนถึง ฯลฯ ตัวอยาง การนําดวยคําพังเพย สุภาษิต คําคมหรือคํากลาวของบุคคลสําคัญ เชน ขอฝนใฝในฝนอันเหลือเชื่อ ขอสูศึกทุกเมื่อไมหวั่นไหว ขอทนทุกขรุกโรมโหมกายใจ ขอฝาฟนผองภัยดวยใจทะนง จะแนวแนแกไขในสิ่งผิด จะรักชาติจนชีวิตเปนผุยผง จะยอมตายหมายใหเกียรติดํารง จะปดทองหลังองคพระปฏิมา ไมยอทอคอยสรางสิ่งที่ควร ไมเรรวนพะวาพะวังคิดกังขา ไมเคืองแคนนอยใจในโชคชะตา ไมเสียดายชีวาถาสิ้นไป...
125 เพลงพระราชนิพนธ “ความฝนอันสูงสุด” นี้ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวในรัชกาลปจจุบันได พระราชทานใหแก ทหาร ตํารวจ อาสาสมัคร และเจาหนาที่ทุกฝาย ที่ทํางานอยางเหน็ดเหนื่อย เพื่อความอยูรอดของชาติ เพื่อใหยึดถือเปนแนวปฏิบัติ หรืออุดมคติในการทํางานเพื่อชาติ ซึ่งอุดมคตินี้ มุงเนนหนักในดานการปองกันและรักษาใหชาติอยูรอดตลอดไป และมุงใหเปนอุดมคติของผูที่ปฏิบัติ หนาที่ในการปองกันอธิปไตยของชาติ หากอุดมคตินี้ครอบคลุมไปทุกดานและมุงใหเปนแนวทางปฏิบัติ ของคนทั้งชาติ เราก็อาจจะเรียกใหมไดวา “อุดมการแหงชาติ” (ทองคูณ หงสพันธุ, ตัวอยางเรียงความ: 94) 6.2 เนื้อเรื่อง คือ สวนที่ยาวที่สุดของงานเขียน เนื้อเรื่องจะเปนสวนที่ผูเขียนรวมความคิด และขอมูลจากการคนความานําเสนออยางเปนระบบขั้นตอน ในการเขียนเนื้อเรื่องนั้น ผูเขียนตอง ดําเนินตามโครงเรื่องที่ไดวางไว เนื้อเรื่องควรแบงออกเปนยอหนา เพื่อใหประเด็นความคิดชัดเจน ยอหนาในการเขียนเนื้อเรื่องจะมีมากนอยเพียงใดก็ได ขึ้นอยูกับการจําแนกประเด็นสําคัญที่กําหนดไว ในโครงเรื่องแตละยอหนาจะตองมีความเชื่อมโยงสัมพันธกันเปนอยางดี ทั้งนี้ผูเขียนจะตองมีการวาง แผนการเขียนใหชัดเจน รัดกุม และรูวาจะใชความคิดประกอบถอยคําสํานวน ขยายโครงเรื่อง แตละ ยอหนาใหนาสนใจดวยกลวิธีการเขียนรูปแบบใด ทั้งนี้ในการนําเสนอเรื่อง ผูเขียนสามารถสรางกลวิธี ใหมๆ ไดตลอดเวลา แตจะตองคํานึงถึงความเปนเอกภาพ ความมี สารัตถภาพ และสัมพันธภาพของ เนื้อหาสาระสําคัญทั้งหมดเปนสําคัญ จากนั้นก็เขียนขอมูลทั้งหมด ดวยสํานวนการเขียนและโวหาร ตางๆ ที่สอดคลองกับจุดประสงคในการเขียน แบงไดหลายประเภท เชน เรียงความ บทความ เปนตน 6.3 การสรุป เปนสวนสุดทายของงานเขียน ที่ผูเขียนจะตองใชความประณีตคอนขางมาก เพราะการสรุปจะเปนการบอกใหผูอานทราบวาขอมูลที่นําเสนอมาแตตน ไดจบลงโดยสมบูรณแลว การเขียนสรุปจึงมีความสําคัญไมนอยไปกวาองคประกอบอื่นๆ แมวาผูเขียนจะเขียนคํานํา และเนื้อเรื่องดี เพียงใดก็ตาม หากจบเรื่องโดยขาดการสรุป หรือสรุปไดไมดี งานเขียนนั้นๆ ก็จะดอยคุณคา ไปใน ความรูสึกของผูอาน เปนเหตุใหความประทับใจของผูอานที่ควรจะมีตอเรื่องนั้นๆ จบลงไปดวยอยาง นาเสียดาย ผูเขียนจึงควรสรุปเรื่องที่เขียนใหงานเขียนนั้นๆ มีคุณคาซึ่งการเขียนสรุปมีวิธีการเขียนได หลายแนว เชนเดียวกับการเขียนคํานํา อยูที่ผูเขียนจะตองรูจักเลือกวาเนื้อเรื่องแบบใดจะเหมาะสม กลมกลืนกับวิธีสรุปแบบใด แนวการเขียนสรุปมีหลายแนวที่ไดรับความนิยมมีดังนี้ 6.3.1 สรุปโดยแสดงความคิดเห็นของผูเขียน 6.3.2 สรุปดวยการย้ําแนวคิดสําคัญของเรื่อง 6.3.3 สรุปดวยการชักชวนใหปฏิบัติตาม 6.3.4 สรุปดวยการใหผูอานเกิดอารมณคลอยตาม 6.3.5 สรุปดวยการกลาวถึงขอดี ขอบกพรอง หรือเสนอแนะใหเห็นประโยชน
126 6.3.6 สรุปดวยคําคม สุภาษิต และบทรอยกรอง 6.3.7 สรุปดวยการฝากขอคิดและความประทับใจใหแกผูอาน 6.3.8 สรุปดวยการใหกําลังใจแกผูอาน 6.3.9 สรุปดวยการกลาวถึงสาระสําคัญที่ตองการใหผูอานทราบ ฯลฯ การสรุปดวยการกลาวถึง สาระสําคัญที่ตองการใหผูอานทราบ ตัวอยาง ...วิกฤตการณน้ํามันที่เกิดขึ้นใน “ยุควัฒนธรรมน้ํามัน” นี้ เปนเพราะมนุษยนําเอา น้ํามันไปเปนเครื่องมือตอรองทางการเมือง จึงทําใหน้ํามันถีบราคาสูงขึ้น กอใหเกิดวิกฤต การณในดานเศรษฐกิจ และสังคมตามมา วิกฤตการณตางๆ เหลานี้จะแกไขไดก็ตองแกไขที่ ตนตอคือ วิกฤตการณน้ํามันซึ่งสาเหตุมาจากการเมือง หากประเทศตางๆ ในโลกสามารถตก ลงกันไดในทางการเมือง ปญหาเรื่องวิกฤตการณน้ํามันก็คงจะหดหายหรือผอนคลายลงไป ในทางดียิ่งขึ้นวิกฤตการณตางๆนี้ก็คงจะหมดสิ้นไปดวย ซึ่งทั้งหมดนี้เปนความหวังที่ชาวโลก “ยุควัฒนธรรมน้ํามัน” กําลังใฝฝนหาอยูทุกวัน… (ทองคูณ หงสพันธุ, ตัวอยางเรียงความ.: 100 ) การสรุปมีหลายวิธีดังกลาว ผูเขียนควรเลือกใหเหมาะสมกับลักษณะงานเขียนการสรุป ที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะทําใหงานเขียนไมนาสนใจ คือ 1. การสรุปดวยการยอเรื่องทั้งหมด แตถาเปนวิชาการที่ยาวมากอาจใชวิธีนี้ได 2. การใชวิธีการเดียวกับการขึ้นคํานํา เชน ขึ้นตนดวยบทรอยกรอง และลงทายดวย บทรอยกรอง เพราะทําใหเกิดความรูสึกซ้ําซากจําเจ ไมนาสนใจ 3. การแทรกความคิดประเด็นใหม และรายละเอียดเพิ่มเติมในบทสรุปอันจะทําใหเรื่อง ขาดเอกภาพ 4. การสรุปดวยขอความที่ยาวเกินไป เพราะทําใหงานเขียนขาดสารัตถภาพและ ไมชวน อาน การสรุปที่ดี คือ การสรุปดวยขอความที่กระชับ คมคายจนผูอานประทับใจ ติดใจและ นําประเด็นที่เสนอมาไตรตรองตอไป แมวาจะอานเรื่องจบไปแลวก็ตาม
127 การเขียนคํานํา เนื้อเรื่อง และสรุป เปนสวนที่มีความสําคัญมากเทาเทียมกันที่จะทําให งานเขียนมีความสมบูรณ ซึ่งจะขาดสวนใดสวนหนึ่งไมได การเขียนเปนศิลปะเฉพาะตัวของผูเขียน แตละคน ที่จะมีวิธีการนําเสนออยางไร ใหผูอานสนใจและบรรลุตามวัตถุประสงคที่ตั้งไว กลวิธีแนว ทางที่นําเสนอมาเปนเพียงทางเลือกที่ผูเขียนอาจเลือกนํามาใชในงานเขียนโดยมิไดเปนกฎเกณฑตาย ตัว วาจะใชวิธีอื่นไมได 7. การเขียนเรื่องตางๆ ในการเขียนเปนเรื่อง ไมวาจะรูปแบบใดก็ตาม จําเปนตองอาศัยคํา ประโยค สํานวน โวหาร และยอหนา เปนสวนประกอบ ซึ่งตองเลือกใชใหถูกตอง ชัดเจน และเหมาะสม จึงจะชวนอาน และประทับใจ สวนรูปแบบในการเขียนอาจเขียนไดหลายอยาง เชน เรียงความ บทความ สารคดี บทวิเคราะหวิจารณ เปนตน ในที่นี้จะขอนําเสนอการเขียนเรียงความและบทความเปนแนวทางดังนี้ 7.1 การเขียนเรียงความ คือ การเขียนรอยแกวที่มีหัวขอเรื่องหรือแนวคิดกําหนดไวบาง ครั้งก็ยืดหยุนโดยใหผูแตงตั้งชื่อเรื่องเองดวย ตามปกติเรียงความโดยทั่วไปจะมีโครงเรื่อง 3 สวน คือ คํานําหรือบทนํา เนื้อเรื่องหรือตัวเรื่อง และสรุปหรือบทสงทาย การเขียนเรียงความมีวิธีที่ควรปฏิบัติ ตามลําดับดังนี้ 7.1.1 รางโครงเรื่อง ไดแก คํานํา หรือบทนํา เนื้อเรื่อง และการสรุป โดยใชแนว คิดเปนแกนในการดําเนินเรื่อง 7.1.2 เขียนยอหนาตามโครงเรื่อง โดยแตละยอหนาตองมีประโยคใจความสําคัญ หรือมีความคิดหลักอยูดวย 7.1.3 ขยายรายละเอียดแตละยอหนาดวยวิธีตางๆ อยางมีเหตุผล แสดงขอเท็จจริง และขอคิดเห็น แทรกความเปรียบเทียบตามลักษณะโวหารของความเรียงเรื่องนั้น 7.1.4 หาตัวอยางประกอบเหตุผล ขอเท็จจริง ความคิดเห็น โดยเลือกสรร อยางเหมาะสมและกระชับความ 7.1.5 สรุปเรื่องใหกระชับ ฝากขอคิดเพื่อใหผูอานประทับใจ 7.1.6 อานทบทวนและแกไข ตัดคําที่ฟุมเฟอย และประโยคพลความทิ้ง
128 ตัวอยาง การเขียนเรียงความ วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ สําเนียง ฟากระจาง “คนทุกคนมีหนาที่ตองทํา แมเปนเด็กก็มีหนาที่อยางเด็ก คือ ศึกษาเลาเรียน หมาย ความวา จะตองเรียนรูวิชาฝกหัดทําการงานตางๆ ใหเปนอบรมขัดเกลาความประพฤติและ ความคิด จิตใจ ใหประณีต ใหสุจริตแจมใส และเฉลียวฉลาดมีเหตุผล เพื่อจักไดเติบโตขึ้น เปนคนที่มีความรู ความสามารถ และมีประโยชนตอชาติบานเมือง...” พระบรมราโชวาท ในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว พระราชทานแกเยาวชนของชาติ เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม ณ พระตําหนักจิตรลดารโหฐาน ซึ่งความในพระบรมราโชวาทนี้ แสดงใหเห็นถึงความ สําคัญในบทบาทหนาที่ของบุคคลโดยเฉพาะเยาวชน ซึ่งจะตองเปนกําลังสําคัญของชาติใน อนาคต เด็กไทยในวันนี้จะตองเปนผูมีความรับผิดชอบในหนาที่ของตน นั่นคือ การศึกษาเลาเรียน และตองถึงพรอมดวยคุณธรรมอันเปนสิ่งที่สําคัญยิ่งของบุคคล ที่จะชวยสรางสรรคความเจริญรุงเรือง ใหกับประเทศชาติสืบไปในวันหนา ประเทศไทย ไดมีการจัดงานฉลองวันเด็กแหงชาติ ตามคําเชิญชวนขององคการสหพันธเพื่อส วัสดิภาพเด็กระหวางประเทศแหงสหประชาชาติ ตั้งแตปพุทธศักราช 2498 เปนตนมา โดยมีจุดมุง หมายเพื่อเปนการเผยแพรปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิเด็กและเยาวชน มุงสงเสริมใหประชาชนเห็น ความสําคัญ และความตองการของเด็ก รูจักวิธีเลี้ยงดูเด็กใหมีสุขภาพดี ทั้งทางรางกายและจิตใจ ใหรูสํานึกถึงความรับผิดชอบตอสวัสดิภาพ อันเปนการปลูกฝงใหเด็กรูจักการมีสวนรวมใน สังคม และมีความรับผิดชอบตอประเทศชาติ วันที่ 10 มกราคม 2547 นี้ เปนวันเด็กแหงชาติ เปนวันสําคัญยิ่งวันหนึ่งของเยาวชน ซึ่งเปน ทรัพยากรบุคคลที่สําคัญ และเปนพลังสําคัญในการพัฒนาชาติบานเมืองใหเจริญกาวหนาและมั่นคง เด็กในวันนี้จึงควรเตรียมตัวที่จะเปนกําลังสําคัญดวยการหมั่นศึกษาหาความรู ใชเวลาวางใหเกิด ประโยชน ประพฤติปฏิบัติตนอยูในระเบียบวินัย ขยันขันแข็ง ตั้งใจทํางานดวยความรับผิดชอบ ยึดมั่น ในความซื่อสัตยสุจริต มีแตความเมตตากรุณา ชวยเหลือเอื้อเฟอผูอื่น เสียสละและบําเพ็ญประโยชน เพื่อสวนรวม ตลอดจนรูจักอนุรักษทรัพยากร สาธารณสมบัติสวนรวมของชาติ โดยประพฤติปฏิบัติตน ตามขอความขางตนแลว จะไดชื่อวาเปนเด็กดี ชาติบานเมืองก็จะเจริญ มีความผาสุกรมเย็นตลอดไป ดังไดกลาวแลววา เด็กและเยาวชนเปนทรัพยากรมนุษยที่สําคัญกวาทรัพยากรใดๆในโลก ควร อยางยิ่งที่ทุกฝายตองรวมมือรวมใจกัน ใหความสําคัญกับเด็ก ใหเด็กไดตระหนักถึงบทบาทหนาที่ดัง บทเพลง เด็กเอย เด็กดี ที่วา
129 “เด็กเอยเด็กดี ตองมีหนาที่สิบอยางดวยกัน (ซ้ํา) หนึ่ง นับถือศาสนา สอง รักษาธรรมเนียมมั่น สาม เชื่อพอแมครูอาจารย สี่ วาจานั้นตองสุภาพออนหวาน หา ยึดมั่นกตัญู หก เปนผูรูรักการงาน เจ็ด ตองศึกษาใหเชี่ยวชาญ ตองมานะบากบั่น ไมเกียจไมคราน แปด รูจักออมประหยัด เกา ตองซื่อสัตยตลอดกาล น้ําใจนักกีฬากลาหาญ ใหเหมาะกับกาลสมัยชาติพัฒนา สิบ ทําตนใหเปนประโยชน รูบาปบุญคุณโทษ สมบัติชาติตองรักษา เด็กสมัยชาติพัฒนา จะเปนเด็กที่พาชาติไทยเจริญ...” ดวยในป 2546 ที่ผานมา เปนปแหงการสงเสริมการอานและ การเรียนรู จึงควรที่เด็กไทยทุกคนจะใหความสําคัญกับการอาน โดย เฉพาะภาษาไทย อันเปนเอกลักษณประจําชาติ ที่จะตองรวมกัน อนุรักษ และใชใหถูกตอง ซึ่งถือเปนบทบาทหนาที่หรือภารกิจอีกขอ หนึ่งที่เยาวชนของชาติ ตองถือปฏิบัติโดยสงเสริม อนุรักษ และสืบทอด ศิลปวัฒนธรรมทางภาษาไทยของเรา ใหดํารงอยู เปนเอกลักษณของ ชาติสืบไป ดังพระราชดํารัสในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพล อดุลยเดชมหาราช ที่พระราชทานไวมีความตอนหนึ่งวา “ภาษาไทย เปนเครื่องมืออยางหนึ่งของชาติ เปนทางสําหรับแสดงความคิดเห็นอยาง หนึ่ง เปนสิ่งที่สวยงามอยางหนึ่ง เชนในทางวรรณคดี เปนตน...เรามีโชคดี ที่มีภาษาของตน เองแตโบราณกาล จึงสมควรอยางยิ่งที่จะรักษาไว...” เยาวชนไทยทุกคน จึงควรสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองคทาน โดยตั้งใจปฏิบัติหนา ที่ตามพระบรมราโชวาท รวมกันสรางความเพียรดวยการเพิ่มพูนขุมทรัพยทางปญญา ควบคูไปกับ คุณธรรม ใหมีพลังที่จะปกปอง พัฒนาชาติบานเมือง และเชิดชูคุณคาของภาษาไทยของเรา ซึ่งเปน มรดกวัฒนธรรมอันล้ําคายิ่ง ใหสมกับเปนเยาวชนคนดี ที่มีความกตัญู รับผิดชอบตอชาติ ตอแผนดิน เด็กไทยในวันนี้ ก็จะพบแตสิ่งดีๆในชีวิต ดังคําขวัญวันเด็ก ประจําป พุทธศักราช 2547 ที่ วา “รักชาติ รักพอแม รักเรียน รักสิ่งดีๆ อนาคตดีแนนอน” (สําเนียง ฟากระจาง, 2547: 2)
130 7.2 การเขียนบทความ (Article) เปนความเรียงชนิดหนึ่ง มีโครงเรื่อง คือ คํานํา เนื้อเรื่องและ สรุป บทความเขียนขึ้นเพื่อใหสาระขอเท็จจริง ความรู หรือเปนงานเขียนที่เสนอความคิดเห็น ขอเสนอแนะ ที่นาสนใจเปนประโยชนเกี่ยวกับเรื่อง หรือเหตุการณตางๆ บทความอาจเขียนในแงเชิงวิจารณ อธิบาย ใหความรู แนะนํา สั่งสอน หรือชวนขัน ฯลฯ บทความโดยทั่วไปมีลักษณะเฉพาะ คือ เนื้อหาจะประกอบดวยขอมูล ขอเท็จจริงและขอ คิดเห็น ขอเสนอแนะของผูเขียน อานแลวไดแนวคิดเพิ่มเติมไมใชเรื่องไรสาระ ตองเปนเรื่องหรือ เหตุการณที่สําคัญ กําลังเปนที่สนใจอยูในขณะนั้น และวิธีเขียนตองชวนคิด ชวนติดตามโดยตลอด ภาษาที่ใชในบทความ ตองเปนภาษากึ่งแบบแผน และแบบแผน เนื้อหาของบทความตอง นําไปอางอิงทางวิชาการได ใหความคิดและความเขาใจเรื่องตางๆ อันจะเปนประโยชนในการแกปญหา เพิ่มพูนสติปญญาแกผูอานอันเปนปจจัยในการพัฒนาคน ทั้งทางดานสติปญญา และความสามารถ เพื่อประโยชนของสังคมและประเทศชาติ เรื่องที่จะนํามาเขียนบทความ ควรเปนเรื่องที่เปนประโยชน ตอสวนรวม เชน เรื่องที่เกี่ยวกับการศึกษา เศรษฐกิจและสังคม การเมืองการปกครอง การบริหาร สุข ภาพ สิ่งแวดลอม วัฒนธรรม การเขียนบทความในแงใดก็ตาม มีวิธีปฏิบัติดังตอไปนี้ 1. เขียนใหนาอานและเกิดความประทับใจ 2. เขียนแบบวิเคราะหเรื่อง วิเคราะหผูอานโดยมีการเรียงลําดับตามโครงเรื่อง อยางถูกตอง คือ คํานํา เนื้อเรื่อง สรุป 3. เขียนแจมแจงและใหผูอานคลอยตาม 4. เขียนอางอิงอยางมีหลักฐานนาเชื่อถือ 5. เลือกเขียนเรื่องที่กําลังเปนที่นิยม 6. เขียนใหมีสาระและชวนอานอยางเพลิดเพลิน 7. แทรกความคิดเห็นหรือขอคิดในทางสรางสรรคและไมขัดตอวัฒนธรรมอัน ดีงาม 8. เขียนอยางมีเหตุผล เสนอแนะในสิ่งควรทําได 9. ตั้งชื่อเรื่องไดอยางเหมาะสมใหดูนาอาน เนื้อเรื่องมีเอกภาพ สัมพันธภาพ และสารัตถภาพ ตลอดจนสรุปเรื่องฝากขอคิดเพื่อใหผูอานคลอยตาม และประทับใจ
131 ตัวอยาง การเขียนบทความ ตามรอย...คําสอนของพอ เรื่อง : สําเนียง ฟากระจาง คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว เสด็จเถลิงถวัลยราชยสมบัติครบ 60 ป ในวันที่ 9 มิถุนายน 2549 นับเปน มหามงคลสมัยที่จะไดรับการจารึกไว เพราะไมเคยปรากฏในประวัติศาสตร ของชาติไทยและของโลก ประชาชนชาวไทยที่อยูทั่วประเทศ และทั่วทุกมุมโลกตางปลื้มปติในวาระ มิ่งมงคลครั้งนี้ จึงพรอมใจกันถวายพระพรแดพระบาท สมเด็จพระเจาอยูหัวฯ เพื่อแสดงถึงความกตัญูกตเวทิตาคุณ แสดงความจงรักภักดี แดพระองคผู ทรงคุณอันประเสริฐสุด พระผูทรงสรางสรรคความเจริญผาสุกรมเย็นแกบานเมืองนานัปการอยาง อเนกอนันต พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงเปน “ยิ่งกวาพระมหากษัตริย” ทรงเปน ศูนยรวมใจของไทยทั้งชาติ ทรงเปนพอหลวงของแผนดิน ทรงเปนนักการศึกษา ทรงเปนนักพัฒนา ทรงพระปรีชาญาณในศาสตรสาขาตางๆ มากมาย ทรงเปนภูมิพลังแหงแผนดินไทยโดยแท พระองคทรงเปนแบบอยางในการประพฤติปฏิบัติเปนที่ประจักษแกพสกนิกรไทย เบื้อง พระยุคลบาทจากพระราชกรณียกิจ และคําสอนจากกระแสพระราชดํารัสที่พระราชทานแกปวงชนชาวไทย เนื่องในวโรกาสตางๆเปนเรื่องที่ อํานวยประโยชนในการดําเนินชีวิตเปนอยางยิ่ง ความจงรักภักดีที่ราษฎรมีตอพระองคอยางมากมาย ก็เพราะพระองคทรงมีความรักความหวง ใยในราษฎรของพระองคดังความจากพระราชนิพนธบันทึกประจําวัน “เมื่อขาพเจาจากสยามมาสูสวิตเซอรแลนด”มีความตอนหนึ่งวา “ถึงวัดเบญจมบพิตรรถแลนเร็วไดบาง ตามทางที่ผานมาไดยินเสียงใครคนหนึ่งรองขึ้นมาดังๆ วา อยาละทิ้งประชาชน อยากจะ รองลงไปบอกวา ถาประชาชนไมทิ้งขาพเจาแลว ขาพเจาจะละทิ้งอยางไรได แตรถวิ่งเร็วและเลยไปไกลเสียแลว ” จนเวลา ลวงเลยไปประมาณ 3 ป เศษ คือ ในวันศุกรที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493 พระองคไดพระราชทานพระปฐมบรมราชโองการแก
132 ประชาชนชาวไทย เนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณในพระบรมมหาราชวัง ไววา“เราจะครองแผนดินโดย ธรรม เพื่อประโยชนสุขแหงมหาชนชาวสยาม” จากวันนั้นจนถึงวันนี้เปนเวลา 60 ปแลว พระองคทรงปกครองแผนดินโดยธรรม เพื่อ ประโยชนสุขแหงมหาชนชาวสยาม ตามแนวทางพระปฐมบรมราชโองการเสมอมา เพื่อความผาสุกของมวลชน พระราชจริยวัตรและพระราชกรณียกิจทุกเบื้องพระยุคลบาท ของพระบาทสมเด็จพระเจา อยูหัวฯ ทรงสรางความผาสุกรมเย็นแกผองพสกนิกรไทยทุกหมูเหลาทั่วทั้งประเทศอยางตอเนื่อง ตลอดมาโดยยึดหลักทศพิธราชธรรมตามพระปฐมบรมราชโองการ แสดงใหเห็นถึงพระสัจบารมี ที่ทรง พระราชทานไวทุกประการ ทศพิธราชธรรม 10 คือ ธรรมหลักสําหรับพระราชาในการใชพระราช อํานาจ และการบําเพ็ญประโยชนตออาณาประชาราษฎร ดังพระราชกรณียกิจที่ปรากฏ 10 ประการ ดังนี้ (1) ทาน ใหทานหรือการให (2) ศีล การรักษาศีล ความประพฤติเรียบรอยดีงาม หรือการตั้งพระทัยมั่น และทรงประพฤติพระราชจริยวัตร พระวรกาย พระราชดํารัส พระราชหฤทัยใหปราศจากโทษ (3) ปริจาคะ การสละประโยชนสวนตน หรือการบริจาคอันไดแก การที่ทรงสละสิ่งไมเปนประโยชนหรือมีประโยชนนอย เพื่อสิ่งที่ดีกวา (4) อาชชวะ การซื่อตรงตอตนเองและผูอื่น ความซื่อตรง (5) มัททวะมีความสุภาพออนโยน มีสัมมาคารวะ เปนผูมีอัธยาศัยออนโยน เคารพในเหตุผลที่ควร (6) ตปะ ความพากเพียร ไมเกียจคราน (7) อักโกธะ การระงับความโกรธ ความไมโกรธ หรือการไมแสดงความโกรธใหปรากฏ (8) อวิหิงสา การไมเบียดเบียน ทรงมีพระราชอัธยาศัยกอปรดวยพระมหากรุณา (9) ขันติ ความอดทน คือ การที่ทรงมีพระราชจริยวัตรอันอดทนตอสิ่งทั้งปวง (10) อวิโรธนะ การยึดมั่นในความยุติธรรม แนวแนในความถูกตอง คือ การที่ทรงตั้งอยูใน ขัตติยราชประเพณี ไมทรงประพฤติผิดจากพระราชจริยวัตร นิติศาสตร ราชศาสตร
133 ในประเทศไทยไมมีพื้นที่ใด ที่พระองคเสด็จไปไมถึงทรงหาแนวทางในการแกปญหาชาติบานเมืองทุกคราวเมื่อประสบภาวะวิกฤต โครงการกวา 3,000 โครงการ ที่สรางชาติไทยใหเขมแข็ง ประชาชนมีคุณภาพชีวิตความเปนอยูที่ดี ก็ดวยพระปรีชาสามารถ พระอัจฉ ริยภาพ และพระบารมีของพระองคกระแสพระราชดํารัสของพระองคที่พระราชทานแกพสกนิกรไทย เนื่องในวโรกาสตางโดยเฉพาะในวัน เฉลิมพระชนมพรรษา ทุกถอยคําพระราชดํารัสบงบอกถึงความหมายโดยนัย ในการตักเตือน ชี้แนะ หรือแนวทางการแกไขหาทางออก ของวิกฤตการณในชวงเวลานั้นๆ เสมอมา ขออัญเชิญพระราชดํารัสบางตอนดังนี้ พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2514 “...ในการประกอบการงานดานตางๆ อยูทุกวันนี้มีเหตุการณหลายอยางที่เกิดขึ้นทั้งภายนอกและภายในประเทศ กระทบกระเทือนถึงสวัสดิภาพและความมั่นคงของชีวิต และการงานของคนไทยโดยสวนรวมมาก จําเปนตองปดเปาแกไขให ผานพนไปโดยเร็ว ขาพเจาจึงใครขอใหทุกฝายเรงรัดปฏิบัติสรรพกิจการงานโดยขะมักเขมน และสอดคลองเกื้อกูลกัน ขอให รักษาความดี ความสามัคคี และความสุจริตใหมั่นคง เพื่อประโยชนสุข ของชาติไทย ซึ่งเปนเปาหมายอันสูงสุด...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้มีสาระสําคัญคือเหตุการณตางๆ ที่กําลังเกิดขึ้นในบานเมือง สงผลกระทบตอระบบ ความมั่นคงในการดํารงชีวิต ความเปนอยู ทุกฝายตองชวยกัน โดยการปฏิบัติหนาที่ของตนใหดี และตองรักษาความดี มีความ สามัคคี และมีความสุจริต การทําหนาที่ของตนใหดีถูกตองสมบูรณ ไมใชทําเพื่อประโยชนสวนตนหรือตางคนตางทําแตตองทําไปพรอมๆ กัน โดยมี จุดหมายปลายทางเดียวกันคือ ความเจริญมั่นคงของประเทศชาติ สวนการรักษาความดีนั้นเปนหนาที่ของคนดีทุกคน คนดี คือ คนที่มี คุณธรรม 4 ประการ ไดแก การรักษาความสัจ การขมใจตนเอง ความอดทน และความเสียสละ เมื่อทุกคนมีความสุจริตในหนาที่ของคนดี ก็จะเกิดความสามัคคีในหมูคณะตามมา ปญหาตางๆก็จะหมดไป พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2523 “...ปจจุบันนี้ วิกฤติการณตางๆเกิดขึ้นในโลกไมขาดระยะ และนับวันดูจะยิ่งหนักหนาเขา ทําใหเราตองถูกกระทบ กระเทือนจนนาวิตกหวงใยในความมั่นคงและปลอดภัยของบานเมืองอยางมาก ขอนี้นาที่จะทําความเห็นใหกระจางวา เมื่อ สถานการณใดจะเกิดขึ้น เราก็จะตองเผชิญสถานการณนั้นดวยความมีสติ และความเขมแข็งกลาหาญ...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้มีสาระสําคัญคือ โลกกําลังประสบภาวะวิกฤตทุกดาน อันจะสงผลกระทบตอความมั่น คงและปลอดภัยของบานเมือง ทรงชี้ใหเห็นถึงแนวทางในการเตรียมรับมือกับภาวะวิกฤตดังกลาวดวยความมีสติ และความเขมแข็งกลา หาญ สติ หมายถึง ความรูสึก ความรูสึกผิดชอบ ความระลึกได และความมีสติในกระแสพระราชดํารัสนี้ ทรงใหทุกคนมีสติปญญา คือ ปญญารอบคอบ และมีสติสัมปชัญญะ คือ ความระลึกได และความรูตัว มีความรูสึกตัวดวยความรอบคอบและดํารงตนในความไม ประมาท การทําการใดๆ ตองมีสติ ความยั้งคิด และวิจารณญาณ อันถี่ถวนรอบคอบ เปนเครื่องควบคุมกํากับใหดําเนินงานไปได โดยถูกตองเที่ยงธรรมตามทิศทาง นอกจากนี้ทรงใหตระหนักเรื่องความสามัคคีดัง พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2523วา “...ความสามัคคีนี้เปนคุณธรรมสําคัญประการหนึ่งซึ่งหมูชนผูอยูรวมกันจําเปนตองมี ตองถนอมรักษา และตองนํามา ใชอยูสม่ําเสมอ เนื่องดวยสรรพกิจการงานที่เปนสวนรวมทุกดาน ทุกระดับ ตองอาศัยบุคคลหลายฝายรวมกันคิด รวมกันทํา ถาแตละฝายเขามารวมงานกันดวยความตั้งใจดี ดวยความรูความสามารถ ดวยความฉลาดมีเหตุผล และดวยความคิด ที่ สรางสรรค งานก็จะสําเร็จผลสมบูรณงดงามตามประสงคทุกอยาง...”
134 จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้ สาระสําคัญคือ การอยูรวมกันของกลุมชนหมูมาก จําเปนตองใชความสามัคคีที่เปน คุณธรรมสําคัญประการหนึ่ง เปนตัวตั้ง งานทุกอยางจึงจะประสบผลสําเร็จตามวัตถุประสงค สามัคคี หมายถึง ความพรอมเพรียงกัน ความปรองดองกัน พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯทรงฝากเรื่องความสามัคคีแกปวง ชนชาวไทยทุกหมูเหลา ใหมีความรวมมือรวมใจกันดวยความจริงใจ และบริสุทธิ์ใจตอกัน ไมแกงแยงชิงดี อิจฉาริษยากัน ในการที่จะทํา การงานเพื่อประโยชนแหงสวนรวม พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2532 “...ระยะหลังนี้สถานการณหลายดาน ไมวาทางเศรษฐกิจ การเมือง หรือสังคม เปลี่ยนแปลงแปรผันอยางรวดเร็วและ ซับซอน อาจเปนเหตุใหบางคนบางฝายเกิดความสับสนในความคิด และความไมเขาใจกันในการปฏิบัติงานซึ่งเปนขอที่นา วิตก ขาพเจาเห็นวาทุกฝายสามารถจะสามารถคลี่คลายปญหานี้ไดไมยากนัก ถาเราหวนคิดพิจารณาเรื่องตางๆที่เปนมา แลวในอดีตโดยละเอียด ใหเห็นวาแตละเรื่องแตละเหตุการณเกิดขึ้นจากขอมูลเหตุอันใด และมีผลเกี่ยวเนื่องสืบตอมาอยาง ไรก็จะชวยใหทราบชัดไดถึงสถานการณในปจจุบัน ตลอดจนแนวโนมที่จะเปนไปในอนาคต และความรูความเขาใจอันชัด เจนนี้ยอมทําใหแตละคนเล็งเห็นหนาที่ที่แท กับทั้งแนวทางปฏิบัติที่ถูกตองในการจรรโลงอิสรภาพ ความเจริญมั่นคง และ ความดีงามทั้งปวงในแผนดิน ทานทั้งหลายจึงควรระลึกอยูเสมอๆ วาการใชสติปญญาพิจารณาเหตุการณใหกวางไกลโดย รอบคอบ และรอบดาน เปนสิ่งสําคัญและจําเปนอยางที่สุด...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้ สาระสําคัญคือ ความเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็วทั้งในดานเศรษฐกิจ การเมือง และ สังคม กอใหเกิดความสับสนในความคิด พระองคทรงใหตระหนักถึงความสําคัญของการใชสติปญญา การคิด ใหรูจักใชความคิด พิจารณาเรื่องตางๆ ดวยปญญาอยางมีวิจารณญาณที่จะชวยคลี่คลายปญหาตางๆ ที่เกิดขึ้น อันจะอํานวยประโยชนตอชาติบานเมืองสืบ ไป ปญญา เปนตัวนําทางและควบคุมพฤติกรรมทั้งหมด คนเราจะมีพฤติกรรมอะไร อยางไร แคไหน ก็อยูที่วา มีปญญาชี้นําหรือบอก ทางใหเทาใด ปญญาเปนตัวปลดปลอยจิตใจ ใหทางออกแกจิตใจ เชน เมื่อประสบปญหาใดก็ตาม หากเกิดสติปญญารูวาจะทํา อยางไร จิตใจก็โลง เปนอิสระได ทั้งนี้ การพัฒนามีหลายระดับ เชน ปญญาชวยใหดําเนินชีวิตไดอยางมีประสิทธิภาพ ประสบความ สําเร็จ ปญญาชวยใหดําเนินเขาสูวิถีชีวิตที่ถูกตองดีงาม ปญญาชวยใหบรรลุจุดหมายสูงสุดของชีวิตที่ดีงาม พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ ทรงมีพระราชดํารัสแกปวงชนชาวไทย ใหรูจักทําสิ่งที่มีเหตุผล ไมทําตามใจตนเองในเรื่อง ตางๆ ลดความถือดีแลวรวมมือกันปฏิบัติหนาที่ดวยความปรองดองกันดังความในพระราชดํารัสวา “...ปจจุบันนี้ รูสึกวาบานเมืองมีปญหา และความขัดของเกิดขึ้นไมสรางซาเกือบทุกวงการ เปนเครื่องบงบอกชัดเจนวา ถึงเวลาแลว ที่ทุกคนทุกฝายจะตองลดความถือดี และการทําตามใจตัวเอง แลวหันมาหาเหตุผลความถูกตองและความรับผิด ชอบตอสวนรวมกันอยางจริงจัง เพื่อกําจัดอคติและสรางเสริมความเมตตาสามัคคีในกันและกัน จักไดสามารถรวมกันเรงรัด ปฏิบัติสรรพกิจการงานใหประสานสอดคลอง และปรองดองเกื้อกูลกัน ใหสัมฤทธิ์ประโยชนสูงสุดในการธํารงรักษาอิสรภาพ อธิปไตย และความเปนไทย ใหยืนยงมั่นคงอยูตลอดไป...” จากกระแสพระราชดํารัสบางตอนในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ ที่ทรง พระราชทานแกพสกนิกรไทยเนื่องในวโรกาสวันพระราชสมภพ 5 ธันวาคม ดัง อัญเชิญมาขางตน เปรียบ เสมือนแสงนําทางแหงชีวิต ใหกาวไปสูหนทางสวางไสว พน
135 จากความมืดมน และสูเปาหมายปลายทางคือ ความอยูอยางรมเย็นเปนสุข เราคนไทยทุกคนควรประพฤติปฏิบัติตามแนวทางพระราชดํารัส ของพระองค เพื่อใหบังเกิดผลดีทั้งแกตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติสืบไป ภาพพระพักตรที่เปยมไปดวยพระเมตตา ทรงโบกพระหัตถแกประชาชนของพระองค ยามเสด็จออกมหาสมาคม ณ สีหบัญชร พระที่นั่งอนันตสมาคม เปนภาพประทับใจครั้งหนึ่งในชีวิตที่ยากที่ใครจะลืมเลือน บรรยากาศ ณ วันนั้น ไดประกาศใหโลกไดรับรูถึง ประเทศไทย ที่ไมเพียงแตเปนประเทศเล็กๆ ปกครองโดยระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริยทรงเปนประมุขของประเทศเทานั้น หากแตยังประกาศพลังแหงความจงรักภักดีของประชาชนที่มีตอพระมหากษัตริยของพวกเขา เมืองไทยโชคดีที่มีพระมหากษัตริยที่ทรงเปน มหาบุรุษ และเปนภูมิพลังแหงแผนดิน พระราชดํารัสที่พระราชทานในวันที่ 9 มิถุนายน 2549 ตราตรึงอยูในสํานึกของพสกนิกรทั้งมวล ความวา “ขาพเจามีความยินดีเปนอยางยิ่ง ที่ไดมาอยูในทามกลางมหาสมาคม พรอมพรั่งดวยบุคคลจากทุกสถาบันในชาติ ตลอดจนประชาชนชาวไทย ขอขอบใจในคําอวยพรและการเฉลิมฉลองอันยิ่งใหญ ที่ทุกคนตั้งใจจัดใหขาพเจาเปนพิเศษ ทั้ง รัฐบาลไดจัดงานครั้งนี้ไดเรียบรอยและงดงาม น้ําใจไมตรีของประชาชนชาวไทยที่รวมกันแสดงออกทั่วประเทศ รวมทั้งที่ พรอมเพรียงกันมาในวันนี้ นาปลาบปลื้มใจมาก เพราะแตละคนไดแสดงออกและตั้งใจมาดวยความหวังดีจากใจจริง จึงขอ ขอบใจทุกๆ คน จิตใจที่เปยมไปดวยความปรารถนาดีและความเปนอันหนึ่งอันเดียวกันของทุกคน ทุกฝาย ทําใหขาพเจา เห็นแลวมีกําลังใจมากขึ้น นึกถึงคุณธรรมซึ่งเปนที่ตั้งของความรัก ความสามัคคี ที่ทําใหคนไทยเราสามารถรวมมือรวม ใจกันรักษาและพัฒนาชาติบานเมืองใหเจริญรุงเรืองสืบตอกันไปไดตลอดรอดฝง ประการแรก คือ การที่ทุกคนคิด พูด ทํา ดวยความเมตตา มุงดี มุงเจริญตอกัน ประการที่สอง คือ การที่แตละคนตางชวยเหลือเกื้อกูลกัน ประสานงาน ประสานประโยชนกัน ใหงานที่ทําสําเร็จ ผล ทั้งแกตน แกผูอื่น และประเทศชาติ ประการที่สาม คือ การที่ทุกคนประพฤติปฏิบัติอยูในความสุจริต ในกฎกติกา และในระเบียบแบบแผน โดยเทา เทียมเสมอกัน ประการที่สี่ คือ การที่ตางคนตางพยายามทํา นําความคิด ความเห็นของตนใหถูกตอง เที่ยงตรง และมั่นคงอยูใน เหตุในผล หากความคิด จิตใจ และการประพฤติปฏิบัติที่ลงรอยเดียวกันในทางที่ดี ที่เจริญนี้ ยังมีพรอมมูลในกาย ในใจของ คนไทย ก็มั่นใจไดวา ประเทศชาติไทยจะดํารงมั่นคงอยูตลอดไปได จึงขอใหทานทั้งหลายในมหาสมาคมแหงนี้ ทั้งประชาชนชาวไทยทุกหมูเหลา ไดรักษาจิตใจและคุณธรรมนี้ไวให เหนียวแนน และถายทอดความคิดจิตใจนี้กันตอไปอยาไดขาดสาย เพื่อใหประเทศชาติของเราดํารงยืนยงอยูดวยความรม เย็นเปนสุข ทั้งในปจจุบันและใน ภายหนา ขออํานาจคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสากล จงคุมครองรักษาประเทศชาติไทย ใหปลอดพนจาก อันตรายทุกสิ่ง และอํานวยความสุข ความเจริญ สวัสดี ใหเกิดแกประชาชนชาวไทยทั่วกัน”
136 มวลพสกนิกรไทยตางพนมมือนอมรับใสเกลาใสกระหมอมทุกถอยคํา ทุกประโยค ในกระแสพระราชดํารัส คําสอนของพอ ที่ ทรงมุงหวังใหลูกทุกคน คิดดี ทําดี มีคุณธรรม ชวยกันค้ําจุนประเทศชาติสืบไป...ยากที่ใครจะกลั้นน้ําตาแหงความปลื้มปติ
137 ธงชาติไทย และธงสัญลักษณที่อยูในมือของทุกคน ณ บริเวณพระที่นั่งอนันตสมาคมไปจนทองถนนราชดําเนินกลาง กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2549 โบกพลิ้วเปนคลื่นแหงความจงรักภักดี หมื่นลานดวงใจผูกรอยดวยกันเปนหนึ่งเดียว วา “เคารพ เทิดทูน และรักพระองคทานเหลือเกิน” 1 7.3 การเขียนโนมนาวใจ การเขียนโนมนาวใจ หรือการเขียนชักชวน เปนการเขียนที่ผูเขียนตองการใหผูอานทํา กิจกรรมใหสําเร็จตามที่ผูเขียนตองการความตองการนั้นอาจจะใหกระทําเลือกกระทํา หรือกระทําสิ่งนั้นตอไป ซึ่งจะมีผลประโยชนตอตน เองหรือสวนรวม เชน การเขียนคําโฆษณา การเขียนคําขวัญ เปนตน 7.3.1 หลักการเขียนโนมนาวใจ ในการเขียนโนมนาวใจนั้น ผูเขียนจะตองรูหลักในการเขียน ซึ่งมีดังนี้ - หลักจิตวิทยา การเขียนโนมนาวใจ จะตองใชหลักจิตวิทยาที่วา มนุษย กระทําเพื่อตอบสนองความตองการของตัวเอง ดังนั้นผูเขียน จะโนมนาวใจผูอาน กระทําโดยชี้ใหเห็นวา ถาผูอานทําตามผูเขียนแลว ผูอานยอมไดรับผลตอบสนองความตองการทางดานรางกาย จิต ใจ หรือสังคม อยางใดอยางหนึ่ง หรือมากกวานั้น ความตองการของมนุษยจึงเปนสิ่งกระตุนใหมนุษยทําสิ่งตางๆ ตามความตองการของ ผูเขียน ความตองการของมนุษยซึ่งนํามาใชในการเขียนโนมนาวใจ ตามทฤษฎีของมาสโลว มี 5 ระดับ คือ 1. ความตองการพื้นฐานทางรางกาย ไดแก ปจจัย 4 2. ความปลอดภัย เมื่อมนุษยมีปจจัย 4 แลว มนุษยยังตองการความปลอดภัย มั่นคง จากรายไดในการ ทํางาน เพื่อการดํารงชีวิต 3. ความเปนเจาของ มนุษยตองการเพื่อน ญาติมิตร และมีครอบครัว เพื่อมีสวนรวมเปนเจาของ และเพื่อสรางฐานะ สรางครอบครัว สืบทอดวงศตระกูล 4. ความยอมรับในสังคม มนุษยตองการใหคนยอมรับ และนับหนาถือตาในวงสังคม 5. ความสําเร็จของตนเอง มนุษยตองการจะทํากิจกรรมตางๆ ใหสําเร็จไปดวยดี นอกจากการเขียนโนมนาวใจ จะยึดหลักความตองการของมนุษยดังกลาวขางตนแลว การเขียนโนมนาวใจ ยังเกี่ยวโยงกับ ลักษณะกลุมผูอานอีกดวย ถากลุมผูอานมีความสัมพันธตอกัน และมีเปาหมายของกลุมแนนอน ผูอานแตละคนจะตกอยูในอิทธิพลของ กลุม กลุมเปนผูกําหนดพฤติกรรมของสมาชิกใหเปนแบบแผนเดียวกัน ดังนั้นการเขียนโนมนาวใจเปนกลุมเชนนี้ การกระทํากิจกรรมใดๆ ก็ตาม ผูเขียนจะตองใชหลัก “พวกมากลากไป” โดยเราอารมณคนสวนใหญใหเลื่อมใส เชื่อมั่นในคําพูด และผลักดันใหกลุมกระทําตามที่ คนสวนใหญตองการ - กลวิธีการเขียน โดยทั่วไปแลว การเขียนโนมนาวใจมีอยู 2 วิธี คือ 1 สํ า เ นี ย ง ฟา ก ร ะ จ า ง ต า ม ร อ ย คํ า ส อ น ข อ ง พอ. “ ... ” ว า ร ส า ร ส ว น ดุ สิ ต ฉ บั บ ที่ ป ที่ ห น า. 1 0 3 : 8 – 12 : 3 ก ร ก ฎ า ค ม - กั น ย า ย น 2549.
138 1. โนมนาวใจอยางตรงไปตรงมา ซึ่งผูอานรูวากําลังถูกโนมนาวใจ 2. โนมนาวใจทางออมที่ผูอานไมรูตัว วิธีการทั้ง 2 วิธีดังกลาว จะมีวิธีการเขียนอยู 3 ระดับ คือ 1. การใหขาวสาร การเสนอขาวสารขอมูลของผูเขียน มีจุดมุงหมายที่ตองการใหผูอานเขาใจ เกิดความ เลื่อมใสศรัทธา มีความไววางใจ และประทับใจเรื่องที่อาน สิ่งเหลานี้จะเปนการนําไปสูการตัดสินใจวา ควรเชื่อถือเรื่องที่อานหรือไม การ ใหขาวสารในการเขียนโนมนาวใจ ไดแก การยกตัวอยาง หรือ การเลาเรื่องเปนอุทาหรณ การอางสถิติ การยกคําขวัญ คําพังเพย สุภาษิต ประกอบ ซึ่งการไดขาวสารประเภทนี้ ทําใหผูอานเกิดจินตนาการไดชัดเจน 2. การทําใหเชื่อ มีจุดมุงหมายตองการใหผูอานเชื่อเรื่องที่อาน โดยผูเขียนจะใชเหตุผล หรืออาง หลักฐานตางๆ เพื่อสนับสนุนความคิดของผูเขียนใหมีน้ําหนักและนาเชื่อถือ 3. การโนมนาวใหกระทํามีจุดมุงหมายตองการใหผูอานกระทําตามขอเขียนนั้น 7.3.2 ประเภทของการเขียนโนมนาวใจ จุดประสงคสําคัญของการเขียนโนมนาวใจ คือ เขียนใหผูอานกระทําตามคําชักจูงของ ผูเขียน จึงแบง ประเภทของการเขียนโนมนาวใจได 3 ประเภท คือ - การเขียนโนมนาวใหกระทํา การเขียนใหผูอานกระทํากิจกรรมใดๆตามความตองการ ผูเขียนจะตองชี้ใหผูอานเห็นวาเรื่องนั้นๆ เปนประโยชนตอตนเองหรือสวนรวม - การเขียนโนมนาวใหเลิกกระทํา การเขียนใหเลิกกระทําจะเกิดขึ้น เมื่อตองการใหผูอานเลิกกระทํากิจกรรมนั้น เวลาเขียนจะตองชี้ให เห็นวา การกระทํานั้นเกิดผลเสียตอตนเองและสวนรวม - การเขียนโนมนาวใหกระทําตอไป การเขียนประเภทนี้ มีลักษณะเปนงานเขียนที่ตองการใหผูอานกระทํากิจกรรมตอไป เพราะเปน กิจกรรมที่ดีมีประโยชน ทั้งตอตนเองและสวนรวม ผูกระทําไมควรเลิกกระทํา แตควรกระทําตอไป ตัวอยาง รูปแบบของการเขียนโนมนาวใจ สําเนียง ฟากระจาง (2553 :189 - 196) การเขียนโฆษณา เปนการเขียนที่มีจุดมุงหมายใหผูอานยอมรับ จนเกิด การเปลี่ยนแปลงทัศนคติ คานิยม และ พฤติกรรม เปนไปตามจุดมุงหมายของผูเขียน การเขียนโฆษณามีดังนี้ (1) การเขียนโฆษณาสินคา เปนการเขียนเพื่อมุงที่จะขายสินคา โฆษณา หรือขายบริการ ซึ่งในการเขียนประเภทนี้ผูเขียนจะตองมีความรูหลายๆ ดาน เชน มีศิลปะในการใชถอยคํา มีความรูเกี่ยวกับความ ตองการของตลาด รูจักสินคาที่จะโฆษณาเปนอยางดี รูจักวิธีที่จะสรางความสนใจและเราความรูสึกอยากรูใหเกิดขึ้น ดังนั้นผูเขียน
139 โฆษณาสินคา จึงควรรูหลักเบื้องตน ของการขาย ซึ่ง ฉัตรา บุญนาค , สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง (2522 :192-195) ไดสรุปหลักเบื้องตนของการขายไวดังนี้ 1) Attentionทําใหสะดุดใจ คือ ทําใหผูซื้อที่เราเสนอขายนั้น มาเอาใจใสสินคาของเรา 2) Interest ทําใหเกิดความสนใจ 3) Desire ทําใหเกิดความปรารถนาที่จะซื้อสินคาที่เราเสนอขาย 4) Actionทําใหเกิดการปฏิบัติ คือ ทําใหผูซื้อตัดสินใจซื้อสินคาของเรา การโฆษณา มีสิ่งหนึ่งซึ่งควรจะตองใหเกิดแกผูที่เราเสนอขาย คือ ทําใหเขาจําสินคาของเราได แมจะยังไมเกิดความตองการ ซื้อ เพราะเมื่อถึงเวลาที่จะตองซื้อ จะไดมุงตรงมาซื้อสินคาของเราในทันที ดังนั้น ในการโฆษณา มีขั้นตอน และเปาหมาย ดังนี้ คือ 1) Theme หมายถึง แนวคิดที่ตองการใหประชาชนจดจํา ผูจะโฆษณา ควรจะรูจุดเดนของสินคาแตละประเภท และ นําเอาจุดนั้นมาผูกเปนวลี หรือประโยค ที่จะใหจดจํางาย เชน น้ํามัน Essoตองการเนนวาใหพลัง ผูเขียนโฆษณา อาจจะเนนวาใหพลังสูง หรืออาจจะใชวิธีเปรียบเทียบใหเห็นชัดเจนวา จับเสือใสถังพลังสูง คนก็จะจดจําน้ํามัน ในแงนี้ ในลักษณะที่น้ํามันShell มีแนวคิด ตองการใหคนจดจําเกี่ยวกับความตองการในการขับขี่จึงใชขอความโฆษณาวาไปซุปเปอรสวยดวยซุปเปอรเชลล 2) Copy Point หมายถึง จุดแสดงสรรพคุณผูโฆษณาอยางดีวา มีจุดเดนที่ใดบาง ขอสําคัญคือ ผูโฆษณาจะตอง เลือกเฉพาะจุดที่เดนจริงๆ แนวทางที่นํามาใชในการเขียนรางโฆษณา คือ ตอนที่ 1 เปนการพาดหัวและขยายพาดหัว ตอนที่ 2 เปนจุดเดนๆแตกตางจากผูอื่น พรอมทั้งขอพิสูจนขออางที่แตกตางจากผูอื่น ตอนที่ 3 เปนขอความลงทาย ตอนที่ 1 การพาดหัวและขยายพาดหัว การพาดหัวมีความสําคัญมาก เพราะเปนจุดที่ทําใหผูซื้อสะดุดใจ และหันมาสนใจสวนขอความที่นํามาขยายการพาดหัวนั้น เปน สิ่งที่ทําใหเขาใจขอความที่พาดหัวดียิ่งขึ้น การพาดหัวอาจทําไดหลายแบบ ดังนี้ 1. การพาดหัวแบบขาว (News) คือเขียนเปนทํานองบอกกลาว หรือรายงานเกี่ยวกับสินคา หรือบริการที่ แปลกใหม หรือมีขาวดีเกี่ยวกับสินคานั้นๆ ตัวอยาง พาดหัว เนชั่น มาดใหม ขยายพาดหัว มากสาระ สบายตา
140 สบายสมอง 2. การพาดหัวแบบคําแนะนําและสัญญา (Advice and promise) คือ เขียนเปนทํานองแนะนํา สัญญา เปนการแนะแนวทางใหผูซื้อไดรับประโยชนอยางเต็มที่ อาจจะมีการเขียนในทํานองทาใหพิสูจนวาดีจริงหรือไมหรืออาจจะมีการ รับประกันในระยะเวลาที่กําหนดได ตัวอยาง พาดหัว หมดกังวลเมื่อใช ดี.ดี.ที.ตราหัวไก ขยายพาดหัว มีประสิทธิภาพในการกําจัดยุง แมลง ตางๆ สัญญาพาดหัว ไดผลแนนอน 3. การพาดหัวแบบกอใหเกิดความอยากรูอยากเห็น (Curiosity) คือ เขียนเปนทํานองรายงานเกี่ยวกับสินคา แตใชสํานวนแปลกๆ เพื่อใหผูอานตื่นตาตื่นใจ หรือประทับใจ มักทํากัน 2 แบบ คือ ● แบบละคร (Dramatic Story headline) เปนการใชสํานวนโวหารที่โลดโผน อาจจะมี การใชภาพพจนประกอบได ตัวอยาง พาดหัว ใครๆ ก็ทําเคกได ขยายพาดหัว แตจะเรียนการทําเคกให ถูกหลัก ตองรูจักเลือก แปง ไขมัน น้ําตาล ผงฟูเพื่อที่จะทํา เคก ขนม และอาหารฝรั่ง ไดหลายๆ ชนิด ● แบบทําใหฉงน (Provocative surprising headline)เปนการโฆษณาใหเกิดความฉงน ตื่นเตน เราใจ 4. การพาดหัวแบบเลือกกลุม (Selective)คือ เอยถึงกลุมที่คิดวาจะใชสินคาที่โฆษณานี้ ตัวอยาง พาดหัว บรรลุเปาหมายหรือไม คุณเปนคนตัดสิน ขยายพาดหัว จอบใหม กําลังรอการ พิสูจนจากคุณ ตัวอยาง พาดหัว วงแขนจา..เตาลากอน ขยายพาดหัว โรลออนระงับกลิ่นกาย Alum Rock
141 5. การพาดหัวแบบคําสั่ง (Command) คือเขียนคลายคําสั่งใหซื้อ หรือทดลองใช แตควรเปนคําสั่งแบบที่ไมได บังคับวาจะตองทํา ตัวอยาง พาดหัว ดื่มแมโขง....จรรโลงจิต หรือ Drink Coca Cola / ดื่มเปบซี่...ดีที่สุด ฯ 6. การพาดหัวแบบอธิบาย (Picture Coption)คือ เขียนอธิบายภาพ ถาไมมีภาพประกอบอาจจะไมรูเรื่อง ตัวอยาง พาดหัวเพื่อความสาว ความสวย แหงเรือนผม ตอนที่ 2 การอธิบายประโยชน ขอความในตอนนี้ จะชวยใหผูอานเกิดความเขาใจเกี่ยวกับสินคา และเกิดความตองการสินคานั้นๆ ในการอธิบายนี้ อาจจะ กลาวถึงประวัติเรื่องราวตางๆ เกี่ยวกับสินคา เชน ผลิตมานาน ผลิตโดย ผูชํานาญ มีกรรมวิธีผลิตที่ดีอยางไร ฯลฯ อาจจะกลาวถึง ประโยชน รายละเอียดเกี่ยวกับสินคา คุณภาพที่ดีกวา ราคาที่ถูกกวา หรือจุดเดนที่เปนขอไดเปรียบสินคาประเภทเดียวกันกับยี่หออื่น นอก จากนั้น อาจจะกลาวอางถึงหลักฐานตางๆ ที่สนับสนุนวาสินคานั้นๆ ดี เชน ความเห็นของผูเชี่ยวชาญ จดหมายชมเชยจากผูใช ความเห็น ของบุคคลที่มีชื่อเสียง สถิติการขาย ฯลฯ สวนสถานที่ ที่สามารถซื้อไดนั้น บางครั้งก็จะบอกไวในสวนนี้ บางครั้งก็จะบอกในตอนทายของ โฆษณา ตอนที่ 3 คําลงทาย เปนขอความที่ตองการโฆษณาใหประทับใจจดจําเกิดความตองการ หรือเรงใหลงมือปฏิบัติการ สรุปขอควรจําในการเขียนโฆษณา 1. เนื้อหา ควรใหขอมูลใหครบถวน อธิบายอยางถูกตองตามขอเท็จจริง รูจักหยิบยกประโยชน ขอเดน ขอไดเปรียบของสินคา มากลาวอยางเหมาะสม และแสดงความจริงใจตอผูอาน การพาดหัวในการโฆษณา เปนสิ่งสําคัญเชนเดียวกับการเขียน คํานําของเรียงความ หรือบทความ เพราะถาเราสามารถทําใหผูอานสะดุดใจ หรือสนใจไดแลว ก็จะเปนแรงจูงใจใหอยากติดตามอานตอไป
142 2. สํานวนภาษา ควรเขียนอยางกะทัดรัด ชัดเจน แจมแจง ใชภาษางายแตสละสลวย อาจจะมีคําซ้ําคํา ย้ําคํา เลน สํานวน เลนสัมผัส เปรียบเทียบบางก็ได ทั้งนี้ควรคํานึงถึงวา สามารถทําใหผูอานเขาใจไดตรงตามจุดประสงคที่ตองการดวย (2) การเขียนโฆษณาหาเสียง เปนการเขียนโฆษณาหาเสียงของผูรับสมัครเลือกตั้งในตําแหนงตางๆ เชน สมาชิกสภาผูแทนราษฎร เปนการเขียนเพื่อใหผูอานเกิดศรัทธาและเลือกตนในที่สุด (3) การเขียนโฆษณาชักชวน เปนการเขียนโนมนาวใจใหผูอานเปลี่ยนความคิด เจตคติ คานิยม แลวหัน มาสนใจและยอมรับความคิดเห็นของผูเขียน และปฏิบัติตามความประสงคของผูเขียน การเขียนโฆษณาชักชวนนี้ มีขั้นตอนคือ ควรบอกใหทราบวาชักชวนใหทําอะไร อธิบายใหผูอานเขาใจวาสิ่งที่ชักชวนคืออะไร หรือเปนอยางไร และชี้ใหเห็นวา ถาทําตามที่ชักชวนแลวจะกอใหเกิดผลดีแกตนเองและสวนรวมอยางไร และอาจจะชี้ใหเห็นผลเสียที่จะ เกิดขึ้นถาไมทําตามที่ชักชวน พรอมกันนี้ผูเขียนจะตองใหรายละเอียดตางๆ ใหมากพอที่ผูอานจะตัดสินใจวาควรทําตามหรือไม (ฉั ตรา บุนนาค , สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง, 2522 : 191) การเขียนโฆษณาชักชวนนี้ อาจจะเขียนเปนขอความยาวๆ หรือคําขวัญสั้นๆ อานแลวจําไดทันที เพราะการชักชวนในบางครั้ง มิไดมีเจตนาใหปฏิบัติตามในทันที หากแตตองการใหติดตาติดใจและอาจปฏิบัติตามในภายหลัง 7.4 การเขียนความเรียงอยางสรางสรรค การพัฒนาทักษะในการเขียนอีกลักษณะหนึ่งที่ตางไป จากการเขียนเชิงวิชาการ คือ การเขียนอยางสรางสรรค ซึ่งเปนการแสดงออกดวยวิธีการใชภาษาที่ สละสลวย มีความไพเราะ ขัดเกลาไดอยางเหมาะสม เปนการพัฒนาจากพื้นประสบการณที่มีอยูแลว ใหกาวหนาขึ้น ดวยการใชกลวิธีการถายทอดดวยทวงทํานองที่นาสนใจ การเขียนแสดงแนวคิดอันเปน ประโยชนทําใหผูอานเกิดความจรรโลงใจ ในที่นี้ขอเสนอแนวปฏิบัติในการเขียน ความเรียงอยางสราง สรรค ดังนี้ 7.4.1 พากเพียรเขียนฝก ดังไดกลาวแลววา การเขียนเปนงานที่ตองอาศัยความรู ความคิด และความรักในงานเขียนเปนปจจัยพื้นฐานสําคัญ การเขียนที่ดีผูเขียนจะตองรูจักลําดับ ความคิดของตนใหผูอื่นรูเรื่อง และเขาใจสิ่งที่ตนคิดโดยใชภาษาถายทอดไดอยางสละสลวย ถูกตอง ตามหลักภาษาและระเบียบแบบแผน ซึ่งผูเขียนควรคํานึงถึงหลักในการเขียนความเรียง ดังนี้ - วางจุดมุงหมายใหชัดเจน วาจะนําเสนอสารเรื่องอะไร แลวประมวลความคิด ใหสอดคลองสัมพันธกับจุดมุงหมายนั้น - มีเอกภาพสัมพันธ หมายถึง เรื่องที่เขียนนั้นมีประเด็นสําคัญหรือประเด็น หลักเพียงประเด็นเดียว แตอาจแตกประเด็นยอยได ทั้งนี้ตองมีความสอดคลองสัมพันธกันในแตละ ยอหนา แตละสวนโดยเนนความคิดสําคัญใหเห็นเดนชัด คือ มีสารัตถภาพที่ชัดเจน - สัดสวนของเรื่องเหมาะสม เรื่องที่เขียนควรพอดีไมสั้นหรือยาวเกินไปควร ใหรายละเอียดในสวนที่ควรเนน ตัดพลความที่ไมสําคัญ เพราะความเรียงที่ดีควรกระชับ กะทัดรัด ปดเรื่องใหผูอานรูสึกประทับใจ
143 7.4.2 บันทึกสรุปความ การบันทึกสรุปความเปนการบันทึกยอจากเรื่องที่ไดสังเคราะห มาแลว ใหไดใจความชัดเจนสมบูรณ และนาสนใจ โดยผูเขียนเปนผูบันทึก ดังตัวอยาง ตัวเรื่องมัคคุเทศกนอย “คุณครับ ใหผมเปนคนพาเที่ยวเอาไหมครับ” เด็กชายอายุประมาณ 12 เอยถามคณะของเรา ในทันทีที่เราจอดรถที่หนาโบสถพระมงคลบพิตรแหงจังหวัดอยุธยาในเชาวันอาทิตยนั้น ขอความที่บันทึกไว อยุธยา - หนาโบสถพระมงคลบพิตร - วันอาทิตยที่ 15 ส.ค. 2516 - ไปกับคณะทองเที่ยว กลุมเล็ก 7 - 8 คน เด็กชายอายุประมาณ 12 ป อาสาเปนมัคคุเทศกนําเที่ยว การพูดจาดูคลองดี - เสนอนํา เที่ยว 7 แหง คือ พระนอนกลางแจง กรุสมบัติ ภูเขาทอง วัดตูม พะเนียดคลองชาง แหงที่ 7 โรงพัก ที่เขาเก็บสมบัติเกาใหมจากกรุไวใหคนชม ดูทาทางเด็กจะยากจน นุงกางเกงดําเกาๆ เสื้อยืดคอกลม ผมตัดสั้นเกรียน แตทาทาง ฉลาด มีวิธีพูดที่แสดงความมั่นใจ ชวนใหนึกเอ็นดู พวกเราตกลงใหเด็กคนนั้นนําเที่ยว เราเลยตั้งให เด็กคนนั้นเปน “มัคคุเทศกนอย” เราใหรางวัลเด็กไปโดยรวมจากทุกคนได 80 บาท ก็ไมเลวสําหรับมัคคุเทศกนอยที่พาเรา เที่ยวเกือบทั้งวัน เด็กคนนั้นดูชางภาคภูมิใจที่ไดทําหนาที่อวดสมบัติและสถานที่สําคัญของเมืองที่แกอยู ตัวแทนของเยาวชนที่ดีในปจจุบัน หารายไดอยางสุจริต ชอบใจคําพูดตรงที่จะจากากัน เมื่อเราแนะนําใหความรูเพื่อยึดอาชีพมัคคุเทศก แกกลับตอบวาไมเอา เพราะกลัวจะไมมีคนไวใจ ที่ทําเชนนี้ไดเพราะแกเปนเด็ก - นาคิด! “มัคคุเทศกนอย”
144 ทุกคนในคณะทองเที่ยวกําลังเบิ่งมองดูโบสถใหมอยางแปลกใจ ตางก็หันมาดูเด็กนอย อยางประหลาดใจ “ผมพาเที่ยวได 7 แหงครับ จากนี่ไปดูพระนอนกลางแจงองคใหญ แลวไปวัดที่เขาขุด สมบัติไปดูสมบัติเกาและสมบัติใหมที่โรงพัก ไปภูเขาทอง วัดตูม แลวก็พระเนียดคลองชาง เอาไหมครับ? คาปวยการแลวแตจะให” เราตางมองตากันดวยความรูสึกตาง ๆ กัน บางคนก็ขบขัน บางคนก็สมเพช บางคนก็นึกนาเอ็นดู พอหนูผูนุงกางเกงดําเกา ๆ สีเกือบจะกลายเปนสีเทา สวมเสื้อยืดคอกลม ผมตัดสั้นเกรียน ทาทางฉลาด และทุกคําพูดเต็มไปดวยความมั่นใจ อันที่จริงในวันนั้นเมื่อออกจากกรุงเทพฯ เราเพียงแตตกลงกันวาจะไปชมสมบัติโบราณซึ่งขุดได ในคราวหลังใหเปนขวัญตาสักหนอย เพราะเขาลือกันทั่วกรุงวาสมบัติคราวหลังนี้มากมายและสวยงาม กวาที่ขุดไดคราวกอนเปนหลายเทา แตครั้นมาถึงอยุธยาเขาจริงก็เกิดมีผูออกความเห็นวา อยาเพิ่งตรง ไปดูสมบัติเลย ไปชมเมืองกันกอนดีกวา ผูที่ไปในวันนั้นที่จริงก็เคยไปเที่ยวอยุธยากันหลายครั้งแตมิใช ในเร็ว ๆ นี้ ดังนั้นอยุธยาในวันนั้นจึงแปลกตาไปหมด เพราะอยุธยาเมืองที่เราภาคภูมิในความเกาแก ของโบราณสถาน เมืองที่เราเคยไปเพื่อระลึกถึงความหลังเมื่อครั้งรุงเรืองโดยสรางมโนภาพจากสิ่งปรัก หักพังเหลานั้น ในบัดนี้มีแตความใหม “ฉันอยากจะรูวามีอะไรใหมตาอีกบาง” คนหนึ่งเอยขึ้น “ฉันอยากดูที่ที่เด็กเอยชื่อมานั่น” อีกคนหนึ่งเอยขึ้น “ฉันอยากไปวัดตูม เขาลือกันวาน้ํามนตศักดิ์สิทธิ์” เปนอันสรุปวา ถึงแมเราจะเคยมาเที่ยวอยุธยากันมากอนก็ตาม แตก็ยังไมเคยมีใครในคณะ ของเราเคยไปเที่ยวชมสถานที่ตาง ๆ ครบตามที่เด็กนอยเสนอรายชื่อมา ดังนั้นเราจึงตกลงกันวา นอก จากการมาดูสมบัติเห็นจะตองชมอยุธยาเมืองใหมใหทั่วอีกดวย แตละคนไมรูจักถนนหนทางดี พอหนู นอยจึงเกิดเปนคนสําคัญขึ้นมาทันที หลังจากที่ไดขึ้นมานั่งบนรถกับเราเรียบรอยแลวก็เริ่มหนาที่ มัคคุเทศกทันที เราตองยอมรับวา เราไมเคยเห็นพระนอนองคใหญกลางแจงองคนั้นมากอน หรือไมเราอาจจะ จําไมไดเพราะพระนอนองคนั้นเพิ่งไดรับการบูรณะใหมเอี่ยม เราไมเคยไปดูพะเนียดคลองชางมากอน และที่คณะของเราพอใจมากก็คือวัดตูมและน้ํามนตจากเกศพระ ซึ่งควรจะนับเปนสิ่งมหัศจรรยของโลก ไดอีกครั้งหนึ่ง ถามีการพิสูจนกันวาน้ํามนตนั้นเกิดจากเกศพระพุทธรูปไมมีที่สิ้นสุด จุดหมายปลายทางของเราก็คือที่สถานีตํารวจ อันเปนที่เก็บสมบัติและเก็บตัวนักโทษผูลักขุด สมบัติซึ่งอยูในที่ใกล ๆ นั่นเอง สมบัติมีมากมายตั้งแตของใหญ เชน พระขรรคอันงดงาม สิงโต จน กระทั่งรองเทาทองคูกระจอยรอย ตลอดจนพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเก็บไวที่ชั้นบน
145 พอหนูมัคคุเทศกนอยยิ้มอยางพอใจเมื่อเราเปดกระเปาหยิบธนบัตรจํานวนหนึ่งสงให เมื่อการนํา เที่ยวสิ้นสุดลงแลว “หนูเคยนําใครมาเที่ยวบางหรือปาว” คนหนึ่งในพวกเราถามขึ้น “เคยหลายรายแลวครับ” “เรียนหนังสือหรือเปลา” “เรียนครับ อยูชั้น ป.4 แลวครับ” “รายไดงามดึรึที่พาคนมาเที่ยวนะ” “ก็พอไดบางครับทีละ 10 บาท 20 บาท บางคนก็ใหมากกวานั้นแลวแตครับ ผมยังราย ไดอื่นๆอีกครับ ผมรับจางเก็บลูกเทนนิสไดเดือนละ 50 บาทครับ” “เราตองหาเงินเอาครับ ไมงั้นก็ไมมีเงินใช ตั้งแตขุดสมบัติกันนี่ครับ แลวก็ตั้งแตเมื่อ เปลี่ยนเปนใหมขึ้น ชาวกรุงเทพฯ มากันแยะ ผมพลอยมีรายไดกับเขาดวย” สําหรับเด็กนอยการที่เมืองจะเปลี่ยนโฉมหนาไป และการที่ขุดสมบัติโบราณ อาจจะไมมีความ หมายเปนสวนตัวอยางใดสําหรับเขาที่จะใหภาคภูมิใจหรือเกิดเสียดายบรรยากาศเกาๆ เพราะวาเขา อาจจะยังเปนเด็กเกินไปที่จะใชความคิด แตเขามีความภาคภูมิใจที่ไดอวดทุกสิ่งอันมีอยูในเมืองซึ่งเขา อยูแกคนซึ่งยังไมเคยพบเห็นสถานที่เหลานั้น และสิ่งสุดทายที่เขาพอใจมากก็คือเงินรางวัล ซึ่งไดอยาง สุจริตแลกกับความรูเรื่องที่ตั้งของโบราณสถานเหลานั้น แตสําหรับพวกเรา ตางมีความชื่นชมเด็กนอยคนนี้เสียยิ่งกวาความชื่นชมยินดีที่ไดเห็นสมบัติ อันล้ําคาเหลานั้น เพราะวาเด็กนอยคนนี้คือตัวแทนที่ดีของเยาวชนในปจจุบัน เขาจะเดือดรอนเรื่อง คาเลาเรียนและคาครองชีพหรือเปลา ขาพเจาไมทราบ แตวิธีการที่เขาพยายามหาเงินโดยสุจริตโดยใช เวลาความรูเล็กนอยนําคนเที่ยวชมเมืองของเขาได เพื่อการเพิ่มพูนรายได นับเปนวิธีการฉลาดและ เปนไปอยางรอบคอบ เพราะวาเมื่อพวกเราคนหนึ่งแนะนําวาพอหนูควรจะไดพยายามศึกษาตํานาน สถานที่ตาง ๆ เหลานั้นใหมีพื้นความรูตามสมควรก็จะดีขึ้นมาก เพื่อจะไดเลาประวัติตาง ๆ ประกอบ ไปดวย เมื่อโตขึ้นจะไดทํามาหากินโดยเปนคนนําเที่ยวอาชีพ เขากลับตอบวา “ผมเห็นจะไมเอาละครับ อาชีพอยางนี้มีหวังอดตายแน ที่ผมทําไดเวลานี้เพราะวาผม ยังเด็ก ใครๆ ก็ไวใจผมไปดวย ถาผมโตเปนผูใหญ คุณคิดวาจะไวใจใหผมนั่งรถไปดวยครับ” (ศุทธินี “มัคคุเทศกนอย” สุดที่รัก อางถึงใน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช หนา 327 - 329) ขอสังเกต 1) ผูเขียนเปดเรื่องดวยคําพูดของเด็กชายคนหนึ่งที่อาสานําคณะทองเที่ยวไปชมโบราณสถาน ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2) ตอจากนั้นก็ดําเนินเรื่องโดยเลารายละเอียดเกี่ยวกับรูปลักษณะ การแตงกายและทาทาง ของเด็ก สถานที่ตาง ๆ ที่เด็กพาไปชม ความรูสึกพอใจและนิยมชมชื่นในตัวเด็กปรากฏชัดอยูในเรื่อง
146 3) ตอนปดเรื่อง มีคําพูดของเด็กคนนั้น ที่ทิ้งทายไวใหคิดวา เหตุใดเด็กจึงไมเลือกอาชีพ มัคคุเทศก ตามที่คณะทองเที่ยวเสนอแนะ 7.5 การแตงคําประพันธรอยกรอง ผูที่รักในการเขียนนอกจากความเรียงรอยแกวที่พากเพียร ฝกฝนจนเกิดทักษะแลว ผูเขียนที่สนใจประเภทบทกวีนิพนธหรือรอยกรอง สามารถพัฒนาไดตาม ความสนใจเปนการพัฒนาทักษะการเขียนอีกระดับที่แตกตางจากรอยแกว บทรอยกรองของไทยเปน มรดกวัฒนธรรมทางภาษาที่สืบทอดมาแตบรรพบุรุษ คนไทยมีนิสัยเจาบทเจากลอนจึงคิดบทรอยกรอง มีหลายรูปแบบ เชน โคลง ฉันท กาพย กลอน ราย ซึ่งเปนกวีนิพนธแบบฉบับ ปจจุบันมีการสรางสรรค บทกวีนิพนธสมัยใหม โดยไมยึดรูปแบบฉันทลักษณเดิม ในที่นี้จะไมกลาวลงในรายละเอียดแตจะให แนวทางเพื่อผูสนใจไดไปศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับฉันทลักษณของคําประพันธแตละชนิดตอไป ทั้งนี้ การเขียนคําประพันธรอยกรอง ผูเขียนจะตองหมั่นฝกฝน ตองฝกอาน ฝกคิด และฝกแตงบอย ๆ จึงจะ เกิดทักษะ สามารถสรางสรรคผลงานไดดังกาพยที่เสนอไว ดังนี้ และเพื่อเปนการสรางแรงจูงใจในการเขียนบทรอยกรองใหเกิดแกผูสนใจ มหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช (2550 : 330 - 335) ไดเสนอแนวปฏิบัติสรุปไดดังนี้ 1. สนใจวรรณศิลป วรรณศิลปมีความหมายเชนเดียวกับศิลปะการประพันธ ภาษาที่เขาลักษณะเปนวรรณศิลป นั้นมีที่สังเกตดังนี้ 1) เปนภาษาที่มีเสียงสัมผัสไพเราะ มีจังหวะดี ฟงแลวชวนใหเพลิดเพลินเจริญใจ ประหนึ่งไดฟงเสียงดนตรี 2) เปนภาษาที่เราอารมณทําใหเกิดความรูสึกสะเทือนใจหรือความประณีตแลวแตกรณี เรียงรอยถอยพจน กาพยกานทกําหนด สรางสรรคถอยคํา ฝกอานตํารา ภาษาคาล้ํา เปนกฎบทจํา รอยกรองของไทย เชลงลักษณอักษร พากยพจนสุนทร กวีวรรณหวานไหว ฝกคิดวิทยา จินตนากาวไกล เพลิดเพลินเจริญใจ สื่อพจนรจนา ความฝนบรรเจิด ความรูกอเกิด วรรณศิลปอักษรา ฝกแตงกลอนกานท สืบสานวิชา จนชั่วกัลปา ภาษาบทกวี (สําเนียง ฟากระจาง)
147 3) เปนภาษาที่ใหความคิดนึกอันมีคุณคาในทางประเทืองปญญา ทําใหเกิดความคิด ที่ดีงามหรือความสํานึกในบางสิ่งบางอยาง เปนการยกระดับจิตใจเราใหสูงขึ้น อาจเรียกวาทําใหเกิด ความจรรโลงใจก็ได 4) เปนภาษาที่ชวนใหเกิดจินตนาการ นึกเห็นภาพหรือนึกไดยินเสียงขึ้นมาตามที่ผูแตง แนะนําไวในถอยคําที่เลือกสรรมาใช ในที่นี้จะยกตัวอยางภาษาที่เขาลักษณะวรรณศิลปมาใหพิจารณาพอเปนแนวทางตอไปนี้ 1.1 สัมผัสไพเราะ กลอนแปด ... แมพี่อยูหางไกลใจใกลชิด ไมตรีจิตหมไออุนละมุนฝน หลับเถิดหนอชอผกาวิลาวัลย จะเคียงขวัญมิแคลวดวงแกวตา ขับสรอยเสียงเรียงสงบรรจงวาด พิณระนาดกลอมบรรเลงเพลงภาษา รอยดาวเดือนเปนเพื่อนใจสงใหมา แมพี่อยูใตดาราอันโศกตรม ขอแตนองหลับตานิทราเถิด รวมทางฝนอันบรรเจิดใชขื่นขม นิราศรางหนาวเหน็บเจ็บอารมณ อยาระทมทุกขใจในราตรี เก็บดาวเดือนเปนเพื่อนใจในคืนค่ํา บรรเลงคําพร่ําหวงนางจากกวางสี กลอมนองใหสุขนิรันดรหลับฝนดี ทุกราตรีจักกลอมเจาใตเงาจันทร (สําเนียง ฟากระจาง : นิราศกวางสี) 1.2 เหมาะเราอารมณ กลอนแปด …ตองนิราศจากลาตามหนาที่ เพียงหนึ่งปไหสะอื้นใจขื่นขม ในยามยากเข็ญขุกทุกขระทม ก็มีความรื่นรมยสมฤดี ไดเรียนรูอยูตางชาติศาสนา สอนภาษาของไทยในกวางสี แตวานวันเพิ่มสัมพันธไมตรี จึ่งเปนเรื่องความยินดีที่ไดมา ไดรูเชนเห็นใจเมื่อไกลจาก จึงพร่ําฝากดาวเดือนเกลื่อนเวหา ใหใจคงคํามั่นในวันลา คําสัญญาเคยใหไวไมลืมกัน กอนขมใจใหหลับกับความเงียบ จักหาใดมาเปรียบเทียบใจฉัน ประกายดาวที่พราวฟาโบกลากัน ขอคํามั่นที่นองใหไมโบกลา
148 (สําเนียง ฟากระจาง : นิราศกวางสี) 1.3 คําคมควรคิด โคลงสี่สุภาพ สิ่งใดในโลกลวน อนิจจัง คงแตบาปบุญยัง เที่ยงแท คือเงาติดตัวตรัง ตรึงแนน อยูนา ตามแตบาปบุญแล กอเกื้อรักษา (ลิลิตพระลอ) กาพยยานี 11 ใจคน สิ่งใดในโลกนี้ ปญญามีอาจลองเรียน สิ่งหนึ่งเหลือพากเพียร รูแจมไดคือใจคน น้ําลึกยังหยั่งถึง ใจลึกซึ้งสุดหยั่งยล ลองหยั่งชั่งใจตน ใหรูกอนสอนใครใคร (ฐ. นาครทรรพ ศึกษาภาษิต) 1.4 ลิขิตจินตนาการ กาพยยานี 11 กาพยเหชมขบวนเรือ พระเสด็จโดยแดนสินธุ วารินรื่นชื่นฉ่ําใส เสียงกาพยซาบซึ้งใจ ไพเราะศัพทขับขานถวาย สรรเสริญเยินยอยศ ปรากฏกองกองเกียรติขจาย พระพุทธรูปรุงเรืองฉาย บรมกษัตริยรัตนโกสินทร ขบวนเรือเหลือหลากหลาย พลพายกรายพายผกผิน เหหอมกลอมแผนดิน ยินเกริกฟาจาเกียรติกรุง (ภิญโญ ศรีจําลอง กาพยเหเรือฉลองกรุงรัตนโกสินทร 200 ป) 2. เสริมจินตนาการ การแตงคําประพันธรองกรอง ผูเขียนจะตองใชจินตนาการในการสรางสรรคภาพใน จินตนาการถายทอดมายังผูอานใหไดรับอรรถรสตามที่ผูเขียนวาดไว ทั้งนี้นอกจากผูเขียนจะตองสราง
149 จินตนาการแลว ยังตองวางโครงเรื่องหรือแนวคิดที่จะเขียน เพื่อกําหนดแนวทางแลวเลือกสรรถอยคํา ที่ไพเราะสวยงาม ดังแผนภูมิสรุปดังนี้ เพื่อใหนักศึกษา ผูสนใจที่มีความตั้งใจมุงมั่นที่จะสรางผลงานการเขียนคําประพันธ รอยกรอง ไดเกิดกําลังใจ แรงจูงใจในการเขียน จึงขอสรุปเปนกาพยยานี 11 ดังนี้ กาพยกลอนอักษรไทย เกียรติเกริกไกรเพชรภาษา สืบสานบุราณมา สรอยอักษราภาษาไทย เรียงรอยถอยน้ําพจน วาดจารจดบทหวานไหว กวีมิแลงแหลงไทย ประกาศไกลเกียรติไพบูลย (สําเนียง ฟากระจาง) จินตนาการผูกสารตองจิต แนวคิดโครงเรื่องสรางสรรค แตงภาพพจนถอยรอยประพันธ ครบครันการแตงรอยกรอง
150 ขอแนะนําในการพัฒนาทักษะการเขียน สําเนียง ฟากระจาง (2553 : 129 - 131) ไดใหขอเสนอแนะในการพัฒนาทักษะการเขียน เพื่อใหการสื่อสารบังเกิดผลดี โดยมีขอแนะนําสรุปไดดังนี้ 1. ผูเขียนจะตองศึกษาประเภทของงานเขียน ซึ่งมีหลายประเภท แบงตามลักษณะของ การเขียน จะมี 2 ประเภท คือ งานเขียนรอยแกว และงานเขียนรอยกรอง หากแบงตามลักษณะเนื้อหา ก็จะแบงเปน 2 ประเภทใหญๆ คือ งานเขียนแนวสารคดี และงานเขียนแนวบันเทิงคดี 2. ผูเขียนจะตองเปนผูมีความรูเกี่ยวกับการใชภาษาเพื่อการสื่อสารไดแก การเขียน สะกดคําใหถูกตองตามหลักพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ศึกษาประเภทของคําที่ นํามาใชในงานเขียน เพราะคําบางคําเปนคําที่มีความหมายโดยตรงตามคําศัพทแตบางคําก็มีความ หมายโดยนัย หรือความหมายแฝง ดังนั้นผูเขียนจะตองใชคําที่ถูกตองเหมาะสม 3. ผูเขียนควรศึกษาเรื่องการเรียบเรียงประโยค ตามโครงสรางหลักภาษาไทย 4. ผูเขียนควรศึกษาการใชสํานวนภาษา ใหเหมาะสมตามลักษณะของการนําไปใช เชน สํานวนภาษาที่ใชในการประพันธทั้งรอยแกวรอยกรอง หรือ สํานวนภาษาสื่อมวลชนทั้งที่เปน แบบแผนและไมเปนแบบแผน 5. ผูเขียนควรศึกษาการใชโวหารประเภทตางๆ เพื่อเลือกใชในงานเขียนนั้นๆ ได อยางเหมาะสม 6. ผูเขียนควรตองกําหนดวัตถุประสงคในการเขียนใหชัดเจนวามีวัตถุประสงคอะไรที่จะ สื่อไปยังผูอาน 7. ผูเขียนตองพิจารณากลุมผูอาน โดยวิเคราะหอายุ เพศ สถานภาพ อาชีพ ฐานะ การศึกษา ของผูอาน เพราปจจัยเหลานี้มีผลตอการเลือกเรื่องที่จะเขียน และการใชภาษา เนื่องจาก ผูอานตางวัย ตางเพศ ตางอาชีพ ตางฐานะ ตางการศึกษาจะมีความสนใจในเรื่องตางๆ ไมเหมือนกัน 8. ผูเขียนควรเลือกเรื่องที่จะเขียนอยางเหมาะสม คือ เรื่องที่เขียนตองไมมีขอบเขตที่ กวางหรือแคบเกินไป ตองเปนเรื่องที่เปนที่สนใจของผูอาน ทันตอยุคสมัยและเหตุการณ ตลอดจน ควรนําเสนอเรื่องที่แปลกใหมที่ยังไมมีผูเขียนมากนัก 9. ผูเขียนควรเลือกรูปแบบงานเขียนใหเหมาะสมกับเนื้อหา กลุมผูอาน และสื่อ นอก จากนี้ควรใชโอกาสในการเขียนพิจารณาประกอบดวยเพื่อผูเขียนจะไดเลือกใชรูปแบบการเขียนได เหมาะสม หรือถาตองการสรางสรรค ผูเขียนอาจจะเลือกรูปแบบที่ฉีกแนวไปจากผูอื่น
151 เอกสารอางอิง คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (ม.ป.ป.). GEED 101 การสื่อสารดวยภาษาไทย. (ม.ป.ท.) จารึก สงวนพงษ. 2534. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: สถาบันราชภัฏเพชรบุรี วิทยาลงกรณ. . 2542. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: ลายสือไทยการพิมพ. จิตตนิภา ศรีไสย. 2549. ภาษาไทยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต. กรุงเทพ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ฉัตรา บุญนาค สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง. 2529. ศิลปการใชภาษาไทยในชีวิต ประจําวันและทางธุรกิจ. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชมัยพร แสงกระจาง. 2533. บานหนังสือหัวใจ. กรุงเทพฯ : คมบาง. ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์. 2549. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ภาษาไทยธุรกิจ. (ม.ป.ท.) ทองพูน หงสพันธุ. 2520. ตัวอยางเรียงความ. กรุงเทพฯ: จงเจริญการพิมพ. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. 2550. หนวยที่ 7 การพัฒนาทักษะภาษาในประมวลสาระชุดวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. หนวยที่ 1-7. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมา ธิราช. ราชบัณฑิตยสถาน. 2546. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุคส พับลิเคชั่น. สนิท ตั้งทวี. 2529. การใชภาษาเชิงปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สําเนียง ฟากระจาง. 2553. ศาสตรแหงการเขียน. กรุงเทพฯ : หางหุนสวนจํากัด เอ็ม แอน เอ็ม เลเซอรพริ้นต. . (2547 มกราคม - กุมภาพันธ).วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ จดหมายขาวสมาคม
152 ครูภาษาไทย. (14) : 2. . (2549 กรกฎาคม - กันยายน). “ตามรอยคําสอนพอ” วารสารสวนดุสิต. . 2552. นิราศกวางสี. ม.ป.ท. (เอกสารอัดสําเนา) อรุณรุง. 2549. ฉันจะอยูเพื่อรักเธอ. กรุงเทพฯ : อัมรินทรบุคเซ็นเตอร. อวยพร พานิช. “ความหมายและความสําคัญของการสื่อสาร”. เอกสารการสอนชุดวิชาการเขียน เพื่อการสื่อสารธุรกิจ. หนวยที่ 1 - 8. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ---------------------------------------------
บทที่ 5 ศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ การเขียนรายงานและโครงการมีวัตถุประสงคในการสื่อสารแตกตางกัน การเขียนรายงาน วิชา การเปนการนําเสนอสิ่งที่ไดคนความา สวนการเขียนโครงการเปนการเขียนแผนการทํางานเพื่อแกไข ปญหา หรือเสริมสรางศักยภาพขององคกร ดังนั้นผูใดมีความสามารถในการเขียนทั้งสองแบบไดเปน อยางดี ถือวาเปนผูที่มีทั้งความรู และมีความคิดสรางสรรค ซึ่งเปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง ในยุคปจจุบัน เนื้อหาในบทนี้มุงเนนความรูทั่วไปเกี่ยวกับการทํารายงานโครงการที่ปรากฏในองคประกอบตางๆ ของบท และ วิธีคิด วิถีคน ตลอดจนทักษะการใชภาษาไทยในการนําเสนอ สิ่งเหลานี้ลวนเปนเรื่องของศิลปะใน การทํางาน และไดหลอมรวมเปนเนื้อเดียวกันแลวในแตละองคประกอบ ความหมายของรายงานวิชาการ รายงานวิชาการ คือผลลัพธอันเปนรูปธรรมหรือตัวเลมรายงานที่ไดมาจากกระบวนการศึกษา คนควา การประมวลความคิด และการนําเสนอขอมูลอยางเปนระบบโดยผานทางลายลักษณอักษร ยึดหลักตามมาตรฐานการทํารายงานทางวิชาการ ทั้งในดานเนื้อหาสาระ การใชภาษา รูปแบบการนําเสนอ และการอางอิง นอกจากนี้ สถาบันการศึกษาตางๆไดใหความหมายเกี่ยวกับรายงานวิชาการไวดังตอไปนี้ มหาวิทยาลัยบูรพา. คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร, ภาควิชาบรรณารักษศาสตร (2548: 130) ไดใหคํานิยามเกี่ยวกับรายงานไววา “เปนผลการศึกษาคนควาแลวนํามาเรียบเรียงอยางมีระบบ ตามกฎเกณฑและเปนสวนหนึ่งในการประเมินผลการศึกษา รายงานมีหลายรูปแบบ เชน รายงานผล การทดลอง การสํารวจภาคสนาม หรือวิธีการอื่นๆ อาจทําเปนรายกลุมหรือรายบุคคล” จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย (2547: 4 อางใน พูลสุข เอกไทยเจริญ, 2551: 2) ไดกลาวถึงรายงาน วิชาการ โดยเปรียบเทียบกับการเขียนภาคนิพนธ ดังตอไปนี้ “รายงานวิชาการ(report) หมายถึง รายงาน การคนควาซึ่งเปนสวนหนึ่งของการคนควาวิจัยเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ เพื่อประกอบการเรียนการสอน รายวิชาใดวิชาหนึ่ง (ในรายวิชาหนึ่งอาจมีรายงานวิชาการไดหลายเรื่อง) สําหรับนิสิตปริญญาบัณฑิต ผลการศึกษาวิจัยมักจะปรากฏในรูปแบบรายงานวิชาการ สวนภาคนิพนธ (term paper) เปนงานที่ได รับมอบหมายซึ่งเปนสวนสําคัญของการเรียนในรายวิชา มีลักษณะเชนเดียวกับรายงานวิชาการ เพียง แตเรื่องที่ศึกษาคนควาวิจัยมักมีขอบเขตกวางขวางและลึกซึ้ง อาจตองใชเวลาตลอดภาคการศึกษานั้น จากความหมายขางตน ดังนั้นการเขียนรายงานทางวิชาการจึงเปรียบไดกับบททดสอบยอยๆ ของผูทํารายงานวา มีทักษะในการนําเสนอสิ่งที่ตนเองไดศึกษาคนความาไดมากนอยเพียงใด มีเทคนิค
154 ในการคัดสรรขอมูลหรือไม เครงครัดในแบบแผน หรือปลอยปละละเลย อาจกลาวไดวา การทํารายงาน เพียงหนึ่งเลมสามารถบอกตัวตนของผูทํารายงานไดเปนอยางดีทีเดียว ความสําคัญของการทํารายงานวิชาการ “การทํารายงานหนึ่งเรื่องไดความรูจากการทํารายงานมากกวาหนึ่งเรื่อง” ความรูหลักที่ไดจาก การทํารายงานคือ องคความรูที่สอดคลองกับสาขาวิชา เชน ความรูเกี่ยวกับเรื่องที่ศึกษาคนควา ความรู ในการรอยเรียงเนื้อหา ความรูในการอางอิงเนื้อหา ฯลฯ สวนความรูอีกดานคือ ประสบการณที่เกาะเกี่ยว ระหวางการทํางาน หรือ “วิธีและวิถีสูความสําเร็จ” กลาวคือ การทํางานทางวิชาการจะสําเร็จไดตอง อาศัยทั้งความหลักแหลมทางสติปญญา และความฉลาดทางอารมณ วุฒิภาวะ ความเพียร ความคิด สรางสรรค คุณธรรม และจริยธรรมรวมไวดวยกัน ดังที่วรมน เหรียญสุวรรณ และคณะ (2550: 140-141) กลาวถึงความสําคัญของรายงานวิชาการไว 5 ประการสรุปไดดังนี้ คือ 1. รายงานวิชาการเปนบททดสอบความคิดรวบยอด 2. รายงานวิชาการแสดงความสามารถในดานการประมวลองคความรู 3. รายงานวิชาการเปนแบบฝกหัดที่มีคุณคาในแงฝกการคิดการวางแผน การสืบคนเรียนรู 4. รายงานวิชาการเปนหลักฐานเชิงประจักษ 5. การเขียนรายงานวิชาการแสดงถึงการเรียนรูในรูปแบบการศึกษาคนควาดวยตนเอง ซึ่งทําใหคนพบวิธีการเรียนใหมๆ จากความสําคัญของการทํารายงานวิชาการขางตน จึงกลาวไดวา การทํารายงานเชิงวิชาการ เปนบทพิสูจนความสามารถของผูเรียน ที่จะบูรณาการความรูดานตางๆ มานําเสนอใหเปนรูปธรรม โดยผานกระบวนการคิดในเชิงวิเคราะห สังเคราะห การจัดระบบงาน การบริหารเวลา การบริหารขอมูล และการบริหารคน (หรือสมาชิกในกลุม ในกรณีที่ทํารายงานกลุม) เปนการฝกการทํางานเปนทีมไดเปน อยางดียิ่ง และหากเราสามารถเริ่มตนการจัดระบบความคิดโดยผานกระบวนการทํารายงานวิชาการแลว ตอไปเราจะทําสิ่งที่ยากกวาไดเปนลําดับ หากเราเริ่มที่จะเคารพกติกา หรือขอกําหนดตางๆ ในการทํา รายงานแลว ตอไปเราจะไมอึดอัดกับระบบ และเราจะสนุกกับการคนควา นอกจากนี้ รายงานวิชาการ ยังเปนกระจกสะทอนจุดออนของผูทํารายงานไดเปนอยางดี เพียงแตไมเพิกเฉยกับสิ่งที่ไมรูขวนขวาย อุดรอยรั่วนั้นดวยความทุมเท เราจะคนพบวา ไมมีอะไรไดมายาก หากเราตั้งใจ องคประกอบของรายงานวิชาการ
155 รายงานวิชาการประกอบดวย 3 สวนหลักๆ ไดแก สวนกอนเนื้อหา สวนเนื้อหา และสวนหลัง เนื้อหา ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้คือ 1. สวนกอนเนื้อหา ไดแก ปกนอก ใบรองปก ปกใน คํานํา สารบัญ (สารบัญเนื้อหา สารบัญภาพ สารบัญตาราง) ดังนี้ 1.1 ปกนอก คือปกที่ใชหอหุมเนื้อหารายงาน เปนกระดาษที่มีความหนามากกวากระดาษ ที่พิมพเนื้อหารายงาน และบอกใหทราบรายละเอียดโดยภาพรวมของรายงานในเบื้องตน ซึ่งมีขอสังเกต วา ปกรายงานวิชาการในระดับอุดมศึกษาไมควรเลือกสีสันฉูดฉาด ปกควรเปนสีสุภาพ และไมมีลวดลาย การตูน เพื่อใหสอดคลองกับการนําเสนองานทางวิชาการ เนื้อหาที่ปรากฏบนปกโดยลําดับ ดังนี้ 1.1.1 ชื่อรายงาน 1.1.2 ชื่อผูทํารายงาน (คํานําหนา ชื่อ ชื่อสกุล รหัสประจําตัวผูเขียน (ถามี) กรณีทํา รายงานเปนกลุม ใหเรียงชื่อตามลําดับตัวอักษร ในกรณีไมมีรหัสประจําตัว หากมีรหัสประจําตัว ใหเรียง ลําดับชื่อ ตามลําดับหมายเลขรหัส โดยเรียงจากนอยไปหามาก 1.1.3 ชื่อวิชา 1.1.4 ชื่อหนวยงาน หรือสถาบันการศึกษา 1.1.5 ภาคการศึกษา 1.1.6 ปการศึกษา 1.2 ใบรองปก คือ แผนกระดาษเปลาที่อยูถัดจากปกใน 1.3 ปกใน คือ กระดาษที่มีเนื้อหาสาระเชนเดียวกันกับปกนอกทุกประการ แตกตางกันเพียง ปกในใชกระดาษชนิดเดียวกันกับกระดาษพิมพเนื้อหารายงาน 1.4 คํานํา คือ เนื้อหาที่ผูเขียนรายงานบอกวัตถุประสงคของการจัดทํารายงาน สาระสําคัญ ของรายงาน และคําขอบคุณผูชวยเหลือในการทํารายงาน สวนดานลางของคํานําจะมีชื่อ หรือคณะผู ทํารายงาน พรอมระบุวัน เดือน ป ที่ทํารายงาน 1.5 สารบัญ คือ สวนที่ระบุหัวขอที่ปรากฏในเนื้อหารายงาน พรอมเลขหนาของหัวขอนั้นๆ หรือเรียกวา สารบัญเนื้อหา นอกจากนี้ รายงานบางเลมอาจประกอบดวย ภาพ ตาราง สารบัญจึงแยก ออกมาเปนสารบัญภาพ โดยลําดับภาพแรก จนครบภาพสุดทาย พรอมระบุเลขหนาของแตละภาพ ตอไปนี้เปนตัวอยางแตละองคประกอบของรายงานในสวนกอนเนื้อหา ซึ่งเรียงตามลําดับ ได แก ตัวอยางปกนอก
156 4 นิ้ว ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุง ของพุมพวง ดวงจันทร (อักษรคอเดียตัวหนา 20 พอยท) 6 นิ้ว รักดี มีสุข รหัสนักศึกษา 52126853432 (อักษรคอเดียตัวหนา 18 พอยท) 9 นิ้ว รายงานนี้เปนสวนหนึ่งของวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร รหัสวิชา 1500117 คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ภาคเรียนที่ 1 ปการศึกษา 2554 (อักษรคอเดียพิมพหนา 18 พอยท) ตัวอยางคํานํา
157 ตัวอยางสารบัญเนื้อหา 2 นิ้ว คํานํา เพลงลูกทุงไทยเปนบทเพลงที่ใชภาษาเรียบงาย แตสื่อสารเนื้อหาไดอยางลุมลึก กินใจ และยังมีบทบาทในการบอกเลาเรื่องราววิถีชีวิตคนไทย ทั้งดานความรัก ประเพณี คานิยม ความเชื่อ ตลอดจนสภาพเศรษฐกิจ สังคม และการประกอบอาชีพ ดังบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทรที่ไดสะทอนสิ่งดังกลาว กอปรกับน้ําเสียงอันมีเสนห และจังหวะดนตรีที่เขาถึงอารมณผู ฟง จึงทําใหราชินีลูกทุงผูนี้ไดรับความนิยมอยางตอเนื่องจวบจนปจจุบัน การจัดทํารายงานเรื่อง “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” ประกอบดวย ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุง ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร และภาพสะทอน สังคมไทยที่ปรากฏในบทเพลง รวมถึงขอเสนอแนะตางๆเกี่ยวกับเพลงลูกทุงไทย ขอขอบคุณสํานักวิทยบริการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ตลอดจนบรรณารักษ ที่ไดใหคําแนะนําในการสืบคนฐานขอมูลตางๆ ขอขอบคุณคณาจารยผูสอนที่ใหคําปรึกษา และชี้แนะแนวทางในการวิเคราะห สังเคราะหขอมูล ตลอดจนปรับปรุงเนื้อหารายงานจนเสร็จ สมบูรณ รักดี มีสุข มกราคม 2554
158 ตัวอยางสารบัญภาพ 1.5 นิ้ว 1.5 นิ้ว สารบัญ (อักษรคอเดียตัวหนา 20 พอยท) หนา 1 นิ้ว คํานํา สารบัญ สารบัญภาพ (ถามี) สารบัญตาราง (ถามี) บทที่ 1 ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุง 1 1.1 ความหมายของเพลงลูกทุง 1 1.2 ลักษณะของเพลงลูกทุง 6 1.3 ประเภทของเพลงลูกทุง 9 1.4 เพลงลูกทุงในยุคปจจุบัน 14 บทที่ 2 ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร 15 2.1 กอนเขาสูวงการเพลงลูกทุง 15 2.2 ชวงชีวิตในวงการเพลงลูกทุง 21 2.2.1 พรสวรรคของพุมพวง ดวงจันทร 24 2.2.2 ผลงานเพลง 27 2.2.3 รางวัลที่ไดรับ 30 บทที่ 3 ภาพสะทอนสังคม 35 3.1 การดํารงชีวิต 35 3.1.1 การประกอบอาชีพ 40 3.1.2 อาหาร 44 3.1.2 ความรัก 52 3.2 ประเพณี ความเชื่อ และคานิยม 55 3.2.1 ประเพณีทองถิ่น 63 3.2.2 ความเชื่อ 72 3.2.3 คานิยม 86 บทที่ 4 สรุป และเสนอแนะ 102 1 นิ้ว
159 สารบัญภาพ ภาพที่ หนา 1 พุมพวง ดวงจันทร 17 2 การแสดงคอนเสิรต 28 3 การรับรางวัลนักรองลูกทุงหญิงยอดนิยม 32 ตัวอยางสารบัญตาราง สารบัญตาราง ตารางที่ หนา 1 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนการดํารงชีวิต 54 2 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนประเพณี ความเชื่อ คานิยม 91 2. สวนเนื้อหา เปนสวนที่ผูทํารายงานนําเสนอผลการคนควาขอมูล ซึ่งจะรอยเรียงขอมูล ตามสารบัญ ตั้งแตบทแรกจนถึงบทสุดทาย ดังนั้นในสวนนี้จะประกอบดวยเนื้อหาในรูปแบบตาง ไดแก 2.1 เนื้อความ คือ การนําเสนอเนื้อหารายงานผานทางลายลักษณอักษร ในสวนนี้ อาจมีทั้งขอเท็จจริง ทรรศนะจากผูรู ขอความที่ผานกระบวนการวิเคราะหของผูทํารายงาน เปนตน 2.2 ตาราง คือ การนําเสนอขอมูลในรูปแบบตัวเลขประกอบเนื้อหา และเปนการประมวลผลที่ ไดจากการศึกษาอยางเปนระบบ ดานบนของตารางจะระบุลําดับตาราง (การจัดลําดับตารางใหนับตา รางที่ 1 ตอไปจนจบ) และชื่อของตาราง 2.3 ภาพประกอบ คือ สวนที่ผูทํารายงานตองการใหผูอานไดเขาใจเนื้อหามากยิ่งขึ้น ไดแก ภาพ แผนภูมิ แผนผัง ภาพที่ใชประกอบควรมีความสอดคลองกับเนื้อหา ภาพที่ดีตองชัดเจน ไมวาภาพ นั้นจะเปนภาพถาย ภาพวาด หากภาพที่นํามาไมไดเปนภาพตนฉบับ ควรอางอิงที่มาไวใตภาพ 2.4 การอางอิงขอมูล ในสวนนี้จะจํากัดเฉพาะการอางอิงขอมูลในสวนเนื้อหา เชน การสรุป ความคิดของผูอื่น การคัดลอกขอความตางๆ การนําสถิติมาอางอิง ฯลฯ ซึ่งแบงไดเปน 2 รูปแบบ (ผู เขียนรายงานตองเลือกระบบใดระบบหนึ่งเทานั้น จะกลาวโดยละเอียดในเรื่องการอางอิงอีกครั้ง) คือ
160 2.4.1 การมาแทรกขอมูลในเนื้อหา หรือเรียกวา “การอางอิงระบบนาม-ป” 2.4.2 การอางอิงแยกออกจากเนื้อหาโดยวางไวทายหนากระดาษ หรือเรียกวา “การเขียนเชิงอรรถ” ตอไปนี้เปนตัวอยางสวนเนื้อหาพอสังเขป เกี่ยวกับการนําเสนอขอมูลในรูปแบบตาราง ตารางที่ 1 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนการดํารงชีวิต การดํารงชีวิต จํานวนเพลง รอยละ 1. การประกอบอาชีพ 45 37.50 2. อาหารไทย 30 25.00 3. ความรัก 45 37.50 รวม 120 100.00 3. สวนหลังเนื้อหา ไดแก บรรณานุกรม ภาคผนวก (ถามี) ใบรองปกหลังซึ่งเปนกระดาษ เปลาชนิดออน และปกหลัง กระบวนการจัดทํารายงานวิชาการ กอนที่จะลงลึกเกี่ยวกับขั้นตอนการทํารายงานวิชาการ ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่ผูทํารายงานไมควรละเลย คือ เรื่องของการวางแผนงาน รายงานจะเสร็จทันหรือไมทันตามเวลาที่อาจารยประจําวิชากําหนด ทั้ง หมดนี้ขึ้นอยูกับการวางแผน ขอดีของการวางแผนคือ จะชวยใหมองเห็นภาพกระบวนการทํางานตั้งแต ตนจนจบ สามารถติดตามงานได รูวาขั้นตอนใดมีปญหา และจะแกปญหาอยางไรสุดทาย คือ งานได คุณภาพเพราะไมตองเรงรีบเมื่อเวลาใกลกําหนดสง อีกทั้งยังมีเวลาเหลือเฟอ ใหตรวจทานแกไข ดังที่ พูลสุข เอกไทยเจริญ (2551: 12) ไดเสนอการวางแผนการทํางาน โดยกําหนดไวตั้งแต แผนงาน 1 เดือนแลวเสร็จ แผนงาน 2 เดือนแลวเสร็จ และแผนงาน 3 เดือน แลวเสร็จ แตในตําราเลมนี้ขอนําเสนอ ตารางบางสวนของพูลสุข เอกไทยเจริญ ไดแก การทํางาน 2 เดือนแลวเสร็จ เพื่อเปนแนวทาง และปรับ ใชตามความเหมาะสม
161 ลําดับที่ ขั้นตอนของงาน ชวงเวลาที่ทํางาน หมายเหตุ 1 เลือกเรื่อง กําหนดขอบเขต และตั้งชื่อเรื่อง สัปดาหที่ 1 สงครั้งที่ 1 8 ส.ค. 2 รวบรวมแหลงสารสนเทศ 3 วางโครงเรื่อง สัปดาหที่ 2 สงครั้งที่ 2 22 ส.ค. 4 อานและบันทึกขอมูล แกไข และปรับโครงเรื่อง สัปดาหที่ 3-6 สงครั้งที่ 3 29 ส.ค. 5 เรียบเรียง เขียนรายงานฉบับราง 6 เขียนบรรณานุกรม สัปดาหที่ 7 สงครั้งที่ 4 12 ก.ย. 7 แกไขตนฉบับ และจัดพิมพ 8 ตรวจแกตนฉบับพิมพ แลวพิมพ สวนประกอบอื่นๆ และเขาเลม 9 สงรายงานฉบับสมบูรณ สัปดาหที่ 8 สงครั้งที่ 5 26 ก.ย. ดังนั้น หากมีการวางแผนงานอยางเปนระบบแลว การบรรลุเปาหมายยอมอยูไมไกล อยางไร ก็ตาม ในตําราเลมนี้ขอนําเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการจัดทําตั้งแตตนจนจบ อันประกอบดวย 8 ขั้นตอน ไดแก 1. การกําหนดเรื่อง มี 2 ลักษณะ คือ มีทั้งแบบหัวขอรายงานที่ถูกกําหนดมาใหคนควาและ แบบหัวขอรายงาน ที่ผูทํารายงานเปนผูกําหนดเอง แตไมวาจะเปนรูปแบบใด สิ่งที่ควรคํานึงในการ กําหนดเรื่อง มีดังนี้ 1.1 มีความนาสนใจ คําวานาสนใจหมายถึง ประเด็นหัวขอเรื่องชวนใหขบคิดติดตาม กระตุน ใหเกิดการคนควาเพื่อใหไดคําตอบ 1.2 เกิดประโยชนตอสวนรวม 1.3 มีขอบเขตของเนื้อหาความเหมาะสมกับระยะเวลาที่กําหนดเสร็จ 1.4 มีขอมูลเพียงพอในการคนควา 1.5 เปนเรื่องที่ผูทํารายงานมีความสนใจ นอกจากนี้ การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. (2550: 165-166) ไดกลาวถึง การกําหนดชื่อเรื่อง และขอบเขตของการกําหนดเรื่องไว 6 ประการ ดังนี้
162 1. จํากัดโดยแขนงวิชา คือ ทําขอบเขตของเรื่องใหแคบเฉพาะตอนใดตอนหนึ่งของแขนงวิชา นั้นๆ เชน “การพัฒนาทองถิ่นในประเทศไทย” เปลี่ยนเปน “การพัฒนาดานการทองเที่ยวในประเทศ ไทย” 2. จํากัดโดยบุคคล คือ ทําขอบเขตโดยยึดบุคคลเปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของ สตรีและเด็ก” 3. จํากัดโดยสถานที่ คือ ทําขอบเขตโดยยึดสถานที่เปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของนัก การเมืองในสภาผูแทนราษฎร” 4. จํากัดโดยภูมิศาสตร คือ อาศัยสภาพทางภูมิศาสตรเปนเครื่องกําหนดขอบเขต เชน “สภาพการทํางานของเด็กในโรงงานอุตสาหกรรมในกรุงเทพมหานคร” 5. จํากัดโดยเวลา คือ อาศัยระยะเวลาเปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของเด็กในโรงงานอุต สาหกรรมในกรุงเทพมหานคร ระหวาง พ.ศ.2540 - 2541” 6. จํากัดขอบเขตโดยใชคําวา “บางประการ” และ “แนวโนม” เชน “ขอคิดเห็นบางประการ เกี่ยวกับสภาพการทํางานของสตรีและเด็ก ในโรงงานอุตสาหกรรมในกรุงเทพมหานครระหวาง พ.ศ. 2540 - 2541” จึงกลาวไดวา หัวขอเรื่องจะดีและมีคุณภาพไดตองผานกระบวนการกลั่นกรองขางตน ในที่นี้ ขอยกตัวอยาง การกําหนดเรื่องรายงานของวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ในปการศึกษา 2553 ซึ่งคณะกรรมการการจัดการเรียนการสอนไดรวมกันวางกรอบหรือกําหนดประเด็นในการคนควา ไดแก “บทเพลงจรรโลงใจ ดํารงไทย ดํารงชาติ” ขึ้น เนื่องจากในชวงที่ประเทศไทยอยูในภาวะของความขัดแยง ไดมีบทเพลงมากมายที่ประพันธขึ้นเพื่อใหกําลังใจคนในชาติ ซึ่งบทเพลงลักษณะนี้มีมาแตโบราณ เพียงแตเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ดังนั้น ประเด็นดังกลาวจึงมีขอมูลมาก เพียงพอที่จะสืบคน และได กลายเปนกรอบใหนักศึกษาไดทํารายงาน ซึ่งประมวลลักษณะเรื่องรายงานของนักศึกษาไดเปน 3 กลุม หลักๆ คือ กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลงที่ใหคุณคาทางใจ กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลง ดํารงชาติไทย กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลงที่สะทอนวัฒนธรรมไทย หรือบางกลุมไดบูรณาการ ทั้งสามมิติเพื่อการวิเคราะหเนื้อหาของเพลงในรายงานเลมเดียวกัน ตอไปนี้เปนตัวอยางพอสังเขป เกี่ยวกับชื่อรายงานของนักศึกษา - “การสรางกําลังใจในบทเพลงเพื่อชีวิต ของ “พงษเทพ กระโดนชํานาญ” (สอดคลอง กับบุคคล และสอดคลองกับการศึกษาเฉพาะเพลงที่มีเนื้อหาจรรโลง) - “มโนทัศนในเพลงกลอมเด็กภาคใต: จังหวัดนครศรีธรรมราช” (สอดคลองกับลักษณะ ทางภูมิศาสตร โดยศึกษาเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราชและสอดคลองกับกรอบคือการสะทอนวัฒน ธรรมทางภาคใต)
163 - “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของ “พุมพวง ดวงจันทร” (สอดคลองกับบุคคล และสอดคลองกับกรอบ คือ การสะทอนภาพชีวิตในสังคมไทย) - “ความรักชาติในบทเพลงของแอ็ด คาราบาว” (สอดคลองกับบุคคล และสอดคลองกับ กรอบ คือ การสะทอนความคิดของความรักชาติ เพื่อดํารงไวซึ่งความเปนไทย) - “สุนทราภรกับวัฒนธรรมไทย” (สอดคลองกับเอกลักษณของบุคคล หรือคณะ และสอดคลองกับกรอบคือ การสะทอนวัฒนธรรมของไทย) - “วิถีไทยในเพลงลูกทุงยุคปจจุบัน” (สอดคลองกับเรื่องของเวลา และสะทอนกับกรอบ คือ การบอกเลาเรื่องราววิถีชีวิตผูคนในยุคปจจุบัน ซึ่ง มีทั้ง วัฒนธรรม สังคม ประเพณี และฯลฯ) 2. การทําแผนที่ความคิดเพื่อวางโครงเรื่อง การกําหนดชื่อเรื่องเปรียบเสมือนเปาหมายที่ ผูทํารายงานไดกําหนดไวและตองไปใหถึง แตการบรรลุเปาหมายที่สมบูรณจะตองอาศัยกระบวนการ ทํางานที่เปนระบบ หนึ่งในนั้นคือ การทําแผนที่ความคิดเพื่อเปนแนวทางในการวางโครงเรื่อง แตมีขอ สังเกตบางประการ คือ หากไมทําแผนที่ความคิดแตจะขามขั้นตอนไปสืบคนขอมูลแลวจึงวางโครงเรื่องราย งานภายหลังไดหรือไม ขอตอบวา สามารถทําไดเชนกัน เนื่องจากวิธีหลังนี้มีขอดี คือ จะชวยใหผูทําราย งานไดทราบวาปริมาณขอมูลมีเพียงพอหรือไม หรือหัวขอใดควรศึกษา หัวขอใดนาสนใจหรือไมจําเปน ตองนําเสนอในรายงาน แตเหตุที่นําเสนอเรื่องการทําแผนที่ความคิดกอน เพื่อตองการใหฝกวิเคราะห ขั้นพื้นฐาน และตองการเนนใหเห็นวา ความสําเร็จของงานไมจําเปนตองมีรูปแบบตายตัวเสมอไป อยางไรก็ตาม บางครั้งในลักษณะการทํางานกลุมหากมีการพูดคุยรวมระดมสมองกอนดวยการทําแผน ที่ความคิด ถือวามีความเหมาะสม การทําแผนที่ความคิดมีลําดับขั้นตอนดังนี้ 2.1 การหาคําสําคัญจากชื่อเรื่องรายงาน เพราะคําสําคัญ หรือคํากุญแจจะทําใหผูทําราย งานมองเห็นภาพโครงรางรายงานทั้งเลม และเปนตัวกําหนดมิใหการวางโครงเรื่องไรทิศทางเนื้อหามี ความสอดคลอง และครอบคลุมหัวขอเรื่องไดพอเหมาะพอดี ไมมากเกินไป และไมนอยเกินไป ดังนี้ ชื่อรายงาน “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” คํากุญแจ “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” 2.2 การระดมความคิดเพื่อแตกประเด็นจากคํากุญแจ คํากุญแจ สะทอนสังคม บทเพลงลูกทุง พุมพวง ดวงจันทร”
164 หัวขอยอย - ชีวิต - ความหมาย - ประวัติ - การทํามาหากิน - ความสําคัญ - ผลงาน - ความรัก - ประเภท - เพลงที่ไดรับความนิยม - การงาน - ความเปนมา - การเขาสูวงการ - การบวช - การเปลี่ยนแปลง - พรสวรรค - ความนิยม - เอกลักษณของเพลงลูกทุง - ชีวิตครอบครัว -ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว - ทํานอง - รางวัลที่ไดรับ - ความฝน - การเลนดนตรี - ความจําดี - อาหารการกิน - หางเครื่อง - ไมไดเรียนหนังสือ - ไสยศาสตรฯลฯ - วงดนตรี ฯลฯ - การเมือง ฯลฯ - เศรษฐกิจ - ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว - บุญ บาป ฯลฯ 2.3 การจัดกลุมขอมูล ในขั้นตอนนี้จะนําสิ่งที่รวมระดมสมองมาพิจารณาเพื่อจัดระบบขอมูล ดวยการแบงออกเปนบทๆ ซึ่งบางหัวขออาจแยกไดชัดเจนบางหัวขออาจรวมไวดวยกันไดในบทเดียวกัน ยกตัวอยางเชน การทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว และเรื่องบุญ บาป ควรจะรวมเปนหัวขอเดียวกัน นอกจากนี้ ยังมีเรื่องไสยศาสตร เรื่องความฝน ฯลฯ ที่กลาวมาทั้งหมดสามารถจัดไดในกลุม “ความเชื่อ” ไดแก ความเชื่อทางศาสนา ความเชื่อทางไสยศาสตร และความเชื่อเรื่องความฝน ซึ่งในกลุมนี้อาจเปนหัว ขอยอยของหัวขอใหญคือ ประเพณี คานิยม และความเชื่อ เปนตน และเมื่อนึกถึงคํากุญแจ หมวดนี้จะ เปนหัวขอยอยของเรื่องภาพสะทอนสังคม เปนตน 2.4 การตรวจสอบขอมูลโดยนําหลักเกณฑตอไปนี้ไปประยุกตใช คือ ขอมูลครอบคลุม ชื่อเรื่องหรือไม ขอมูลแตละบทมีความสมดุลของเนื้อหาหรือไม ระดับความลุมลึกของเนื้อหาหรือ วิวัฒนาการของความรูที่ปรากฏตั้งแตบทแรกจนถึงบทสุดทายมีเพิ่มขึ้นหรือไม และขอมูลมีความเหมาะสม กับระยะเวลาที่กําหนดหรือไม เชน เมื่อทราบลักษณะทั่วไปของเพลงลูกทุงแลว ขอมูลจะมีลักษณะเฉพาะ เจาะลึกลงไปอีก คือตองทราบตัวตนของพุมพวง ดวงจันทร ตอมาก็ควรใหความสําคัญไปที่ผลงานเพลง จากนั้นวิเคราะหแตละเพลงในแงมุมของการสื่อสารสะทอนสังคมไทย เปนตน
165 ตัวอยางการวางโครงเรื่อง บทที่ 1 ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุง คํากุญแจจากชื่อเรื่อง 1.1 ความหมายของเพลงลูกทุง 1.2 ลักษณะของเพลงลูกทุง บทเพลงลูกทุง 1.3 ประเภทของเพลงลูกทุง 1.4 เพลงลูกทุงในยุคปจจุบัน บทที่ 2 ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร 2.1 กอนเขาสูวงการเพลงลูกทุง 2.2 ชวงชีวิตในวงการเพลงลูกทุง พุมพวง ดวงจันทร 2.2.1 พรสวรรคของพุมพวง ดวงจันทร 2.2.2 ผลงานเพลง 2.2.3 รางวัลที่ไดรับ บทที่ 3 ภาพสะทอนสังคม 3.1 การดํารงชีวิต 3.1.1 การประกอบอาชีพ 3.1.2 การศึกษา 3.1.2 ความรัก สะทอนสังคม 3.2 ประเพณี ความเชื่อ และคานิยม 3.2.1 ประเพณีทองถิ่น 3.2.2 ความเชื่อ 3.2.3 คานิยม บทที่ 4 สรุป และเสนอแนะ 3. การคนควาจากแหลงขอมูล การทําแผนที่ความคิดเปนเพียงการวางโครงเรื่องขั้นตนเทานั้น หากจะทําใหโครงเรื่องสมบูรณยิ่งขึ้น ควรหาขอมูลประกอบการพิจารณาจากการคนควา ในขั้นตอนนี้ จะเปนตัวชี้วัดไดวา โครงเรื่องที่รวมกันระดมสมอง มีจุดออน จุดแข็งอยางไร ควรเพิ่มเติมเนื้อหา สวนใดบาง หรือสวนใดควรทําใหกระชับยิ่งขึ้น สวนใดที่ยังไมมีผูกลาวถึง และควรนําเสนอ ในรายงาน
166 เพื่อทําใหรายงานมีเนื้อหาที่ทันสมัย หรือหากพบขอมูลนอยมากก็อาจตัดสินใจเปลี่ยนเรื่องรายงาน ตอ ไปนี้เปนหลักการพิจารณาคนควาจากแหลงขอมูลเพื่อประกอบการทํารายงาน คือ 3.1 แหลงขอมูล 3.1.1 ขอมูลที่ปรากฏในสื่อสิ่งพิมพ เชน หนังสือ ตํารา เอกสารประกอบการสอน จด หมาย บันทึก จดหมายเหตุ หนังสือพิมพ วารสาร นิตยสาร ฯลฯ 3.1.2 ขอมูลที่ปรากฏในสื่อออนไลน หรือขอมูลที่ไดจากเว็บไซตตางๆ 3.1.3 ขอมูลที่ไดจากภาคสนามเชน การไปสํารวจ สังเกต ขอมูลจากสื่อบุคคล เชน การสัมภาษณ 3.2 การพิจารณาคัดเลือกขอมูล 3.2.1 ขอมูลนั้นตรงประเด็นกับหัวขอรายงาน สอดคลองกับโครงรางรายงาน หรือเปน เนื้อหาที่ยังขาดในโครงราง แตสามารถทําใหโครงรางรายงานสมบูรณยิ่งขึ้น 3.2.2 ขอมูลที่นํามาอางอิงควรมีความทันสมัย บางขอมูลถาใชขอมูลเกาอาจทําให เกิดการบิดเบือนได เชน สถิติตางๆ การคนพบใหมๆ การเปลี่ยนแปลงตางๆ แตไมไดหมายความขอมูล เกาจะใชไมได ขอมูลเกาที่ใชไดเสมอ เชน ทฤษฎีที่ใชอางอิงหากยังไมมีการคนพบทฤษฎีใหมมาทดแทน หรืออางทั้งทฤษฎีเกา และทฤษฎีใหมเพื่อแสดงวิวัฒนาการทางความคิด การเปรียบเทียบขอมูล ในเรื่องความแตกตางจากยุคอดีตกับยุคปจจุบัน 4. การอานขอมูล รายงานหนึ่งเลมอาจใชหนังสือ หรือเอกสารสิ่งพิมพอื่นๆ เปนจํานวนไมนอย ดังนั้น การบริหารเวลาจึงเปนเรื่องสําคัญ การอานเพื่อดึงขอมูลที่ตรงประเด็นใหไดมากที่สุดในระยะเวลา อันจํากัด จึงเปนศิลปะประการหนึ่งที่ควรเรียนรู ดังนี้ 4.1 การอานแบบสํารวจเนื้อหาทั้งเลม โดยเฉพาะการสํารวจ 3 สวนของหนังสือ ไดแก 4.1.1 การอานสารบัญ เพราะสารบัญเปนสวนที่ชวยคัดขอมูลในเบื้องตน สวนใดเกี่ยว ของกับหัวขอมากนอยเพียงใด 4.1.2 การอานบรรณานุกรม สวนนี้คือขุมทรัพยของขอมูลในเชิงลึก หนังสือทุกเลม ลวนมาจากการเรียบเรียงจากหลายแหลงขอมูล หากเราไดเขาถึงขอมูลเหลานั้น จะทําใหรายงานได กลาวอางอิงโดยตรงจากเนื้อหาที่สืบคน โดยไมตองอางเปนเอกสารชั้นรอง (ดูรายละเอียดเรื่องการอางอิง ในตอนทาย) เพราะการอางอิงเอกสารชั้นรองมากเกินไป จะทําใหงานทางวิชาการลดความนาเชื่อถือ และยังสะทอนความไมพยายามของผูทํารายงานอยางยิ่ง 4.1.3 ดรรชนี เปรียบเสมือนเข็มทิศคอยนําทาง เปนแหลงรวมคําสําคัญที่เรียงตามตัว อักษรตั้งแต ก-ฮ ในสวนนี้ จะชวยใหเขาใจคําศัพทในแงมุมตางๆ ซึ่งจะเปนประโยชนอยางยิ่งตอ การทํารายงาน
167 5. การบันทึกขอมูลลงบัตรบันทึก เปนขอมูลที่ผูทํารายงานพิจารณาแลววาตรงประเด็น สอดคลอง และชวยเสริมใหรายงานมีคุณคา ขอมูลที่ไดอาจมาจากเอกสาร หนังสือ การสัมภาษณ ฯลฯ การทําใหขอมูลเปนระบบ ผูทํารายงานควรจัดเก็บขอมูลดวยบัตรบันทึกขอมูลที่มีขนาด 4x6 นิ้ว ซึ่งมี รายละเอียดดังนี้ 5.1 ประเภทของบัตรบันทึก สามารถจําแนกบัตรบันทึกไดเปน 3 ประเภท ไดแก 5.1.1 บัตรบันทึกแบบสรุปความ (summary note) คือ บัตรบันทึกที่มีการสรุปเนื้อหาสาระ สําคัญจากเรื่องที่อานโดยใชสํานวนภาษาของตนเอง 5.1.2 บัตรบันทึกแบบคัดลอก (quotation note) คือ บัตรบันทึกที่มีการคัดลอกเนื้อ หาที่ตองการ โดยไมมีการดัดแปลงแตอยางใด เชน คําพูดของบุคคลสําคัญ วาทะ โอวาท หรือเปนขอ มูลในเชิงสถิติ มาตราทางกฎหมาย ขอมูลประเภทนี้จะทําใหรายงานมีความนาเชื่อถือยิ่งขึ้น 5.1.3 บัตรบันทึกแบบถอดความ (paraphrase note) คือ บัตรถายทอดขอความจากรูป แบบหนึ่งไปสูอีกรูปแบบหนึ่งแตยังคงความหมายเดิม เชน ขอความที่เปนรูปแบบรอยกรอง จะถอดออก มาเปนรูปแบบรอยแกว หรือขอความที่มาจากภาษาตางประเทศ จะแปลเปนอีกภาษาหนึ่ง เชน ภาษา ไทย เปนตน 5.2 โครงสรางของบัตรบันทึก แบงออกเปน 3 สวน คือ 5.2.1 หัวเรื่อง คือ คํา วลี ที่ใชอางอิง 5.2.2 แหลงขอมูล รูปแบบของการระบุแหลงที่มาจะเปลี่ยนไปตามแหลงขอมูล เชน หากไดฟงมาแลวนํามาบันทึก จะระบุชื่อผูพูด เรื่องที่ฟง วันเดือนปที่ฟง แตถาอานมา จะมีลักษณะ คลายกันกับการเขียนบรรณานุกรม เพียงแตมีเลขหนาเพิ่มเขามา ดังนี้ ระบุชื่อผูแตง ชื่อเรื่อง สถานที่พิมพ สํานักพิมพ ปที่พิมพ ระบุหนาที่นําขอมูลมาบันทึก (สวนจะนําบัตรบันทึกไปใชในการเรียบเรียงอยางไร นั้น สามารถดูไดที่การเขียนอัญประภาษ หรืออัญพจน) 5.2.3 เนื้อหาที่ไดบันทึก เปนขอความที่ไดสรุปมา คัดลอกมา หรือถอดความมา (ดังที่ได กลาวไวแลวในประเภทของบัตรบันทึกขอมูล) ตอไปนี้เปนตัวอยางบัตรบันทึกแบบตางๆ บัตรบันทึกแบบสรุปความ
168 องคประกอบของบทโฆษณาทางวิทยุกระจายเสียง ขนิษฐา ปาลโมกข. การเขียนบทโฆษณา Creative Copy Writing, กรุงเทพฯ: ศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 2551: 261-262. การเขียนบทโฆษณาทางสื่อวิทยุกระจายเสียงตองเขียนใหผูฟงสามารถจินตนาการ และเกิด ความคิดได ซึ่งมี 2 องคประกอบคือ องคประกอบสวนขอความ หรือคําพูด และองคประกอบไม เปนขอความ เชนพวกเสียงประกอบตางๆ ที่กอใหเกิดจินตนาการตาม นอกจากนี้การเขียนบท โฆษณาทางวิทยุกระจายเสียงมี 3 โครงสรางดวยกัน คือ สวนนํา คือสวนแรกที่ผูฟงจะไดยิน อาจเปนคําพูด เสียงตางๆ สวนที่สอง คือบทโฆษณา เปนเรื่องราวเกี่ยวกับผลิตภัณฑ และ สวนที่สาม คือเสียงประกอบตาง ที่สรางความตื่นเตน สนใจ เราใจ บัตรบันทึกแบบคัดลอกขอความ ขนมปาทองโก อนุมานราชธน, พระยา. เบ็ดเตล็ดความรูทั่วไปและตํานานศุลกากร, กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพ ราว, 2536 : 121. …เคยเห็นจีนชาวกวางตุงเอาขนมอยางนี้ใสกระดง พรอมกับขนมอีกหยางหนึ่งทําดวยแปงนึ่งสี ขาวๆ เนื้อฝุๆ เหมือนขนมถวยฟู ทูนหัวเที่ยวเรขาย รองวา “ปาถองโก เหยาไกว” ปาถองโก แปล วา ขนมกอนน้ําตาลขาว ถาเปนสําเนียงแตจิ๋วก็เปน แปะทึงกอ สวนเหยาจกไกว แปลวา ขนม ทอดน้ํามัน ชาวจีนแตจิ๋วเรียกวา อิ้วจากวย คือ ขนมที่เราเรียกวา ปาถองโก คิดวาเราเรียกสับชื่อ กันเพราะดวยสําคัญผิด… บัตรบันทึกแบบถอดความ
169 สิ่งควรกระทําในแตละชวงวัย กระทรวงศึกษาธิการ. โคลงโลกนิติ, กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพราว, 2542 : 138. ๏ เมื่อนอยเรียนเรงรู วิชา ครั้นใหญหาสินมา สูเหยา เมื่อกลางแกศรัทธา ทําแต บุญนา ครั้นแกแรงวอกเวา หอนไดเปนการ วัยเยาวควรเรงหาวิชาความรูใสตน เมื่อเติบใหญจึงหาทรัพยสินมาเลี้ยงครอบครัว พอยางวัยกลางคนควรสรางแตบุญกุศล ครั้นสูวัยชราแลว จะทําการสิ่งใดยอมไมเปนผล 6. การเรียบเรียงขอมูล รายงานหนึ่งฉบับอาจประกอบดวยบัตรบันทึกจํานวนมาก ยกตัวอยาง เชน หัวขอยอยเพียงหนึ่งหัวขออาจมาจากหลายบัตรบันทึก โดยนําบัตรบันทึกทั้งหมดมาจัดกลุม ตามหัวขอโครงเรื่อง และลําดับกอนหลังใหสัมพันธกัน เมื่อไดภาพรวมเนื้อหารายงานทั้งเลมแลว ผู ทํารายงานควรพิจารณาเนื้อหาทั้งหมด โดยมีรายละเอียดดังนี้คือ 6.1 การอานเพื่อเรียบเรียงขอมูล 6.1.1 อานภาพรวมเพื่อวิเคราะหขอมูล คือ การอานบัตรบันทึกทั้งหมดที่ไดจัดลําดับ ตามหัวขอโครงเรื่องโดยอานบัตรบันทึกที่ไดรับการเรียบเรียงแลวทีละบท เพื่อใหมองเห็นภาพรวมของ เนื้อหาบทนั้นๆ จากนั้นอานบัตรบันทึกที่ไดรับการเรียบเรียงแลวทีละหัวขอในบทนั้นๆ วิเคราะหขอมูล เพื่อคัดกรองสาร ซึ่งประกอบดวย ขอเท็จจริง ขอคิดเห็น ทัศนคติ และอารมณ เปนตน 6.1.2 อานเพื่อสังเคราะหขอมูล เปนการสังเคราะหขอมูลจากการวิเคราะห ในขางตน ขั้นตอนนี้ควรมีขอคิด ขอเสนอแนะ มุมมองของของผูทํารายงานสอดแทรกลงไปดวย เพราะรายงานที่ดี นั้นไมใชการนําบัตรบันทึกมาเรียงตอกัน แลวอางอิงเทานั้น 6.2 การเขียนนําเสนอเนื้อหา เมื่อผานกระบวนการสังเคราะหขอมูลแลว ในขั้นตอนนี้จะ ตองใชทั้งศาสตร และศิลปะในการเรียบเรียงเนื้อหา ศาสตร หมายถึง รูอะไรมา เขาใจหลักเกณฑการ เขียนหรือไม จะอางอิงอยางไร (จะกลาวในหัวขอตอไป) ศิลปะคือ จะคัดเลือก และตัดตอขอมูลอยางไร ดังนั้นการเขียนรายงานจึงไมใชการคัดลอกขอมูลจากแหลงคนควาแลวมาเรียงตอกันจนจบทั้งเลมดัง ที่ไดกลาวมาแลว หากแตเปนการประมวลความคิดมานําเสนอ และนําเสนอความคิดใหมลงไป ทั้งนี้การ รูจักใชยอหนา และการอางอิงอัญประภาษถือวาเปนสวนสําคัญ ยอหนาจะทําผูอานจับประเด็น สําคัญได และยังทําใหอานงาย สวนอัญประภาษจะทําใหเนื้อหามีน้ําหนัก นาเชื่อถือ ซึ่งมี รายละเอียดดังนี้
170 6.2.1 การใชยอหนาในการนําเสนอความคิด หนึ่งยอหนาคือ การนําเสนอหนึ่งความ คิดหลัก (ประโยคใจความสําคัญ) สวนใหญแลวจะปรากฏในตอนตนของยอหนา แลวจึงตามดวย ประโยคขยาย เชน “มะมวงมีหลายพันธุ” นี่คือความคิดหลัก “ไดแก เขียวเสวย แรด ทองดํา น้ําดอกไม” นี่คือ ประโยคขยายแบบยกตัวอยาง หากเปนยอหนาเชื่อมระหวางยอหนา อาจไมมีความคิดหลักแตเปน ความคิดที่เกี่ยวเนื่องกัน ในแตละหัวขอรายงานอาจมียอหนาเดียว หรือหลายยอหนา แตละยอหนา ควรเกาะเกี่ยวหรือมีสัมพันธภาพ และควรใชภาษาไดถูกตองตามหลักวิชาการซึ่งเปนสิ่งที่ตองใสใจเชน กัน (โปรดอานศาสตรและศิลปะของการเขียนอีกครั้ง) ดังนั้นแมวามีขอมูลดีเพียงใด หากไรศิลปะแลว ราย งานเลมนั้นก็จะลดนอยดอยคาลงทันที ตัวอยาง การเขียนยอหนา ที่จะอธิบาย “พุมพวง ดวงจันทร เปนนักรองที่มีพรสวรรค” พร สวรรคนี้ ไดแก 1. มีความจําเปนเลิศ 2. มีแกวเสียงดี และ 3. มีความสามารถในการถายทอดอารมณ เพลง 6.2.2 การเขียนอัญประภาษ (อัญพจน) คือการคัดลอกคําพูด หรือขอความที่เขียนไว จากตนฉบับ เนื่องจากความของตนฉบับเขียนไวอยางดีแลว หากนํามาสรุปคงไมดีเทาของเดิมสวนเหตุผล ที่มีการใชอัญประภาษณนั้นมีหลายประการ คือ อัญประภาษาทําใหงานวิชาการ มีความนาเชื่อถือ เพราะเปนขอมูลที่มาจากผูเชี่ยวชาญ ผูมีองคความรูในศาสตรนั้นๆ นอกจากนี้ อัญประภาษยังใช เพื่อสนับสนุนความคิดของผูศึกษาคนควาใหมีน้ําหนัก และนาเชื่อถือ ประการตอมา คือ ผูศึกษาคน ควาไดรับความรูในแงมุมที่หลากหลายที่สอดคลองกับความคิดตนเอง หรืออาจขัดแยงกับความคิดของ ผูศึกษาคนควา ซึ่งสามารถเปนไดเชนกัน หลักเกณฑในการเขียนอัญประภาษมีดังนี้คือ - การเขียนอัญประภาษ ตองคัดลอกเหมือนตนฉบับ หามดัดแปลง แกไข แม วาจะสะกดผิด หรือการใชภาษาตางยุคสมัย พุมพวง ดวงจันทร เปนนักรองที่มีพรสวรรค เธออานหนังสือไมออก เขียนหนังสือไม ได แตเธอมีความจําเปนเลิศ เธอสามารถจําเนื้อเพลงไดภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว เพลงที่รอง นับพันลวนมาจากความจําทั้งสิ้น นอกจากนี้เธอเปนยังเปนนักรอง ที่มีแกวเสียงใสและกังวาน เปน เสียงที่มีเอกลักษณสรางความประทับใจทุกครั้งที่ไดฟง พรสวรรคของนักรองผูนี้ยังมีอีกประการ คือ ผูคนที่ไดฟงเพลงตางมีความเห็นวา พุมพวง รองเพลงไดเขาถึงอารมณของเพลง เพราะ สามารถถายทอดเนื้อหา และความรูสึกไดเปนอยางดี ทําใหบทเพลงของพุมพวง ดวงจันทรยังได รับความนิยมตราบถึงปจจุบัน
171 - กอนเขียนอัญประภาษ ควรเขียนนํามากอนวาเจาของความคิดคือใคร - หากอัญประภาษเปนเปนรอยแกว แตยาวไมเกิน 3 บรรทัด ใหใสตอจากขอ ความที่เกริ่นนําวาใครเปนเจาของความคิดได โดยขอความอยูในอัญประกาศคู (“………..“) - หากอัญประภาษเปนรอยแกว ยาวเกิน 3 บรรทัด เมื่อกลาวนําวาใครเปน เจาของขอความที่คัดลอกมาแลว ใหนําอัญประภาษไปวางในตําแหนงยอหนาใหม และใหชวงของ การเวนยอหนาเวนรนเขามามากกวาการเวนยอหนาปกติ (ระยะหางการเวนยอหนา ทั้งดานซาย และดานขวาของกระดาษควรมีระยะหางเทากัน) โดยไมตองใสในเครื่องหมายอัญประกาศคู - หากขอความยาวเกินไป และตองการขอความที่จําเปนเทานั้น ใหตัดขอความ ที่ไมตองการออก โดยการใชจุดไขปลา 3 จุดแทนขอความนั้น (…) - หากอัญประภาษเปนบทรอยกรอง มีความยาวไมเกิน 2 บรรทัด ไมตองขึ้น ยอหนาใหม แตถายาวเกิน 2 บรรทัด ใหขึ้นยอหนาใหมเชนเดียวกับรอยแกว แตไมตองใชเครื่องหมาย อัญประกาศ - กรณีที่ไมไดคัดลอกขอความโดยตรง หากแตเปนเพียงการสรุปความคิด การถอดความ ถือวาเปนอัญประภาษรอง ดังนั้นเมื่อนํามาแทรกในเนื้อหา ไมตองใชอัญประกาศกํากับ - การเขียนอางอิงอัญประภาษมี 2 แบบ ไดแก การอางอิงแบบเขียนแทรกปน กับเนื้อหา หรือเรียกวา “ระบบนามป” และการอางอิงทายหนากระดาษ หรือการอางอิงแบบแยกเนื้อหา หรือเรียกวา “การเขียนเชิงอรรถ” แตสวนใหญแลวจะนิยมการเขียนแบบระบบนาม-ป เนื่องจาก มีความสะดวก และกะทัดรัดซึ่งจะอางผูแตงไวกอนขอความที่คัดลอก หรืออางผูแตงไวตอจากขอความ ที่คัดลอกในตอนทายก็ได แตมีขอแมวา ตองเลือกอยางใดอยางหนึ่งเพื่อใหเปนระบบเดียว กัน (ดูเรื่องการอางอิงแทรกเนื้อหาในตอนทาย) ตอไปนี้เปนตัวอยางการเขียนอัญประภาษที่มีความ ยาว ไมเกิน 3 บรรทัด และเนื้อหาที่มีความยาวเกิน 3 บรรทัด ตามลําดับ การเขียนอัญประภาษที่มีความยาวไมเกิน 3 บรรทัด
172 ความคิดสรางสรรคเปนสิ่งที่ทําใหเกิดนวัตกรรมบนโลกใบนี้ แตทวาการทําใหคนๆ หนึ่ง มีความคิด สรางสรรคไดนั้นยากกวาการสรางนวัตกรรม ดังที่วินทร เลียววาริณ (2550: 204) ไดกลาวถึงของ การคิดสรางสรรคไวดังนี้ “ถาคุณไมสามารถที่จะคิดนอกกรอบได คุณไมมีทางที่จะกาวโดดเดนออกมา เพราะคุณจะไดแคตามรอยเดิมไป ทุกอยางจะตองเปนสี่เหลี่ยมเสมอไป ไมไดแปลวาสี่เหลี่ยมไมดี แตคุณก็จะไมมันที่จะคิดรูปทรงอื่น…” การเขียนอัญประภาษที่มีความยาวเกิน 3 บรรทัด การใชภาษาควรคํานึงถึงวัตถุประสงคของการสื่อสารดวย หากผูเขียน ตระหนักถึงความสําคัญของขอนี้ ยอมทําใหการสื่อสารบรรลุผล ดังที่วิภา กงกะนันทน (2532: 4)ไดกลาวถึงลักษณะพิเศษของภาษาวรรณคดีไวดังนี้ โดยทั่วไปภาษาที่เรียกกันวา “ภาษาวรรณคดี” นั้น ตางจาก ภาษาในชีวิตประจําวันตรงที่วา ภาษาวรรณคดีนั้นเปนภาษาที่ กระทบและฝงใจ ทําใหผูอานหรือผูฟงเกิดความสะเทือนอารมณ และเปนภาษาที่ผูประพันธไดจงใจคัดเลือกเปนพิเศษ โดยมีวัตถุ ประสงคสําคัญเพื่อใหผูอานหรือผูฟงเกิดความเปลี่ยนแปลงภาย ในจิตใจ… การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหา การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหามี 2 ประเภท ไดแก 1. การเขียนแบบแทรกในเนื้อหา และ 2. การเขียนแบบแยกออกจากเนื้อหา 1. การอางอิงแบบแทรกในเนื้อหารายงาน (ระบบนามป) เปนการเขียนอางอิงปนกับเนื้อหา ไมไดแยกสวนกัน และเปนที่นิยม เนื่องจากรูปแบบการอางอิงที่ไมไมซับซอน ยุงยากมีโครงสรางอางอิง ดังนี้ 1.1 รูปแบบการลงรายการการอางอิงระบบนามป คือ
173 จากโครงสรางระบบนามปขางตน ถือวาเปนลักษณะพื้นฐานทั่วไป แตในความเปนจริงแลวยัง มีรายเอียดปลีกยอยอีกหลายประการที่ควรแกการรู ดังที่จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ภาควิชาคณะ อักษรศาสตร, บรรณารักษศาสตร (2551: 134) ไดใหขอสังเกตเกี่ยวกับรูปแบบการอางอิงระบบนาม-ป สรุปไดดังนี้ 1. การไมระบุเลขหนาจะปรากฏในกรณีผูทํารายงานอางงานผูอื่นโดยการสรุปเนื้อหา หรือแนวคิดทั้งเลมของงาน เชน (ศักดิ์ศรี แยมนัดดา 2550) 2. การระบุชื่อผูแตง ปที่พิมพ และ/หรือ เลขหนาไวในวงเล็บ ใชในกรณีที่ผูทํารายงานสรุปเนื้อ หา และความคิดจากผลงานของผูแตงคนนั้น แลวนํามาเรียงเปนภาษาของตนในรายงาน เชน (ธวัช ชัย อดิเทพสถิต 2545: 19) 3. ผูทํารายงานอางชื่อผูแตง แลวใสปพิมพ และ/หรือเลขหนาไวในวงเล็บ กรณีนี้ผูทํารายงาน ตองการอางชื่อบุคคล (ผูแตง) มากกวาผลงาน หรือตองการอางขอความทั้งประโยคหรือสวนหนึ่ง ในประโยคใสไวในรายงาน เชน จากการรายงานผลการศึกษาของสุภาภรณ พลนิกร (2540: 82-85) เกี่ยวกับ…พบวา… จากการศึกษาโดยอลิสา วิทวัสกุล (2549) พบวา… 1.2 หลักเกณฑการเขียน ผูแตง รูปแบบ ตัวอยาง 1. ผูแตง ชาวไทย - ชื่อ และชื่อสกุล - สมยศ แสงสุวรรณ 2. ผูแตง ชาวตางประเทศ ใหตัดชื่อ ออก คงไวแตนามสกุล - นามสกุล - John Smith เขียนเปน Smith 3. ผูแตงชาวไทยที่เปน ผูรวบรวม หรือบรรณาธิการ - ชื่อ และชื่อสกุล, บรรณาธิการ. - พรชัย แสนยะมูล, บรรณาธิการ. 4. ผูแตงชาวตางประเทศ ที่เปนผูรวบรวม หรือ บรรณาธิการ - ชื่อสกุล, ชื่อตน, editor. - Smith, J, editor ผูแตง รูปแบบ ตัวอยาง ชื่อผูแตง (ปที่พิมพ: เลขหนาของขอมูล)
174 5. ตัดคํานําหนาชื่อ (คํานําหนาชื่อปกติ เชน นาย นางสาว นาง ตําแหนง ยศ เชน ศาสตราจารย ดร. คําบอกอาชีพ เชน เภสัชกร หญิง นายแพทย อาจารย) - ชื่อ และชื่อสกุล. - นายพรชัย แสนยะมูล เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล. - ศาสตราจารย ดร.อุดม วโรฒศิขดิตถ เขียนเปน อุดม วโรฒศิกขดิตถ. - นายแพทยประเวศ วะสี เขียนเปน ประเวศ วะสี. 6. คงไวซึ่งราชทินนาม บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ ตําแหนงทางศาสนา ไมตองสลับตําแหนง - ชื่อราชทินนาม ชื่อ, บรรดาศักดิ์. - ชื่อ ชื่อสกุล หรือพระนาม, ฐานันดร. - ชื่อ ชื่อสกุล, ยศ - พระยาอนุมานราชธน - คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย - ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช - สมเด็จกรมพระยาดํารงราชานุภาพ 7. คงไวซึ่งนามแฝง - นามแฝง - ส. พรายนอย - เสถียรโกเศศ 8. จํานวนผูแตง หากมีไม เกิน 3 คนใหใส “และ” หนา คนสุดทาย หากมีมากกวา 3 คน ใหใสชื่อผูแตงคนแรก แลวตามดวย และ “คนอื่นๆ” หรือ “และคณะ” - ชื่อผูแตง และ ชื่อผูแตง - ชื่อผูแตง ชื่อผูแตง และ ชื่อผู แตง - ชื่อผูแตง และคนอื่นๆ - เสาวภา พรสิริพงษ และพรทิพย อุศุภรัตน - เดชบดินทร รัตนปยะภาภรณ, พัชรินทร จึง ประวัติ และสุมานิการ จันทรบรรเจิด - ชลิต อํานวย และคนอื่นๆ 9. ผูแตงที่เปนสถาบัน ใหใช ชื่อสถาบัน โดยเขียนอางอิง ระดับสูงกอนตามลําดับ - ชื่อมหาวิทยาลัย -ชื่อมหาวิทยาลัย, คณะ, สาขา - กรม - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, คณะ มนุษยศาสตร, หลักสูตรภาษาไทย - กรมศิลปากร 10. เอกสารที่อางอิงใน เอกสารอื่น ระบุผูแตงทั้งสอง รายการ - ชื่อผูแตง (ปพ.ศ.: หนา อางถึง ใน ชื่อผูแตง, ปพ.ศ.: หนา) - จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย (2547: 4 อางถึงใน พูลสุข เอกไทยเจริญ, 2551: 2) 11. เอกสารพิเศษหรือสื่อ อื่นๆ ใหระบุลักษณะไวในวง เล็บ - ชื่อสกุล (สัมภาษณ) - ชื่อสกุล (บทวิทยุออกอากาศ ทางสถานีวิทยุมหาวิทยาลัย ราชภัฏสวนดุสิต) - ปรมา ลาภา (สัมภาษณ) - สิทธิ พรหมดี (บทวิทยุออกอากาศทางสถานีวิทยุ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) ตัวอยาง ผูแตงคนเดียว
175 ศิริพร จิรวัฒนกุล (2552: 31-32) ไดสรุปแนวปฏิบัติดานจริยธรรมการวิจัยเชิงคุณภาพเพิ่มเติม จากจริยธรรมทั่วไปของการวิจัยในมนุษย แบงออกเปน 3 ประการ คือ การขอความยินยอม การปองกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นไดกับผูใหขอมูล และการใหสิ่งตอบแทน ผูแตงมีราชทินนาม บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ ตําแหนงทางศาสนา พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตโต) (2538: 305) กลาวถึงเรื่องสมถะและการปฏิบัติไวดังนี้ สมถะ แปลงาย ๆ วาความสงบ แตที่ใชทั่วไปหมายถึงวิธีทําใหใจสงบ ขยายความวา ขอปฏิบัติตางๆ ในการฝกอบรมจิตใหเกิดความสงบ จนตั้งมั่นเปนสมาธิ ถึงขั้นไดฌานระดับตางๆ จุดมุงของสมถะคือสมาธิ ซึ่งหมายเอาสมาธิขั้นสูงที่ทําใหเกิดฌาน หลักการสมถะคือ กําหนดใจไว กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (เรียกวาอารมณ) ใหแนวแนจนจิตนอมดิ่งอยูในสิ่งนั้นสิ่งเดียว (เรียกกันวา จิตมี อารมณเปนหนึ่ง หรือจิตมีอารมณอันเดียว) ความแนวแนหรือตั้งมั่นของจิตนี้เรียกวาสมาธิ เมื่อสมาธิ แนบสนิทเต็มที่แลว ก็จะเกิดภาวะจิตที่เรียกวาฌาณ ผูแตง 2 คน การแพทยแผนไทย ยังขาดมาตรฐานในเรื่องคุณภาพจึงทําใหไดรับความเชื่อถือลดลง ดังที่ เสาวภา พรสิริพงษ และพรทิพย อุศุภรัตน (2539: 1) ใหความเห็นเกี่ยวกับวิวัฒนาการแพทยแผนไทย ที่ออกนอกลูนอกทางไปจากเดิม คือ “รูปธรรมที่เห็นไดอยางชัดเจนก็คือ การถายทอดความรูที่ขาด มาตรฐาน การถายทอดความรูอยางผิดๆ มีการใชสมุนไพรโดยขาดขอมูลยืนยัน จากแหลงขอมูลที่ เชื่อถือไดจนเกิดอันตราย…อวดอางสรรพคุณเกินความเปนจริง…” ผูแตง 3 คน
176 เดชบดินทร รัตนปยะภาภรณ, พัชรินทร จึงประวัติ และสุมานิการ จันทรบรรเจิด (2550: 146) ใหความหมายของคําวาหัตถกรรม ไวดังนี้ หัตถกรรม” หมายถึงสิ่งที่ผลิตหรือทําดวยมือ (คําวา “หัตถะ” มาจากภาษาสันสกฤต หรือ ภาษาอินเดียวา “HASTA (ฮํสตา) แปลวานิ่งมือสําหรับจับ หรือหยิบหรือทํากิจกรรมอื่นๆ ชาวอินเดีย จึงนําคํานี้มาเรียกชางวา “หัตถี” เพราะถือวาชางมีงวงและปลายงวงเปรียบเสมือนนิ้วมือที่หยิบของได) ผูแตงมากกวา 3 คน จากสภาพปญหาของลุมน้ําปากพนัง ทั้งน้ํามีสภาพเค็ม ดินและน้ําเปรี้ยวจึงทําใหราษฎร ประสบปญหาในการประกอบอาชีพ ชลิต อํานวย และคนอื่นๆ (2542: 61) ไดกลาวถึงที่มาของโครง การลุมน้ําปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดําริดังนี้ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวไดพระราชทานพระราชวโรกาสเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2536 ใหคณะกรรมการบริหารโครงการพัฒนาพื้นที่ลุมน้ําปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดําริเขาเฝาฯ ณ พระตําหนักทักษิณราชนิเวศน จังหวัดนราธิวาส ในการนี้ไดพระราชทานพระราชดําริวา ควรเรง ดําเนินการกอสรางประตูระบายน้ําปากพนังใหเสร็จโดยเร็ว เพราะงานนี้ จะเปนจุดเริ่มตนและเปนจุด หลักสําคัญในการแกไขปญหา เกี่ยวกับเรื่องนี้ ผูแตงที่เปนสถาบัน กรมศิลปากร (2541: 373) กลาวถึง ความรูสึก กับการแสดงทารํา ดังนี้ “”วิษาทะ” คือ ความเศราโศก เสียใจนั้นสําหรับคนชั้นสูง และชั้นกลาง ผูแสดงละครพึงแสดงดวยทาทาง คือ อุบายอยางหลัก แหลม สําหรับคนชั้นต่ํา พึงแสดงดวยทาทาง นอนหลับ ถอนใจใหญและนั่งซึมเหมือนคนเขาฌาน” อางอิงเอกสารอื่นที่ผูอื่นอางไว
177 ดลชัย บุญยะรัตเวช (2544: 95 อางถึงใน ขนิษฐา ปาลโมกข, 2551: 22) “โฆษณาที่ไดผล และใช ตนทุนต่ําในหลายๆ ประเทศ โดยเฉพาะลาตินอเมริกาก็คือ การใหคนมาสรางมุขตลกหนากลองและ มีผลิตภัณฑเขามาเกี่ยวของดวย” อางอิงเอกสารพิเศษ และอางอิงลักษณะอื่น ใหใสลักษณะของขอมูลในวงเล็บ 2. การเขียนเชิงอรรถอางอิง เปนการเขียนอางอิงที่แยกออกจากเนื้อหา โดยระบุที่มาของ ขอมูลไวทายหนากระดาษ ซึ่งมีรายละเอียดดังตอไปนี้ 2.1 ประเภทของการเขียนเชิงอรรถอางอิง 2.1.1 เชิงอรรถอางอิง (Citation Footnote) คือ การบอกแหลงที่มาของขอมูลที่นํามา ไวในเนื้อหารายงาน ดังตัวอยางจากบทความของเนื้อออน ขรัวทองเขียว (2553: 100) ทองอยู มีดี, (สัมภาษณ) กลาวถึงการสรางชุมชนเขมแข็งดังนี้ การทําชุมชนใหเขมแข็งตองเริ่มจากคนในชุมชนเอง ไมใชจากหนวยงานภาครัฐ ถายืนบนขา ตนเองไมได พึ่งตนเองไมได ยังอาศัยอวัยวะของคนอื่นจึงจะหายใจได อยางนี้ คงยากที่จะสําเร็จ เพราะเมื่อคนอื่นปวย รัฐออนแอแลวเราจะอยูไดอยางไร เราคนในชุมชนตองดูแลตนเอง สรางวัคซีน กันเองกอน แถมยังชวยคนอื่นไดดวย สายฤดี รื่นชัยกุล(บทวิทยุออกอากาศทางสถานีวิทยุมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) กลาววา …สิ่ง ที่ทําใหเด็กๆ รักการอาน คงตองเริ่มกันที่บาน บานจัดสภาพแวดลอมอยางไร ถาคนในบานชอบดู โทรทัศน แตไมมีบรรยากาศการอานหนังสือ เด็กจะไมมีสิ่งกระตุนใหอานเลย นอกจากนี้ชุมชนเอง ชุมชนจะบริหารจัดการอยางไร ใหเปนชุมชนรักการอาน… การสอบถามความคิดเห็นของประชาชนที่มีตอนายกรัฐมนตรีในชวงดํารงตําแหนง (คนรักประชาธิปไตย, 2554: ออนไลน) พบวา ประชาชนใหคะแนนเรื่องความซื่อสัตยเปนอันดับหนึ่ง ตามดวยการมีความมุงมั่นในการแกปญหาของประเทศ….
178 2.1.2 เชิงอรรถเสริมความ (Content Footnote) คือ การอธิบายเนื้อหาเพิ่มเติม อาจเปนความรูเสริม ศัพทตางๆ เพื่อใหผูอานไดมีความเขาใจมากยิ่งขึ้น เนื่องจากหากนําสิ่งที่อธิบาย แทรกในเนื้อหา จะทําใหเนื้อความสะดุด ดังนั้นจึงตองนําคําอธิบายใสไวในสวนทายเพิ่มเติม เชน การอธิบายคําศัพท ที่มาของคํา และความตางๆ เปนตน ตัวอยางเชน 2.1.3 เชิงอรรถโยง (Cross-reference Footnote) คือ การใหผูอานไปดูรายละเอียด เรื่องเดียวกันที่ไดกลาวมาแลวในหนาอื่น นาสังเกตวาชื่อของฤษีที่ปรากฏเปนแบบ ในแตละทาจะพบวาผูแตงนําชื่อเหลานั้นมาจาก วรรณกรรมสําคัญหลายเรื่อง เชน พระฤษีที่ชื่อสังปติเหงะจากโคลงภาพในทาแกเอวขดขัดขา เปนพระฤษีในเรื่องอิเหนา ผูเปนที่เคารพของชาวเมืองดาหาไดรดน้ําอวยพระใหบุษบาและอิเหนาอยูคูกัน พระฤษีนารท ในทาแกเสียดอก เปนพระฤษีในเรื่องรามเกียรติ์ ผูบอกทางไปเมืองลงกา แกหนุมานแตเมื่อหนุมานคิดลองดีพระฤษีจึงไดใหบทเรียนแกหนุมาน โดยเสกไมเทาเปนปลิงเกาะ ที่คางหนุมาน พระฤษีวาสุเทพ ในทาแกกรอนเปนพระฤษีในตํานานจามเทวีวงศซึ่งอาศัยอยูบนดอย จุลบรรพต ไดสรางเมืองหริปุญชัยและสงทูตไปขอนางจามเทวีแหงเมืองลวปุระขึ้นมาครองเมือง7 _______________ 7 นิยะดา เหลาสุนทร, ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน, (กรุงเทพฯ: อัมรินทรพริ้นติ้งแอนดพับลิชชิ่ง, 2544), หนา 723 – 788. ปญหาการออกเสียงภาษาไทย แกไดดวยวิธีการทางสัทศาสตร 14 เพราะการที่เราไดเรียนรู อวัยวะในการออกเสียงจะทําใหผูพูดเขาใจยิ่งขึ้น วา จะวางอวัยวะในตําแหนงใดเสียงจึงจะชัด _______________ 14 สัทศาสตร เปนแขนงหนึ่งของภาษาศาสตร วาดวยการศึกษาเรื่องเสียงพูด ตั้งแตกระบวนการ ผลิตลม อวัยวะที่ใชในการออกเสียง และคลื่นเสียง
179 2.2 รูปแบบการลงรายการ 2.2.1 รูปแบบและหลักเกณฑลงรายการการอางอิงแบบแยกเนื้อหา ดังนี้คือ โดยมีรายละเอียดการอางอิง คือ - การเขียนเชิงอรรถแบบแยกเนื้อหา จะอยูดานลางทายกระดาษ และใหเสน ขีดคั่นจากซายมือยาวประมาณ 1.5 นิ้ว - ระยะหางระหวางเนื้อหากับเสนแบงควรหางประมาณ 3 บรรทัด - การขึ้นเลขเชิงอรรถ ควรอยูหนาอักษรตัวแรกของเชิงอรรถ โดยใหยกหมาย เลขลอยขึ้นหนึ่งระดับ ขนาดหมายเลขตองเล็กกวาตัวอักษรของเชิงอรรถ - การลําดับเลข มีหลายแบบดวยกัน รายงานแตละฉบับควรเลือกแบบใด แบบหนึ่ง คือ ขึ้นเลข 1 ใหมทุกครั้งเมื่อขึ้นหนาใหม หรือขึ้นเลข 1 ใหมทุกครั้งเมื่อขึ้นบทใหม หรือขึ้นเลข 1 และเรียงลําดับเลขตอไปจนจบเลมรายงาน - การเขียนเชิงอรรถจะตองยอหนาโดยเคาะ 8 ตัวอักษร - หากเชิงอรรถไมสามารถจบไดในบรรทัดเดียว เมื่อขึ้นบรรทัดใหมไมตองเคาะ เพื่อยอหนา แตใหชิดดานซายหนากระดาษ - หากเปนเชิงอรรถประเภทเสริมความ อาจมีเนื้อหาที่ไมสามารถจบไดใน หนาเดียว ใหขึ้นหนาใหมได หากเชิงอรรถหนาใหมไมจบหนา หามเขียนเนื้อหาตอ แตตองนําเนื้อหาไป เขียนในหนาถัดไป เพื่อปองกันความสับสน ชื่อ/ชื่อสกุล,//ชื่อเรื่อง,ครั้งที่พิมพ (ถามี)(สถานที่พิมพ:/สํานักพิมพ,/ปที่พิมพ),หนา สัทศาสตร เปนเรื่องของเสียงพูดลวนๆ ซึ่งศึกษาทั้งแหลงกําเนิดลมที่ชวยในการเปลงเสียง อวัยวะที่เกี่ยวของกับการออกเสียง ตลอดจนคลื่นเสียง 2 _______________ 2 ดูที่บทที่ 3 หนา 24
180 ตัวอยางการเขียนเชิงอรรถอางอิงหนังสือ และแหลงอื่นๆ ที่มีการลงรายการคลายหนังสือ (หมายเลขเชิงอรรถเปนการสมมุติขึ้น) ผูแตงคนเดียว ___________________ 1 ศิริพร จิรวัฒนกุล, การวิจัยเชิงคุณภาพดานวิทยาศาสตรสุขภาพ, (กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน, 2552), หนา 31-32 หนังสือแปล ระบุชื่อเจาของตนฉบับ ชื่อเรื่อง แลวจึงใชชื่อผูแปล หนังสือที่ไมปรากฏผูแตง ใหลงรายการหนังสือแทน เอกสารที่ปรากฏในเอกสารอื่น __________________ 2 วอเนอร, เพนน, 365 เคล็ดลับดูแลลูกนอย, แปลโดย มนตรี ลักษณสุวงศ และศุภวัลย ตันวรรณรักษ (กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น,2518), หนา 22 ___________________ 4 คูมือนักศึกษารหัส 49 (มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 2549), หนา 64. ___________________ 10 พรไพร พรไพรกุล, วาดฝนในคํา (กรุงเทพฯ: ไมยมก, 2544), หนา 33 อางถึงใน เบญจมาศ ขําสกุล, คิดอยางภาษาไทย (กรุงเทพฯ: ไมยมก, 2548), หนา 64.
181 วารสาร บทความในหนังสือ บทความในวารสาร บทความในหนังสือพิมพ ชื่อ/ชื่อสกุล,//“ชื่อบทความ,” /ชื่อวารสาร/ตัวเลขปที่หรือเลมที่,ฉบับที่/(เดือน/ปพิมพ/),หนา ___________________ 2 เบญจมาศ ขําสกุล และวรเวชช ออนนอม, “ตลาด-แรง-งาน ใครงอใคร,” วารสารสวนดุสิต 1 (มกราคม-เมษายน2547),หนา 4-8. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ใน/ชื่อหนังสือ,//ชื่อบรรณาธิการ,บรรณาธิการ (ถามี) (สถานที่พิมพ:/ สํานักพิมพ/ปพิมพ),หนา. ___________________ 7 นพพร ประชากุล, “ศิลปะกับวาทกรรม,” ยอกอักษร ยอนความคิด เลม 2 วาดวยสังคม ศาสตร, (กรุงเทพฯ: อาน 2552), หนา 511-52. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ชื่อหนังสือพิมพ(วัน/เดือน/ปพิมพ),หนา.
182 บทความในสารานุกรม วิทยานิพนธ ___________________ 10 เขื่อนขันธ, “หมายเหตุประเทศไทย: ครัวไทยสูโลก-ฝนที่เปนจริง,” ไทยรัฐ(5 สิงหาคม 2546), หนา 5. ชื่อผูเขียน,//”ชื่อเรื่อง,”/(ระดับปริญญา/ชื่อสาขา หรือภาควิชา/คณะ/มหาวิทยาลัย,ปการศึกษา),// หนา (ถามี). ___________________ 3 สายรุง จรัสดํารงนิตย, “ลีลาภาษาโฆษณาในวิทยกระจายเสียง: การวิเคราะหตามแนว ภาษาศาสตรเชิงสังคม,” ( วิทยานิพนธศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาภาษาและภาษาศาสตรอา เซียอาคเนย. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล, 2534), หนา 127. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ใน/ชื่อสารนุกรม//ปที่หรือเลมที่/(ปพิมพ), หนา. ___________________ อาลัย จันทรพาณิชย. “ลํากลอน : เพลง”, สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน 11, (2542), หนา 3938-3941.
183 เอกสารไมตีพิมพเผยแพร และเอกสารอื่นๆ ใหวงเล็บในตอนทายวา (เอกสารไมตีพิมพ เผยแพร) - การสัมภาษณ การสัมภาษณ สื่ออิเล็กทรอนิกส การสืบคนเครือขายออนไลน ___________________ 7 ธวัช ปุณโณธก, “ปญหาการศึกษาวิจัยวรรณกรรมทองถิ่น,” เอกสารประกอบคําบรรยายเรื่อง การศึกษาวิจัยจารึกวรรณกรรมโบราณและภาษาถิ่น เสนอที่มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 6 พฤษภาคม 2554. (เอกสารไมตีพิมพเผยแพร) ___________________ 11 สัมภาษณ ศิโรจน ผลพันธิน, อธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 23 พฤษภาคม 2554. สัมภาษณ//ชื่อผูใหสัมภาษณ,//ตําแหนง(ถามี),//วัน เดือน ป ที่ทําการสัมภาษณ. ชื่อผูเขียน,//”ชื่อเรื่อง,”/[ออนไลน].//เขาถึงไดจาก/ชื่อแหลงขอมูล. (วันที่คนขอมูล).
184 การอางอิงเอกสารซ้ําโดยไมมีเอกสารอื่นคั่น ใหใชคําวา เรื่องเดียวกัน พรอมระบุเลขหนา การอางอิงเอกสารซ้ําโดยมีเอกสารอื่นคั่น ใหลงรายการโดยตัดสวนที่เปนสถานที่พิมพ สํานักพิมพ ปพิมพออก การพิมพรายงานวิชาการ 1. การตั้งคาหนากระดาษ การเวนระยะจากริมกระดาษดานบน 2 นิ้ว จากระยะริมขอบซาย 1.5 นิ้ว สวนริมกระดาษดานลาง และจากริมกระดาษดานขวาเวนระยะเทากัน คือ 1 นิ้ว ___________________ 11 นายอ่ํา บุญไทย, กฤดาการบนที่ราบสูง, พิมพตามฉบับพิมพครั้งแรก พ.ศ. 2476, (กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนพลับลิชชิ่ง,2543), หนา 84-90 12 เรื่องเดียวกัน, หนา 85. ___________________ 11 นิรมัย บุญชื่น, จิตสมาธิ, (กรุงเทพฯ: นกนางแอน,2549), หนา 98 12 เบญจมาพร สุขสันติ, พินิจจิต, (กรุงเทพฯ: เพลินธรรม, 2542), หนา 22 13 นิรมัย บุญชื่น, จิตสมาธิ, หนา 111. 12 สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ, “รวมกันหวงแหนศิลปวัฒนธรรมของชาติ เนื่องในวันอนุรักษมรดกไทย,” [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.culture.go.th/ Knowledge/idea.html. (วันที่คนขอมูล : 30 มีนาคม 2554).
185 2. การใชตัวอักษร และการจัดพิมพ ตัวอักษรควรเลือกรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งใหเหมือนกัน ทั้งเลม สําหรับรายงานในวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารฉบับนี้ ขอกําหนดใหใช อักษรคอเดีย (cordia) โดยมีขนาดดังนี้ ชื่อบทแตละบท ใชตัวอักษรคอเดีย ขนาด 22 พอยท ลักษณะพิมพหนาหัวขอใหญ ของแตละบท ใชตัวอักษรคอเดีย ขนาด 20 พอยท ลักษณะพิมพหนา และพิมพชิดซายหนากระดาษ ไมตองใสหมายเลขกํากับ สวนหัวขอยอยของหัวขอใหญใชตัวอักษรชนิดเดียวกัน แตขนาด 18 พอยท ตัวพิมพหนา หากมีหัวขอยอยใหใชหมายเลขกํากับได ขนาดอักษรขนาด 16 พอยท การเขียนบรรณานุกรม บรรณานุกรมเปนการเขียนอางอิงไวทายเลมของหนังสือ ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้ 1. หลักเกณฑ และรูปแบบการลงรายการบรรณานุกรม 1.1 การลงรายการผูแตง รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ผูแตงชาวไทย รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล - อุดม วโรฒมศิกขดิตถ 2. ผูแตงชาวตางประเทศ รูปแบบ -ชื่อสกุล, ชื่อตน(หรือใชอักษรยอของชื่อตน) - ชื่อสกุล, อักษรยอของชื่อตน และชื่อกลาง - John Smith เขียนเปน Smith, Jhon. หรือ Smith, J - Edward P.Robinson เขียนเปน Robinson, E. R. 3. ผูแตงชาวไทยที่เปนผูรวบรวม หรือบรรณาธิการ รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล, บรรณาธิการ - พรชัย แสนยะมูล, บรรณาธิการ 4. ผูแตงชาวตางประเทศที่รวบรวม หรือบรรณาธิการ รูปแบบ ชื่อสกุล, ชื่อตน, editor. - Smith, J, editor 5. ผูแตงที่มีคํานําหนาชื่อปกติ ตําแหนงทางวิชาการคํา บอกอาชีพ (นาย นางสาว นาง ตําแหนง เชน ศาสตราจารย ดร. คําบอกอาชีพ) รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล - นายพรชัย แสนยะมูล เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล. - ศาสตราจารย ดร.อุดม วโรฒศิขดิตถ เขียนเปน อุดม วโรฒศิกขดิตถ. -นายแพทยประเวศ วะสี เปนประเวศ วะสี. รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 6. ผูแตงที่มีราชทินนาม บรรดาศักดิ์ และฐานันดรศักดิ์ และยศทางราชการ - พระยาอนุมานราชธน เขียนเปน อนุมานราชธน, พระยา.
186 รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล, ราชทินนาม (บรรดาศักดิ์ และ ฐานันดรศักดิ์ และยศทางราชการ) - ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เขียนเปน คึกฤทธิ์ ปราโมช , ม.ร.ว. 7. ผูแตงที่ใชนามแฝง รูปแบบ นามแฝง - ทมยันตี - นิดา 8. ผูแตงที่เปนกลุมบุคคล หรือนิติบุคคล (กระทรวง ชื่อสถาบัน หนวยงานหลัก หนวยงานยอย) รูปแบบ - กลุมบุคคล (สถาบัน) - หนวยงานหลัก, หนวยงานยอย - กระทรวงศึกษาธิการ. - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร. 9. ผูแตง 2 คน รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล และ ชื่อ ชื่อสกุล - เบญจมาศ ขําสกุล และ ศุภศิริ บุญประเวศ. 10. ผูแตง3 คน รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล, ชื่อ ชื่อสกุล, และ ชื่อ ชื่อสกุล - ญานิศา โชติชื่น, รักษศิริ ชุณหพันธรักษ, สําเนียง ฟากระจาง เขียนเปน - ญานิศา โชติชื่น, รักษศิริ ชุณหพันธรักษ, และ สําเนียง ฟากระจาง. 11. ผูแตงเกิน 3 คน (แตไมเกิน 6 คน) รูปแบบ - ชื่อ ชื่อสกุลของผูแตงคนแรก, และคนอื่นๆ หรือและคณะ พรชัย แสนยะมูล, สุพักตร วรานนท, ดวงใจ เอี่ยมสะอาด, ดลฤดี นาคแจม. เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล, และคนอื่นๆ. 12. ไมปรากฏชื่อผูแตง รูปแบบ ชื่อหนังสือ ชื่อหนังสือใชแทนตําแหนงชื่อผูแตง - งามในงาน 1.2 การลงรายการชื่อเรื่อง รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง
187 1. ชื่อเรื่องที่มีภาษาอังกฤษกํากับ รูปแบบ ชื่อเรื่องภาษาไทย - การปฏิบัติการวิชาชีพครู 3 (Pracicum 3) เขียนเปน การปฏิบัติการวิชาชีพครู. 2. ชื่อเรื่องที่มีรายละเอียดอื่นๆแทรก (ครั้งที่พิมพ จํานวนเลม เลมที่) รูปแบบ ชื่อเรื่อง (รายละเอียดเพิ่มเติม). - ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร (พิมพครั้งที่ 3) - กินอยางไทย (2 เลม) - การเขียนบท (พิมพครั้งที่ 3 แกไขเพิ่มเติม) 3. ชื่อเรื่องที่เปนวัสดุอื่นๆที่ไมใชหนังสือ ( แผนพับ แผนปลิว จุลสาร วีดิทัศน ภาพนิ่ง) รูปแบบ ชื่อเรื่อง [ประเภทวัสดุ] - บทเพลง จรรโลงใจ ดํารงไทย ดํารงชาติ [แผนพับ] - พัฒนาการของเด็กปฐมวัย [วีดิทัศน] 1.3 การลงรายการปที่พิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ปที่พิมพ รูปแบบ (ปที่พิมพ) - 2554 เขียนเปน (2554) 2. ปที่พิมพในสิ่งพิมพตอเนื่อง รูปแบบ - (ปที่พิมพ, เดือน, วันที่) หรือ - (ปที่พิมพ, เดือน) - (2553, มีนาคม, 3) หรือ - (2553, มีนาคม) 3. ไมปรากฏปที่พิมพ รูปแบบ - [ม.ป.ป.] (ไมปรากฏปที่พิมพ) - n.d. [no date] - พรชัย แสนยะมูล. [ม.ป.ป.] - Smith, J. [no date] 1.4 การลงรายการครั้งที่พิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ไมระบุครั้งที่พิมพครั้งแรก แตจะระบุครั้งที่พิมพ ตอๆไป รูปแบบ - (ครั้งที่พิมพ) - (พิมพครั้งที่ 2) 1.5 การลงรายการผูจัดพิมพ สํานักพิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง
188 1. ตัดคําวาสํานักพิมพ โรงพิมพ หางหุนสวน บริษัท จํากัดออกคงไวเฉพาะชื่อ รูปแบบ ชื่อสํานักพิมพ - บริษัทนานมีบุค เขียนเปน นานมีบุค - สํานักพิมพบรรณกิจ เขียนเปน บรรณกิจ 2. ใหคงคําวา “สํานักพิมพ หรือ โรงพิมพ กรณีที่ เปนมหาวิทยาลัยจัดพิมพ รูปแบบ สํานักพิมพ (โรงพิมพ) ชื่อมหาวิทยาลัย - สํานักพิมพจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย - สํานักพิมพมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 3. ไมปรากฏชื่อสํานักพิมพ โรงพิมพ ผูจัดพิมพ ให ใชคําวา ม.ป.ท. [ไมปรากฏสํานักพิมพ] ภาษา อังกฤษใช [n.p.] รูปแบบ [ม.ป.ท.] - กรุงเทพฯ : [ม.ป.ท.] 2. การลงรายการบรรณานุกรม 2.1 รูปแบบการลงรายการหนังสือ ตัวอยาง หนังสือทั่วไป สายทิพย นุกูลกิจ. (2534). วรรณกรรมไทยปจจุบัน. (พิมพครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: อาร.เอส.พริ้นติ้ง. หนังสือที่ผูแตงมีฐานันดรศักดิ์ ชื่อ/ชื่อสกุล.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่อง.//ครั้งที่พิมพ.//เมืองที่พิมพ:/สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ.
189 สิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ, สมเด็จพระนางเจา. (2515). ความทรงจําในการเสด็จตางประเทศ ทางราชการ. กรุงเทพฯ: พระจันทร. หนังสือที่ผูแตงเปนหนวยงานราชการ การศึกษานอกโรงเรียน, กรม. (2535). เจาพระชันษายืนในพระราชวงศจักรี. กรุงเทพฯ : อมรินทรพริ้นติ้ง กรุฟ. หนังสือที่ไมปรากฏชื่อผูแตง หนังสือสวดมนตฉบับประจําบาน. [ม.ป.ป.]. กรุงเทพฯ: เลี่ยงเชียง. หนังสือที่ไมปรากฏปที่พิมพ ธรรมเกียรติ กันอริ. [ม.ป.ป.]. พระนครควรชม. (พิมพครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: พิราบ. หนังสือสารานุกรม สุทธิวงศ พงษไพบูลย. (บก.). (2529). สารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต พ.ศ.2529 เลม 1-10. สงขลา: สาบันทักษิณคดีศึกษามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒสงขลา. 2.2 รูปแบบการลงรายการหนังสือแปล ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่องภาษาไทย.//แปลโดย/ชื่อผูแปล.//ครั้งที่พิมพ.//สถานที่พิมพ:/ สํานักพิมพ. ตัวอยาง วอเนอร, เพนน. (2547). 365 เคล็ดลับดูแลลูกนอย. โดย มนตรี ลักษณสุวงศ และศุภวัลย ตันวรรณรักษ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
190 2.3 รูปแบบการลงรายการหนังสือรวบรวมเรื่องตางๆภายในเลมเดียวกัน หรือหลายๆบทความ ในเลมเดียวกัน และมีการอางอิงเพียงเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อบทความ,//ใน//ชื่อหนังสือ.//ชื่อบรรณาธิการหรือผูรวบรวม (ถามี).// หนาที่พิมพบทความ.//เมืองที่พิมพ:/สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ. ตัวอยาง นพพร ประชากุล. (2552). ศิลปะกับวาทกรรม, ใน ยอกอักษร ยอนความคิด เลม 2 วาดวย สังคมศาสตร. เนาวนิจ สิริผาติวิรัตน (บรรณาธิการ). 511-52. กรุงเทพฯ: อาน. 2.4 บทความ หรือเรื่องจากหนังสือสารานุกรม ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//”ชื่อบทความ”,//ใน//ชื่อสารานุกรม, เลมที่/,หนา.//ชื่อบรรณาธิการหรือผู รวบรวม (ถามี).//ครั้งที่พิมพ.เมืองที่พิมพ: สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ. อาลัย จันทรพาณิชย. (2542). “ลํากลอน : เพลง”, ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน, เลมที่11, หนา3938-3941. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย. 2.5 บทความ หรือคอลัมนจากนิตยสาร และวารสาร
191 ชื่อ/ชื่อสกุลผูเขียนบทความ.//(ป,/วัน/เดือน).//ชื่อบทความ.//ใน//ชื่อวารสาร.//ปที่(ฉบับที่)/:/ หนาที่อาง. กุลทรัพย รุงฤดี. (2531, 16 สิงหาคม). “คือโคมทิพยเทพเจาประทานชน”. ใน สกุลไทย. 34 (1765) : 5-7. เบญจมาศ ขําสกุล และวรเวชช ออนนอม. (2547, มกราคม-เมษายน). “ตลาด-แรง-งาน ใครงอ ใคร” ใน วารสารสวนดุสิต. 1(2) : 4-8. 2.6 หนังสือพิมพ ชื่อผูเขียน.//(ป,/วันที่/เดือน).//ชื่อบทความ.//ใน//ชื่อหนังสือพิมพ.//หนาที่พิมพบทความ. หนาที่อาง. เขื่อนขันธ. (2546, 5 สิงหาคม). “หมายเหตุประเทศไทย: ครัวไทยสูโลก-ฝนที่เปนจริง”. ไทยรัฐ. หนา 5. 2.7 วิทยานิพนธ ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่อง.//ระดับวิทยานิพนธ./ชื่อสาขา./คณะ/ชื่อมหาวิทยาลัย. สายรุง จรัสดํารงนิตย. (2534). ลีลาภาษาโฆษณาในวิทยุกระจายเสียง: การวิเคราะหตาม แนวภาษาศาสตรเชิงสังคม. วิทยานิพนธศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาภาษาและ ภาษาศาสตรอาเซียอาคเนย. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล. 2.8 สัมภาษณ
192 ชื่อ/ชื่อสกุล,//ผูใหสัมภาษณ,//ชื่อ/ชื่อสกุล//เปนผูสัมภาษณ,//สถานที่// เมื่อ/วันที่/เดือน/ป. สามารถ เพียรธรรม, ผูใหสัมภาษณ, ดวงดาว จรัสแจม ผูสัมภาษณ, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2554. 2.9 โสตทัศนวัสดุ (วีดิทัศน ภาพยนตร ภาพเลื่อน ภาพนิ่ง แผนภาพ) ชื่อผูจัดทํา.//(ปที่ผลิต)//ชื่อเรื่อง.//[ประเภทของวัสดุ].//สถานที่ผลิต/:/ผูผลิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (2544). ตามหาของจิ๋ว. [วีดิทัศน]. กรุงเทพฯ : ฝายผลิตสื่อและ มัลติมีเดีย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. 2.10 ออนไลน ชื่อผูแตง.//(ป, วัน, เดือน).//ชื่อเรื่อง.//[ออนไลน].//เขาถึงไดจาก/Available1/:/แหลงสารนิเทศ./(วัน ที่ขอมูล/Access date : วันเดือนป). อิสริยะ ไพรีพายฤทธิ์. (2553). บทบาทของ Social Network ในอินเทอรเน็ตยุค 2.0. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.isriya.com /files/ socialnetwork.pdf. (วันที่คนขอมูล : 6 กันยายน 2553). ความหมายของโครงการ
193 การเขียนโครงการเปนการดําเนินกิจกรรมที่ไดจัดทําขึ้น เพื่อใหสอดคลองตามนโยบายที่วางไว ขององคกรอาจเปนการจัดกิจกรรมเพื่อแกไขปญหา เพื่อเพิ่มผลผลิตรายได เพื่อพัฒนาบุคลากรหรือแม แตโครงการเกี่ยวกับจิตอาสา หรือการบริการชุมชน นักวิชาการไดใหความหมายของโครงการ ไววา วรมน เหรียญสุวรรณ และคณะ (2550: 209) กลาววา “โครงการเปนแผนการปฏิบัติ งานที่สัมพันธกันระหวางแนวคิด จุดประสงค กิจกรรม งบประมาณ ชวงเวลา การประเมินผล ฯลฯ" เยาวดี รางชัยกุล วิบูลยศรี (2544: 80) ไดใหความหมายของคําวา “โครงการ” คือ “งานที่เกิด ขึ้นตามสถานการณในสังคม มิไดเกิดเปนประจํา โดยมีวัตถุประสงค ระยะเวลา งบประมาณเปนตัว กําหนดกิจกรรม เมื่อเสร็จตามกําหนด ถือวาเสร็จสิ้นโครงการ” มยุรี อนุมานราชธน (2546: 6) ไดกลาววา “โครงการ เปนกลุมกิจกรรม ที่มีความสัมพันธกัน อยางเปนระบบ เพื่อใหเกิดการใชทรัพยากรไดอยางคุมคา และบรรลุวัตถุประสงคที่ตั้งไว คือ ผลประโยชน ตอบแทนในอนาคต และกิจกรรมตองมีจุดเริ่มตน และจุดสิ้นสุด” จากความหมายโครงการขางตน จึงสรุปไดวา การทําโครงการ คือ การทํากิจกรรมที่มีเปาหมายชัด เจนวา จะทําเพื่ออะไร มีการคิดในเชิงบริหารกิจกรรมเพื่อใหสอดคลองกับวัตถุประสงคเวลา ที่กําหนด งบ ประมาณที่ไดรับ หากไมมีการวางแผนลวงหนาแลว โครงการยอมประสบความสําเร็จไดยาก ความสําคัญของโครงการ การทําโครงการมีความสําคัญอยางยิ่งตอการพัฒนาสังคม โดยเฉพาะโครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดํารินับสามพันกวาโครงการ ลวนแลวแตมาจากปญหาของราษฎรทั้งสิ้น นอกจากนี้ หนวยงาน สวนภาครัฐยังไดดําเนินโครงการในลักษณะเดียวกัน เชน โครงการเรียนฟรีสิบหาป โครงการนมโรงเรียน โครงการถนนสีขาว โครงการหนาบานนามอง และฯลฯ สวนในระดับอุดมศึกษา ภายในรั้วมหาวิทยาลัย การดําเนินโครงการเนนการพัฒนาหลายดาน เชน โครงการเกี่ยวกับการพัฒนานักศึกษา โครงการพัฒ นาศักยภาพทางวิชาการ โครงการดานศิลปวัฒนธรรม โครงการดานบริการชุมชน หรือแมแตกลุมนัก ศึกษาที่เปนนักกิจกรรม บุคคลเหลานี้ไดขับเคลื่อนพลังความคิดสรางสรรคผานโครงการมากมาย เชน โครงการบัณฑิตอาสา โครงการพี่อานนองฟง โครงการคายวรรณกรรม ฯลฯ ซึ่งประจักษแลววา หากนัก ศึกษาคนใดเขียนโครงการเปน และมีสวนรวมในกิจกรรมตางๆ ของโครงการ บุคคลเหลานั้นจะหางาน ทําไดไมยาก และไดงานทําเร็วกวาคนที่เขียนโครงการไมเปน ความสําคัญ ของการดําเนินโครงการ มีดังนี้ 1. ทําใหบุคลากรมีความใสใจตอนโยบายองคกร 2. บุคลากรสามารถนํานโยบายมาพัฒนางานอยางเปนระบบ
194 3. บุคลากรฝกคิดเชื่อมโยงอยางองครวม 4. บุคลากรสามารถคิดสรางสรรคผานกิจกรรม 5. บุคลากรสามารถทํางานรวมกับผูอื่นได 6. บุคลากรมีวิสัยทัศน คาดการณลวงหนาเพื่อใชทรัพยากรอยางคุมคา 7. บุคลากรไดรับการฝกทักษะในการเขียนเพื่อนําเสนอแผนงาน องคประกอบของโครงการ โครงการประกอบดวย 12 องคประกอบ (ยืดหยุนตามรูปแบบของหนวยงาน) ไดแก 1. ชื่อโครงการ 2. หนวยงานผูรับผิดชอบโครงการ 3. หลักการและเหตุผล 4. วัตถุประสงค 5. เปาหมาย 6. กลุมเปาหมาย 7. วิธีดําเนินการ 8. แผนปฏิบัติงาน 9. ระยะเวลาในการดําเนินโครงการ 10. สถานที่ดําเนินการ 11. งบประมาณและทรัพยากรที่ตองใช 12. การติดตามและประเมินผลโครงการ โดยมีรายละเอียดดังตอไปนี้ หลักเบื้องตนในการเขียนโครงการ 1. ชื่อโครงการ หลักการทั่วไปเกี่ยวกับการตั้งชื่อโครงการ คือ ชื่อควรมีเนื้อความที่กระชับ ความหมายชัดเจน มีการใชภาษาไดอยางเหมาะสม เขาใจงายโดยไมตองอาศัยการตีความแตในปจจุบัน บางโครงการมีการตั้งชื่อในลักษณะการเปรียบเปรย เปรียบเทียบ หรือใชภาษาใหนาสนใจทั้งนี้ขึ้นอยู
195 กับกลุมเปาหมาย หรือหนวยงานที่ทําโครงการ อยางไรก็ตาม จากกรอบขางตนทําใหเกิดการตั้งชื่อ หลากหลาย ดังนี้ 1.1 ชื่อโครงการที่สะทอนกิจกรรม วัตถุประสงค และเปาหมาย อาทิ โครงการฝกอบรม…/ โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการ…/ โครงการสงเสริม…แกปญหา…/ โครงการพัฒนา…/ โครงการ อนุรักษ… / โครงการปรับปรุง…/ โครงการสัมมนา…/ โครงการวิจัย…/ โครงการจัดทํา…/ โครงการลด (ละ เลิก งด) …และ ฯลฯ เปนตน ยกตัวอยางเชน - “โครงการอานสรางชาติ - “โครงการอาน เขียน เรียน คิด” - “โครงการปลูกตนไมรอบบานพอ” - “โครงการพัฒนาลุมน้ําปากพนัง” - “โครงการงดมันเพื่อสุขภาพ” - “โครงการอนุรักษพันธุขาวพื้นเมือง” - “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการ ต อ บั ณ ฑิ ต ห ลั ก สู ต ร ภ า ษ า ไ ท ย ” ฯลฯ 1.2 การตั้งชื่อโครงการที่มีการระบุกลุมเปาหมาย ยกตัวอยางเชน - “โครงการเยาวชนรักษน้ํา - “โครงการฝกอบรมการออกเสียงภาษาไทยแกเยาวชนไทยในตางแดน” - “โครงการปนน้ําใจใหชาวใต” - “โครงการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยสูตลาดแรงงาน” - “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการ ตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” 1.3 การตั้งชื่อโครงการใหสอดคลองกับนโยบายหนวยงาน หรือองคกรที่อนุมัติทุนในการ ทําโครงการ เชน มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต มีนโยบายในเรื่องการใหบริการชุมชน จึงเกิดโครงการ ตอไปนี้ เชน - โครงการเรียนรูรวมกันสรางสรรคชุมชน - โครงการเสียงสองแสง (โครงการนี้จัดทําหนังสือเสียงใหคนตาบอด)
196 - โครงการหองสมุดชุมชน 1.4 การใชศิลปะทางภาษาในการตั้งชื่อ เพราะจะทําใหชื่อโครงการมีความโดดเดน จํางาย และสรางสรรค เชน - “โครงการตนกลาอาชีพ” - “โครงการรอยแปดวิธีทําดีไมตองมีใครเห็น” - “โครงการอุนใจ วัยเรียน” 1.5 การใชคําเปรียบเทียบ หรือขอความกระชับ เชน - “โครงการฝนหลวง” - “โครงการแกมลิง” - “โครงการแกลงดิน” - “โครงการปารักษน้ํา” 2. หนวยงานที่รับผิดชอบโครงการ หนวยงานที่เปนตนสังกัดของผูจัดทําโครงการ เชน โครงการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยสูตลาดแรงงาน หนวยงานที่รับผิดชอบ คือ หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 3. หลักการและเหตุผล หลักการและเหตุผลเปนสวนที่บอกเลาเรื่องราวที่มาของโครงการ กลาวคือ เกิดปญหาอะไรขึ้น จึงทําใหเกิดโครงการนี้ (ทําไมตองทําโครงการ) หากไมทําแลวจะเกิดอะไรขึ้น มีผลกระทบอะไรบาง (โครงการมีความสําคัญอยางไรในการแกไขปญหา) อาจมีการอางอิงขอมูล สถิติ หรือนโยบายตางๆ มาประกอบ โครงสรางของการเขียนหลักการและเหตุผล มีทั้งรูปแบบมียอหนา และรูปแบบไมมียอหนา ซึ่งจะใชแบบใดก็ได ทั้งนี้ทั้งสองแบบจะมีโครงสรางเดียวกัน คือ การเกริ่นนํา ดวยความเปนมาของการจัดโครงการ พรอมชี้ใหเห็นวา โครงการเปนสวนสําคัญที่จะลด บรรเทา หรือสรางสิ่งดีๆ ได ตอมาจึงกลาววา จากปญหาดังกลาว จึงเปนที่มาของโครงการนี้ ทั้งนี้เพื่อทําใหดีขึ้น ดังนั้น การเขียนหลักการและเหตุผลจึงเปรียบเสมือนปราการดานแรกที่หนวยงานจะอนุมัติใหดําเนิน โครงการ ตัวอยาง “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิต หลักสูตรภาษาไทย” ตลาดแรงงาน คือ ปจจัยสําคัญในการผลักดันใหเกิดการพัฒนาคุณภาพบัณฑิต การผลิตบัณฑิต ที่มีตลาดแรงงานรองรับยอมทําใหภาวะการวางงานลดนอยลง (เกริ่นนํา ปญหาการวางงาน) ซึ่งการ
197 บรรลุเปาหมายดังกลาว จะตองอาศัยความรวมมือจากหลายฝาย อาทิ ฝายสถาบันการศึกษา ฝายผูประกอบการ และตัวบัณฑิตที่จะตองปรับปรุงพัฒนาไปพรอมๆ กัน (ความสําคัญในการแกปญหา) หลักสูตรภาษาไทย จึงเล็งเห็นความสําคัญเกี่ยวกับการพัฒนาอยางองครวมจึงไดจัดโครงการวิจัยเรื่อง “สํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิตและความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” เพื่อเอื้อประโยชนตอการจัดการเรียนการสอน และการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหเปนที่ยอมรับ และเปนที่ตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน (ประโยชนที่จะไดรับจากการทําโครงการ ตลอดจนผู มีสวนได สวนเสียหากไมดําเนินโครงการ) 4. วัตถุประสงค การเขียนวัตถุประสงคเปนการระบุสิ่งที่ตองการปฏิบัติในโครงการ ที่สําคัญ คือ การเขียนวัตถุประสงคตองสัมพันธกับหลักการและเหตุผล รวมถึงเมื่ออานวัตถุประสงคแลวสามารถ ทํานายไดวาจะไดรับผลอะไร หรือนําไปสูการเขียนผลที่คาดวาจะไดรับ วัตถุประสงคที่ดี ควรมีความชัดเจน สามารถปฏิบัติไดจริง สามารถวัด และประเมินผลได การทําโครงการหนึ่ง ๆ อาจจะมีวัตถุประสงค มากกวา 1 ขอได แตทั้งนี้การเขียนวัตถุประสงคไวมาก ๆ อาจจะทําใหผูปฏิบัติมองไมชัดเจน ดังที่ เกรซ, ดัฟฟ แมรี่ (2551: 39) ไดกลาวถึงขอควรคํานึงในการกําหนดวัตถุประสงคของโครงการคือ คําวา “SMART” ไดแก 1. เฉพาะเจาะจง (Specific) 2. สามารถวัดผลได (Measurable) 3. ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ (Action - oriented) 4. สอดคลองกับความเปนจริง (Realistic) 5. มีกําหนดเวลา (Time-Limited) ตอไปนี้เปนตัวอยางที่นําหลัก SMART ไปพิจารณาประกอบการเขียนวัตถุประสงค อีก 3 เดือนขางหนา ทางหลักสูตรภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต มีนโยบายจะ จัดทําหลักสูตรใหม เพื่อใหสอดคลองกับความเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน ดังนั้นโครงการพัฒนา หลักสูตร จึงตองมีการกําหนดวัตถุประสงคใหสอดคลองกับหลัก SMART ดังนี้ 1. เพื่อสํารวจภาวะการมีงานทํา (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ) ของบัณฑิตหลัก สูตรภาษาไทยรหัส 49 อยางนอย 30 คน (สามารถวัดผลได) ที่จบการศึกษาในป พ.ศ. 2553 2. เพื่อสํารวจความพึงพอใจของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ)
198 3. นําเสนอ (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ) ในระหวางการประชุมสัมมนา ในการวิพากษหลักสูตรภาษาไทยประจําเดือนมิถุนายน (มีกําหนดเวลา) เกี่ยวกับคุณลักษณะของบัณฑิต (เฉพาะเจาะจง) ภาษาไทยที่สงผลใหผูประกอบการรับเขาทํางาน ภายในระยะเวลา 1 ป เพื่อนําผล การสํารวจมาสรางคุณลักษณะของบัณฑิตใหเปนที่ตองการของตลาดแรงงาน (สอดคลองกับ ความเปนจริง) จากวัตถุประสงคขอ 1-3 จะเปนวัตถุประสงคหลัก ที่จะสงผลใหเกิดผลทางออมที่ได จากการทําโครงการในครั้งนี้ และทําใหเกิดวัตถุประสงคตอมา ในขอ 4-5 คือ 4. เพื่อสรางฐานขอมูลของบัณฑิตและเปนแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรภาษาไทย 5. เพื่อใหนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองใหสอดคลอง กับความตองการของตลาดแรงงาน 5. กลุมเปาหมาย กลุมผูไดรับผลประโยชนจากการดําเนินโครงการ หรือกลุมที่ตองการพัฒนา กลุมที่ตองการเสริมศักยภาพ ฯลฯ ดังนั้นจากโครงการ “ภาวะการณมีงานทําของบัณฑิตและความพึง พอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” กลุมเปาหมาย คือ 1. นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คน 2. คณาจารยจํานวน 15 คน 6. เปาหมาย เปาหมายคือการระบุความสําเร็จของงาน ซึ่งการเขียนตองสอดคลองกับวัตถุ ประสงคของโครงการ เพื่อระบุผลลัพธของงานทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ และตองสําเร็จ เสร็จ สิ้นภายในระยะเวลาที่กําหนด เปาหมายเชิงปริมาณ 1. นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองเพื่อ ใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน 2. คณาจารยจํานวน 15 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน 3. ดําเนินการจัดทําการวิจัยเรื่องภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจ ของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย โดยจัดพิมพเผยแพรจํานวน 10 เลม เปาหมายเชิงคุณภาพ ผลของงานวิจัยสามารถนําไปพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย และปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย ใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน รวมทั้งบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยจะไดรับ ความรูเกี่ยวกับความตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน
199 7. วิธีดําเนินการ วิธีการดําเนินการ คือการลําดับการทํางานตั้งแตเริ่มโครงการจนสิ้นสุด โครงการ ซึ่งประกอบดวย 7.1 การวางแผนงาน 7.1.1 การกําหนดวัตถุประสงค และเปาหมายของโครงการ รวมกันระดมสมองเพื่อ ตอบคําถามตอไปนี้ ปญหาคืออะไร ทําไมตองทํา ทําแลวไดอะไร หากไมทําจะไดไหม ใครจะไดรับ ประโยชน และใครจะเสียประโยชน และวัตถุประสงคในการทําโครงการนี้คืออะไร 7.1.2 การกําหนดกิจกรรม เพื่อใหบรรลุวัตถุประสงค และเปาหมายจะมีกิจกรรม อะไรบาง ชวยกันระดมสมองในกลุม แลวตอบคําถามตอไปนี้ กิจกรรมมีอะไรบาง งานที่ตองเตรียม ในแตละกิจกรรมมีอะไรบาง กิจกรรมเหลานั้นสามารถทําไดหรือไม กิจกรรมเหลานั้นเหมาะสมกับ ระยะเวลาหรือไม แตละกิจกรรมตองใชทรัพยากรอะไรบางที่จําเปน หากกิจกรรมดังกลาวไมสามารถ ทําได ยังมีกิจกรรมอื่นรองรับหรือไม 7.2 การเตรียมงาน 7.2.1 การสรางกลุมคนทํางาน 7.2.2 การพิจารณาแผนงาน และสรางตารางงาน 7.2.3 กําหนดคนใหเหมาะกับงาน 7.2.4 กําหนดเปาหมายของงานใหชัดเจนตามความเหมาะสมของแตละงาน 7.3 การดําเนินงาน 7.3.1 ดําเนินการตามกระบวนการที่กําหนด 7.3.2 ประชุมกลุมเพื่อรายงานความคืบหนา 7.3.3 รวมรับฟงปญหา ประสานงานกับผูเกี่ยวของเพื่อรวมกันแกปญหา 7.3.4 สรุปผลการทํางาน เมื่อเสร็จสิ้นกระบวนการทั้งหมด ผูจัดทําโครงการสมารถกําหนดตารางเวลาการทํางาน ดังนี้ 1. ประชุมคณาจารยเพื่อจัดทําโครงการ 2. ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่เกี่ยวของ 4. สงแบบสอบถามเพื่อสํารวจภาวะการมีงานทํา และความพึงพอใจ 5. รวบรวมขอมูล และวิเคราะหผล 6. นําผลการวิจัยมาจัดพิมพรูปเลม
200 7. จัดการสัมมนาเพื่อสรุปผลงานวิจัย 8. สรุปและประเมินผลโครงการ 8. แผนปฏิบัติงาน การกําหนดชวงเวลาเริ่มตน และแลวเสร็จของการทํางานตั้งแตตนจนจบ ทั้งนี้จะชวยใหทราบความกาวหนาของโครงการเปนระยะๆ อีกทั้งยังทําใหผูอนุมัติเงินโครง การมีความมั่นใจวา โครงการสําเร็จแนนอน ดังตอไปนี้ มีนาคม เมษายน พฤษภาคม มิถุนายน 1.ประชุมคณาจารย เพื่อจัดทําโครงการ 2.ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่ เกี่ยวของเพื่อจัดทํา แบบสอบถาม 4.สงแบบสอบถาม เพื่อสํารวจภาวะ การมีงานทํา และ สํารวจความ พึงพอ ใจ 5.รวบรวมขอมูล และวิเคราะหผล 6.นําผลการวิจัยมา จัดพิมพรูปเลม 7.เตรียมการจัด สัมมนาเพื่อสรุปผล งานวิจัย 8.จัดสัมมนาเพื่อ สรุปผลงานวิจัย 9.สรุปและประเมิน ผลโครงการ 9. ระยะเวลาดําเนินการและสถานที่ดําเนินการ เผยแพรงานวิจัย วันพุธที่ 15 มิถุนายน 2554 ณ หองประชุมปนนอย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
201 10. งบประมาณ เปนคาใชจายทั้งหมดในการดําเนินโครงการ ซึ่งควรจําแนกรายการคาใชจายได อยางชัดเจน โดยทั่วไปการแบงหมวดเงิน มีดังนี้คือ แจกแจงเปนหมวดยอยๆ เชน หมวดคาวัสดุ หมวด คาใชสอย หมวดคาตอบแทน หมวดคาครุภัณฑ ซึ่งการแจกแจงงบประมาณจะมีประโยชนในการ ตรวจสอบความเปนไปไดและตรวจสอบความเหมาะสมในสถานการณตางๆ นอกจากนั้นควรระบุแหลง ที่มาของงบประมาณดวยวาเปนงบประมาณแผนดิน งบชวยเหลือจากประเทศตางประเทศ เงินกู หรือ งบบริจาค เปนตน ยกตัวอยางเชน ใชเงินงบประมาณแผนดิน วงเงินประมาณ 15,000 บาท แบงเปน 1. คาใชสอย - คาจัดทํารูปเลมงานวิจัย (10 เลม x 300 บาท) 3,000 บาท - คาอาหารวางในการประชุมสัมมนา (2 ครั้ง x 82 คน x 25 บาท) 4,100 บาท 2. คาตอบแทน - คาวิทยากร (คนละ 3 ชั่วโมง 2 คน x 600 บาท) 3,600 บาท 3. คาวัสดุ 2,300 บาท - เอกสารประกอบการสัมมนา (100 เลม x 15 บาท) 1,500 บาท - คาถายเอกสาร 750 บาท หมายเหตุ : ถัวเฉลี่ยทุกรายการ 11. เจาของโครงการหรือผูรับผิดชอบโครงการ เปนการระบุเพื่อใหทราบวาหนวยงานใด เปนเจาของหรือรับผิดชอบโครงการ โครงการยอย ๆ บางโครงการระบุเปนชื่อบุคคลผูรับผิดชอบเปน รายโครงการได ยกตัวอยางเชน หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 12. ผลประโยชนที่คาดวาจะไดรับ ผลประโยชนที่คาดวาจะไดรับ คือ การระบุผูไดรับประโยชน ทั้งเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ ผลประโยชนอาจไดรับทั้งทางตรง หรือทางออม
202 1. ผูเขารวมโครงการทราบภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 2. ผูเขารวมโครงการทราบความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษา ไทย 3. หลักสูตรภาษาไทยใชผลการวิจัยเปนฐานขอมูล และแนวทางในการปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย 4. ผูเขารวมโครงการไดพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน ตัวอยางโครงการ หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร โครงการสํารวจ “ภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” หลักการและเหตุผล ตลาดแรงงาน คือ ปจจัยหลักในการผลักดันใหเกิดการพัฒนาคุณภาพของบัณฑิต การผลิตบัณฑิต ที่มีตลาดแรงงานรองรับยอมทําใหภาวะการวางงานลดนอยลง ซึ่งการบรรลุเปาหมายดังกลาว จะตองอาศัย ความรวมมือจากหลายฝาย อาทิ ฝายสถาบันการศึกษา ฝายผูประกอบการและตัวบัณฑิตที่จะตอง ปรับปรุงพัฒนาไปพรอมๆ กัน หลักสูตรภาษาไทยจึงเล็งเห็นความสําคัญเกี่ยวกับการพัฒนาอยางองครวม จึงไดจัดโครงการวิจัยเรื่อง “ภาวการณมีงานทําของบัณฑิตและความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิต หลักสูตรภาษาไทย” เพื่อเอื้อประโยชนตอการจัดการเรียนการสอน และการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตร ภาษาไทย ใหเปนที่ยอมรับ และเปนที่ตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน วัตถุประสงค 1. เพื่อศึกษาสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยรหัส 49 จํานวน 30 คน 2. เพื่อสํารวจความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยรหัส 49 จํานวน 10 คน 3. เพื่อนําเสนอผลในการสัมมนาเกี่ยวกับคุณลักษณะบัณฑิตที่เปนที่ตองการของตลาดแรง งาน 4. เพื่อเปนสรางฐานขอมูลของบัณฑิต และแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรภาษาไทย 5. เพื่อใหนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับ ความตองการของตลาดแรงงาน
203 เปาหมาย 1. เปาหมายเชิงปริมาณ - นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองเพื่อ ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน - คณาจารยจํานวน 15 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน - ดําเนินการจัดทําการวิจัยเรื่องภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผู ประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย โดยจัดพิมพเผยแพรจํานวน 10 เลม 2. เปาหมายเชิงคุณภาพ ผลของงานวิจัยสามารถนําไปพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย และปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทยใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน รวมทั้งบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยจะไดรับ ความรูเกี่ยวกับความตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน กลุมเปาหมาย นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คน คณาจารยจํานวน 15 คน
204 วิธีการดําเนินงาน มีนาคม เมษายน พฤษภาคม มิถุนายน 1.ประชุมคณาจารยเพื่อ จัดทําโครงการ 2.ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่เกี่ยว ของเพื่อจัดทําแบบสอบ ถาม 4.สงแบบสอบถามเพื่อ สํารวจภาวการณการมี งานทํา และสํารวจ ความพึงพอใจ 5.รวบรวมขอมูล และ วิเคราะหผล 6.นําผลการวิจัยมาจัด พิมพรูปเลม 7.เตรียมการจัดสัมมนา เพื่อสรุปผลงานวิจัย 8.จัดสัมมนาเพื่อสรุปผล งานวิจัย 9.สรุปและประเมินผล โครงการ ระยะเวลาดําเนินการและสถานที่ดําเนินการ เผยแพรงานวิจัย วันพุธที่ 15 มิถุนายน 2554 ณ หองประชุมปนนอย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต งบประมาณ ใชเงินงบประมาณแผนดิน วงเงินประมาณ 15,000 บาท แบงเปน 1. คาใชสอย - คาจัดทํารูปเลมงานวิจัย (10 เลม x 300 บาท) 3,000 บาท - คาอาหารวางในการประชุมสัมมนา (2 ครั้ง x 82 คน x 25 บาท) 4,100 บาท 2. คาตอบแทน - คาวิทยากร (คนละ 3 ชั่วโมง 2 คน x 600 บาท) 3,600 บาท
205 3. คาวัสดุ 2,300 บาท - เอกสารประกอบการสัมมนา (100 เลม x 15 บาท) 1,500 บาท - คาถายเอกสาร 750 บาท หมายเหตุ : ถัวเฉลี่ยทุกรายการ ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ผูเขารวมโครงการทราบภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 2. ผูเขารวมโครงการทราบความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 3. หลักสูตรภาษาไทยใชผลการวิจัยเปนฐานขอมูล และแนวทางในการปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย 4. ผูเขารวมโครงการไดพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน
206 เอกสารอางอิง กอบกาญจน วงศวิสิทธิ์. 2551. ทักษะภาษาเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กระทรวงศึกษาธิการ. 2542. โคลงโลกนิติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพราว. การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. 2550. ทักษะการใชภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีปทุม. เกรซ, ดัฟฟ แมรี่. 2551. ทักษะการบริหารโครงการ. แปลโดย ปฏิพล ตั้งจักรวรานนท กรุงเทพฯ : เอ็กซเปอรเน็ท. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2548. สารสนเทศและการศึกษาคนควา. พิมพครั้งที่ 2. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตรและสารนิเทศศาสตร. 2546. สารสนเทศและการศึกษา คนควา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณาจารยภาควิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2541. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยหอการคา. จุมพจน วนิชกุล. 2549. สารสนเทศเพื่อการเรียนรู. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ ส.ส.ท. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2543. ภาษากับการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 6. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร. ฐานปนา ฉิ่นไพศาล. 2547. การบริหารโครงการและการศึกษาความเปนไปได. กรุงเทพฯ : ธีระฟลม และไซเท็กซ จํากัด บุญยงค เกศเทศ. 2539. เขียนไทย. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. ประชุม โพธิกุล. 2539. การบริหารโครงการ : จากแนวคิดสูการปฏิบัติที่ประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพสายใจ. พิสณุ ฟองศรี. 2551. เทคนิควิธีประเมินโครงการ. พิมพครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : ดานสุทธิการพิมพ. พูลสุข เอกไทยเจริญ. 2551. การเขียนรายงานการคนควา. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ภาควิชากบรรณารักษศาสตร. 2552. การคนควาและการเขียนรายงาน. พิมพครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย มยุรี อนุมานราชธน. 2546. การบริหารโครงการ. เชียงใหม: มหาวิทยาลัยเชียงใหม. วัลลภ สวัสดิวัลลภ. 2547. เทคนิคการคนควา และการเรียบเรียงขอมูลเพื่อเขียนรายงาน และ ผลงานทางวิชาการอยางเปนระบบและมีขั้นตอนที่เปนรูปธรรม. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : บรรณกิจ วิภา กงกะนันท. 2532. วรรณคดีศึกษา. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
207 สีดา สอนศรี. 2540. กลยุทธการวางแผนและการบริหารโครงการ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ---------------------------------------------
บรรณานุกรม กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542. การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กอบกาญจน วงศวิสิทธิ์. 2551. ทักษะภาษาเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กระทรวงศึกษาธิการ. 2542. โคลงโลกนิติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพราว. การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. 2550. ทักษะการใชภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีปทุม. กัลยา จงประดิษฐนันท. 2543. ศิลปะการพูดตอที่ชุมชน. กรุงเทพฯ: ยูบอส คอรเปอเรชั่น. กัลยา ยวนมาลัย. 2539. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. กุณฑลีย ไวทยะวนิช. 2545. หลักการพูด. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. กุลวดี พุทธมงคล. 2544. เอกสารประกอบการสอนวิชาภาษาไทย. นครราชสีมา: นิรุตติ์การพิมพ. เกรซ, ดัฟฟ แมรี่. 2551. ทักษะการบริหารโครงการ. แปลโดย ปฏิพล ตั้งจักรวรานนท กรุงเทพฯ : เอ็กซเปอรเน็ท. คณะกรรมการวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2549. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (ม.ป.ป.). GEED 101 การสื่อสารดวยภาษาไทย. (ม.ป.ท.) คณาจารยภาควิชาภาษาไทย. 2546. การใชภาษาไทย ๒. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2548. สารสนเทศและการศึกษาคนควา. พิมพครั้งที่ 2 ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา. คณาจารยภาควิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2541. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพดอกหญา. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตรและสารนิเทศศาสตร. 2546. สารสนเทศและการศึกษา คนควา. (พิมพครั้งที่ 5) กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณาจารยโปรแกรมวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. 2542. กรุงเทพ : พัฒนาศึกษา คารเนกี้ เดล . 2537. การพูดในที่ชุมชน. แปลโดย อาษา ขอจิตตเมตต. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: อาษา.
210 จารึก สงวนพงษ. 2534. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: สถาบันราชภัฏเพชรบุรี วิทยาลงกรณ. . 2542. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: ลายสือไทยการพิมพ. จิตรา กอนันทเกียรติ. 2539. ตึ่งหนั่งเกี้ย. พิมพครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนด พับลิชชิ่ง . จิตรจํานงค สุภาพ. 2530. การพูดระบบการทูต. กรุงเทพฯ: โรงพิมพสุทธิสารการพิมพ. จิตตนิภา ศรีไสย. 2549. ภาษาไทยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต. กรุงเทพ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. จุมพจน วนิชกุล. 2549. สารสนเทศเพื่อการเรียนรู. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพ ส.ส.ท. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2543. ภาษากับการสื่อสาร. (พิมพครั้งที่ 6). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร. เจริญเกียรติ ธนะสุขถาวร. 2546. เติมกําลังใจใหพลังชีวิต. กรุงเทพฯ : วิญูชน. ฉออน วุฒิกรรมรักษา. 2536. หลักการรายงานขาว : Basic News Reportion. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน. 2538. MC 231 การพูดในชีวิตประจําวัน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย รามคําแหง. ฉัตรา บุญนาค สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง. 2529. ศิลปะการใชภาษาไทยใน ชีวิตประจําวันและทางธุรกิจ. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชมัยพร แสงกระจาง. 2533. บานหนังสือหัวใจ. กรุงเทพฯ : คมบาง. ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์. 2549. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ภาษาไทยธุรกิจ. (ม.ป.ท.) ชุติปญโญ (นามแฝง). 2546. ชีวิตที่เหนื่อยนัก...พักเสียบางดีไหม?. กรุงเทพฯ: ใยไหม. ญานิศา โชติชื่น. 2549. การพูดเพื่อสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏ สวนดุสิต. __________. 2550. การเขียนภาคนิพนธและสารนิพนธ. กรุงเทพฯ : โครงการศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. ฐานปนา ฉิ่นไพศาล. 2547. การบริหารโครงการและการศึกษาความเปนไปได. กรุงเทพฯ : ธีระฟลม และไซเท็กซ จํากัด ฐิติรัตน ลดาวัลย. 2539. การใชภาษาไทย 1. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ. 2547. การพูดเพื่อการพัฒนาบุคลิกภาพ. กรุงเทพฯ : เทคนิค 19. ณัฎพงศ เกศมาริษ. 2548. เทคนิคการนําเสนออยางมืออาชีพ. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอรเน็ท.
211 ถาวร โชติชื่น. 2548. ทอลคโชวอันซีน. “ช็อตเด็ดเกร็ดการพูด”. กรุงเทพฯ: พี.วาทิน พับบลิเคชั่น จํากัด. __________. 2551. ความสุขความสําเร็จดวย 21 เคล็ดไมลับ. กรุงเทพฯ: ยูแอนดไอ. ถาวร โชติชื่น และเสนห ศรีสุวรรณ. 2533. ทีเด็ดเกร็ดการพูด. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: บุคแบงก. __________. 2541. ผงชูรสการพูด. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บุคแบงก. ถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2533. การสื่อสารระหวางบุคคล. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพ ฯ : ณ ฌาน. ทองขาว พวงรอดพันธุ. 2537. วาทการศิลปะและหลักการพูดในที่ชุมชน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพ ฯ : ธรรมสภา. ทองพูน หงสพันธุ. 2520. ตัวอยางเรียงความ. กรุงเทพฯ: จงเจริญการพิมพ. ธงไชย พรหมปก. 2540. การอาน. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย. ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2539. การอานเพื่อการศึกษาคนควา. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย หนวย 6 -10. พิมพครั้งที่ 2. นนทบุรี : ชวนพิมพ. ธิดา โมสิกรัตน และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2543. การอาน. ในเอกสารการสอนชุดวิชา ภาษาไทย 1 หนวย 9-15. พิมพครั้งที่9. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ธิดา โมสิกรัตน, ปรียา หิรัญประดิษฐ และอลิสา วานิชดี. 2543. การอานวรรณกรรมรวมสมัย. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: ประชาชน. นงลักษณ สุทธิวัฒนาพันธ. 2546. กลยุทธการพูดใหประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ: สนุกอานจํากัด. นพดล จันทรเพ็ญ. 2539. การใชภาษาไทย. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ตนออ แกรมมี่. นรินทร องคอินทร. 2549. วาทะชนะใจคน. แปลและเรียบเรียงจาก Give Your Speech, Change the world , ผูเขียน : Nick Morgan. กรุงเทพฯ: มิตรภาพการพิมพ และ สติวดิโอ จํากัด. บุญยงค เกศเทศ. 2539. เขียนไทย. (พิมพครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. เบญญาวัธน (นามแฝง). 2546. คูมือสูชีวิตดวยตนเอง ชุดที่ 2 เริ่มตนใหม...ในวันพรุง. นนทบุรี: 108 สุดยอดไอเดีย. ประชุม โพธิกุล. 2539. การบริหารโครงการ : จากแนวคิดสูการปฏิบัติที่ประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพสายใจ. เปลื้อง ณ นคร. 2542. ศิลปะแหงการอาน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ขาวฟาง.
212 พัชร บัวเพียร. 2536. วาทวิทยา : กลยุทธการพูดอยางมีประสิทธิผล...ในทุกโอกาส. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อะเบลส. __________. 2538. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สยามเตชั่นเนอรี่ซัพพลายส. พัฒจิรา จันทรดํา. 2547. การอานและวิจารณเรื่องสั้น. กรุงเทพฯ: เยลโลการพิมพ. พิสณุ ฟองศรี. 2551. เทคนิควิธีประเมินโครงการ. (พิมพครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ : ดานสุทธิการพิมพ. พูลสุข เอกไทยเจริญ. 2551. การเขียนรายงานการคนควา. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2552. การคนควาและการเขียนรายงาน. (พิมพครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ภาควิชาภาษาไทย. 2543. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. ภาควิชาภาษาไทย. 2540. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสนามจันทร. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. 2550. หนวยที่ 7 การพัฒนาทักษะภาษาในประมวลสาระชุดวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. หนวยที่ 1-7. (พิมพครั้งที่ 7) นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช. มยุรี อนุมานราชธน. 2546. การบริหารโครงการ. เชียงใหม: มหาวิทยาลัยเชียงใหม. มัลลิกา คณานุรักษ. 2545. เทคนิคการเปนพิธีกรที่ดี. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. ราชบัณฑิตยสถาน. 2546. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุคส พับลิเคชั่น. ลลิตา กิตติประสาร. 2542. การอานงานวิชาการ. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอาน ภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7.นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. วรมน เหรียญสุวรรณและคณะ. 2550. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. วัลลภ สวัสดิวัลลภ. 2547. เทคนิคการคนควา และการเรียบเรียงขอมูลเพื่อเขียนรายงาน และ ผลงานทางวิชาการอยางเปนระบบและมีขั้นตอนที่เปนรูปธรรม. (พิมพครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : บรรณกิจ แววมยุรา เหมือนนิล. 2538. การอานจับใจความ. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร. 2544. การอานและการสรางนิสัยรักการอาน. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
213 ศิริพร ลิมตระการ. 2534. ความรูเบื้องตนเกี่ยวกับการอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา การอานภาษาไทย หนวย 1 - 7. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. สมจิต ชิวปรีชา. 2548. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สมชาติ กิจยรรยง. 2548. ศิลปะการพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: ธรรกมลการพิมพ. สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน. 2548. กลเม็ดการอานใหเกง. พิมพครั้งที่ 3 . กรุงเทพฯ: ผองพัฒนการพิมพ. สมบัติ พรหมเสน. 2545. การพูดเพื่อการประชาสัมพันธ. พิษณุโลก: สถาบันราชภัฏ พิบูลสงคราม. สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน. 2534. การอานทั่วไป. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สมิต สัชฌุกร. 2547. การพูดตอชุมนุมชน. กรุงเทพฯ: สาธาร. สวนิต ยมาภัย, และถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2535. หลักการพูดขั้นพื้นฐานะสังเขปสาระสําคัญ พิมพครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : ครีเอทีฟพลับลิชชิ่งจํากัด. สีดา สอนศรี. 2540. กลยุทธการวางแผนและการบริหารโครงการ. กรุงเทพฯ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. สุขพัฒน ทองเพ็ง. 2543. พูดใหคิด. พิมพครั้งที่ 22. กรุงเทพฯ: มปท. สุพรรณี วราทร. 2545. การอานอยางมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สําเนียง ฟากระจาง. 2553. ศาสตรแหงการเขียน. กรุงเทพฯ : หางหุนสวนจํากัด เอ็ม แอน เอ็ม เลเซอรพริ้นต. . (2547 มกราคม - กุมภาพันธ).วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ จดหมายขาวสมาคม ครูภาษาไทย. (14) : 2. . (2549 กรกฎาคม - กันยายน). “ตามรอยคําสอนพอ” วารสารสวนดุสิต . (2552). นิราศกวางสี. ม.ป.ท. (เอกสารอัดสําเนา) สําเนียง มณีกาญจน และสมบัติ จําปาเงิน. 2542. หลักนักพูด. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: บริษัทเยลโลการพิมพ. อรุณรุง. 2549. ฉันจะอยูเพื่อรักเธอ. กรุงเทพฯ : อัมรินทรบุคเซ็นเตอร. อวยพร พานิช. “ความหมายและความสําคัญของการสื่อสาร”. เอกสารการสอนชุดวิชาการเขียน เพื่อการสื่อสารธุรกิจ. หนวยที่ 1 - 8. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. เฮลเลอร, โรเบิรต. (2546). สื่อสารชัดเจน. แปลจาก Communicate Cleary. โดยนฤมล หริจันทนะวงศ. กรุงเทพฯ : นานมีบุคสพับลิเคชันส จํากัด.
214 เว็บไซต การพูด (Speaking)[ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/pechburi/marina_wisan/w... การพูดเฉพาะอาชีพ [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.mfu.ac.th/division. การพูดทักษะภาษาไทย [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://e-learning. mfu.ac.th/ mf/u/1001103. 24/8/2549 ชมรมมหาบัณฑิตราม ฯ. การพูดในชีวิตประจําวัน การพูดโทรศัพท [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก www.rubook.com.http://202.28.92.177//mediacenter/uploads/libs/html/774/self ออ 08.html/ ความรูทั่วไปเกี่ยวกับการพูด [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.google.com. ศิลปะการพูดใหประทับใจผูฟง [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.humen.cmu.ac.th/~thai/sompong/speak_ex_rungrote.htm. สมาคมนิสิตเกาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ. ความรูเรื่องสุนทรพจน [ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก www.chula – alimni.com e-mail:office@chula- alemni.com หลักการพูดที่ดี [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.tmr.ac.th/4-2/2_003/title4.html (15/8/25550) ---------------------------------------------

More Related Content

PDF
ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารของม.ราชภัฎสวนดุสิต
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
Ordering food (in a restaurant)
byiamtrainer
 
PDF
แบบฝึกเขียน Clothes
byjomthab
 
PDF
กิตติกรรมประกาศ
byPa'rig Prig
 
PPTX
เทคโนโลยีสมัยใหม่
byAnakkwee Saeton
 
PPT
คำสมาส สนธิ
byRodchana Pattha
 
DOCX
โครงการจิตอาสาพัฒนาวัดบ้านเรา
byIam Champooh
 
PDF
การจัดการศึกษาแบบเรียนรวม (Inclusive education)
byPete Pitch
 
ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารของม.ราชภัฎสวนดุสิต
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
Ordering food (in a restaurant)
byiamtrainer
 
แบบฝึกเขียน Clothes
byjomthab
 
กิตติกรรมประกาศ
byPa'rig Prig
 
เทคโนโลยีสมัยใหม่
byAnakkwee Saeton
 
คำสมาส สนธิ
byRodchana Pattha
 
โครงการจิตอาสาพัฒนาวัดบ้านเรา
byIam Champooh
 
การจัดการศึกษาแบบเรียนรวม (Inclusive education)
byPete Pitch
 

What's hot

PDF
Present perfect tense
byพัน พัน
 
PDF
1 ธรรมชาติและพลังของภาษาไทย(5-34)
byอัมพร ศรีพิทักษ์
 
PDF
การแต่งคำประพันธ์
bykruthai40
 
PDF
การเทียบสระภาษาไทยอังกฤษ
byอภิญญา คำเหลือ
 
PDF
การเขียนสารคดี ขนมจีน
byMaii's II
 
DOCX
โครงงานบอร์ดอาหารไทยสี่ภาค
byMontra Songsee
 
PDF
หน่วย 1
bytanongsak thongyod
 
DOCX
โครงงานไอเอส1
byOcean'Funny Haha
 
PPTX
ประโยคในภาษาไทย
byLilrat Witsawachatkun
 
DOC
แบบประเมินผลชิ้นงาน
bypacharawalee
 
PPT
วิถีไทย
bymaerimwittayakom school
 
PPT
กล้องจุลทรรศน์
bypongrawee
 
DOC
ถอดความบทประพันธ์เรื่อง โคลงสุภาษิตนฤทุมนาการ
bysupaporn2516mw
 
PDF
วรรณกรรม
bykruteerapongbakan
 
DOC
วรรณคดีและวรรณกรรม ความหมาย
bychontee55
 
PDF
อาหาร 4 ภาค
bystudentkc3 TKC
 
PDF
เสียงในภาษาไทย
byนางอรสา บุญยาพงษ์
 
PDF
ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต
byBiobiome
 
PDF
บทที่ 1 ประเภทของสารสนเทศท้องถิ่น
byนางสาวอัมพร แสงมณี
 
PDF
ส่วนประกอบของคอมพิวเตอร์
bypavinee2515
 
Present perfect tense
byพัน พัน
 
1 ธรรมชาติและพลังของภาษาไทย(5-34)
byอัมพร ศรีพิทักษ์
 
การแต่งคำประพันธ์
bykruthai40
 
การเทียบสระภาษาไทยอังกฤษ
byอภิญญา คำเหลือ
 
การเขียนสารคดี ขนมจีน
byMaii's II
 
โครงงานบอร์ดอาหารไทยสี่ภาค
byMontra Songsee
 
หน่วย 1
bytanongsak thongyod
 
โครงงานไอเอส1
byOcean'Funny Haha
 
ประโยคในภาษาไทย
byLilrat Witsawachatkun
 
แบบประเมินผลชิ้นงาน
bypacharawalee
 
วิถีไทย
bymaerimwittayakom school
 
กล้องจุลทรรศน์
bypongrawee
 
ถอดความบทประพันธ์เรื่อง โคลงสุภาษิตนฤทุมนาการ
bysupaporn2516mw
 
วรรณกรรม
bykruteerapongbakan
 
วรรณคดีและวรรณกรรม ความหมาย
bychontee55
 
อาหาร 4 ภาค
bystudentkc3 TKC
 
เสียงในภาษาไทย
byนางอรสา บุญยาพงษ์
 
ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต
byBiobiome
 
บทที่ 1 ประเภทของสารสนเทศท้องถิ่น
byนางสาวอัมพร แสงมณี
 
ส่วนประกอบของคอมพิวเตอร์
bypavinee2515
 

Similar to ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารของม.ราชภัฎสวนดุสิต

PDF
5 การฟังและการดูอย่างมีประสิทธิภาพ(154-183)
byอัมพร ศรีพิทักษ์
 
PDF
แบบทดสอบ ภาษาไทย(วรรณคดี) ม.3
byteerachon
 
PDF
กิตติกรรมประกาศ
bymaerimwittayakom school
 
PDF
แบบทดสอบ ภาษาไทย(หลักภาษา) ม.3
byteerachon
 
PDF
ภาษาไทย ม.ปลาย พท31001
byThidarat Termphon
 
PDF
แบบทดสอบ ภาษาไทย ม.2
byteerachon
 
PDF
Eฎภาษาไทย ม.ต้น พท21001
byThidarat Termphon
 
PDF
เรียงความ
bykroonoi06
 
PDF
test
byวารุณี หมายสุข
 
PDF
แบบทดสอบปลายภาค
byวารุณี หมายสุข
 
PPT
บทท 3-6 กศบป
byNamfon Wannapa
 
PDF
ภาษาไทย ปลาย
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
PDF
แนวทางการใช้หนังสือเรียนหลักสูตร 44 กับแผนการสอนหลักสุตรใหม่ 51 วิชาภาษาไทย ป...
byกชนุช คำเวียง
 
DOC
01 หน่วย 1
byกชนุช คำเวียง
 
PPSX
Unlicensed-นวัตกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
PPTX
นวัตกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
PPTX
นวัฒกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
PPTX
Tha203 5
bySasiwimolKongsuwan
 
PPT
ภาษากับการสื่อสาร 1
byYota Bhikkhu
 
PDF
อาจารย์เด่นชัย
byPiyarerk Bunkoson
 
5 การฟังและการดูอย่างมีประสิทธิภาพ(154-183)
byอัมพร ศรีพิทักษ์
 
แบบทดสอบ ภาษาไทย(วรรณคดี) ม.3
byteerachon
 
กิตติกรรมประกาศ
bymaerimwittayakom school
 
แบบทดสอบ ภาษาไทย(หลักภาษา) ม.3
byteerachon
 
ภาษาไทย ม.ปลาย พท31001
byThidarat Termphon
 
แบบทดสอบ ภาษาไทย ม.2
byteerachon
 
Eฎภาษาไทย ม.ต้น พท21001
byThidarat Termphon
 
เรียงความ
bykroonoi06
 
test
byวารุณี หมายสุข
 
แบบทดสอบปลายภาค
byวารุณี หมายสุข
 
บทท 3-6 กศบป
byNamfon Wannapa
 
ภาษาไทย ปลาย
byกลุ่มงาน วิชาการ
 
แนวทางการใช้หนังสือเรียนหลักสูตร 44 กับแผนการสอนหลักสุตรใหม่ 51 วิชาภาษาไทย ป...
byกชนุช คำเวียง
 
01 หน่วย 1
byกชนุช คำเวียง
 
Unlicensed-นวัตกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
นวัตกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
นวัฒกรรมช่วยสอน
bykuneena
 
Tha203 5
bySasiwimolKongsuwan
 
ภาษากับการสื่อสาร 1
byYota Bhikkhu
 
อาจารย์เด่นชัย
byPiyarerk Bunkoson
 

More from ประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า

PDF
แนวข้อสอบ ด้านการเงินหรือการคลังของท้องถิ่น (เจ้าหน้าที่ เจ้าพนักงาน-นักวิชาก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงิน ก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ตำแหน่งบุคลากร นักทรัพยากรบุคคล
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (1)
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหาร
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยข้อบังคับการประชุมสภาท้องถิ่น พ.ศ. 254...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการพัสดุ 2535...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (1) 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้อง...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงิน ก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 แก้ไขเพิ่มเต...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พรบ. กําหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอํานาจ พ.ศ. 2542 แก้ไข ถึง 2549 4...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 แก้ไขถึงฉบับที่ 10 ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการตรวจสอบภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้อง...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
PDF
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้อ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ด้านการเงินหรือการคลังของท้องถิ่น (เจ้าหน้าที่ เจ้าพนักงาน-นักวิชาก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงิน ก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ตำแหน่งบุคลากร นักทรัพยากรบุคคล
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (1)
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหาร
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยข้อบังคับการประชุมสภาท้องถิ่น พ.ศ. 254...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการพัสดุ 2535...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (1) 2
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้อง...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงิน ก...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 แก้ไขเพิ่มเต...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พรบ. กําหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอํานาจ พ.ศ. 2542 แก้ไข ถึง 2549 4...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 แก้ไขถึงฉบับที่ 10 ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการตรวจสอบภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้อง...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 
แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้อ...
byประพันธ์ เวารัมย์ แบ่งปันความรู้ส่ความก้าวหน้า
 

ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารของม.ราชภัฎสวนดุสิต

  • 5.
    คํานํา “ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร” (รหัส 1500117)เปนวิชาการศึกษาทั่วไปที่นักศึกษาชั้นปที่ 1 จะ ตองลงทะเบียนเรียน เพื่อใหเกิดความรูเกี่ยวกับภาษาไทย และเกิดทักษะการใชภาษาไดอยางมีประ สิทธิภาพ ทางคณาจารยหลักสูตรภาษาไทยทุมเทแรงกาย แรงใจในการคนควา เพื่อประมวลความรู จน สามารถจัดพิมพตําราเปนครั้งที่ 8 ซึ่งไดปรับปรุงจากครั้งที่ 7 โดยแบงเนื้อหาออกเปน 5 บท ไดแก ศาสตรและศิลปะของการฟง ศาสตรและศิลปะของการพูด ศาสตรและศิลปะของการอาน ศาสตรและ ศิลปะของการเขียน และศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ ทั้งนี้จะสังเกตไดวา มีคําวา “ศิลปะ” บูรณาการเพิ่มเติมจากเดิมในแตละบท กลาวคือ จะใชภาษาไทยใหประสบความสําเร็จ ในการสื่อสารได คงมิใชตระหนักเฉพาะตัวความรูทางภาษาเทานั้น แตผูใชควรทําความเขาใจเกี่ยวกับ องคประกอบของการสื่อสาร อาทิ บุคคลที่เกี่ยวของในการสื่อสาร วัตถุประสงคของการนําเสนอสาร ความเหมาะสมของสื่อในการติดตอสื่อสาร และสารที่ผันแปรตามปจจัยขางตน ศิลปะในการใชภาษาไทย จึงแตกตางตามธรรมชาติของแตละบท นับวาเปนความทาทายประการหนึ่ง ที่ผูเรียนจะทําความเขาใจ และสามารถนําไปใชไดในชีวิตจริง คณาจารยผูเรียบเรียงตําราหวังเปนอยางยิ่งวา นักศึกษาจะไดรับประโยชนสูงสุดจากการศึกษา ตํารานี้ ขอขอบคุณสํานักวิทยบริการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่เปนแหลงคนควาขอมูลได อยางกวางขวาง ลุมลึก ศูนยหนังสือมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่อนุเคราะหการออกแบบปก และจัดพิมพจนสําเร็จ และขอขอบคุณมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตที่สนับสนุนโครงการผลิตตํารา เพื่อความกาวหนาทางวิชาการ และเปนฐานความรูตอไป เบญจมาศ (ขําสกุล) ดํารงศีล บรรณาธิการ พฤษภาคม 2554
  • 6.
    สารบัญ หนา คํานํา 1 สารบัญ 3 บทที่1 ศาสตรและศิลปะของการฟง 1 ความหมายของการฟง 1 กระบวนการฟง 1 ความสําคัญของการฟง 4 จุดมุงหมายของการฟง 5 ประโยชนของการฟง 6 ลักษณะการฟงที่มีประสิทธิภาพ 9 วิธีการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด 10 มารยาทในการฟง 12 วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถในการฟง 13 การพิจารณาความสามารถในการฟง 14 เอกสารอางอิง 16 บทที่ 2 ศาสตรและศิลปะของการพูด 17 ความหมายของการพูด 17 ความสําคัญของการพูด 18 การสํารวจความพรอมในการพูด 19 คุณสมบัติของผูพูด 20 องคประกอบของการพูด 21 การฝกทักษะในการพูด 22 เทคนิค 14 ประการในการเตรียมการพูด 26 จุดประสงคของการพูด 31 ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ 32 ตัวอยางการพูดประเภทตางๆ 41 ศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ 55 เอกสารอางอิง 72
  • 7.
    4 หนา บทที่ 3 ศาสตรและศิลปะของการอาน75 ความหมายของการอาน 75 ความสําคัญของการอาน 76 องคประกอบการอาน 77 การพัฒนาตนเองเปนผูอานอยางมีประสิทธิภาพ 77 พฤติกรรมพื้นฐานในการอาน 79 จุดมุงหมายในการอาน 80 กลวิธีในการอาน 80 การอานสารประเภทตางๆ 88 เอกสารอางอิง 103 บทที่ 4 ศาสตรและศิลปะของการเขียน 105 ความหมายของการเขียน 105 ความสําคัญของการเขียน 106 องคประกอบของการเขียน 106 จุดมุงหมายของการเขียน 107 รูปแบบในการเขียน 109 หลักเบื้องตนในการเขียน 110 เอกสารอางอิง 152 บทที่ 5 ศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ 153 ความหมายของรายงานวิชาการ 153 ความสําคัญของการทํารายงานวิชาการ 154 องคประกอบของรายงานวิชาการ 155 กระบวนการจัดทํารายงานวิชาการ 160 การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหา 172 การพิมพรายงานวิชาการ 185 การเขียนบรรณานุกรม 185 ความหมายของโครงการ 193 ความสําคัญของโครงการ 193
  • 8.
  • 9.
    บทที่ 1 ศาสตรและศิลปะของการฟง การฟงเปนทักษะที่สําคัญมากในการติดตอสื่อสาร และการใชชีวิตประจําวันเนื่องจาก การฟงเปนการรับสาร จากผูสงสาร ดังนั้นหากผูรับสารไมสามารถรับสารได ก็จะทําใหการสื่อสาร ไมประสบผลสําเร็จ จึงจะเห็นไดวาทักษะการฟง เปนทักษะแรกเริ่มในการฝกการใชภาษาของมนุษย และเปนทักษะที่จะนําไปสูทักษะการอาน การเขียนและการพูด ตอไป ความหมายของการฟง การฟงเปนทักษะที่มีความสําคัญมากในชีวิตประจําวัน ในการรับทราบความรู ความคิดเหตุ การณจากเรื่องราวตางๆ มีผูใหความหมายของการฟงไวดังนี้ กองเทพ เคลือบพณิชกุล (2542: 20) กลาววา การฟง หมายถึง การแปลสัญลักษณของเสียง ที่ไดยินออกมาเปนความหมาย อันประกอบดวย การติดตามเรื่องราวของสิ่งที่ไดยินจนสามารถเกิด ความเขาใจสิ่งนั้น ศศิธร ธัญลักษณนานันท และคณะ (2542 : 10) กลาววา การฟงหมายถึง การที่มนุษยรับรู เรื่องราวตางๆ จากแหลงของเสียง ซึ่งอาจจะหมายถึงฟงจากผูพูดโดยรง หรือฟงผูพูดผานอุปกรณที่ชวย บันทึกเสียงแบบตางๆ โดยแหลงของเสียงเหลานั้น จะสงเสียงผานประสาทสัมผัสทางหูเขามาแลวผูฟง เกิดการรับรูความหมายของเสียงที่ไดยินนั้น บุษบา พิทักษ (2543: 10) กลาววา การฟง หมายถึง การไดยินเรื่องราวตางๆ สามารถรูเรื่อง ราว เขาใจและจับใจความสําคัญเรื่องที่ฟงนั้นได สรุปไดวา การฟง หมายถึง การรับรูคลื่นเสียง และแปลเสียงที่ไดยินออกมาเปนความหมาย โดยผูฟงตองใชสมาธิหรือความตั้งใจอยางจริงจัง จนเกิดความเขาใจในสิ่งที่ไดยิน และความหมายนั้นๆ กระบวนการฟง ธรรมชาติการฟงของมนุษยแตกตางกันไป เนื่องจากการฟงมีกระบวนการที่เปนขั้นตอน และตอเนื่อง ดังนี้ 1. การไดยิน เปนกระบวนการขั้นตนของการฟง เปนการรับรูอยางหนึ่งของรางกายโดยใชกล ไกทางกายภาพ รับคลื่นเสียงแลวสงไปยังสมอง สมองจะรับรูวาสิ่งที่ไดยินนั้นคืออะไร การไดยินเปนกล ไกอัตโนมัติไมตองแสดงปฏิกิริยาตอบสนอง
  • 10.
    2 2. การฟง เมื่อเสียงผานเขามาถึงหูชั้นกลางก็จะเกิดการรับฟง ความสนใจของผูฟง ก็จะติดตามมาดวยทันที 3. การทําความเขาใจ เมื่อผูฟงรับฟงแลวรับรูจากเสียงก็จะสงคลื่นเสียงผานตอไปยัง ประสาทรับเสียงที่อยูในหูชั้นใน ก็จะแปลงเปนกระแสเสียงสงผานประสาทหูไปยังสมอง เพื่อความรูสึก ใหเขาใจและบันทึกความจําไวจากเสียงที่ผานเขามา 4. การคิด เมื่อเสียงผานการรับรู และสงกระแสเสียงมายังประสาทหูไปยังสมอง เพื่อความเขาใจ ผูฟงจะแปลความหมายไดจากประสบการณของผูฟงเอง ซึ่งจะตองใชความคิด ประกอบ 5. การนําไปใชใหเกิดประโยชน เมื่อสมองแปลความหมายของเรื่องที่ฟงแลว ก็จะเลือกจําและนําไปใชใหเกิดประโยชน ดังแผนผังกระบวนการฟงตอไปนี้ ตัวอยาง กระบวนการฟง เรื่อง พิษทางใจ วินทร เลียววาริณ ในนวนิยายเรื่องหนึ่งของหลวงวิจิตรวาทการ ตัวละครคนหนึ่งเผลอไปจูบสาวลึกลับคนหนึ่ง แลวหมดสติไป ปรากฏวาผูหญิงคนนั้นเปน “สาวพิษ” นั่นคือทั้งเนื้อทั้งตัวของเธอเต็มไปดวยพิษนานา ชนิด ไอพิษที่ระเหยออกมาจากรางทําใหตัวละครคนนั้นหมดสติไป สาเหตุที่เปนเชนนั้นเพราะบิดาของสตรีนางนั้นทดลองปอนยาพิษใหเธอตั้งแตเล็ก สะสมทีละ ละนิดจนในที่สุดแมแตงูที่กัดเธอยังตองตาย เรื่องตัวละครที่มีพิษในรางปรากฏในนวนิยายมากมาย โดยเฉพาะในนิยายจีนกําลังภายใน แทบทุกเรื่องมักมีตัวละคร (สวนใหญจะราย) ที่เชี่ยวชาญในการใชพิษ หลายเรื่องพระเอกถูกคนราย ลอบวางยาพิษ หรือถูกสัตวพิษพันธุประหลาดๆกัด ขณะที่อาการรอแรปางตายกลางปา ก็มักมี ชายชราโผล (จากไหนไมรู)มาชวยทันการ โดยการถายพิษรายอีกชนิดหนึ่งใสรางพระเอก ดวยหลัก “พิษขมพิษ” พิษรายทั้งสองอยางจะทําปฏิกิริยาตานกัน ผลก็คือพระเอกมีกําลังภายในเพิ่มพูน ไดยิน รับรู เขาใจ พิจารณา นําไปใช
  • 11.
    3 หลายเทาตัว แมลงพิษ งูพิษทั้งหลายไมกลาแหยมใกลนับวาเปนคนโชคดีจริงๆ การใชพิษขมพิษจะ เปนจริงหรือไม ยังไมมีใครตอบได และไมใชสิ่งสําคัญอะไร แตหลักการของพิษขมพิษทําใหเราเห็นวา ของไมดีบางอยางก็ใชประโยชนไดหากรูจักควบคุมมัน ยกตัวอยาง เชน บุหรี่และเหลา สมัยผมเปนเด็ก เมื่อเกิดอาการคันตามผิวหนัง ก็จะจุดบุหรี่ ใชไอรอนจากปลายบุหรี่ลน เมื่อเกิดอาการเคล็ดช้ํา ก็ใชเหลา (ผสมยาดอง) ทา ก็หายเปนปกติดี อยางไรก็ตาม การใชพิษขมพิษมิสูการไมกอพิษตั้งแตแรก ในทางกายภาพ การหลีกเลี่ยง อนุมูลอิสระ สารพิษในอากาศและอาหาร ชวยเลี่ยงการเกิดโรคราย เชน มะเร็ง ในทางจิตใจ การเลี่ยงพิษไมงายเชนนั้น โลกเราเต็มไปดวยพิษทางใจนานาชนิด ตั้งแตพิษจากการพนัน พิษจากการเสพติดเงินตรา พิษจากการเสพติดอํานาจ พิษจากการวิตก ฯลฯ พิษเหลานี้สะสมนานๆเขา ไมแตสรางความเดือด รอนกับตัวเอง แตลามถึงครอบครัวดวย พิษพนันทําใหหลายคนลมละลายมาแลว รายกาจยิ่งกวาไฟไหมบานสิบหน พิษจากการเสพ ติดเงินตราทําใหคนไมนอยยอมทําทุกอยางเพื่อมัน พิษจากอํานาจนอกจากทําใหเสพติดอํานาจ เสียคน ยังทําใหประเทศชาติเสียหาย วิตกจริตก็เปนยาพิษทางใจอยางหนึ่งที่กําจัดทิ้งยากเย็นและแสนเข็ญ ที่แปลกก็คือ ใครๆก็รู วาเปนสิ่งที่ไมดี แตก็สามารถหาเรื่องมาวิตกอยูไดเสมอๆ การวิตกวันละนอยก็เชนเสพยาพิษทีละนิด ในเวลาหนึ่งชวงชีวิต เราเสียเวลาไปกับการวิตก วันละนิดรวมเปนจํานวนมาก ภิกขุสันติเทวะ ในศตวรรษที่ 8 กลาววา “ถาหากเจาสามารถแกปญหาของเจาได ไยตอง กังวล? และถาเจาแกมันไมได จะมีประโยชนอันใดที่จะกังวลเลา?” ไมใชเรื่องยากที่จะวิเคราะหอาการของตัวเองและชี้จุดออนทางใจของตนเอง ขอแตกตางคือ คนโงรูแลวก็ปลอยทิ้งไว คนฉลาดรูแลวก็แกไขมันเสีย แนนอน พิษทางใจเปนสิ่งที่แกยากจริงๆ แตถาไมเริ่มแก ก็ไมมีวันแกได และยากขึ้นไปทุกวัน มันทําได แมวาบางครั้งคุณตองการ ความชวยเหลือและกําลังใจจากเพื่อน ปราชญขงจื๊อกลาววา “มีเพียงคนฉลาดที่สุดกับคนโงที่สุดที่ไมยอมเปลี่ยนแปลงจึงมีคนกลาว วา “มันไมใชวา คนบางคนมีกําลังใจและบางคนไมมีแตมันคือคนบางคนพรอม ที่จะเปลี่ยน และ บางคนไม” ความแตกตางคือรูแลวไมเปลี่ยน กับรูแลวเปลี่ยน จากเรื่อง “พิษทางใจ” จะเห็นไดวา สอดคลองกับกระบวนการฟงเปนดังนี้
  • 12.
    4 การไดยิน ผูฟงไดยินเสียงที่ผูอาน อานเนื้อหาของเรื่องพิษทางใจและรับรูวาเปน เสียงอะไร การฟง ผูฟงเริ่มสนใจในเนื้อหาของเรื่อง มีการรับรูเรื่องราวบางสวน การทําความเขาใจ ผูฟงพยายามทําความเขาใจเรื่องดังกลาว ทั้งนี้เนื่องจากเรื่องนี้เปนเรื่องที่มี ความความหมายโดยนัย ดังนั้นจึงตองเกิดกระบวนการตอมา การคิด ผูฟงตองใชประสบการณตางๆ เพื่อคิดพิจารณาเนื้อหาของเรื่องที่ผูอาน ตองการนําเสนอ สามารถบอกถึงคุณคา และประโยชนที่ไดรับจากเรื่องได การนําไปใชใหเกิดประโยชน เมื่อผูฟงสามารถคิดประโยชนของเรื่องที่ฟงไดแลวจะตองรูจัก นําประโยชนจากเรื่องไปใชได ความสําคัญของการฟง ในการติดตอสื่อสารนั้น ทุกคนจําเปนตองใชทักษะการฟง ในการติดตอสื่อสารซึ่งกันและกัน ซึ่งนับวามีความสําคัญมากในการดําเนินชีวิต ตั้งแตอดีตเมื่อครั้งยังไมมีการพิมพหนังสือ การฟงเปนจุด เริ่มตนที่จะกอใหเกิดปญญา ดังจะเห็นความสําคัญของการฟงปรากฏเปนองคเบื้องตน แหงหัวใจนัก ปราชญ ไดแก สุ จิ ปุ ลิ คนที่เปนปราชญได ตองไดฟงมาก เรียกวา “พหูสูต” ซึ่งมาจากศัพทบาลี 2 คํา คือ พหุ แปลวา มาก สุต แปลวา ฟง แปลตามรูปศัพทวา ผูฟงมาก ผูที่ฟงมากจะเปนผูรอบรู เฉลียวฉลาด มีความคิดอันกวางไกล แตกฉานในศิลปะวิทยาการตางๆ การประกอบอาชีพหรือกิจกรรม ตางๆที่ทําอยูในชีวิตประจําวันก็จะพลอยไดรับความสําเร็จไปดวย (พรสวรรค อัมรานันท 2542: 76) Rankin (1982: 528 อางถึงใน จิตยา สุวภาพ, 2541: 2) ไดสํารวจการสื่อสาร ในชีวิตประจําวันจากบุคคลหลายอาชีพพบวา ทักษะการรับสารที่สําคัญในการสื่อสารในชีวิตประจําวัน เรียงจากมากไปหานอย ไดดังนี้ ทักษะการฟง รอยละ 45 ทักษะการพูด รอยละ 30 ทักษะการอาน รอยละ 16 ทักษะการเขียน รอยละ 9 จะเห็นไดวา ในชีวิตประจําวัน มนุษยใชทักษะการฟงมากที่สุด ในบรรดาทักษะการสื่อสาร ทั้ง 4 ทักษะ ดังนั้นการฟงจึงเปนทักษะที่มีบทบาทและความสําคัญตอการดําเนินชีวิตเปนอยางมาก พรสวรรค อัมรานันท (2542: 77-78) ไดนําเสนอเกี่ยวกับความสําคัญของการฟงในดานตางๆ ดังนี้
  • 13.
    5 1. ดานกระบวนการเรียนรู มนุษยสามารถเรียนรูสิ่งตางๆดวยการฟงไดตลอดชีวิตนับตั้งแต การฟงเสียงพอแม คนในครอบครัว แลวเลียนเสียงพูด จดจํานําไปใชสื่อสาร 2. ดานการคิดและการพูด การฟงทําใหผูฟงมีความรูกวางขวาง เกิดสติปญญาจากการรวบ รวมขอมูลและขอคิดตางๆ เมื่อนําไปเชื่อมโยงสัมพันธกับสิ่งที่ฟงมา ทําใหเกิดการจดจํานําไปสู การคิดในระดับที่สูงขึ้น และเพื่อเปนความรูในดานการพูดตอผูอื่นอีกดวย 3. ดานความรูการฟงขาวสาร ชวยใหไดรับความรูเพิ่มเติม เปนคนทันสมัย มีความรูรอบตัว โดยบุคคลที่ฟงมาก ยอมไดรับความรูมากกวาผูอื่น 4. ดานความบันเทิง การฟง ชวยสรางความบันเทิงไดเปนอยางดี โดยเฉพาะการฟงเพลง ซึ่งเปนกิจกรรมทางดนตรีอยางหนึ่งที่ไดรับความนิยมจากผูฟง การฟงเพลงกอใหเกิดความสุข ความเบิกบานใจ ผอนคลายความเครียดทั้งทางกายและจิตใจ ชวยทําใหสุขภาพจิตดี ชวยพัฒนาสมอง ทําใหเกิดความจํา การรับรูและการเรียนรูไดดีขึ้น 5. ดานการสรางสัมพันธภาพระหวางบุคคล ในการสนทนา ผูฟงที่ดียอมไดรับความนิยมชม ชอบจากคูสนทนา และถือไดวาเปนผูมีมารยาทในการเขาสังคม จากความสําคัญดังกลาว จะเห็นไดวาการฟงมีความสําคัญตอการสื่อสารเปนอยางยิ่ง หากผูฟงมีทักษะในการฟงที่ดีแลว ยอมสงผลใหการติดตอสื่อสาร หรือการรับรูขอมูลตางๆ มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นเทานั้น จุดมุงหมายของการฟง จุดมุงหมายของการฟง แบงไดเปน 5 ประการ ดังนี้ 1. การฟงเพื่อจับใจความสําคัญ เปนการฟงเพื่อจับประเด็นสาระสําคัญของสารที่ไดยินวา มีอะไรบาง การฟงประเภทนี้ตองใชความตั้งใจและสมาธิ คิดพิจารณาเรื่องที่ไดฟงตลอดระยะเวลา การฟง 2. การฟงเพื่อหาเหตุผลมาโตแยง หรือคลอยตาม เปนการฟงสาร และสามารถอธิบายขอ ดี ขอเสีย ประโยชนหรือผลลัพธจากเรื่องที่ฟงได ทั้งในดานบวกและดานลบ นอกจากนี้ยังสามารถแนะ นําขอควรปฏิบัติใหกับผูอื่นไดเปนอยางดี 3. การฟงเพื่อความเพลิดเพลิน เกิดจินตนาการและความคิดสรางสรรค เปนการฟงเพื่อ ชวยผอนคลายความตึงเครียด พัฒนาจินตนาการ ความคิดสรางสรรค 4.การฟงเพื่อใหเกิดความรอบรู การฟงเพื่อใหเกิดความรูและความรอบรู เปนสิ่งจําเปน สําหรับนักเรียนอยางยิ่ง เชน การฟงคําบรรยายในชั้นเรียน การฟงขาว การฟงเรื่องเลา เปนตน โดยผูฟง ตองรูจักจับใจความสําคัญของสารใหได และควรประเมินคุณคาของสิ่งที่ไดฟงวามีคุณคาเพียงใด
  • 14.
    6 5. การฟงเพื่อวิเคราะหและประเมินคา เปนการฟงที่ตองใชความพยายามตั้งใจฟงและวิเคราะห ประเมินสารที่ไดรับฟงและใชความระมัดระวังและตรวจสอบสารที่ไดฟงแตละประโยคและแนวคิด ประโยชนของการฟง 1. การฟงทําใหไดรับความรู ความคิด ทัศนคติ การฟงทําใหไดรับรูเรื่องราวที่แปลกใหม ของบุคคลที่สนทนา รวมไปถึงเรื่องตางๆที่ไดฟงจากสื่อ เพื่อนํามาประยุกตใชในชีวิตประจําวัน และเพื่อ ประกอบอาชีพตางๆ เชน การฟงขาวพยากรณอากาศ เพื่อจะไดทราบถึงสภาพอากาศ และไดปฏิบัติ ตนไดถูกตอง 2. การฟงชวยใหการสื่อสารสัมฤทธิ์ผล องคประกอบที่สําคัญของการพูด ไดแก ผูสงสาร ตัวสาร สื่อ และผูรับสาร ซึ่งผูรับสารในที่นี้ก็คือ ผูฟง จึงจะเห็นไดวาการฟง จะชวยทําใหการสื่อสาร สัมฤทธิ์ผล และเกิดการตอบสนองไดอยางถูกตอง 3. การฟงทําใหไดรับความเพลิดเพลิน การฟงชวยทําใหผอนคลายจากเรื่องตางๆได โดยการฟงที่นิยมฟงเพื่อความเพลิดเพลินคือการฟงเพลง การฟงเพลงเปนกิจกรรมทางดนตรีอยางหนึ่ง ที่ไดรับความนิยมจากผูฟง ทุกชาติ ทุกภาษา ทุกเพศ ทุกวัย ทั้งคนปกติ ผูปวย และคนพิการ เพราะการฟงเพลงกอใหเกิดความสุข ความเบิกบานใจ ผอนคลายความเครียดทั้งทางกายและจิตใจ ชวยทําใหสุขภาพจิตดี ชวยพัฒนาสมอง ทําใหเกิดความจํา การรับรู และการเรียนรูไดดีขึ้น ดังที่ เสาวนีย สังฆโสภณ (2541 :39 อางถึงใน พีระชัย ลี้สมบูรณผล, 2547:30) 4. การฟงชวยเปลี่ยนทัศนคติและยกระดับจิตใจใหสูงขึ้น การฟงเรื่องราวตางๆ ที่หลากหลาย ยอมทําใหผูฟงมีทัศนคติตอเรื่องตางๆที่กวางขวางมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ การรับฟง ความคิดเห็นของผูอื่น ก็เปนการฝกยอมรับฟงความคิดเห็นที่แตกตาง ยอมรับความเปนจริงตางๆ ที่เกิดขึ้น โดยการฟงบางประเภทนั้น จะชวยทําใหจิตใจของผูฟงมีความสงบ และสามารถยอมรับ ความเปนจริงตางๆได เปนการยกระดับจิตใจใหสูงขึ้นเชน การฟงธรรมมะ การฟงบรรยาย การฟง ปาฐกถา เปนตน 5. การฟงทําใหเกิดปฏิภาณไหวพริบ การฟงมาก และฟงดวยความตั้งใจ รูจักสังเกตและ วิเคราะห จะทําใหสามารถอานความรูสึกนึกคิด และรูเทาทันในการกระทําของผูอื่นได อีกทั้งยังชวยให การดําเนินชีวิตเกี่ยวกับเรื่องการตัดสินใจไมผิดพลาด เพราะการฟงมาก ทําใหมีความฉลาดรอบรู
  • 15.
    7 ตัวอยาง การฟงธรรมมะ เรื่อง ความสุขที่ถูกมองขาม โดย พระไพศาลวิสาโล คุณเปนคนหนึ่งหรือไมที่เชื่อวา ยิ่งมีเงินทองมากเทาไร ก็ยิ่งมีความสุขมากเทานั้น ความเชื่อ ดังกลาวดูเผิน ๆ ก็นาจะถูกตองโดยไมตองเสียเวลาพิสูจน แตถาเปนเชนนั้นจริง ประเทศไทยนาจะ มีคนปวยดวยโรคจิตนอยลง มิใชเพิ่มมากขึ้น ทั้ง ๆ ที่รายไดของคนไทยสูงขึ้นทุกป ในทํานองเดียวกัน ผูจัดการก็นาจะมีความสุขมากกวาพนักงานระดับลางๆ เนื่องจากมีเงินเดือนมากกวา แตความจริงก็ ไมเปนเชนนั้นเสมอไป ไมนานมานี้มหาเศรษฐีคนหนึ่งของไทยไดใหสัมภาษณหนังสือพิมพวา เขารูสึกเบื่อหนายกับ ชีวิต เขาพูดถึงตัวเองวา "ชีวิต(ของผม)เริ่มหมดคาทางธุรกิจ" ลึกลงไปกวานั้นเขายังรูสึกวาตัวเองไม มีความหมาย เขาเคยพูดวา "ผมจะมีความหมายอะไร ก็เปนแค....มหาเศรษฐีหมื่นลานคนหนึ่ง" เมื่อเงินหมื่นลานไมทําใหมีความสุข เขาจึงอยูเฉยไมได ในที่สุดวิ่งเตนจนไดเปนรัฐมนตรี ขณะที่ เศรษฐีหมื่นลานคนอื่น ๆ ยังคงมุงหนาหาเงินตอไป ดวยความหวังวาถาเปนเศรษฐีแสนลานจะมี ความสุขมากกวานี้ คําถามก็คือ เขาจะมีความสุขเพิ่มขึ้นจริงหรือ ? คําถามขางตนคงมีประโยชนไมมากนักสําหรับคนทั่วไป เพราะชาตินี้คงไมมีวาสนาแมแตจะเปน เศรษฐีรอยลานดวยซ้ํา แตอยางนอยก็คงตอบคําถามที่อยูในใจของคนจํานวนไมนอยไดบางวา ทําไมอัครมหาเศรษฐีทั้งหลาย รวมทั้งบิล เกตส จึงไมหยุดหาเงินเสียที ทั้ง ๆ ที่มีสมบัติมหาศาล ขนาดนั่งกินนอนกินไป ๗ ชาติก็ยังไมหมด แตถาเราอยากจะคนพบคําตอบใหมากกวานี้ ก็นาจะยอนถามตัวเองดวยวา ทําไมถึงไมหยุด ซื้อแผนซีดีเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวนับหมื่นแผน ทําไมถึงไมหยุดซื้อเสื้อผาเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวเกือบ พันตัว ทําไมถึงไมหยุดซื้อรองเทาเสียทีทั้ง ๆ ที่มีอยูแลวนับรอยคู แผนซีดีที่มีอยูมากมายนั้น บางคนฟงทั้งชาติก็ยังไมหมด ในทํานองเดียวกัน เสื้อผา หรือรองเทา ที่มีอยูมากมายนั้น บางคนก็ เอามาใสไมครบทุกตัวหรือทุกคูดวยซ้ํา มีหลายตัวหลายคูที่ซื้อมาโดยไมไดใชเลย แตทําไมเราถึงยัง อยากจะไดอีกไมหยุดหยอน ใชหรือไมวา สิ่งที่เรามีอยูแลวในมือนั้นไมทําใหเรามีความสุขไดมากกวาสิ่งที่ไดมาใหมมี เสื้อผาอยูแลวนับรอยก็ไมทําใหจิตใจเบงบานไดเทากับเสื้อ ๑ ตัวที่ไดมาใหม มีซีดีอยูแลวนับพัน ก็ไมทําใหรูสึกตื่นเตนไดเทากับซีดี ๑ แผนที่ไดมาใหม ในทํานองเดียวกันมีเงินนับรอยลานใน
  • 16.
    8 ธนาคารก็ไมทําใหรูสึกปลาบ ปลื้มใจเทากับเมื่อไดมาใหมอีก ๑ลาน พูดอีกอยางก็คือ คนเรานั้นมักมีความสุขจากการได มากกวาความสุขจากการ มี มีเทาไรก็ยัง อยากจะไดมาใหม เพราะเรามักคิดวาของใหมจะใหความสุขแกเราไดมากกวาสิ่งที่มีอยูเดิม บอยครั้งของที่ไดมาใหมนั้นก็เหมือนกับของเดิมไมผิดเพี้ยน แตเพียงเพราะวามันเปนของใหม ก็ทําใหเราดีใจแลวที่ไดมา จะวาไปนี่อาจเปนสัญชาตญาณที่มีอยูกับสัตวหลายชนิดไมเฉพาะแต เทานั้น ถาโยนนองไกใหหมา หมาก็จะวิ่งไปคาบ แตถาโยนนองไกชิ้นใหมไปให มันจะรีบคาย ของเกาและคาบชิ้นใหมแทน ทั้ง ๆ ที่ทั้งสองชิ้นก็มีขนาดเทากัน ไมวาหมาตัวไหนก็ตามของเกาที่มี อยูในปากไมนาสนใจเทากับของใหมที่ไดมา ถาหากวาของใหมใหความสุขไดมากกวาของเกาจริง ๆ เรื่องก็นาจะจบลงดวยดี แตปญหา ก็คือของใหมนั้นไมนานก็กลายเปนของเกา และความสุขที่ไดมานั้นในที่สุดก็จางหายไป ผลก็คือ กลับมารูสึก "เฉย ๆ" เหมือนเดิม และดังนั้นจึงตองไลลาหาของใหมมาอีก เพื่อหวังจะใหมีความสุข มากกวาเดิม แตแลวก็วกกลับมาสูจุดเดิม เปนเชนนี้ไมรูจบ นาคิดวาชีวิตเชนนี้จะมีความสุขจริงหรือ ? เพราะไลลาแตละครั้งก็ตองเหนื่อย ไหนจะตองขวนขวายหาเงินหาทอง ไหนจะตองแขงกับ ผูอื่นเพื่อใหไดมาซึ่งสิ่งที่ตองการ ครั้นไดมาแลวก็ตองรักษาเอาไวใหได ไมใหใครมาแยงไป แถมยัง ตองเปลืองสมองหาเรื่องใชมันเพื่อใหรูสึกคุมคา ยิ่งมีมากชิ้นก็ยิ่งตองเสียเวลาในการเลือกวาจะใช อันไหนกอน ทํานองเดียวกับคนที่มีเงินมาก ๆ ก็ตองยุงยากกับการตัดสินใจวาจะไปเที่ยว ลอนดอน นิวยอรค เวกัส โตเกียว มาเกา หรือซิดนียดี ถาเราเพียงแตรูจักแสวงหาความสุขจากสิ่งที่มี สิ่งที่มีอยูแลว ชีวิตจะยุงยากนอยลงและโปรงเบา มากขึ้น อันที่จริงความพอใจในสิ่งที่เรามีนั้นไมใชเรื่องยาก แตที่เปนปญหาก็เพราะเราชอบมอง ออกไปนอกตัว และเอาสิ่งใหมมาเทียบกับของที่เรามีอยู หาไมก็เอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับ คนอื่น เมื่อเห็นเขามีของใหม ก็อยากมีบาง คงไมมีอะไรที่จะทําใหเราทุกขไดบอยครั้งเทากับ การชอบเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น การเปรียบเทียบจึงเปนหนทางลัดไปสูความทุกขที่ใคร ๆ ก็นิยมใชกัน นิสัยชอบเปรียบเทียบกับคนอื่น ทําใหเราไมเคยมีความพอใจในสิ่งที่ตนมีเสียที แมจะมี หนาตาดีก็ยังรูสึกวาตัวเองไมสวย เพราะไปเปรียบเทียบตัวเองกับดาราหรือพรีเซนเตอรในหนัง โฆษณา การมองแบบนี้ทําให "ขาดทุน" สองสถาน คือนอกจากจะไมมีความสุขกับสิ่งที่มีอยูแลว ยังเปนทุกขเพราะไมไดสิ่งที่อยาก พูดอีกอยางคือไมมีความสุขกับปจจุบัน แถมยังเปนทุกขเพราะ อนาคตที่พึงปรารถนายังมาไมถึง ไมมีอะไรที่เปนอุทธาหรณสอนใจไดดีเทากับนิทานอีสปเรื่องหมา คาบเนื้อ คงจําไดวา มีหมาตัวหนึ่งไดเนื้อชิ้นใหญมา ขณะที่กําลังเดินขามสะพาน มันมองลงมาที่ ลําธาร เห็นเงาของหมาตัวหนึ่ง (ซึ่งก็คือตัวมันเอง) กําลังคาบเนื้อชิ้นใหญ เนื้อชิ้นนั้นดูใหญกวาชิ้น
  • 17.
    9 ที่มันกําลังคาบเสียอีก ดวยความโลภ (และหลง)มันจึงคายเนื้อที่คาบอยู เพื่อจะไปคาบชิ้นเนื้อที่ เห็นในน้ํา ผลก็คือเมื่อเนื้อตกน้ํา ชิ้นเนื้อในน้ําก็หายไป มันจึงสูญทั้งเนื้อที่คาบอยูและเนื้อที่เห็น ในน้ําบอเกิดแหงความสุขมีอยูกับเราทุกคนในขณะนี้อยูแลว เพียงแตเรามองขามไปหรือไมรูจักใช เทานั้น เมื่อใดที่เรามีความทุกข แทนที่จะมองหาสิ่งนอกตัว ลองพิจารณาสิ่งที่เรามีอยูและเปนอยู ไมวา มิตรภาพ ครอบครัว สุขภาพ ทรัพยสิน รวมทั้งจิตใจของเรา ลวนสามารถบันดาลความสุข ใหแกเราไดทั้งนั้น ขอเพียงแตเรารูจักชื่นชม รูจักมอง และจัดการอยางถูกตองเทานั้น แทนที่จะแสวงหาแตความสุขจากการได ลองหันมาแสวงหาความสุขจากการ มี หรือจาก สิ่งที่มีขั้นตอไปคือการแสวงหาความสุขจากการ ให กลาวคือยิ่งใหความสุข ก็ยิ่งไดรับความสุข สุขเพราะเห็นน้ําตาของผูอื่นเปลี่ยนเปนรอยยิ้ม และสุขเพราะภาคภูมิใจที่ไดทําความดีและทําให ชีวิตมีความหมาย จากจุดนั้นแหละก็ไมยากที่เราจะคนพบความสุขจากการ ไมมี นั่นคือสุขจาก การปลอยวาง ไมยึดถือในสิ่งที่มี และเพราะเหตุนั้น แมไมมีหรือสูญเสียไป ก็ยังเปนสุขอยูได เกิดมา ทั้งที่นาจะมีโอกาสไดสัมผัสกับความสุขจากการ ให และ การ ไมมี เพราะนั่นคือสุขที่สงบเย็นและ ยั่งยืนอยางแทจริง ลักษณะการฟงที่มีประสิทธิภาพ 1. ฟงทั้งที เตรียมตัวใหพรอม การเตรียมตัวใหพรอมที่จะฟงนี้ รวมไปถึงทั้งทางกายและสติ ปญญา การฟงที่มีประสิทธิภาพ ผูฟงตองมีจุดมุงหมายในการฟง และศึกษาหาความรูเบื้องตนในเรื่อง ที่จะฟง เมื่อฟงจะไดสามารถเขาใจเรื่องไดงายและรวดเร็วขึ้น 2. เปดใจยอมรับฟงทุกเรื่อง การเปดใจรับฟงในทุกๆเรื่อง ยอมสงผลดีตอการฟง เพราะจะ ทําใหผูฟงไดรับฟงสารอยางชัดเจน และปฏิบัติไดดังจุดมุงหมายของสารนั้น ทั้งนี้การเปดใจใหกวางรับ ฟง อาจไมประสบผลสําเร็จ เนื่องจากบางครั้งผูฟงมีทัศนคติที่ไมดีตอตัวผูพูด หรือมีอคติตอผูพูด 3. ฟงใหตอเนื่องตั้งแตตนจนจบ การฟงสารใดๆก็ตาม ผูฟงควรฟงตั้งแตแรกเริ่ม จนจบ เรื่องใหครบ เพื่อจะไดทราบเจตนาที่แทจริงของสารนั้น บางครั้งผูฟงอาศัยการฟงเปนบางขอความ หรือ บางตอน แลวนําไปปะติดปะตอ ทําใหเกิดความหมายใหม หรืออาจจะแปลเจตนาของผูพูดผิด ซึ่งสงผลตอการสงสารตอไปผิดๆ อีกทั้งผูฟงบางคนชอบคิดแทนผูพูด จึงทําใหการแปลความหมาย และแปลเจตนาผิดแปลกไป 4. ฟงใหครบอยางตั้งใจและอดทน การฟงสารใหไดความครบถวน ผูฟงจะตองมี ความตั้งใจ และอดทนเปนอยางยิ่ง เพราะหากผูฟงไมมีความตั้งใจแลว สารที่ไดรับ ยอมไมครบถวน และอาจแปลความหมายผิดไปได
  • 18.
    10 5. พยายามคนหาสาระจากการฟง การฟงสารทุกประเภทยอมมีสาระและมีประโยชน ทั้งนี้ขึ้นอยูกับผูฟงวาจะสามารถคนหาสาระและประโยชนจากเรื่องดังกลาวไดหรือไมการคนหาสาระ จากการฟงนั้น ผูฟงอาจนําขอดีและขอเสียจากเรื่องที่ไดฟง มาเปนแนวคิดหรือเปนตัวอยางในการ ดําเนินชีวิตตอไปได 6. จับใจความสําคัญจากเรื่องใหครบ การฟงเรื่องราวตางๆ ผูฟงตองจับใจความสําคัญ ของเรื่องใหได เนื่องจากใจความสําคัญเปนสิ่งที่ผูพูดตองการสงมายังผูฟง เมื่อผูฟงจับใจความสําคัญ ของเรื่องไดแลว ก็จะทําใหการฟงมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น 7. จดบันทึก สรุปไวทบทวน การฟงนั้น ตามปกติผูฟงสวนใหญมักจะฟงแลว ไมจดบันทึก ไวเพราะคิดวาจําได แตหากเวลาผานไปเนิ่นนาน อาจทําใหเรื่องที่ไดรับฟงมานั้น ลืมเลือนหรือจําได ไมครบถวน ดังนั้นการจดบันทึก สรุปเรื่องราวที่ไดฟง ยอมเปนสิ่งที่ดี เนื่องจากเมื่อลืมเรื่องนั้น ก็สามารถนําบันทึกมาอานทบทวนได วิธีการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด ในปจจุบัน คนสวนมากนิยมใชการฟงเพลงเพื่อคลายเครียด แตทั้งนี้ทั้งนั้นการฟงเพลงเพื่อ ผอนคลายความเครียดสามารถเลือกใชวิธีการตางๆไดหลากหลาย แตบางวิธีก็อาจกอใหเกิดอันตราย ตอสุขภาพไดเชนกัน วิธีการตางๆในการฟงเพลงมี ดังนี้ เสาวนีย สังฆโสภณ (2541 :39 อางถึงใน พีระชัย ลี้สมบูรณผล, 2547:30) วิธีที่ 1 การฟงเพลงจากรายการวิทยุ โทรทัศน เปนวิธีหาความสุขจากเสียงเพลงที่มีผูนิยม มากที่สุด เพราะเปนวิธีฟงเพลงที่ประหยัด มีรายการเพลงตลอดทั้งวัน ผูฟงจะไดทั้งสาระ ความรู ความสนุกสนานเพลิดเพลิน วิธีที่ 2 การฟงเพลงจากเครื่องเลนเทปเพลง แผนเสียง ผูที่นิยมฟงเพลง จากเครื่องเลน เทป เครื่องเลนแผนเสียง หาซื้อเทปเพลง แผนเสียงมาฟงเอง ชอบหรืออยากฟงตอนไหนก็หยิบขึ้นมา เปดฟงได วิธีที่ 3 การฟงเพลงจากเครื่องพกพา ผูที่นิยมฟงเพลงจากเครื่องพกพา เชน ไอพอด เอ็มพี3 หรือจากโทรศัพท จะไดรับฟงเพลงตางๆตามความตองการ แตถาฟงนานไปจะทําใหเมื่อยลา ประสาท หูเสื่อมเร็ว ไมควรฟงขณะอยูในภาวะที่ตองใชความระมัดระวังตัวเปนพิเศษ เชน ขณะเดินอยูบนทอง ถนน ขณะใชเครื่องจักรกล ขณะขับรถ เพราะอาจทําใหเกิดอันตรายได วิธีที่ 4 การฟงเพลงที่รานขายซีดี ผูฟงจะมีโอกาสฟงเสียงเพลงไพเราะที่ผูซื้อตั้งใจมาซื้อ และไดรับประสบการณ ความรูใหมๆจากผูขาย แตผูฟงจะไดรับฟงเพลงตางๆไมจบสักเพลง ทําให อารมณไมตอเนื่อง
  • 19.
    11 วิธีที่ 5 การชมการแสดงดนตรีจากสถานที่จริงเปนวิธีหนึ่งที่ควรสนับสนุนใหหาโอกาสไป ฟง เพราะจะไดรับประโยชนมากกวาการชม หรือฟงจากวิทยุ ทีวี มีสถานที่ตางๆ ที่จัดแสดงดนตรีใหชม ทั้งที่ตองเสียเงินและที่ใหชมฟรี ผูฟงจะไดยินความไพเราะงดงาม ไดเห็นความตระการตา เห็นความสามารถของนักดนตรี นักรอง เปนการสรางเสริมประสบการณชีวิตที่ดี ชวยสนับสนุน ใหเยาวชนมีความสนใจดนตรี ซึ่งจะชวยพัฒนาดานอารมณ ภาษา สังคมและวัฒนธรรม เปนตน วิธีที่ 6 การฟงเพลงในรถยนต คนสวนใหญชอบฟงเพลงในรถยนต เพราะเปนชวงเวลา ที่วางสําหรับผูโดยสาร และเปนชวงที่ตองใชความระมัดระวังของผูขับรถยนต หากรถติดมากหรือขณะ ที่ตองใชระยะเวลาในการเดินทางนานๆ ก็อาจจะเกิดความเครียด การฟงเพลงในรถยนต ซึ่งมี พื้นที่จํากัดทําใหการฟงเพลงไดชัดเจน มีความไพเราะ ชวยคลายเครียดไดเปนอยางดี วิธีที่ 7 การฟงเพลงขณะรับประทานอาหาร การฟงเพลงขณะรับประทานอาหาร จะชวยให เกิดสุนทรียในการรับประทานอาหารยิ่งขึ้น มีผลชวยใหระบบยอยอาหารทํางานไดดี รานอาหาร จึงมักจะมีดนตรีใหลูกคาไดฟงขณะรับประทานอาหาร เพื่อใหเกิดความสุข ความเพลิดเพลิน สรางบรรยากาศความเปนมิตร เพลงที่ใชฟงควรเปนเพลงจังหวะชาๆ หรือปานกลาง เปนเพลงที่ฟง สบายๆ ไมตองใชความคิดมาก มีอารมณออนหวาน นุมนวล วิธีที่ 8 การฟงเพลงขณะทํางาน บางทานชอบฟงเพลงขณะทํางาน เพราะชวยทําให บรรยากาศที่ทํางานดูสดชื่นแจมใสขึ้น ไมเงียบเหงา ควรเลือกประเภทของเพลงใหเหมาะสมกับงาน ที่ทํา เชน หากทํางานที่ตองใชแรงงาน ควรฟงเพลงที่มีจังหวะราเริง เบิกบาน จะชวยใหทํางาน อยางสนุกสนานเพลิดเพลิน หากเปนงานที่ตองใชความคิด ควรเปดเพลงที่มีจังหวะชาๆ หรือปานกลาง จะชวยใหมีสมาธิในการทํางานมากขึ้น เปนตน การเปดเพลงขณะทํางานควรใชเสียงที่พอเหมาะ หรือเปดเบาๆ ไมควรเปดเสียงดังจนทําใหเกิดการรบกวนหรือกอใหเกิดความเดือดรอนแกผูอื่น วิธีที่ 9 การฟงเพลงขณะอาบน้ํา ขณะอาบน้ําก็ฟงเพลงไปดวย ทําใหเกิดความเบิกบานใจ รู สึกสบายตัว มีอารมณดี สดชื่น กระปรี้กระเปรายิ่งขึ้น การฟงเพลงตองระมัดระวังอยางยิ่งเกี่ยวกับสาย ไฟของเครื่องเสียง อาจจะถูกน้ําทําใหเกิดไฟฟาลัดวงจร เปนอันตรายได วิธีที่ 10 การฟงเพลงขณะพักผอน เวลาพักผอนเปนชวงเวลาแหงความสุข เชน ยามวาง ขณะเดินเลน นั่งเลน และโดยเฉพาะการฟงเพลงกอนนอน เปนตน ควรจัดเตรียมเครื่องเสียง หรือวิทยุ ไวใหสะดวกตอการฟง วิธีที่ 11 การฟงเพลงขณะออกกําลังกาย การออกกําลังกายที่ดี ควรเริ่มตนดวยการสราง ความอบอุนรางกายกอน โดยออกกําลังกายเบาๆ โดยใชเพลงจังหวะปานกลาง แลวจึงเปลี่ยนเปน จังหวะเร็วมากขึ้น และกลับมาเปนจังหวะปานกลางเมื่อออกกําลังเสร็จแลว การฟงเพลงจะชวยให อารมณสดชื่น แจมใส เพลิดเพลิน ขณะออกกําลังกาย
  • 20.
    12 วิธีที่ 12 การฟงเพลงเมื่อเกิดความเจ็บปวยการฟงเพลงจะชวยบรรเทาความเจ็บปวยได มีงานวิจัยมากมายทั้งในประเทศและตางประเทศ ที่พบวา ดนตรีมีผลชวยลดความเครียด ความวิตก กังวล ขณะเจ็บปวยชวยทําใหจิตใจสบาย พักผอน รับประทานอาหารไดมากขึ้น มีกําลังใจ มีแรงเคลื่อน ไหวไดมากขึ้น มีผลชวยใหการรักษาไดผลดียิ่งขึ้น แมแตผูปวยที่ตองอยูในโรงพยาบาลนานๆ ก็ มีความตองการฟงเพลง เพราะเพลงชวยใหเกิดความเพลิดเพลิน ลืมความเจ็บปวย คลายความเครียด ความเบื่อหนายได ประเภทของเพลงที่ฟง ควรเปนเพลงที่มีความสรางสรรค กอใหเกิดความสุข ความหวัง หลีก เลี่ยงเพลงทํานองเศรา มีเนื้อหาคํารองที่สรางอารมณทุกข เศราหมอง และควรหลีกเลี่ยงเพลงจังหวะ เร็วๆ มีเสียงดังอึกทึก ในผูปวยที่มีโรคความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจ ผูปวยที่มีการเกร็งกระตุกของ กลามเนื้อ มารยาทในการฟง มารยาทในการฟง เปนคุณลักษณะสําคัญที่ควรปลูกฝงในคนทุกเพศ ทุกวัย และควรแสดง พฤติกรรมนี้ใหเหมาะกับบุคคล เวลา และสถานที่ ทั้งนี้ผูฟงที่ดี ควรปฏิบัติตนใหมีมารยาทในการฟง ดัง ตอไปนี้ 1. ฟงอยางตั้งใจ ผูฟงควรตั้งใจฟงอยางมีสมาธิ เพื่อใหไดรับความตางๆอยางครบถวน 2. ปรบมือใหดวยความชื่นชม ในกรณีที่ผูฟงชอบในคําพูดหรือถูกใจคํากลาวใดของผูพูด ควรปรบมือแสดงความชื่นชม แตไมควรสงเสียงผิวปาก หรือ สงเสียงอื่นๆ เพราะจะเปนการไมมี มารยาท 3. ไมทานขนมขณะฟง การฟงในสถานที่ใดๆก็ตาม ผูฟงควรตั้งใจฟง ไมควรทานขนม หรือ อาหารตางๆ ในขณะที่ฟง 4. ไมสงเสียงดัง หรือพูดแขง ขณะที่ฟง ผูฟงควรตั้งใจฟงอยางเงียบๆ ไมสงเสียงดัง และไม ควรพูดคุยกับเพื่อนในขณะที่ฟง 5. แสดงความเคารพกอนออกจากหอง ขณะที่ฟง หากผูฟงตองการลุกออกจากหอง ควรทํา ความเคารพผูพูดกอนออกจากหอง 6. ไมจองจะจับผิด ผูฟงบางคนชอบจับผิดผูพูด และมีอคติ จึงทําใหการฟงไมประสบผล สําเร็จ 7. แสดงความคิดเห็นไดหลังฟงจบ ถาผูฟงมีคําถามหรือตองการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ เรื่องที่ไดฟง ควรรอใหผูพูด พูดจบกอน
  • 21.
    13 วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถในการฟง การฟงเปนจุดเริ่มตนที่จะกอใหเกิดปญญา และชวยพัฒนาทักษะดานอื่นๆ ใหดียิ่งขึ้นดังนั้นจึง ควรฝกทักษะการฟงใหมีประสิทธิภาพ เพื่อประโยชนในสื่อสาร วิธีการฝกเพื่อใหเกิดความสามารถ ในการฟง (กองเทพ เคลือบพณิชกุล 2542:34 และ จุไรรัตน ลักษณะศิริ 2543:81) มีดังนี้ 1. ฝกฟงเพื่อรับรูและเขาใจเรื่องราวการทําความเขาใจเรื่องจากสารที่ผูพูดสงมา เปนสิ่งสําคัญ และเปนทักษะที่ตองฝกฝน โดยผูฟงตองฝกสมาธิ เนื่องจากสมาธิจะชวยใหการทํางาน ของสมองไดคิดและจดจําบันทึกเรื่องราวที่ไดฟง การมีสมาธิจะชวยใหใจจดจอเรื่องที่ฟง การฟงจึงจะ ดําเนินไปอยางตอเนื่อง การฝกฟงเพื่อรับรูและเขาใจเรื่องราวตางๆนั้น ผูฟงอาจตั้งคําถามกับตนเอง หลังจากที่ไดฟง เรื่องดังกลาวไปแลว เชน ขอความที่ไดฟงเปนขอความในทํานองใด หมายความวาอยางไร เสนอความคิดใดแกผูฟง มีเหตุการณใดเกิดขึ้นบาง ผลเปนอยางไร เปนตน 2. ฝกฟงเพื่อจับใจความสําคัญของเรื่อง การฟงเรื่องตางๆนั้น สิ่งที่ไดรับฟงมาทั้งหมด อาจไมใชประเด็นสําคัญที่ผูพูดตองการนําเสนอ ดังนั้นการฝกฟงเพื่อจับใจความสําคัญ จึงมีความสําคัญตอการฟง ใจความสําคัญของขอความ มาจากความหมายหลักของแตละประโยค มาประกอบกันเขาเปนความหมายรวม การที่จะจับใจความสําคัญของเรื่องที่ฟงไดทั้งหมด จะตองรวบ รวมความหมายของแตละประโยคในเรื่องมาประกอบกัน จากนั้นสวนใดหรือขอความใดที่ไมเกี่ยวของ ไมจําเปน ใหตัดออก การจับใจความสําคัญนี้ ผูฟงควรสรุปใจความสําคัญ เปนภาษาเขียน หรือ คําพูด ของตนเอง 3. ฝกวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูด การพูดทุกครั้ง ผูพูดยอมมีจุดมุงหมาย หรือเจตนาจะใหบรรลุเปาหมายตามที่ตองการ บางครั้งเรื่องที่ไดฟงนั้นอาจเปนเจตนาโดยตรงของผูพูด แตในบางครั้งก็เปนเจตนาโดยออม ดังนั้นผูฟงจึงตองวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูดนั้นวา ผูพูดคิดหรือมีความรูสึกอยางไรตอเรื่องที่พูด และตองการบอกอะไรแกผูฟง การวิเคราะหจุดมุงหมาย หรือเจตนาของผูพูด อาจสังเกตไดจากอากัปกิริยา ทาทาง น้ําเสียง รวมไปถึงบริบทโดยรอบ ของขอความนั้นๆ ซึ่งในบางครั้งอาจเปนการลําบาก หากผูฟง ฟงจากสื่อวิทยุ ซึ่งไมเห็นลักษณะทาทาง ของผูพูด ดังนั้นการวิเคราะหบริบทของขอความและนัยของคํา จึงเปนสิ่งสําคัญ 4. ฝกวินิจสาร การวินิจสาร คือการตีความหมายของสารที่ผูพูดสงมา เพื่อจะแยกวา สารใด เปนขอเท็จจริง สารใดเปนขอคิดเห็น หรือสารใดเปนขอเสนอแนะ การวินิจสารจะสอดคลองกับ การวิเคราะหจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูด เนื่องจากวา วินิจ หมายถึง พินิจ คือการพิจารณาสาร สารที่ผูพูดเสนอแนะหรือกลาวออกมานั้น อาจมีความหมายโดยนัย ผูฟงตองมีการตีความ โดยอาศัย องคประกอบในการตีความชวยในการวินิจสาร
  • 22.
    14 5. ฝกประเมินคาของสาร การประเมินคาเปนทักษะที่คอนขางสูง เนื่องจากผูฟงที่จะ สามารถประเมินคาของสารไดดี ตองเปนผูที่ฟงมาก อานมาก และมีความรูมาก โดยการประเมินคา ของสารจะทําใหผูฟงไดทราบถึงคุณคาของสารที่ไดฟง ซึ่งควรประเมินวา มีคุณคามากนอยเพียงใด มีจุดดีจุดเดนอยางไร มีขอบกพรองมากนอยเพียงใด สิ่งที่กลาวถึงนั้นกอใหเกิดผลดี ผลเสียอยางไร แกใคร หรือมีคุณคาในดานใด การพิจารณาความสามารถในการฟง การพิจารณาความสามารถในการฟง จะเปนประโยชนตอการพัฒนาการฟง ซึ่งตองพิจารณา จากลักษณะตางๆ (สมบัติ จําปาเงิน 2540 : 11) ดังนี้ ความสามารถในการฟง ประเด็นในการพิจารณา 1.ความรู ความจําและความเขาใจ - ผูฟงสามารถตอบคําถามจากเรื่องได - ผูฟงสามารถเลาเรื่องที่ฟงได - ผูฟงสามารถทําตามคําสั่งไดพอสมควร 2.การวิเคราะห -ผูฟงสามารถแยกแยะองคประกอบของเรื่องที่ฟงได วาสวนใดคือ นําเรื่อง เรื่อง และสรุปเรื่อง -ผูฟงสามารถแยกไดวา อะไรเปนเหตุ เปนผล ในกรณีที่ เรื่องเปนเหตุเปนผล 3.การจับใจความสําคัญ - ผูฟงสามารถบอกไดวา สวนใดเปนใจความสําคัญ สวนใดเปนพลความ -ผูฟงสามารถจดบันทึกเรื่องราวโดยยอได 4.การตีความ -ผูฟงสามารถบอกความหมายที่แทจริงของความที่ฟงได -ผูฟงสามารถบอกจุดมุงหมายหรือเจตนาของผูพูดได -ผูฟงสามารถบอกไดวา สวนใดเปนขอเท็จจริง และขอ คิดเห็น 5.การประเมินคา -ผูฟงสามารถบอกประโยชนจากเรื่องที่ฟงได -ผูฟงสามารถบอกความนาเชื่อถือของเรื่องได -ผูฟงสามารถบอกวิธีการพูดจากเรื่องที่ฟงได
  • 23.
    15 การที่ผูฟงสามารถพิจารณาความสามารถในการฟงในดานตางๆ ได และรูวาตนเอง มีความสามารถในการฟงระดับใดยอมทําใหผูฟงสามารถที่จะพัฒนาทักษะการฟงของตนใหดีขึ้น เพื่อ ใหการสื่อสารสัมฤทธิ์ผล ทั้งนี้ ความสามารถในการฟงดานตางๆ นั้น ยอมตองไดรับการฝกฝนอยาง สม่ําเสมอเพื่อนําไปสูการฟงขั้นสูง คือ การฟงเพื่อการประเมินคาได
  • 24.
    16 เอกสารอางอิง กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542.การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2540. ภาษากับการสื่อสาร(ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ศิลปากร. จิตตยา สุวภาพ. 2541. ผลการสอนกลวิธีดานความรู ความคิดที่มีตอความสามารถใน การฟงเพื่อความเขาใจภาษาอังกฤษของ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4 ใน โรงเรียนสังกัดสํานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาเอกชน กรุงเทพฯ. วิทยา นิพนธปริญญามหาบัณฑิต.กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. บุษบา พิทักษ. 2543. การสอนทักษะการฟงเพื่อความเขาใจในระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1 โดยใชแบบฝกเสริมทักษะการฟง. วิทยานิพนธศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชา การสอนภาษาไทย. เชียงใหม : มหาวิทยาลัยเชียงใหม. พีระชัย ลี้สมบูรณผล. 2550. การฟงเพลงของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฎภูมิภาคตะวันตก. วิจัย. คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร:มหาวิทยาลัยราชภัฎหมูบานจอมบึง. พรสวรรค อัมรานันท. 2542. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม:ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร มหาวิทยาลัยศิลปากร. สมบัติ จําปาเงิน.2540. ประธีปไทยชุดภาษาและวรรณคดีไทย. กรุงเทพฯ:โอเอส พริ้นติ้งเฮาส. ศศิธร ธัญลักษณานันท. 2542. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: เธิรดเวฟ เอ็ดดูเคชั่น. ---------------------------------------------
  • 25.
    บทที่ 2 ศาสตรและศิลปะของการพูด การพูดเปนการสื่อสารที่มีความสําคัญและเกี่ยวของกับชีวิตประจําวันอยางยิ่งอีกทั้งเปน เสมือนบันไดขั้นแรกของการสมาคม และยังเปนสะพานเชื่อมโยงไปสูความสําเร็จในชีวิตดวยการพูด ดีและการพูดเปน ยอมเปนคุณสมบัติเดนที่จะสรางศรัทธาความเลื่อมใสใหเกิดขึ้น ไมวาจะเปนการสื่อ สารภายในครอบครัว การติดตอทางสังคม การปรึกษาหารือกันในที่ทํางาน หรือแมกระทั่งพูดเพื่อ อํานวยประโยชนใหแกตนเองและสวนรวม ซึ่งไมเพียงแตเปนการพูดทักทายถามเรื่องชีวิตความเปนอยู เทานั้น หากยังเปนเรื่องของการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การเลา การอธิบาย การใหเหตุผล ตลอดจน การพูดเพื่อแสดงไมตรีจิต ดังนั้น การรูจักศาสตรและศิลปะการพูดยอมมีผลตอความสําเร็จในงาน อาชีพตาง ๆ เชน พอคา นักธุรกิจ นักการเมือง นักปกครอง นักการศาสนา ครู อาจารย ฯลฯ ศาสตรและศิลปะการพูดหมายถึงระบบระเบียบความรูและความสามารถหรือความเชี่ยวชาญ ที่จะสงสารหรือถายทอดความคิด ความรู ความรูสึก เพื่อสื่อความหมาย ถึงผูรับสาร ใหรับรู ตอบ สนองตามจุดมุงหมายโดยการใชถอยคําภาษารวมถึงภาษาทาทางที่ถูกตองเหมาะสมตามระเบียบ กฎ เกณฑ และบรรลุวัตถุประสงคที่สําคัญรวมกัน ดังนั้นเนื้อหาในบทนี้ จะกลาวถึงศาสตรและศิลปะการ พูด ในหัวขอ ความหมายและความสําคัญ องคประกอบ การฝกทักษะ เทคนิค 14 ประการ จุด ประสงค ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ ตัวอยางการพูดประเภทตาง ๆ ตัวอยาง รูปแบบการพูดประเภทตาง ๆ และศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ ความหมายของการพูด ไดมีผูรู ใหความหมายของคําวา “การพูด” ไวดังนี้ สวนิต ยมาภัย และถิรนันท อนวัชศิริวงศ (2530: 1) ไดใหความหมายของการพูด คือการใช ถอยคํา น้ําเสียง รวมทั้งกิริยาอาการอยางมีประสิทธิภาพและถูกตองตามจรรยามารยาทและประเพณี นิยมของสังคม เพื่อถายทอดความคิด ความรูสึก และความตองการที่มีคุณประโยชนใหผูฟงรับรูและ เกิดการตอบสนอง สัมฤทธิผลตามจุดมุงหมายของผูพูด ทองขาว พวงรอดพันธุ (2537: 25) ไดใหความหมายของการพูด ดังนี้ 1. กระบวนการสื่อสารความคิด จากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งหรืออีกกลุมหนึ่ง โดยมี ภาษา น้ําเสียง และอากัปกิริยาเปนสื่อ 2. การแสดงออกถึงอารมณและความรูสึก โดยใชภาษาและเสียงสื่อความหมาย
  • 26.
    18 3. เปนสัญลักษณแหงความเขาใจระหวางมนุษยกับมนุษย สรุปไดวา การพูดหมายถึงกระบวนการสื่อสารระหวางผูพูดกับผูฟงใหเกิดความเขาใจ ตรงกันซึ่งจะตองคํานึงถึง บุคคล กลุมสังคม โอกาส เวลา สถานที่ ทัศนคติ ตลอดจนอารมณความรู สึกรวม โดยที่ผูพูดสามารถถายทอดความคิด ความรู ความรูสึก เพื่อสื่อความหมาย ถึงผูฟงใหรับรู ตอบสนองตามจุดมุงหมาย โดยการใชถอยคํา ภาษา รวมถึงภาษาทาทางที่ถูกตองเหมาะสม ตาม ระเบียบ กฎเกณฑ และบรรลุวัตถุประสงคที่สําคัญรวมกัน ความสําคัญของการพูด เปนที่ทราบกันดีวาการพูดมีความสําคัญในการสื่อสาร อีกทั้งเปนเครื่องมือที่สําคัญยิ่งของ มนุษยในการสรางความเขาใจอันดีตอกัน ความสําคัญของการพูดนั้นมีผูรูไดอธิบายไวดังนี้ วสันต บัณฑะวงศ (2521: 2) ไดกลาวถึงความสําคัญของการพูด โดยสรุปวา การพูดที่ดีนั้น สามารถนําเขาสูตําแหนงฐานะการงานหรือบรรลุผลสําเร็จตาง ๆ ไดมากตอมาก และการที่จะพูดใหผู ฟงเกิดความศรัทธาเลื่อมใสในคําพูดของเราไดนั้น ก็ตองอาศัยศิลปะและหลักวิชาที่จะตองหมั่นฝกฝน ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน (2532: 3-5) ไดกลาวถึงความสําคัญของการพูดไวดังนี้ 1. การพูดทําใหเกิดความเขาใจไดงาย เมื่อเราไดยินการพูด ดวยน้ําเสียง และเห็น กิริยา ทาทาง ตลอดจนสีหนาของผูพูดประกอบ เราก็จะเขาใจในเรื่องราวที่พูดไดงาย 2. การพูดเปนเครื่องมือของสมาคม ซึ่งทําใหเกิดความสําเร็จในชีวิต วาจาเปน เครื่องแสดงออกถึงความฉลาดและอุปนิสัยใจคอของผูพูด ตลอดจนถึงความมีไมตรีตอกัน 3. การพูดกอใหเกิดความสําเร็จในดานศาสนา การคา และการเมือง 3.1 ดานศาสนา การพูดโนมนาวชักจูงใหคนอื่นเกิดความสํานึกที่ดี และใหเกิด ความเชื่อถือตาม จึงมีผลเหนือกวาการชักจูงดวยวิธีอื่น ๆ ดวยเหตุนี้ จึงมีการอบรมใหพระ นักบวช และผูนําเผยแพรศาสนา ใหรูจักโนมนาวจิตใจใหคนอยูศีลธรรม และประพฤติปฏิบัติตนในแนวทางที่ดี 3.2 ดานการคา เปนความจริงที่วาการคาคือการพูด พอคาแมคาจะขายของได ก็ดวยการพูดชักจูงใจคนซื้อ ในสังคมปจจุบันนี้การพูดโฆษณามีอิทธิพลในการคา เปนอยางมาก 3.3 ดานการเมือง การพูดชี้แจงใหประชาชนเขาใจในนโยบายและหลักการ จึงจําเปนอยางยิ่ง ประเทศตาง ๆ จะอยูกันไดอยางสันติ ก็เนื่องจากการเจรจาทําความเขาใจกัน สําหรับปญหาการเมืองที่ลึกซึ้งยุงยากสลับซับซอนที่จะเปนชนวนไปสูสงครามนั้น ก็เนื่องมาจาก การพูด เชน การพูดโจมตีฝายตรงขาม ตลอดจนการรณรงคหาเสียงของพรรคการเมืองก็อาศัย การพูดทั้งสิ้น
  • 27.
    19 สรุปไดวา ความสําคัญของการพูด ก็คือเพื่อใหเกิดการสื่อสารบรรลุเปาหมายในชีวิตประจําวัน และการงานอาชีพ อีกทั้งยังเปนเครื่องมือสําหรับสรางความสัมพันธ อันดีในองคกร สมาคม และสา ธารณชนได การสํารวจความพรอมในการพูด การสํารวจความพรอม ในการพูดทุกครั้งเปนสิ่งสําคัญยิ่ง เพราะจะทําใหเห็นขอบกพรอง บางประการ เมื่อไดรับการแกไขปรับปรุงจะสงผลใหมีความเชื่อมั่นในตนเองมากยิ่งขึ้น การสํารวจ ความพรอมในการพูดแตละครั้ง มีดังนี้ ความพรอม สํารวจ บุคลิกภาพ • เสื้อผา ทรงผม เครื่องแตงกาย • อารมณ น้ําเสียง ภาษาทาทาง ความมั่นใจ • ความกระตือรือรน ความเชื่อมั่น • บทขึ้นตน เนื้อเรื่อง บทสรุป เนื้อหา • เกร็ดประกอบเรื่อง เรื่องขําขัน • แงคิด มุมมอง รางเนื้อหา • ความเขาใจเนื้อหา • โนตยอ • นึกทบทวน สื่อ • ไมโครโฟน (ทดสอบดวยเสียง )ไมเคาะ • แผนใส, Power Point แถบบันทึกเสียง • ภาพนิ่ง ชิ้นงาน • ชวงเวลาการใชสื่อ
  • 28.
    20 คุณสมบัติของผูพูด ผูพูดที่ตองการประสบความสําเร็จ ควรจะมีคุณสมบัติ ดังตอไปนี้ 1.ศึกษาความรูอยูเสมอ ซึ่งไดจากการฟง การอาน รวมถึง การสนทนา การสังเกต จดจํา และรูจักสรางสรรคนํามาเสริมใหเกิดประโยชน และเพิ่มคุณคาใหแกตัวเองมากขึ้น 2. มีบุคลิกภาพในการพูดที่ดี และเหมาะสม โดยคํานึงถึงบุคลิกภาพทางกาย เชน การแตงกาย กิริยา ทาทางอารมณ เชน การแสดงออก ในการพูด บุคลิกภาพทางสังคม เชน มารยาท ทัศนคติ และบุคลิกภาพทางสติปญญา เชน ความสํานึกในคุณธรรม และจริยธรรม 3. มีศิลปะการแสดงดี ใชทาทางประกอบการพูด สีหนา ลีลาเหมาะสม สรางความสนใจ เกิดความประทับใจ สรางความเขาใจ ดวยตัวอยางการพูด การเปรียบเทียบใหเห็น อยางชัดเจน ตลอดจนสรางความเชื่อถือ โดยมีเหตุผลประกอบ มีแหลงขอมูลและหลักฐานอางอิง 4. มีศิลปะการพูดที่พรั่งพรู คือพูดไดอยางคลองแคลว ตอเนื่องฟงแลวรื่นหู ไมพูดตะกุกตะกัก อึกอัก เออ อา นาเบื่อ นารําคาญ ลักษณะครุนคิด เวนจังหวะการพูด ไม สม่ําเสมอ 5. ยอมรับฟงคําวิจารณ ผูพูดควรมีกัลยาณมิตร คอยชวยชี้แนะ และนอมรับ คําชี้แนะนั้น ๆ นํามาปรับปรุงแกไข และพัฒนาใหดีขึ้น 6. มีเอกลักษณเฉพาะตนเอง ผูพูดพึงสังเกตขอดีและขอควรแกไขสวนตัว แลวพัฒนาปรับเปลี่ยน ใหเกิดเปนความภูมิใจในตนเอง ไมลอกเลียนแบบใคร ถานํางานของผูอื่นมา ใชในการพูดตองใหเกียรติ และมีมารยาท โดยเอยนามผูนั้นใหปรากฏ 7. เปนผูฟงที่ดี เพราะการฟงทําใหไดความรูเพิ่มขึ้น และเปนการสรางไมตรีจิต ใหเกิดขึ้นดวย ภาพการฝกบุคลิกภาพในการนําเสนองานทางวิชาการ และการรายงาน ของนักศึกษาชาวไทยและนักศึกษาชาวจีน ชั้นปที่ 4 ที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย ที่มา (ญานิศา โชติชื่น, 18 กันยายน 2549, และ 6 กันยายน 2550)
  • 29.
    21 องคประกอบของการพูด การพูดเชิงสถานการณ เปนการสื่อสารประเภทหนึ่ง มีองคประกอบดังนี้ ผูสงสารสาร สื่อ สาร ผูรับสาร ผล ผูพูด บุคลิกภาพ วิเคราะห จุดประสงค โอกาส ผูฟง สถานที่ กาลเทศะ เตรียมบทพูด เตรียมสื่อ เตรียมตอบ คําถาม เตรียม แกปญหา เนื้อหาเรื่องราว บทขึ้นตน บทกวี คําคม ขาว คําถาม ฯลฯ เนื้อเรื่อง ทฤษฏี ตัวอยาง สถิติ เรื่องราว ฯลฯ บทสรุป คําถาม ทิ้งใหคิด คําคม บทกวี ฯลฯ คําพูด กิริยาอาการ สื่ออิเล็ก ทรอนิกส ชิ้น งาน แผนภูมิ แผนผัง ตาราง ภาพนิ่ง ฯลฯ เนื้อหาเรื่อง ราว เนื้อความ ที่ผูสงสาร สงผานสื่อ ผูฟง เพศ วัย การศึกษา ฐานะทาง สังคม ฐานะทาง เศรษฐกิจ จุดประสงค ฯลฯ เกิด การ เปลี่ยน แปลง ตามจุด ประสงค จากตารางจะเห็นวา หนาที่หลักของการพูดคือผูพูดในฐานะผูสงสารจะตองเตรียม พรอม ไดแก การเตรียมบุคลิกภาพ การวิเคราะหจุดประสงค โอกาส ผูฟง สถานที่ กาลเทศะ การ เตรียมบทพูด การเตรียมคําถาม และการแกไขปญหาเฉพาะหนา ฯลฯ สิ่งเหลานี้ตองใหสัมพันธกับ เวลาในการพูดดวย
  • 30.
    22 การฝกทักษะในการพูด การพูดของบุคคลนอกจากการแสดงภาษาแลว ยังมีกิริยาอาการตาง ๆเปนการแสดงอุปนิสัยใจ คอสวนตัว ดังคํากลาวที่วา “สําเนียงสอภาษา กิริยาสอสกุล” ดังนั้นจะเห็นไดวา ปจจุบันมีโรงเรียน สมาคม สถาบันสอนการฝกทักษะการพูด สําหรับการปรากฏตัวอยางที่ชุมชน เพื่อความเหมาะสมและ ยังชวยกระตุนความสนใจของผูฟง ในการสื่อความหมายควบคูไปกับการพูดดวย ดังนั้น ผูพูดจึงตองให ความสําคัญในการฝกทักษะทั้งดานอวัจนภาษา คือกิริยาทาทางและวัจนภาษา คือภาษาถอยคํา ดังนี้
  • 31.
    23 ทักษะการพูด ความหมาย 1. กิริยาทาทาง การนั่งพูด การยืนพูด การใชแขนและมือ การตั้งมือ 1.1 การนั่ง ยืน เดิน การวางทา ทรงตัว ใหดูสงางาม และองอาจ ศีรษะตองตรง วางสีหนาใหเปนปกติ ไมตื่นเตน ลุกลี้ลุกลน นั่งพูด ควรใหลําตัวตรง อยานั่งเอนหลังพิงพนัก มือทั้งสอง ประสาน กันอยูดานหนาอยางสุภาพ ยืนพูด ควรยืนในทาทางที่สบาย สงาผาเผย หามยืนพักขา สุภาพบุรุษ ยืนขาหางกันเล็กนอย สวนสุภาพสตรี ควรยืนเทาชิด มือ ประสานไว ขางหนา การเดิน เพื่อออกไปพูดและหลังจากพูดจบ ควรฝกใหเปนธรรมชาติ ใหสงางาม เพราะเปนการสรางความตรึงตา ตรึงใจใหแกผูฟงได 1.2 การใชศีรษะ แขน มือและนิ้ว ผูพูดควรใชใหถูกตองกับจังหวะ และความเหมาะสมกับการพูด ศีรษะ ในขณะที่พูด ควรมีการโคงศีรษะหันไปหาผูฟง สั่นศีรษะ เพื่อตองการแสดงการปฏิเสธ หรือผงกศีรษะ เพื่อแสดงการยอมรับ หรือเห็นดวย แขน ควรปลอยแขนลงขางตัวตามสบายใหเปนธรรมชาติ หรือใช แขนกับมือใหสัมพันธกันจากการเดิน ยืน และนั่ง มือ ผายมือ เมื่อเชื้อเชิญบอกทิศทาง ตั้งมือ ใชเมื่อพูดถึงขนาดรูปราง เชน “ใบเทาฝามือ” คว่ํามือ ใชเมื่อพูดถึงลักษณะความสูง เชน “สูงถึง สะเอว” สั่นมือ ใชเมื่อพูดถึงการหาม หรือการปฏิเสธ เชน “ไมใช ” นิ้ว ควรชูนิ้วมือขึ้นในการนับ หรืออาจจะใชนิ้วชี้อีกขางหนึ่ง ชี้นับที่มือ อีกขางหนึ่ง หามชี้นิ้วไปทางผูฟง หรือชี้เฉพาะตัวหรือชี้กราดเปนอันขาด ทักษะการพูด ความหมาย การนับนิ้ว 1.3 การแสดงสีหนาและสายตา สีหนา เปนการแสดงความรูสึกของผูพูด สื่อใหผูฟงคลอยตาม เชน การพูดเรื่องมงคลก็ตองพูดดวยใบหนายิ้มแยม ราเริง ถาพูดถึงเรื่องเศราโศก ก็ควรมีสีหนาที่เศราสลด สายตา ขณะพูดควรตองประสานสายตา หรือมองหนาผูฟง พยายาม สบสายตาผูฟงเปนระยะ และตองกวาดสายตามองผูฟงใหทั่วถึง อยางเปนธรรมชาติ 1.4 การใชเสียงและน้ําเสียง เสียงและน้ําเสียงของแตละบุคคลยอม แตกตางกัน การรับรูถึงขอบกพรองในเสียง และน้ําเสียงของตนเองแลว ปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ฝกและบังคับเสียงใหเปนไปที่ตามตองการจะ ทําใหผูพูดประสบความสําเร็จในการพูดเชิงสถานการณไดเปนอยางดี เสียงพูดดังฟงชัด ใชเสียงพอเหมาะใหทุกคนฟงไดยินอยางทั่วถึง และใหสม่ําเสมอ ตลอดเวลา เสียงพูดชัดเจนถูกตอง เชน คําควบกล้ํา คําที่มี ร ล ตลอดจนถูกตอง
  • 32.
    24 ทักษะการพูด ความหมาย 2. ถอยคําภาษาพูด และสํานวนโวหาร นอกจากนี้ควรจะตองปรับปรุงลีลาและจังหวะการพูดใหชวนฟง เหมาะกับเพศ เนื่องดวย เพศชายกับเพศหญิงจะมีลักษณะ ที่แตกตางกันตามธรรมชาติ เหมาะกับตําแหนงหนาที่การงาน โดยคํานึงถึงลีลา จังหวะให หนักแนน ทุม นุมนวล เปนตน 2.1 พูดดีตองรูจักการใชถอยคําภาษาพูดและสํานวนโวหาร ใหเขาใจไดงาย ใชคํางาย ๆ โดยพิจารณาจากกลุมผูฟง ใหถูกตองตามหลักภาษา พจนานุกรม รวมถึงการใชสรรพนาม ลักษณนาม บุพบท สันธาน คํายอ อักษรยอใหถูกตอง ใหตรงความหมาย โดยพิจารณาจากความหมายโดยตรง และความหมายโดยนัย ใหกะทัดรัด โดยใชถอยคําสั้น ๆ ไมฟุมเฟอย ซ้ําซาก ใหกระชับรัดกุม ไมควรใชคํากํากวม หรือคลุมเครือ ใหหลีกเลี่ยงการพูดภาษาไทยปนภาษาตางประเทศ ยกเวน คําที่ใชกันจนเปนยอมรับโดยทั่วไป และคําภาษาตางประเทศ คํานั้นไมมีการบัญญัติศัพทภาษาไทยขึ้นมาใช ใชใหถูกตองเหมาะสมตามระดับของบุคคล เชน การใชคํา ราชาศัพท คําสุภาพ ฯลฯ ใชใหถูกตองเหมาะสมตามกาลเทศะและโอกาสซึ่งควรจะ พิจารณาจากสถานการณในการพูดแตละครั้ง เลือกใชใหเหมาะสม สละสลวย ไพเราะ ทําใหขยาย ความได แจมแจงยิ่งขึ้น ไดสาระยิ่งขึ้น 2.2 พูดดีตองมีทุน ซึ่ง”ทุน”ในที่นี้หมายถึงความรูในเรื่อง ที่จะพูดโดยไดมาจากสิ่งตอไปนี้ ทุนจากหนังสือตํารา ซึ่งเปนทุนที่มีน้ําหนัก และความนาเชื่อถือ ไดเปนอยางดี ทุนจากสื่อสิ่งพิมพ เชน หนังสือพิมพ แผนปลิว แผนพับ จุลสาร วารสาร ฯลฯ
  • 33.
    25 ภาพการนําเสนองานของนักศึกษาชั้นปที่ 3 เอกภาษาไทยวิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 5 สิงหาคม 2553) ทักษะการพูด ความหมาย ทุนจากการสนทนา การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ทุนจากชีวิตจริง การประมวลความรู ความจํา ประสบ การณจากชีวิตของตนเอง และผูที่เกี่ยวของหรือผูที่มีชื่อเสียง 2.3 พูดดีควรมีทักษะในการฟง การอาน และการเขียน โดยพิจารณาสะสมสิ่งที่ไดรับจากการฟง การอาน แลวบันทึก เก็บไว เพื่อใชประโยชนในการพูด
  • 34.
    26 เทคนิค 14 ประการในการเตรียมการพูด การเตรียมการพูดเชิงสถานการณเปนเรื่องสําคัญมาก เนื่องดวย การพูดเปนจุดสุดยอดของ มนุษยสัมพันธ คือการอยูรวมกันเพื่อความสงบสุข บางครั้งอาจเกิดความยุงเหยิง ขัดแยงหรืออาจถึง แกหายนะ ก็อยูที่พฤติกรรมการพูดของบุคคลในสังคม ดังนั้น การเตรียมการพูดลวงหนามาอยางดี และฝกฝนทักษะการพูดตามที่เตรียมไวยอมทําใหการพูดครั้งนั้น ๆ สัมฤทธิผล ในที่นี้จะเสนอเทคนิค การเตรียมการพูดเชิงสถานการณ 14 ประการ คือ ภาพนักศึกษากําลังเตรียมขอมูล เตรียมบุคลิกภาพในการพูด และฝกการพูด ที่มา (ญานิศา โชติชื่น, 4 กันยายน 2550) เทคนิค ความหมาย 1. ผูพูด เปนผูที่มีความรู มีศรัทธา มีความเชื่อในเรื่องที่พูดมากที่สุดซึ่งจะ สรางพลังในการถายทอดใหผูฟงยอมรับไดงาย เปนผูที่สามารถถายทอดความรู ความคิด ใหตรึงใจผูฟงได เปนผูที่ผูฟงยอมรับ ซึ่งจะสามารถจูงใจผูฟงไดดี เปนผูที่มีทาทีอบอุน เปนมิตร สรางความประทับใจแกผูฟงไดงาย เปนผูใสใจผูฟง เปนผูไมหยิ่งยะโส ทะนงตน หรือถอมตนมากเกินไป 2. การเตรียมการพูด เตรียมตัวดี มีชัยไปกวาครึ่ง ตระหนักถึงวัตถุประสงค วิเคราะหผูฟง เตรียมขอมูลใหครอบคลุมทั้งโดยสังเขปและรายละเอียด
  • 35.
    27 เทคนิค ความหมาย 3. การฝกซอม“อยาใหวันแสดงจริง เปนวันซอมใหญ จงทําใหวันซอมใหญ เหมือนวันแสดงจริง” ทําใหเกิดความเชื่อมั่นในความพรอม สามารถแกไขสถานการณได เมื่อพบปญหา 4. สถานที่ สรางความคุนเคยทําใหเกิดความรูสึกผอนคลาย ควรไปถึงกอนเวลา 15-30 นาที เพื่อใหเกิดความคุนเคย ควรพิจารณาบรรยากาศรอบขางเพื่อแสดงการพูด การสรางลีลา และการยกตัวอยางที่เหมาะสม 5. โสตทัศนูปกรณ กระดานดํา Power point โปสเตอร ภาพนิ่ง วีดิทัศน เครื่องฉายสไลด “Pack you own parachute” “ถาจะโดดรมตองเตรียมรมดวยตนเอง” โดยตรวจสอบใหอยูใน สภาพที่ใชไดอยางคลองแคลวทันทวงที เลือกใชใหเหมาะสมเพื่อเสริมการพูดใหนาสนใจยิ่งขึ้น ไมใชอุปกรณเสริมมากหรือซับซอนจนเกินไป พึงตระหนักวา การพูดเปนหลัก อุปกรณเปนเพียงสวนเสริม ใหเหมาะสม และดึงดูดความสนใจเทานั้น 6. เวลา รักษาเวลาใหเหมาะสม จัด และลําดับความสําคัญของเรื่องใหเหมาะสมกับเวลา ไมควรใชเวลาเกินกําหนด หรือนานเกินไปจะทํา ใหผูฟงอึดอัด ไมเกิดประโยชน 7. ผูฟง วัย ความแตกตางกันของวัย ทําใหความสนใจความเขาใจและ ประสบการณแตกตางกัน วัยเด็ก สนใจสิ่งรอบตัว มีความสนุกสนาน วัยรุน สนใจสิ่งทายทายและแปลกใหม วัยทํางาน สนใจความมั่นคงในชีวิต วัยสูงอายุ สนใจเรื่องในอดีตและศาสนา เพศ ความแตกตางทางเพศ ทําใหความสนใจแตกตางกัน เพศชาย สนใจการเมือง กีฬา เครื่องยนตกลไก ฯลฯ เพศหญิง สนใจความงาม สุขภาพ อาหาร การบานการเรือน ฯลฯ
  • 36.
    28 เทคนิค ความหมาย ระดับการศึกษา และประสบการณ ตองเตรียมเนื้อหาภาษาที่เขาใจงาย สําหรับผูที่มีการศึกษา นอย ตองเตรียมเนื้อหาที่มีหลักฐาน มีเหตุผล มีบทวิเคราะห สําหรับผูที่มีการศึกษา เชื้อชาติ และศาสนา ตองรูขอมูลจํานวนผูฟง สวนมาก สวนนอยของเชื้อชาติ และ ศาสนาของกลุมคน ในสถานการณการพูดครั้งนั้น 8. การเลือกเรื่อง ตรงตามวัตถุประสงค กําลังเปนที่สนใจของผูฟง เหมาะสมกับระดับความรู ประสบการณของผูฟง ผูพูดมีความรูดี มีความถนัด หรือมีประสบการณ 9.ขอบเขตของเรื่องและ การรวบรวมเนื้อหา คํานึงถึงพื้นความรูของผูฟง ใหพอเหมาะกับเวลาที่กําหนด ใหเหมาะสมกับโอกาสในการพูดในสถานการณตางๆ คนควา จัดหมวดหมูของเนื้อหา เรียงลําดับความสําคัญของเนื้อหา บันทึกเรื่องราว สถิติ แหลงที่มา ไวเปนหลักฐาน ภาพการพูดรายงานทางวิชาการของนักศึกษาชาวจีนที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 26 กรกฎาคม 2550)
  • 37.
    29 เทคนิค ความหมาย 10. การวางโครงเรื่องวางหลักเกณฑสําคัญ 3 ตอน คือคํานํา เนื้อเรื่อง สรุปจบ 10.1 คํานํา หรือการเริ่มเรื่อง มี 2 สวน คือ การทักทายหรือการปฏิสันถาร ตองสรรหาการทักทายที่ ใหความหมายเหมาะสมกับคุณสมบัติผูฟงสวนใหญใน ขณะนั้น โดยคํานึงถึงคําทักทายที่เปนพิธีการและไมเปน พิธีการ การนําเขาสูเรื่อง ควรใชคําพูดที่นาสนใจ จับใจ ตรึงใจผู ฟง โดยการขึ้นตนดังตอไปนี้ ใชคําถามที่เราใจ ใชขอความที่นาฉงน หรือประหลาด มหัศจรรย ใชขอความที่เราใจดวยการยกสุภาษิต คําพังเพย คําคม บทกวี หรือวาทะของผูมีชื่อเสียง ใชขอความที่ทําใหสนุกสนาน สรางอารมณขัน ใชตัวอยางหรือนิทาน อาจเปนเรื่องจริงหรือเรื่องเลา ใชการกลาวถึงความสําคัญ ประโยชน ของเรื่อง 10.2 เนื้อเรื่อง โดยคํานึงถึง พูดเรื่องอะไร พูดกับใคร เหตุเกิด ที่ไหน เมื่อเวลาใด เหตุใดจึงเปนเชนนั้น และผลจะเปนอยางไร 10.3 สรุปจบ เปนการสรางความประทับใจใหกับผูฟง ควร ประมวลความคิดที่เปนสาระสําคัญและใหเกิดพลังใหผูฟงตรึงใจ ซึ่ง สามารถสรุปไดหลายวิธี เชน การรวบรัดขอความ อาจเปนการยอเรื่องใหครอบคลุม ย้ําจุดสําคัญ หรือทบทวนเรื่องที่พูดสั้น ๆ การใหขอคิด การทิ้งทายเปนคําถามใหผูฟงไปคิดตอ การเปดเผยตอนสําคัญ การสรรเสริญ สดุดี ชื่นชม ยกยอง การชักชวน หรือเรียกรอง การใชคําคม สํานวน คําพังเพย สุภาษิต การรวบรัดขอความ อาจเปนการยอเรื่องใหครอบคลุม ย้ําจุดสําคัญ หรือทบทวนเรื่องที่พูดสั้น ๆ
  • 38.
    30 เทคนิค ความหมาย 11. คําถามเตรียมตัวตอบคําถาม โดยศึกษาขอมูลใหชัดเจน ฟงคําถามใหเขาใจ เพื่อการตอบที่ตรงประเด็น ตระหนักถึงขอมูล ขอคิดและความรูสึก เพื่อทําความเขาใจ ในคําถาม ใหความสนใจ และยอมรับเรื่องมุมมองที่แตกตางกัน 12. ไมโครโฟน และบนเวที ควรอยูหางจากปากพอสมควร ประมาณ 3 นิ้ว ปรับระดับใหตรงกับปาก อยากมตัวลงหรือเชิดหนาขึ้น เพื่อใหตรงกับไมโครโฟน อยากําไมโครโฟน อยากําขาตั้งไมโครโฟน ปรากฏตัวบนเวทีอยางสงาผาเผย สังเกตปฏิกิริยาผูฟง แลวปรับเปลี่ยนการพูดใหเหมาะสม เพื่อสรางบรรยากาศและรักษาความสนใจของผูฟง 13. ใจ และความตั้งใจ จงมีความตั้งใจอยางมุงมั่นในการพูดสิ่งที่เปนประโยชน จงใหความสําคัญและความสนใจแกผูฟงอยางทั่วถึง ใชความมั่นคงทางอารมณนําทาง ทําใหมีสติควบคุมคําพูด มีความจริงใจในการพูดและการตอบคําถาม จงเขาใจวา ความประหมาเปนเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นในการพูดตอที่ สาธารณะ วิธีเอาชนะความประหมาคือการเตรียมพรอม จงมุงความสนใจไปถึงจุดสําคัญของงานเพื่อใหเกิดความสําเร็จ มีทัศนคติทางบวก เชื่อมั่น และศรัทธาในความสามารถของตน จงคิดวา ปญหาที่เกิดขึ้นคือบทเรียน
  • 39.
    31 เทคนิค ความหมาย 14. การสรางกําลังใจพักผอนใหเพียงพอ ไปถึงสถานที่กอนเวลา 15 – 30 นาที สํารวจบรรยากาศบริเวณงานเพื่อใหรูสึกคุนเคย ขจัดความประหมาดวยการหายใจลึก ๆ สบตาผูฟงอยางเปนมิตร สังเกตจากความสนใจในการฟง เตรียมคําทักทายใหประทับใจ เตรียมคําขึ้นตนใหเราใจ ชวนติดตาม มีความปรารถนาดีที่ตองการแบงปนขอมูล ขอคิดแกผู ฟง ไมหวังผลเลิศ แตทําใหดีที่สุด เต็มความสามารถใน ขณะนั้น จุดประสงคของการพูด กระบวนการหรือทวงทาการพูดตามเหตุการณที่เปนไป เปนอยู สามารถรวมลักษณะและ โอกาสที่จะนําไปใชได 5 ประการ คือ 1. การพูดเพื่อเสนอขอมูล เปนการพูดที่ตองการใหผูฟงรับรูขอมูลเกี่ยวกับงาน การพูดเชิงวิชาการ หรือกิจกรรมตาง ๆ เชน การอธิบาย การบรรยาย การรายงาน การแนะนําตัวการพูด ในฐานะโฆษก พิธีกร ฯลฯ 2. การพูดเพื่อสรางสรรค เปนการพูดเพื่อใหขอคิด สิ่งที่ดีงามแกผูฟง หรือชี้ใหเห็น แนวทางของการแกไข ปรับปรุง พัฒนา สรรคสรางใหเกิดความเจริญงอกงามทั้งทางรูปธรรมและ นามธรรมเชน การกลาวสุนทรพจน (การปาฐกถา การปราศรัย การใหโอวาท การกลาวสดุดี การกลาว ตอนรับ การกลาวคําอําลา การกลาวขอบคุณและการกลาวอวยพรในโอกาสตาง ๆ นอกจากนี้ยังมี การอภิปราย การโตวาที การเสวนา ประชาพิจารณ ฯลฯ 3. การพูดเพื่อไมตรีจิต เปนการพูดเพื่อแสดงมารยาทที่ดีและใหเกียรติแกผูฟง แสดงถึงความปรารถนาดี การมีสัมพันธภาพอันดีตอกัน เชน การทักทาย การสนทนา การกลาวแนะ นํา การกลาวแสดงความยินดี การกลาวแสดงความเสียใจ ฯลฯ 4. การพูดเพื่อสาระบันเทิง เปนการพูดเพื่อสรางบรรยากาศใหผูฟงไดรับทั้งความรู ความรื่นรมย ความสุข เชนการพูดทอลคโชว การยอวาที การแซววาที การเลียน(ลอเลียน)วาที เฮฮาวาที ลีลาวาที ฯลฯ
  • 40.
    32 5. การพูดเพื่อกิจธุระ เปนการพูดเพื่อใหกิจกรรมที่ตองการบรรลุตามวัตถุประสงค เชนการสัมภาษณ การประชุม การประชุมกลุม การขอความรวมมือ การขอความชวยเหลือ การขอคําแนะนํา การขอรอง การหามปราม ฯลฯ ประเภทและความหมายของการพูดในโอกาสตาง ๆ การพูดมีหลายประเภท ซึ่งผูพูดควรจะตระหนักตามจุดประสงคในการพูดแตละครั้ง เพื่อให เหมาะสมกับเหตุการณที่เปนไปในชีวิตประจําวัน และในสังคมที่เปนอยู ซึ่งในที่นี้จะกลาวถึงประเภท ของการพูดตามจุดประสงค โดยสรุปไดดังนี้ ภาพการฝกบุคลิกภาพการพูด ในการรายงานหนาชั้นเรียน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 26 กรกฎาคม 2550) 1. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อเสนอขอมูล ประเภทการพูด ความหมาย การอธิบาย เปนการใหคําจํากัดความ ขยายความคิดรวบยอดเพื่อสื่อความหมายให ชัดเจนขึ้น เปนการบอกความเปนมา บอกลักษณะ บอกความสัมพันธ ของสิ่งนั้น ๆ การบรรยาย เปนการถายทอดเนื้อหาสาระดวยการชี้แจงเลาเรื่องรวมถึงการยกตัวอยาง ประกอบ โดยใชทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษา เพื่อใหผูฟงเกิดความรู ความเขาใจ ทัศนคติ ขอคิด ทฤษฏี และเกิดการเรียนรู ตามวัตถุประสงค
  • 41.
    33 ประเภทการพูด ความหมาย การรายงาน เปนการชี้แจงใหเกิดความเขาใจหรือใหรับรูขอมูลที่ตรงกัน ในกิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่ง แบงเปน 2 ลักษณะ 1. การรายงานในงานวิชาการ 1.1 การแถลงขอเท็จจริง เชน รายงานการปฏิบัติงาน การดําเนินงานของโครงการตาง ๆ ฯลฯ 1.2 การสรุปผลงาน เชน รายงานผลการศึกษาคนควา ผลการทดลอง การปฏิบัติงาน รายงานการประชุม การสัมมนา ฯลฯ 1.3 การวิจารณแสดงขอคิดเห็น คือการติชมอยางมีขอ สนับสนุน เชน การวิจารณหนังสือ รายการวิทยุ โทรทัศน ฯลฯ 2. การรายงานในงานพิธี เชน การสัมมนา การประชุม พิธีเปดงาน ตาง ๆ และพิธีปดงาน ฯลฯ การแนะนําตัว เปนการใหขอมูลของตนเองแกผูฟง ซึ่งจะตองคํานึงถึงเวลา โอกาส และสถานที่ที่เหมาะสม มี 4 กรณีดวยกันคือ 1. กรณีที่ยังไมเคยรูจักกันมากอน 2. กรณีเปนผูแทนสถาบันหรือองคกร 3. กรณีเขาปฏิบัติงานใหม 4. กรณีรายงานตัวตอผูบังคับบัญชาเมื่อมาตรวจงาน ประเภทการพูด ความหมาย
  • 42.
    34 โฆษก พิธีกร เปนการแจงขอมูลหรือกิจกรรมตางๆ ใหผูเกี่ยวของไดรับรูรวมกัน เปนการสรางบรรยากาศของงานใหดําเนินไปอยางราบรื่น มีชีวิตชีวา เปนการควบคุมรายการใหดําเนินไปตามกําหนดการ เปนการประสานขั้นตอนและกําหนดการของงานใหบรรลุ ตามวัตถุประสงค เปนการแสดงปฏิภาณไหวพริบสําหรับการแกปญหาเฉพาะหนา 2. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อสรางสรรค ประเภทการพูด ความหมาย การกลาวสุนทรพจน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น,11 เมษายน 2550) การพูดดี มีเนื้อหาสาระที่เปนประโยชนตอผูฟง เปนการพูดทางการ ตองใชภาษามาตรฐาน ถูกตองดวยเนื้อหาสาระที่นาสนใจ ชวนให ติดตาม ชัดเจนกะทัดรัด ประกอบกับน้ําเสียง ที่นาฟงและจังหวะ ทวงทํานอง การพูดที่มีลีลาสุภาพ ไมใชการเสนอรายงานทางวิชาการ ไมใชการบรรยายและสาธิต ไมตองอาศัยสื่อโสตทัศนูปกรณใด ๆ มาชวยใหเกิด ความชัดเจน ไมใชการแสดงชั้นเชิงการพูดที่ใชกิริยาทาทางใหเกิด ความสนุกสนานตื่นเตน เราใจ สุนทรพจนมี 2 แบบ แบบธรรมดา เปนการกลาวในโอกาสตาง ๆ เชน การ ปาฐกถา การปราศรัย การใหโอวาท การกลาวสดุดี การกลาว ตอนรับ การกลาวอําลา การกลาวขอบคุณ และการกลาวอวยพร ในโอกาสตาง ๆ ฯลฯ แบบพิเศษ เปนการกลาวเฉพาะในโอกาสสําคัญ ๆ ที่มาความ สัมพันธกับมหาชน เพื่อใหเกิดสํานึกเพิ่มคุณธรรม หรือเพื่อคลี่คลายสถานการณที่เลวรายใหดีขึ้น ประเภทการพูด ความหมาย
  • 43.
    35 การอภิปราย เปนการพูดแสดงขอมูลหรือขอคิดเห็นในหัวขอปญหากับขอยุติ หรือแนวทางการแกปญหาที่มีความหลากหลาย เพื่อหาขอ สรุปหรือใหทางเลือกแกผูฟง มีชวงForum Period เปดโอกาสใหมีการแลกเปลี่ยน ความคิดเห็น และตอบคําถาม มีผูพูดตั้งแต 2 คนขึ้นไปโดยมีผูดําเนินการอภิปรายเปน ผูดําเนินรายการ การโตวาที เปนศิลปะการพูดที่ใหบุคคล 2 ฝาย มีโอกาสโตแยงกันตาม หลักการ โดยมีญัตติเปนกรอบของความความคิดในการหา เหตุผล มาสนับสนุนหรือหักลาง เปนวิธีการโตแยงที่มีหลักการและมีขั้นตอนในการดําเนินการ เปนการใชวาทศิลปและไหวพริบ ปฏิภาณในการหักลาง เหตุ ผลของฝายตรงขามใหเหนือกวา เปนการนําเสนอเหตุผล ขอเท็จจริงวาความรู ความคิดของ ฝายตนเปนความจริงและถูกตองมากกวา ตัวอยางญัตติโตวาที เชน “มีแมบานโงแตรวยดีกวาฉลาดแตจน” “โงแตขยันดีกวาฉลาดแตขี้เกียจ” “เขียนดีกวาพูด ฯลฯ “เปนดาราดีกวาเปนขาราชการ” การเสวนา เปนการจัดเตรียมประเด็นและศึกษามุมมองเพื่อนําเสนอเปน ทางเลือกใหแกผูฟง เปนกิจกรรมการพูดเปนที่นิยมในสังคม เพราะไมเครงเครียด และผูเขารวมกิจกรรมมีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรูรวมกัน เปนการระดมความคิดเพื่อแกปญหาหรือจัดทํากิจกรรม มีผูดําเนินการเสวนา บางครั้งผูฟงอาจแยกจากผูพูดหรือผูพูด ทุกคนคือผูรวมเสวนา
  • 44.
    36 3. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อไมตรีจิต ประเภทการพูด ความหมาย การทักทายเปนการพูดสั้น ๆ ใชเมื่อแรกพบ ควรกลาวดวยถอยคําเปนกันเอง ผูไมคุนเคย เพื่อลดความประหมา ความเกอเขิน ความกังวลใจ ผูคุนเคย เพื่อแสดงถึงความสนใจ ความหวงใย ความปรารถนาดี เสริมมิตรภาพใหดียิ่งขึ้น ควรเริ่มทักทายดวย สวัสดีครับ / คะ ผูอาวุโสนอยกวา ควรยิ้ม และยกมือไหวกอน แลวจึงกลาวคําวา “สวัสดี” จากนั้นใชคํากลาวใหเหมาะสมแกสถานการณ กอนที่จะเริ่ม การสนทนาหรือกอนการพูดทั่ว ๆ ไป การสนทนา ที่มา : (นฤมล หริจันทนะวงศ, 2546, หนา 25) เปนการพูดเพื่อสราง และเพิ่มพูนสัมพันธภาพ มี 2 ประเภท 1. ไมเปนทางการ เปนการพูดคุยเรื่องทั่วไป เพื่อสราง ความสนิทสนมคุนเคย สื่อความในใจ สรางมนุษยสัมพันธ 2. เปนทางการ เปนการปรึกษาหารือ แลกเปลี่ยนความรู ความคิดเห็น เพื่อประโยชนในการทํากิจกรรมรวมกัน ไมผูกขาดการพูดเพียงคนเดียว ตั้งใจฟงดวยความสนใจ เรื่องที่สนทนาเหมาะสมกับกาลเทศะ ไมพูดเรื่องที่ทําใหคูสนทนา เสียหนาหรืออับอาย ไมกาวลวงเรื่องสวนตัว ในกรณีที่ไมสนิทสนาม ไมควรพูดเสียงดัง ในที่สาธารณะ เชน บนรถโดยสาร ปายรถเมล ในลิฟท ฯลฯ ประเภทการพูด ความหมาย ประชาพิจารณ เปนแนวทางที่ใชในการระดมสมองและหาทางออกใน การแกปญหาความขัดแยง จุดมุงหมายของประชาพิจารณ คือ เรียกรองใหมีการพิจารณา ใหมอยางเปนธรรมและโปรงใส คณะกรรมการการประชาพิจารณตองเปนที่ยอมรับของทุกฝาย
  • 45.
    37 ประเภทการพูด ความหมาย การกลาวแนะนํา เพื่อใหผูฟงไดรูจักวาผูพูดเปนใครมีความรูความสามารถอยางไร มาจากที่ใด และจะมาพูดเรื่องอะไร เพื่อใหเกียรติและตอนรับผูพูดและเปนมารยาททางสังคม เพื่อสรางบรรยากาศความเปนกันเองระหวางผูพูดกับผูฟง การกลาวแสดงความยินดี เพื่อใหเกียรติและชื่นชมยินดีในความสําเร็จเชน การไดรับรางวัล ตาง ๆ รับตําแหนงใหม เปดกิจการใหม ใชคําพูดที่จริงใจ ยกยองในความสามารถหรือคุณงามความดี อวยพรหรือมอบของที่ระลึก การกลาวแสดงความเสีย ใจ เปนการแสดงความรูสึกผูกพัน เห็นใจ ในเรื่องความสูญเสียหรือ การประสบเหตุเภทภัยตาง ๆ ควรพูดสั้น ๆ ใหไดใจความ ใชทาทางและน้ําเสียงแสดง ความเสียใจอยางจริงใจ ยื่นขอเสนอที่จะชวยเหลือ ภาพคณบดีคณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร (ผูชวยศาสตราจารยเฉิดฉิน สุกปลั่ง) กลาวแสดงความยินดีแกนักศึกษาในโอกาสที่สําเร็จการศึกษา ที่มา (ญานิศา โชติชื่น,24 กุมภาพันธ 2549)
  • 46.
    38 4. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อสาระบันเทิง ประเภทการพูด ความหมาย ทอลคโชวเปนศิลปะการแสดง การพูดที่ครบถวนดวยเนื้อหา สาระ วิธีการ นําเสนอทั้งอธิบาย บรรยาย สาธิต ฯลฯ ตลอดจนการสราง บรรยากาศที่สนุกสนานรื่นรมย ผสมผสาน ถายทอดใหเกิด ความรู ความเขาใจ ความคิดเห็นที่คลอยตาม หรือขัดแยง อีกทั้ง ตองสรางลีลา สีหนาทวงทา ประกอบการพูดใหสมจริง ใหผูฟง คลอยตาม เปนการพูดที่แสดงถึงการเตรียมตัวมาอยางดี เปนการแสดงไหวพริบ ปฏิภาณไดอยางดี เปนการแสดงความเชื่อมั่นในตนเอง กลาตัดสินใจ แกปญหา เฉพาะหนาไดดี เปนการควบคุมอารมณ และความตื่นเตนไดทุกสถานการณ เปนการเรียนรูมารยาทไทยและสากลไดเปนอยางดี ยอวาที เปนศิลปะการพูดที่ใหบุคคล 2 ฝาย คือฝายเยิน กับ ฝายยอ มีโอกาสโตแยงกัน ดวยหลักการวา ฝายหนึ่ง ฝายใด จะตองหา เหตุผล ประชดประชัน เสียดสีให “สะใจ” ผูฟงไดเหนือกวาฝาย ตรงขาม โดยมีญัตติเปนกรอบของความคิด ดัดแปลงมาจากการโตวาที แตมีความตางกันที่การโตวาทีจะมี จุดสนใจอยูที่การโตตอบ หักลาง สามารถใชคารมคมคาย ประกอบเหตุผลโตตอบกันไดอยางเชือดเฉือน หรือหักลางดวย ปฏิภาณไหวพริบที่ฉับไว แตถาเปนยอวาทีจะตองเพิ่มการเสียดสี ประชดประชันใหยอไดอยางเหนือชั้น ตองมีศิลปะในการเสียดสี ประชดประชัน และการหักมุมพูด ในสิ่งที่ไมดีใหดีเลิศใหได ญัตติที่ใชยอวาทีจะเปนญัตติ ที่ไมสามารถแสดงความคิดเห็น อยางตรงไปตรงมาไดจึงเปนลักษณะเชิงประชดประชัด เชน กรุงเทพฯ เปนเมืองสวรรค เมืองไทยใกลเปนมหาอํานาจ ผูใชกฎหมายไทยทําไดสวยสะใจมวลชน ฯลฯ
  • 47.
    39 รูปแบบ ความหมาย แซววาที เปนศิลปะการพูดที่ไมตองแบงฝายก็ไดโดยใชผูพูด 3-5 คน โดยมีผู ดําเนินรายการ 1 คน มีผูรวมแซว 4 คน เปนการพูดเยาแหย หยอกลอ เหตุการณที่ทันสมัยใหม ๆ สุด ๆ ในสถานการณนั้น ๆ อาจจะเปนเรื่องดีก็ได เรื่องไมดีก็ได แตจะตอง สรางบรรยากาศใหมีอารมณขัน การมองโลกในแงดี และอาศัยลีลา จังหวะการพูดใหนาสนใจ มีการหยอกเยา พูดเลนระหวางผูแซวดวย กัน สรางความสนใจจากเรื่องราวที่ทันสมัย ทันเหตุการณ ใชจุดเดนของขาวเหตุการณบานเมือง บุคคล และเรื่องที่ทุกคนรับรู ประยุกตเรื่องราวทุกเรื่องที่พูดใหผูฟงเขาใจไดอยางสนุก ญัตติที่ใชแซววาที จะใชคํางาย ๆ ใหสะดุดใจผูฟง เชน รักแบบไทย ๆ สุขใจไปทุกอยาง คนไทยน้ําใจนักกีฬา ฯลฯ ประชาธิปไตยแบบไทย ๆ ใครวาแย เลียน (ลอเลียน) วาที ใชศิลปะการพูดลอเลียน เหตุการณ สถานที่ บุคคล ที่กําลังเปน ที่สนใจและเปนที่รูจักในขณะนั้น ใชการอุปมาอุปมัย พลิกปมดอยใหเปนปมเดนในทางที่ดี ใชหลักตามบทพระราชนิพนธในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจา อยูหัว ดังวา (ถาวร โชติชื่น ,2541 หนา 94) “ถึงลอก็ลอเพียง กลเยี่ยงมิตรสหาย บมีจะมุงราย บมิมุงประจานใคร ใครออกจะพลาดทา ก็จะลอจะเลียนให ใครดีวิเศษไซร ก็จะชมประสมดี ชมเราก็ขอบคุณ ผิวฉุนก็ SORRY แม MAD มิคืนดี ก็จะเชิญ ณ คลองสาน” เฮฮาวาที ลีลาวาที ใชปฏิภาณไหวพริบ สรางสถานการณการพูดใหสนุกไดทุกเรื่อง ใชลีลาการพูดอยางคลองแคลว และตองนาสนใจ ใหผูฟงมีสวนรวม ใชเหตุการณที่เกิดขึ้นขณะนั้นมาพูด
  • 48.
    40 รูปแบบ ความหมาย สามารถใชไดทุกสถานการณการพูด ใชศิลปะในการเลนคํา ใชคําคลองจองใหชวนติดตาม 5. ประเภทและความหมายของการพูดเพื่อกิจธุระ ประเภทการพูด ความหมาย การสัมภาษณ เปนการสื่อสาร ระหวางบุคคล 2 ฝายโดยฝายหนึ่งเปนฝาย หาขอมูลอีกฝายหนึ่งเปนผูใหขอมูล ดวยวิธีการสนทนาที่เปน แบบแผน มีการเตรียมการลวงหนา ผูสัมภาษณตองเตรียมคําถาม เตรียมสถานที่ ฯลฯ ผูใหสัมภาษณ ตองเตรียมพรอมทั้งเนื้อหา ขอมูล บุคลิกภาพ การพูด การฟง มารยาทตาง ๆ การประชุม เปนการพูดที่มีแบบแผนเฉพาะ ควรตองเตรียมเนื้อหา ความรู การแสดงความคิดเห็น เพื่อใหความรูเฉพาะเรื่อง มีการลงมติในวาระการประชุมทุกวาระ ชวยแกไขสถานการณบางอยางไดเหมาะสมตามเวลาและ โอกาส เพื่อแจงขาวสารใหทราบโดยทั่วกัน เชน การแถลงนโยบาย การประชุมกลุม เปนวิธีสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเพื่อแกปญหาใด ปญหาหนึ่ง หรือเพื่อหาขอสรุปในการปฏิบัติงาน ผูมีความรู มีความสนใจ และผูเกี่ยวของเปนผูเขารวมกิจ กรรม เพื่อหาขอยุติ ขอวินิจฉัย หาแนวทางแกปญหาเฉพาะเรื่อง การขอความรวมมือ การขอความชวยเหลือ การขอคําแนะนํา การขอรอง ใชคําสุภาพ นุมนวล ใหเกียรติ ดูกาลเทศะ ใหเหมาะสม ใหความเชื่อมั่นในความสามารถของเขา บอกเหตุผลและความจําเปน
  • 49.
    41 ประเภทการพูด ความหมาย การหามปราม การใหคําแนะนํา “ถาจะพูดบอกใหเขาเลิก จงบอกโทษแตถาจะใหเขาทํา ในสิ่งที่ดี จงบอกประโยชน” ใชคําพูดและทาทีที่แสดงความเปนกลาง ไมกระทบกระเทือน ความรูสึกฝายหนึ่งฝายใด อาจเสนอทางเลือกหรือทางออกที่ทําใหคูกรณีปรับความเขาใจกัน พิจารณากาลเทศะที่เหมาะสม ตัวอยางการพูดประเภทตางๆ ตัวอยางการพูดที่จะเสนอในที่นี้ แบงตามวัตถุประสงคไดดังนี้ 1. ตัวอยางการพูดเพื่อเสนอขอมูล ประเภทการพูด ตัวอยาง การอธิบาย สุนทรพจน คือ การพูดดี มีเนื้อหาสาระที่เปนประโยชนตอผู ฟง ไดแก การพูดที่เปนทางการ เชน การปาฐกถา กลาวปราศรัย ใหโอวาท กลาวนํา หรือกลาวชี้แจงแกที่ประชุมสัมมนาในวาระตาง ๆ รวมทั้ง การพูดในพิธีการ เชน กลาวรายงาน เปดงาน ปดงาน กลาวตอนรับ กลาวอําลา กลาวขอบคุณ กลาวอวยพรในโอกาสตาง ๆ ตลอดจน การกลาวไวอาลัยและสดุดี เปนตน การกลาวสุนทรพจน ตองใชภาษามาตรฐาน หรือภาษาราชการเปนหลัก อาจจะมีภาษาถิ่น หรือภาษาเฉพาะอาชีพ มาปะปนไดบาง ในกรณีใชอธิบาย หรือยกตัว อยาง เทาที่จําเปนเทานั้น คําคะนอง คําผวน หรือคําหยาบไมควรจะมี เลย (ญานิศา โชติชื่น, 2549, หนา 54)
  • 50.
    42 ประเภท ตัวอยาง การบรรยายสรุป เรียนทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน ดิฉัน (ชื่อผูบรรยายสรุป) ในนามของมหาวิทยาลัยราชภัฏ สวนดุสิต มีความยินดีเปนอยางยิ่งที่ทานทั้งหลายไดกรุณาใหเกียรติ เยี่ยมชมและศึกษาดูงานที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตในวันนี้ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตขอตอนรับทุกทานดวยความยินดี และกอนที่จะนําทานไปเยี่ยมชมหนวยงานตาง ๆ ขออนุญาตสรุปภารกิจ หลักของมหาวิทยาลัยฯ โดยสังเขป ดังนี้. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เปนสถาบันอุดมศึกษาในสังกัดสํานักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา มี หนาที่จัดการศึกษาในระดับปริญญาตรี โท และเอก เพื่อตอบสนอง ตอการพัฒนาสังคม และประเทศชาติในทุก ๆ ดาน ซึ่งที่ผานมา มหาวิทยาลัย ไดดําเนินการ ในดานตาง ๆ โดยสรุปดังนี้ 1. ............................... 2. ................................ 3. ............................... ปจจุบันมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตมีนักศึกษาทั้งสิ้น............... .คน เปดการสอนทั้งหมด...........หลักสูตร มีคณาจารยและบุคลากร รวม..... คนคะ นอกจากขอมูลทั้งหมดที่กลาวมาแลว ทานจะไดรับทราบขอมูล เพิ่มเติมจากหนวยงาน ที่ทานจะไปเยี่ยมชม ในเวลาตอจากนี้ไปนะคะ ในชวงนี้มีทานใดจะสอบถามขอมูล หรือมีขอสงสัยใดๆเชิญได นะคะ ทายที่สุดนี้ ขอขอบคุณทานคณาจารยจาก.....................อีกครั้ง นะคะ ที่ใหเกียรติมาศึกษาดูงาน และเยี่ยมชมมหาวิทยาลัยของเรา ดิฉันหวังวาทานคงจะไดรับประโยชน จากการเยี่ยมชมในครั้งนี้ไมมากก็ นอยนะคะ และตอไปนี้ขอเชิญทุกทานไปเยี่ยมชมไดตามหนวยงาน ที่ มหาวิทยาลัยไดจัดไวให ขอขอบคุณ และสวัสดีคะ
  • 51.
    43 ประเภท รูปแบบ การรายงานในงานพิธี ทานวิทยากรทานคณบดี และทานผูมีเกียรติทุกทาน ดิฉันในนามประธานหลักสูตรภาษาไทยขอขอบพระคุณทาน คณบดีเปนอยางสูง ที่กรุณาใหเกียรติเปนประธานการเปดโครงการ เสวนาและปุจฉา-วิสัชนา “ทํางานดี มีวาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได)” ในวันนี้ ดวยนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทย ชั้นปที่ 4รวมทั้งสิ้น 61 คน ซึ่ง เปนนักศึกษาไทยจํานวน 47 คน นักศึกษาจีน จากกวางตุงจํานวน 18 คน และนักศึกษารัสเซียจํานวน 6 คน ที่เรียนวิชาสัมมนาภาษาไทย โดย มีอาจารยผูสอนคือ ผูชวยศาสตราจารยญานิศา โชติชื่น ไดเล็งเห็นความ สําคัญของการทํางานที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งจะตองควบคูไปกับการมีศิลปะ ในการพูด จึงไดจัดโครงการเสวนา และปุจฉา–วิสัชนา ในหัวขอ “ทํางาน ดี มีวาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได)” ขึ้น โดยมีวัตถุประสงคดังนี้ 1. เพื่อใหนักศึกษาไดฝกทํางานเปนหมู คณะ ฝกการเปนผูนํา และผูตามอยางมีประสิทธิภาพ 2. เพื่อใหนักศึกษาไดรับความรู และประสบการณตรงจาก วิทยากรและผูเชี่ยวชาญเฉพาะดาน 3. เพื่อสามารถนําศิลปะในการพูดมาประยุกตใชกับการดํารง ชีวิตในยุคปจจุบัน และการงานใหมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น อนึ่งโครงการนี้ไดรับการสนับสนุนเงินงบประมาณจาก มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต และไดรับความอนุเคราะหจากทาน วิทยากร 3 ทาน คือ อาจารยถาวร โชติชื่น อาจารยประภัทร ศรลัมภ และอาจารย อรอุมา เกษตรพืชผล สวนดานสถานที่ไดรับความอนุเคราะหจากสํานักวิทยบริการและ เทคโนโลยีสารสนเทศ ที่ทําใหโครงการนี้บรรลุวัตถุประสงคและเปา หมาย ในนามของประธานหลักสูตรภาษาไทย ขอขอบพระคุณทุกทานไว ณ โอกาสนี้ บัดนี้ไดเวลาอันสมควรแลว ใครขอเรียนเชิญทานประธานในพิธี กลาวเปดโครงการเสวนา และปุจฉา-วิสัชนา ในหัวขอเรื่อง “ ทํางานดี มี วาทศิลป พลิกดินใหเปนดาว (ได) ” ขอกราบเรียนเชิญคะ 2. ตัวอยางการพูดเพื่อสรางสรรค
  • 52.
    44 ประเภท ตัวอยาง การกลาวสุนทรพจน โดย มารตินลูเธอร คิง (สุนทรพจนที่เปลี่ยน โลก) “นี่เปนความหวังของเรา นี่เปนความเชื่อมั่นศรัทธาที่ทําใหผมกลับมา ที่ตอนใตของประเทศนี้ โดยความเชื่อวา เราจะขับเคลื่อนภูเขาแหงความ สิ้นหวังออกไปได โดยความเชื่อวา เราจะสามารถเปลี่ยนเสียงแตกแยก ของชนชาติ ไปสูเสียงแหงความสมัครสมานอันเสนาะเพราะพริ้ง โดย ความเชื่อวาเราจะสามารถทํางานรวมกัน อธิษฐานรวมกัน ตอสูรวมกัน เขาคุกดวยกัน ยืนขึ้นเรียกรองเสรีภาพรวมกัน และมั่นใจวาวันหนึ่งเราจะ เปนไท (นรินทร องคอินทร, 2549,หนา 68)”( อางอิง ) การโตวาที ญัตติ “แตงงานมันกวา เปนโสด” ญัตติ “โสดดีกวาคู” ฝายเสนอ : อยูคนเดียว เปลี่ยวกาย อยูสบายแตไมสนุก อยูสองครองสุข ทั้งสนุกทั้งสบาย ฝายคาน : อยูเปนโสดดีกวา เพราะมีลูกนะกวนตัว มีผัวกวนใจ จะอยู เปนสาวใหหนาขาวนวลใย ถึงจะแกขึ้นคานก็ไมหนักกบาลหัว ใคร --------------------------- ฝายเสนอ : คําวา โสด นี้นะครับ ประกอบดวย สระโอ ส.เสือ และ ด. เด็ก สระโอ นี้คือ ไชโย ครับ ไชโย ใหกับ ส. เสือ ซึ่งหมายถึง เสรีภาพ ในการอยูอยาง ด. เด็ก คือ เดี่ยว ฝายคาน : จริง ๆ แลว ใหความหมายผิดนะครับ คําวาโสด ถาแยกออก มาตามสระพยัญชนะแลว แยกไดอยางนี้ สระโอ หมายถึง โง ส. เสือ หมายถึง เซอ และ ด. เด็ก หมายถึง ดักดาน ดังนั้น โสดจึงไมดีเลย เพราะมาจากการรวมตัวของสิ่งที่ไมดี ทั้งหลาย (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 71) 3. ตัวอยางการพูดเชิงสถานการณเพื่อไมตรีจิต
  • 53.
    45 ประเภท ตัวอยาง การทักทาย สวัสดีคะ :มีอะไรใหชวยไหมคะ สวัสดีครับ : จะมาพบใครครับ นัดไวหรือเปลาครับ เดี๋ยวจะไปดูใหนะ ครับ สวัสดีคะ : ไดขาววาไปเที่ยวทะเลมา สนุกไหมคะ มีอะไรใหชวยไหม คะ สวัสดีครับ : ไมไดพบกันตั้งนาน สบายดีนะครับ การแสดงความยินดี สวัสดีคะคุณวันเพ็ญ ยินดีดวยนะคะ ที่นองวิว สอบเขาคณะแพทย ศาสตร จุฬาฯ ได เปนคุณหมอคนที่สี่ของบานแลวสิคะ พวกเราภูมิใจ ใน ครอบครัวของคุณวันเพ็ญมากคะ น้ําหวาน ดีใจดวยนะจะ เพิ่งทราบวาไดรับรางวัลนักจัดดอกไมม ประดิษฐ และไดรับเลือกไปแขงขันที่ญี่ปุน ขอใหไดรับรางวัลชนะเลิศมา ฝากพี่และทุกๆ คนดวยนะจะ สวัสดีครับ คุณใบเตย เห็นขาวการเปดสาขารานตัดผมจาก หนังสือพิมพ วาเปนสาขาที่สี่ไปเร็ว ๆ นี้ ตอนนี้เตรียมขยายเปดสาขาที่หา ใชไหมครับ ขอแสดงความยินดีลวงหนาเลยนะครับ ภาพการฝกพูดในโอกาสตางๆโดยจําลองจากสถานการณจริง ของนักศึกษาที่เรียนวิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 17 สิงหาคม 2549)
  • 54.
    46 4. ตัวอยางการพูดเพื่อสาระบันเทิง ประเภท ตัวอยาง ทอลคโชว “ทองเที่ยวทั่วไทย ไมไปไมรู” “ทานผูมีเกียรติที่เคารพครับเมืองไทยเรามีที่เที่ยวมากมายใหเลือก ไดตามความตองการตามวัตถุประสงค แลวแตจะเปนแบบไหน ที่ใด อยากไดอยางไร ผมจะชี้แจงใหฟงนะครับ ถาจะเที่ยวไปหาญาติผูใหญ เราตองไปเที่ยวที่พัทลุง ที่นั่นมีเขาชื่อ เขาปู เขายา ไปแลวก็เลยไปสมุย สุราษฎรธานี เพราะที่นั่นมีหินตา หินยาย แตถาทานเปนโสดอยากหาคูใหไปที่สระบุรี เพราะจะมีน้ําตกเจ็ด สาวนอย มีตั้งเจ็ดสาว นาจะหาไดสักคน แตถายังไมได ขอใหขึ้นเหนือไปที่ เชียงรายจะมีโอกาสมากขึ้น ครับ เพราะเชียงรายมีผานางคอย เมื่อนาง คอย แลว ก็นาจะประสบความสําเร็จได แตตองรีบไปหนอยนะครับ อยาชา เพราะไมไกลจากผานางคอย มีภูเขาชื่อ นางนอน ถาชานางนอน ไปแลวทานก็จะหมดโอกาส ที่สําคัญสําหรับคนโสด โดยเฉพาะในขณะที่กําลังหมายปองใครอยู หามไปจังหวัดเลยเด็ดขาด เพราะที่เลยมีอุทยานแหงชาตินาแหว สวนคนที่มีภรรยาแลวอยาลืมไปแวะพังงา เพราะพังงามีอาว แมยาย และหากจะไปฮันนีมูนก็ใหไปกาญจนบุรี เพราะที่นั่นมีถ้ํา ดาวดึงส เทากับขึ้นสวรรคชั้นดาวดึงสเลยเชียว แตที่ตองระวังสําหรับคูสามีภรรยา ถือวาตองหาม ไมใหไปอยาง เด็ดขาด ถาอยากมีลูกไวสืบสกุล ก็คือจังหวัดพิษณุโลก ซึ่งจะมีน้ําตก ชื่อหมันแดง” (ถาวร โชติชื่น, 2548, หนา 136)
  • 55.
    47 ประเภท ตัวอยาง ยอวาที ญัตติ “กรุงเทพฯ เปนเมือง สวรรค” โดยใชคําเปรียบเทียบ “เราเขากรุงเทพฯมาทางนครปฐม เราจะรูเลยวาดินแดนแหงนี้ คือ สวรรค เราจะเจอสะพานอรุณอัมรินทร ฟงชื่อก็รูวาสวรรคแนนอน แลว เราก็จะผานแมน้ําสีดําสนิทเหมือนแมน้ําที่พระอิศวรทรงดื่มจนคอแหง(ฮา) แลวเราจะผานทุงพระเมรุ มาเลี้ยวที่สะพานผานฟา แนนอนละครับ มา สวรรคก็ตองเจอฟา วิ่งรถมาเรื่อย เราก็จะเจอทาวยมราชซึ่งมาธุระที่ ราชเทวี ซึ่งที่นั่นจะเจอความภักดี ของเหลาอัปสรเลยไปราชประสงค ถึงดุสิตธานี สวรรคขั้นที่ 4 (ฮา) เลี้ยวเขาไปอีกนิดจะเจอนางอัปสรเลน ระบํารําฟอนโดยไมใสเสื้อผา เราเรียกวา พัฒนพงษ(ฮา) ตอจากนั้นเราก็ ออกมาอโศก เจอดินแดนแหงสระอโนดาต แตบังเอิญกรุงเทพฯที่ดิน ราคาแพง เราก็ทําเปนสระเล็ก ๆ ตอจากนั้นก็เหลือแคเปนอางเล็ก ๆ (ฮา) เราเรียกดินแดนสวยงามของเมืองสวรรคกรุงเทพฯสวนนี้วา เพชรบุรีตัด ใหม(ฮา) ถาเที่ยวกรุงเทพฯ มาจนเหนื่อยก็ตรงดิ่งเขาไปเลยครับ เราจะเจอวิมานฉิมพลี (ฮา)............ (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 55–56) แซววาที ญัตติ “คนไทยน้ําใจนักกีฬา” “ถาเราจะดูวา คนไทยน้ําใจนักกีฬาเปนอยางไร เราตองดูที่ ปรัชญาากีฬา จีนมีปรัชญากีฬาวา มิตรภาพเปนเอก แพ-ชนะเปน รอง ของไทยเราเหนือชั้นกวามาก ปรัชญากีฬาของไทยคือ แพชนะไม สําคัญ มิตรภาพก็งั้น ๆ (ฮา) เราแขงกีฬาเพื่อทัศนาจร (ฮา) โดย เฉพาะผูติดตามนักกีฬา (ฮา) เพื่อทัศนาจรและชอปปง (ฮา) เราไมไดหวัง แพ หวังชนะอยูแลว นี่เห็นไดชัด ๆ วาน้ําใจนักกีฬาจริง ๆ” (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 83–84)
  • 56.
    48 ประเภท ตัวอยาง แซววาที ญัตติ “รักแบบไทย ๆสุขใจ ไปทุกอยาง” “รักแบบไทย ๆ นี้มีหลายแบบครับ เชนรักกันในหมูเครือญาติ เราเริ่มตนจาก พอ รักของพอเปนความรักอยางหวงใย ประนี ประนอม คอยเอาใจใส พอมักจะบอกวา “กลับบานเถอะลูก” (ฮา) จากพอก็มาถึง แม รักของแม เปนรักในความประหยัด ใหเก็บหอมรอมริบไวใชประโยชน เปนรักของแม แมชมอย (ฮา) .. นอกจากนี้ยังมีรักระหวางเพศ ก็มีหลาย แบบที่เปนรักแบบไทย ๆ ทําใหสุขใจไปทุกอยาง เชน แบบรักธรรมชาติ จะเห็นไดแถวสวนลุมตามสุมทุมพุมไม (ฮา) อีกแบบเปนรักที่ลึกซึ้งมากอยู บริเวณหอสมุดแหงชาติ (ฮา) พวกนี้เปนรักอิงประวัติศาสตร (ฮา)” (ถาวร โชติชื่น, 2533, หนา 86) เลียน(ลอเลียน)วาที “การอภิปรายไมไววาง ใจรัฐบาล” จากรายการ สภาโจก “ทานประธานที่เคารพ ผม, ถาวร โชติชื่นรองนายรัฐมนโทครับ ผมขอชี้แจง เรื่องที่ฝายแคนหาวา รัฐบวมกอสรางสนามบินหนองงูเหาลา ชาทานประธานครับ เรื่องสนามบินนี่ ถานับตั้งแตเราคิดกันวาจะสรางที่ หนองงูเหา มาจนถึงขณะนี้ ประมาณ 50 ป ครับ ทานประธาน การสรางสนามบินในเวลาประมาณ 50 ปนี่ นาจะนานใชไหมครับ ทานพนม ประธานบริหารพรรคฝายแคนครับ ทานพนมปลูกบานราคา ประมาณ 1 ลานบาทในเวลาเทาไหรครับ ประมาณ 1 ปใชไหมครับ สรางบาน 1 ลานบาท ใชเวลา 1 ป แลวถาสนามบินเปนหมื่นลาน ตองใชเวลากี่ป 50 ปนี่ถือวาเร็วมากแลวนะครับ (ถาวร โชติชื่น, 2548, หนา 134)
  • 57.
    49 ประเภท ตัวอยาง เลียน(ลอเลียน)วาที ญัตติ “ประชาธิปไตย แบบไทยๆใครวาแย” “พูดถึงประชาธิปไตย ก็ตองมีการเลือกตั้งส.ส. คําวา ส.ส. บางคนอาจ จะคิดวา ทําไม ส.ส. จึงมีแตความวุนวาย แยงตําแหนงในรัฐบาล จนทะเลาะเบาะแวงกัน แมจะอยูพรรคเดียวกัน บางครั้งในการประชุม สภาผูแทนราษฎรเกิดการโตเถียงโกลาหลวุนวาย หรือโดดรมจนประชุมไม ไดก็เคยมี ความรูสึกเชนนี้เปนเพราะไมเขาใจความหมายที่แทจริงของคํา วา ส.ส. จริง ๆ แลว ส.ส. ยอมาจาก สวนสัตว เขาถึงสรางสภาไวใกล ๆ เขาดิน ในสวนสัตวตองมี เสือ สิงห กระทิง แรด ลวนแลวแตพวกเขี้ยว ลากดินทั้งนั้น ความวุนวายที่มีบางก็เปนธรรมดา บางทียังมีเพิ่มเขาไป อีกประเภท เชนมีปลาไหล ลูกปลาไหล อินทรี...” (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 38) เฮฮาวาที ลีลาวาที “วันนี้พิธีกรเชิญผมขึ้นมารองเพลง ตอหนาทานผูมีเกียรติ ผมขอ เรียนใหทราบวา เรื่องการรองเพลงนี้ผมไมเคย....ไมเคยปฏิเสธครับ (ฮา)........(การเปดฉากเรียกเสียงฮาเปนกําลังใจ กอนรองเพลง) “สวัสดีครับ ผมชาวอีสานโดยกําเนิด หรือที่ทุกทานรูจักในนาม สระบุรีเลี้ยวขวา (ฮา).....ชาวอีสานคือผมคนนี้... กินอาหารไดทุกอยาง สัตวเลื้อยคลานกินไดทุกชนิดยกเวน รถไฟ (ฮา) สัตวน้ําก็กินไดทุกชนิด ยกเวนเรือดําน้ํา (ฮา) สัตวปกกินไดทุกอยาง ยกเวนเครื่องบิน (ฮา)........... “แปลกไหมครับทานผูฟง เวลาผมไปที่ไหนผูคนมักจะหันมามอง หนาผมเปนจุดเดียวกันหมด มองแลวก็ขยี้ตา แลวมอง ซ้ําแลว ซ้ําอีก พรอมกับพึมพําวา อีดี้อามินลี้ภัยมาถึงเมืองไทยเชียวหรือนี่ (ฮา)....... “คนไทย มีลักษณะที่แตกตางไปจากคนชาติอื่น ๆ ซึ่งสามารถสรุป เปนลักษณะเฉพาะของคนไทยได 4 ประการ คือ รักเสรี ขี้เบื่อ ไมเชื่อ กติกา รักหนาพวกพอง” (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา34)
  • 58.
    50 ประเภท ตัวอยาง เฮฮาวาที ลีลาวาที “คนที่จะประสบความสําเร็จในชีวิต จะตองเปนคนที่ไมมีคุณสมบัติ ตอไปนี้คือ โงงั่ง งวงเหงา เงื่องหงอย งุนงาน โงนเงน เงื่องา งุมงาม ซึ่งมีความหมายดังนี้ โงงั่งหมายถึง ขาดความฉลาด เฉลียว งวงเหงา หมายถึง เอาแตนอน เกียจคราน เงื่องหงอย หมายถึง เฉื่อยชา ขาดความกระตือรือรน งุนงาน หมายถึง เปนคนเจาอารมณ โมโห หงุดหงิดเปนประจํา โงนเงน หมายถึง โลเล ไมแนนอน เงื้องา หมายถึง ชักชา จะทําอะไร ก็ไมทันคนอื่น (ถาวร โชติชื่น, 2541, หนา 34) 5. ตัวอยางการพูดเพื่อกิจธุระ ประเภท ตัวอยาง การขอความรวมมือ สวนดุสิตเคยเปนสถานที่ประทับของพระราชวงศมากอน พวกเราที่อยู ที่นี่ที่สวนดุสิตก็มาอยูดวยวาสนาบารมี ดังนั้นจึงขอความรวมมือใหพวก เราใหเกียรติแกสถานที่แหงนี้ ดวยการแตงกายใหเรียบรอย ดวยความ ภาคภูมิใจในสถาบัน การขอความชวยเหลือ อาจารยครับ ชวยกรุณาเซ็นหนังสือรับรองใหผมดวยนะครับ อาจารยขา หนูจะขออนุญาตมาสอบซอม อาจารยจะสะดวกใหหนูไป พบ ไดวันไหนคะ การขอคําแนะนํา ขอโทษนะคะ ถาหนูจะมาขอคําแนะนําเรื่องการกลาวสุนทรพจน อาจารยสะดวกไหมคะ จะขอรบกวนชวยอธิบายเสนทางไปหอสมุดแหงชาติดวยนะคะ การขอรอง คุณจารุวรรณ ชวยตรวจทานงานชิ้นนี้อีกครั้งนะ ไมมีใครละเอียด เทาคุณอีกแลว ไดขาววาคุณเซียงมีฝมือจัดดอกไม อยากจะขอใหชวยหนอยนะคะ ดิฉันนี่แยจริง ๆ ไมมีฝมือทางนี้เลย ขอบคุณมากนะคะ
  • 59.
    51 ประเภทการพูด ตัวอยาง การหามปราม กรุณาแตงกายใหเรียบรอยกอนเขาหองสอบ กรุณาสูบบุหรี่ในหองที่จัดให การใหคําแนะนํา ใคร ๆ ก็เคยพลาดมากอน ไมเปนไร คราวหนาลองวิธีนี้ดูดีกวา เคยอานจากสารคดีในเรื่องนี้ ผูรูแนะนําวา ............. ถาเรื่องนี้เกิดขึ้นกับผม ผมจะ............ เปนความเห็นสวนตัวของผมเทานั้นเองนะครับวา................... ตัวอยางรูปแบบการพูดประเภทตางๆ รูปแบบการพูดในที่นี้ จะเสนอตามรูปแบบโครงสรางของการพูด ดังนี้ 1. รูปแบบโครงสรางการวางระเบียบในการพูด ระเบียบวิธีขั้น ตอน รูปแบบ ตัวอยาง คําปฏิสันถาร/ คําทักทาย พิธีการ เรียกเฉพาะตําแหนง กราบเรียน........ เรียน................. ไมเปนพิธีการ อาจเติมคําพูดแสดงความรูสึก เชน ที่เคารพ ที่รัก สวัสดี.......................... ทานอธิการบดี ทานคณบดี และทานคณาจารยทุกทาน กราบเรียน ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี เรียนทานผูมีเกียรติทุกทาน ทานผูมีเกียรติที่เคารพทุกทาน นักศึกษาที่รักทุกคน สวัสดีสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพ สวัสดีเพื่อนนักศึกษาที่รักทั้งหลาย
  • 60.
    52 ระเบียบวิธีขั้น ตอน รูปแบบ ตัวอยาง คํานํา/ คําขึ้นตน/ การนําเขาสูเรื่อง พาดหัวขาว กลาวคําถาม ใชภาษาใหนาสนใจ ทําใหเกิดความสงสัย ใชบทกวี คํากลอนคําพังเพย สรางความเปนกันเอง และยกยองผูฟง “สิบลานบาท” สําหรับนักศึกษาที่ตั้งใจเรียน” “ทานเชื่อหรือไมวา ความรักคือยาอายุวัฒนะ” “ทานผูมีเกียรติคะ คุณธรรมคือธรรมที่ใหคุณ ธรรมจะใหคุณได คือคุณตองทํา” “ผมไมเคยคิดวา สิ่งที่ผมรักที่สุด จะทําใหผมเสีย ใจที่สุดในชีวิต” “อยากลัวศัตรูที่ทําราย แตจงกลัวเพื่อนที่ยกยอ” “ดีใจและเปนเกียรติอยางยิ่งที่ไดมาพูดคุยกับ ทานทั้งหลายเหมือนผมไดกลับมาสูบรรยากาศ ของที่อบอุนอีกครั้งครับ” เนื้อเรื่อง พูดตามลําดับเหตุการณ เนนจุดมุงหมายของเรื่อง ไมออกนอกประเด็น สรางบรรยากาศ ใชอุปมาอุปไมย ยกตัวอยาง เหตุผล แสดงความเปนเหตุ เปนผล ใชสถิติ มีศิลปะการใชภาษา (เลือกใชใหเหมาะสมกับสถานการณ) การสรุปจบ สรุปความ ฝากขอคิด ขอรองใหกระทํา อางบทกวี คําคม สุภาษิต คําพังเพย “การพูดแตละครั้งตองใชหลัก 3 ประกาคือ ตนตื่นเตน กลางกลมกลืน จบจับใจ” “ถึงเวลาแลวหรือยังที่พวกเราทุกคนจะรวมกัน แสดงความรักตอพระองคดวยการปฏิบัติตน เปนคนดีของสังคม เหมือนดั่งที่พระองคทรง ใหความรักแกพวกเราคนไทยเสมอมา” “จึงควรที่เราชาวไทยทุกคน จะเดินตาม รอยพระยุคลบาท เพื่อสิ่งแวดลอมที่ดี ทุกชีวีมีสุข ดวยมือของเรา ทุกคู และทุกคน” “มีลาภ มียศ สุข ทุกขปรากฏ สรรเสริญ นินทา เสื่อมลาภ เสื่อมยศ เปนกฎธรรมดา อยามัว โศกา นึกวาชางมัน”
  • 61.
    53 2. รูปแบบโครงสรางคํากลาวรายงาน และคํากลาวเปดงาน รูปแบบโครงสราง ประเภท คํานําเนื้อเรื่อง สรุปจบ คํากลาวรายงาน กลาวคําปฏิสันถาร หรือคําทักทาย ขอบคุณประธาน ที่ใหเกียรติ ชื่องาน จุดประสงค กิจกรรม ผูเกี่ยวของ ขอบคุณผูใหการ สนับสนุน บัดนี้ถึงเวลาอันสมควร แลว ขอเรียนเชิญทาน ประธานในพิธีกลาว เปดโครงการ.... คํากลาวเปดงาน กลาวคําปฏิสันถาร หรือคําทักทาย ยินดีที่ไดรับเกียรติ ชื่นชม แสดงความยินดีตอ บุคคลที่จัดงาน แสดงความยินดีตอ ผูมารวมงาน ขออวยพรใหงานครั้งนี้ บรรลุวัตถุประสงค ทุกประการ บัดนี้ไดเวลาอันเปน มหามงคลจึงขอเปด งานโครงการ......ณ บัด นี้ ภาพรองอธิการบดีฝายวิชาการ (รองศาสตราจารย ดร.ณัฏฐารมณ จุฑาภัทร) เปนประธานกลาวเปดงานโดยมีนักศึกษากลาวรายงาน ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 21 สิงหาคม 2549)
  • 62.
    54 3. รูปแบบโครงสรางการกลาวแนะนําองกปาฐก หรือวิทยากรและการกลาวขอบคุณ วิทยากร ประเภท รูปแบบการพูด การกลาวแนะนํา องกปาฐก หรือวิทยากร ทักทายประธานในที่ประชุม (กราบเรียนทานอธิการบดี ทานคณาจารย และสวัสดีนักศึกษาที่รักทุกคน) ชื่อองคกร (หลักสูตรภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) รูสึกเปนเกียรติอยางยิ่งที่จะแนะนําใหทานไดรูจักวิทยากรผูทรงคุณวุฒิ ซึ่งจะบรรยายเรื่อง................................................................................... ปจจุบันทานทํางานอยูที่................................................................. ในตําแหนง................................................................................... ทานเปนผูเชี่ยวชาญในดาน............................................................. ทานสําเร็จการศึกษาระดับ.............................จาก........................... และมีความสนใจในเรื่อง..............................................เปนพิเศษ ทานผูฟงจะรูจักผลงานของทานในดาน....................................... ซึ่งเปนที่รูจักของคนทั่วไป สําหรับเรื่องที่ทานจะพูดในวันนี้ เปนเรื่องที่ทานมีประสบการณและมี ความเชี่ยวชาญเปนพิเศษ จึงเชื่อไดวาพวกเราจะไดรับความรูจากการ บรรยายของทานเปนอยางมาก ขอเชิญ (ยศ / ตําแหนง / ชื่อ วิทยากร) ครับ/คะ การกลาวขอบคุณ วิทยากร ทานวิทยากร (ที่เคารพ) กระผม (ดิฉัน) ในนามของ ............................ รูสึกเปนเกียรติ และขอบคุณเปนอยางสูง ที่ทานกรุณาสละเวลามาเปนวิทยากร บรรยายเรื่อง .......................... ทําใหพวกเราไดทราบถึง............................. (สรุปเนื้อหาสาระสั้นๆ)............................................พวกเราจะนําความรู ที่ไดรับครั้งนี้ไปใชใหเกิดประโยชน...............................ตออาชีพ หนาที่ การงาน ครอบครัว และชุมชน ในโอกาสนี้ กระผม (ดิฉัน) ขอขอบคุณทานเปนอยางสูงอีกครั้งครับ/ คะ..........................................................................(เชิญชวนผูฟงปรบ มือ).
  • 63.
    55 ศิลปะการพูดใหประสบความสําเร็จ กระบวนการในการพูดตามเหตุการณที่เกิดขึ้นในชีวิตประจําวันและสังคม ตั้งแตการสื่อสาร ระดับบุคคลไปจนกระทั่งถึงการสื่อสารระดับมวลชนมีผลตอพัฒนาการ และผลสัมฤทธิ์ตอความสุข ความพอใจในหนาที่การงานของบุคคลเปนอยางยิ่งนอกจากจะมีความสําคัญตอตนเอง ตอผูเกี่ยวของ ตอการประกอบอาชีพ และตอสังคมแลว บางครั้งยังมีความสําคัญยิ่ง ตอประเทศชาติ ในการบริหาร ประกาศ เชน ลักษณะของการพูดแถลงนโยบายของรัฐบาลการอภิปรายในรัฐสภา หรือคําพูดให สัมภาษณในแตละครั้งของผูนํา ดวยเหตุนี้ ในปจจุบันจึงมีโรงเรียนและสถาบันสอนการพูด เพื่อเสริม การงานอาชีพของบุคคลใหประสบความสําเร็จยิ่งขึ้น ในที่นี้จึงขอเสนอศิลปะการพูดใหประสบความ สําเร็จ 6 ประการ คือ 1. ศิลปะการวางระเบียบในการพูด 2. ศิลปะการสรางความพึงพอใจใหแกผูฟง 3. ศิลปะการใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผล 4. ศิลปะการมีหลักการพูดที่ดี 5. ศิลปะการศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียง และ 6. ศิลปะการประเมินผลการพูดดวยตนเอง 1. ศิลปะการวางระเบียบในการพูด การพูดที่มีการวางระเบียบขั้นตอนไวอยางดี ยอมทําใหผูพูดมีความมั่นใจที่จะพูดได ตามลําดับที่ตองการ ไมสับสนวกวนในการพูด สวนผูฟงก็จะเขาใจไดงาย การวางระเบียบ ขั้นตอน หรือการวางโครงสรางของการพูด โดยทั่วไปมี 3 สวน ดวยกัน คือ การกลาวนํา เนื้อเรื่อง และสรุปจบ แตในที่นี้จะใหความสําคัญกับการกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทาย จึงไดวางระเบียบในการพูดเปน 4 สวน ตามลําดับ ดังนี้ 1.1 การกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทาย 1.2 การกลาวนํา คํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท 1.3 เนื้อเรื่อง 1.4 สรุปจบ ผูพูดที่แตงกายไมเรียบรอย ติดกระดุมเสื้อไมตรงตําแหนง ทําใหเสียบุคลิกภาพ
  • 64.
    56 ที่มา : (ฐนสจันทรวงศสุวรรณะ, 2547, หนา 242)
  • 65.
    57 1.1 การกลาวคําปฏิสันถาร หรือการกลาวคําทักทายผูฟง กอนที่ผูพูดจะกลาวนําคํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท ผูพูดจะตองกลาวคํา ปฏิสันถาร หรือคําทักทายผูฟงกอนทุกครั้ง ผูพูดควรจะตองทราบวา ในงานขณะนั้นบุคคลใดที่ควรจะ ทักทายเปนคนแรก และลําดับตอ ๆ มา พัชร บัวเพียร (2536: 19–30) ไดแบงคําทักทายผูฟงเปน 2 ชนิด คือ คําทักทายเปนพิธีการ และคําทักทายที่ไมเปนทางการ 1.1.1 คําทักทายที่เปนพิธีการ เชน งานพิธี หรืองานที่เปนทางการจะตัดคํา ที่แสดงความรูสึกทั้งหมด เชน “ที่เคารพ” “ที่นับถือ” “ที่รัก” ฯลฯ ออกไป จะนิยมเรียกเฉพาะตําแหนง เชน “ทานอธิการบดี ทานคณบดี และทานคณาจารยทุกทาน” “ทานประธาน และทานผูมีเกียรติทุกทาน” อนึ่ง อาจจะใช คําทักทาย “ กราบเรียน ” หรือ “เรียน” นําหนาตําแหนงหรือชื่อ ดวยก็ได ตามระเบียบสํานักนายกรัฐมนตรี วาดวยงานสารบรรณ พุทธศักราช 2526 “กราบเรียน” จะใชเฉพาะกับ 7 ตําแหนงไดแก ประธานองคมนตรี นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานสภาผู แทนราษฏร ประธานวุฒิสภา ประธานศาลฎีกา และรัฐบุรุษ ตอมาเพิ่มอีก 7 ตําแหนง ไดแก ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ประธานศาลปกครองสูงสุด ประธานกรรมการเลือกตั้ง ประธานกรรมการ สิทธิมนุษยชนแหงชาติ ประธานกรรมการปองกันและปราบปรามการทุจริตแหงชาติ ประธาน กรรมการตรวจเงินแผนดิน และผูตรวจการแผนดินของรัฐสภา นอกจากตําแหนงดังกลาวแลว ควรใชคําวา “เรียน” สําหรับการทักทายแตละ ครั้ง ควรทักทายไมเกิน 3 ตําแหนง และจะกลาวถึงลําดับอาวุโสในตําแหนงหนาที่การงานจากสูง ไปหา ต่ําเสมอ เชน “กราบเรียนฯพณฯ นายกรัฐมนตรี เรียนทานอธิการบดี และทานผูมีเกียรติทุกทาน” จะเห็นวาจําเปนตองมีทั้ง “กราบเรียน” และ “เรียน” ดวย เนื่องจากกราบเรียนมีที่ใช เฉพาะดังไดกลาวมาแลว แตก็อาจมีบางคนใช “กราบเรียน” คําเดียวกับคนทุกตําแหนง ในงานนั้น ซึ่งถือวาใชคําไมเหมาะสมกับบุคคลที่ตางระดับกัน (มัลลิกา คณานุรักษ, 2545, หนา 31)
  • 66.
    58 1.1.2 คําทักทายที่ไมเปนพิธีการ เชนการประชุมภายใน การอภิปรายปราศรัย ฯลฯ มักจะเติมคําที่แสดงความรูสึกเขาไป ในตอนทายของตําแหนงที่เรียกดวย เชน “นักศึกษาที่รักทุกคน” “ทานสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพทุกทาน” “สวัสดีสมาชิกผูทรงเกียรติที่เคารพทุกทาน” “สวัสดีเพื่อนนักศึกษาที่รักทั้งหลาย หรือ กราบเรียน + ตําแหนง ที่รัก เรียน + ตําแหนง + ชื่อ + ที่เคารพ + ชื่อ ถามีพระภิกษุอยูในสถานที่นั้นดวย ใหกลาวคําทักทายกับพระภิกษุ ตามฐานะศักดิ์ โดยใชคําวา “นมัสการ” แทน “สวัสดี” เชน “นมัสการพระคุณเจา” “นมัสการพระคุณเจาที่เคารพ” ผูพูดที่ไมเหน็บชายเสื้อใสในกางเกง ผูพูดที่ชอบลวงกระเปาเสื้อ (หรือกระเปากางเกง) ใหเรียบรอย ทําใหเสียบุคลิกภาพ ขณะพูด ทําใหเสียบุคลิกภาพ ที่มา : (ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ, 2547, หนา 229, 240)
  • 67.
    59 มัลลิกา คณานุรักษ (2545:52-53) ไดอธิบายถึงคํากลาวทักทายแบบกึ่งพิธีการและไม เปนพิธีการไวดังนี้ การกลาวทักทายไมจําเปนตองมีคําวา “เรียน” หรือ “สวัสดี” เวนแตมี บุคคล ที่จําเปนตองกลาวคําทักทายวา “กราบเรียน” อยูดวย (ดังไดกลาวมาแลวขางตน) กลาวทักทายแบบธรรมเนียมสากล ใชวา “ทานสุภาพสตรี และทานสุภาพ บุรุษ” (Lady and Gentleman) กลาวทักทายแบบธรรมเนียมไทย จะทักทายดวยตําแหนง หนาที่การงานจาก สูงไปหาต่ํา และจบลงดวย “และทานผูมีเกียรติทุกทาน” ซึ่งถือไดวาทักทายครบหมดทุกคน เพราะใชคําวา “ทุกทานแลว” ไมควรใชทั้ง “เรียน” และ “สวัสดี” พรอมกันในการกลาวทักทายแตละครั้ง (เพราะไมไดมีการแบงชั้นของบุคคล เหมือน “กราบเรียน” กับ “เรียน”) เชน “เรียนทานอธิการบดี สวัสดีทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” ควรใช“เรียน” หรือ “สวัสดี”เพียงคําใด คําหนึ่งก็พอ เชน “เรียนทานอธิการบดี ทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” หรือ “สวัสดีทานอธิการบดี ทานคณาจารย และทานผูมีเกียรติทุกทาน” อนึ่งมีขอสังเกต “คําทักทาย คือคําวา สวัสดี” ในธรรมเนียมไทยปจจุบันสวนใหญจะใชในงาน ที่ไมเปนพิธีการ ซึ่งมัลลิกา คณานุรักษ (2545: 52) กลาววา “สวัสดี” เปนคําทักทายที่ในปจจุบันมักจะ ใชในงานที่ไมเปนพิธีการ มักจะเปนการทักทายของโฆษกและพิธีกรที่เปนนักจัดรายการทางวิทยุและ โทรทัศน หรือมักใชทักทายกับคนกลุมใหญ ๆ ที่ไมรูวาใครเปนใคร และมักจะใชทักทายขณะที่บุคคล ในสังคมพบกันในชีวิตประจําวันอยางไมเปนพิธีการ 1.2 การกลาวนํา คํานํา หรือคําขึ้นตน มีคํากลาววา “การขึ้นตนที่ดีเทากับสําเร็จไปแลวกวาครึ่ง” ในการพูดก็เหมือนกัน ถาเปดฉากการขึ้นตนอยางนาสนใจ จะทําใหผูฟงเกิดความสนใจที่จะฟงตอไป การขึ้นตนที่ดี ตองรวบรัด เราความสนใจ และตรงประเด็นกับเรื่องที่จะพูดสําหรับการสรางความสนใจ ดวยการขึ้นตนการพูดนั้น สามารถทําไดหลายวิธี คือ
  • 68.
    60 ขึ้นตนแบบพาดหัวขาว เพื่อใหตื่นเตน นาสนใจนาติดตาม ขึ้นตนโดยใชคําถาม เพื่อใหฉงน สนใจและติดตาม ขึ้นตนโดยทําใหเกิดความสงสัย ใหนาติดตาม ขึ้นตนดวยการใชบทกวี คํากลอน คําพังเพย ตาง ๆ ขึ้นตนดวยการทําใหผูฟงสนุกสนาน เปนการเปดหัวใจผูฟงใหนาสนใจที่จับ ตัว อยาง การขึ้นตนใหนาสนใจโดยใชคําถาม : เรื่องการใชเวลาวางใหเปนประโยชน “ทานเคยคิดบางมั้ยคะวา ในขณะที่เราอยูเฉย ๆ โดยไมทําอะไรเลยนั้น เรากําลังสูญเสียอะไรไป ไมนาจะมีการสูญเสียใชมั้ยคะ เพราะเราไมไดทําอะไรเลย เราสูญเสียคะ เสียในสิ่งที่เรานํากลับมาคืนไมได สิ่งนั้นคือ... เวลาไงละคะ” 1.3 เนื้อเรื่อง สวนนี้จะเปนสวนสําคัญหรือสาระของการพูด จึงใชเวลามากในสวนของ เนื้อเรื่องนี้ มีหลักในการพูด คือ 1.3.1 มีการเรียงลําดับตามขั้นตอน จากงายไปหายาก จากสิ่งที่เกิดกอน ไปสู สิ่งที่เกิดทีหลัง หรือควรพูดจากสิ่งที่เกิดทีหลังกอน แตตองไมใหเรื่องวกวน ผูฟงจะไดติดตามดวย ความสนใจ 1.3.2 มีตัวอยางประกอบ เพื่อทําใหเห็นจริงอยางชัดเจน ตัวอยางที่ดีควรเปน เรื่องใกลตัวผูฟง หรือเห็นไดชัดในชีวิตประจําวัน 1.3.3 เราความสนใจโดยตลอด เพราะสวนเนื้อเรื่องใชเวลามากอาจจะทําให เกิดความเบื่อหนายได จึงตองมีการเราความสนใจจากผูฟงดวยลีลา ทาทาง น้ําเสียง ในการพูด 1.4. สรุปจบ หรือ การลงทาย การสรุปเปนสวนสุดทายในการพูด ผูพูดที่ดีจะสามารถสรางความประทับใจได ในการสรุปจบ การพูดทุกครั้งจึงตองใหความสนใจ เตรียมการสรุปจบใหดี มิฉะนั้นจะกลายเปน การพูดที่ไมสมบูรณ อาจจะจบไมลง วกวนไปมา หาที่จบไมได หรือจบอยางหวน ๆ จบดวยถอยคํา ภาษาในลักษณะ ขอไปที ไมมีคุณคา และไมสรางความประทับใจเลย การสรุปจบที่ดี ควรจะมีความกะทัดรัด สัมพันธกับเรื่องที่พูด มีความหมาย ที่ชัดเจน และใหความประทับใจแกผูฟง วิธีการสรุปจบมีหลายวิธี เชน
  • 69.
    61 1.4.1 จบโดยการสรุปความ จับใจความของเรื่องที่พูดมาทั้งหมดมาเนนอีกครั้ง หนึ่งเพื่อใหผูฟงเขาใจ และจดจําไดงาย 1.4.2 จบโดยการขอรองใหกระทํา เพื่อชักจูงใหโนมนาวใจผูฟง วิธีจบแบบนี้จะ ไดผลเมื่อผูพูดสามารถอธิบายจนผูฟงเห็นจริงเห็นจัง แลวเกิดความรูสึกคลอยตาม 1.4.3 จบโดยการฝากขอคิด เนนการใชขอคิดสั้น ๆ ที่สอดคลองกับเรื่อง ที่พูด หรือฝากประเด็นอันเปนแงคิดจากเรื่องที่พูดไวกับผูฟง 1.4.4 จบดวยคํากลอน บทกวี คําคม โดยเลือกบทกลอน คําคมที่มีความ สัมพันธสอดคลองกับเรื่องที่พูด มาสรุปจบ เพื่อใหผูฟงประทับใจ ตัวอยาง สรุปจบโดยการสรุปความ “ การวางระเบียบการพูดมี 4 สวน คือ สวนแรกการกลาวคําปฏิสันถาร หรือการ กลาวคําทักทาย สวนที่ 2 การกลาวนํา คํานํา การขึ้นตน หรืออารัมภบท สวนที่ 3 เนื้อเรื่อง และสวน ที่ 4 คือสรุปจบ คําปฏิสันถารหรือคําทักทายตองใหถูกตอง การขึ้นตนตองรวบรัด เราอารมณ และ ตรงประเด็น แลวดําเนินเรื่องอยางถูกตองตามลําดับ มีตัวอยางประกอบชัดเจน และเราใจโดยตลอด เมื่อถึงตอนจบก็จบอยางกระชับไดใจความ ตรงตามเนื้อเรื่อง เพียงเทานี้ก็เปนระเบียบการพูด ที่พูด แลวผูฟงประทับใจ ” ภาพการนําเสนองานของนักศึกษาชั้นปที่ 3 วิชาการพูด การฟงเพื่อสัมฤทธิผล. ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 20 กรกฎาคม 2553)
  • 70.
    62 2. ศิลปะการสรางความพึงพอใจใหแกผูฟง การสรางความเปนมิตร ความรูสึกชื่นชมพึงพอใจใหแกผูฟงไดนั้นเปนการเพิ่มโอกาสของ ความสําเร็จในการพูด ผูพูดจึงตองรูหลักในการสรางความพอใจใหผูฟง ดังนี้ 2.1 หลักการใหความสําคัญ โดยทั่วไป คนเรามักมีความตองการเปนคนสําคัญ โดยเฉพาะอยางยิ่ง การไดรับ ความสําคัญจากคนที่มีฐานะสูงกวา ไมวาจะเปนในดานตําแหนง หนาที่ การศึกษา ฯลฯ เชนผูใต บังคับบัญชา ตองการไดรับความสําคัญจากผูบังคับบัญชา ลูกคาตองการไดรับความสําคัญจากเจา ของกิจการ เปนตน ตัวอยาง คุณจารุวรรณครับ ขอเชิญที่หองหนอยนะครับ ผมมีเรื่องสําคัญจะขอความรวมมือ และหารือ เปนพิเศษ คือผมมีความจําเปนที่จะตองสรุปผลการดําเนินงานโครงการฯ ถึงทานอธิการบดี พวกเรา คงทราบวาทานพิถีพิถันมาก ในเรื่องความถูกตองของเนื้อหา ความสะอาดเรียบรอย ความสวยงาม รวมถึงการจัดลําดับภาพประกอบใหเหมาะสม ผมเห็นวาคุณ จารุวรรณมีฝมือ จะชวยผมไดอยางดีที เดียว ชวยกรุณาหนอยนะครับ ผมจะสงทาน วันพรุงนี้ 10.00 นาฬิกา 2.2 หลักการใหเกียรติ การใหเกียรติ หมายถึงการยกยอง ชื่นชม ชมเชย ซึ่งอาจเปนไดทั้งตอหนาและ ลับหลังยิ่งเปนการยกยองตอที่สาธารณชนดวยแลว ยิ่งสรางความพึงพอใจใหเปนอยางมาก การใชถอยคําภาษา การตอนรับ รวมทั้งการจัดสถานที่ และการกระทําตอที่ประชุม ลวนเปนโอกาสที่จะแสดงการใหเกียรติตอบุคคลได ตัวอยาง การพบกันในปนี้ของพวกเรา มีความพิเศษ ยิ่งกวาหลายปที่ผานมา เนื่องจากเพื่อน รวมรุนของเราหลาย ๆ คนประสบความสําเร็จในการงาน อาชีพ หลายคนมีหลายบาน หลายคนมี หลายกิจการ แตความปลื้มของพวกเรากับความสําเร็จของเพื่อน ที่ไดเปนถึงรัฐมนตรี ทําใหพวกเรา เตรียมงานตอนรับกันถึง 3 วัน 3 คืน จึงขอเชิญ รัฐมนตรีวาการ... (ชื่อ สกุล) กรุณาใหเกียรติ บนเวที ดวยนะครับ ขอเรียนเชิญครับ
  • 71.
    63 2.3 หลักการใหในสิ่งพิเศษที่เขาอยากได การใหในขอนี้ หมายถึงสิ่งที่ให เปนของที่มีคุณคาทางจิตใจเปนอยางมากตอผู ไดรับ เชน บางคนมีความภูมิใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเปนพิเศษ บางคนตองการไดรับการยกยองกลาว ขานถึงเรื่องใดเรื่องหนึ่งเปนพิเศษ หรือมีความสามารถเปนพิเศษที่อยากใหคนอื่นรู แตคนทั่วไปไมรู เรื่องดังกลาวที่อยากใหรู ตัวอยาง “ คุณจิตรา วิทยากรของเราในวันนี้ ทุกทานคงรูจักกันดีในฐานะผูหญิงเกง ที่บริหารธุรกิจหมื่นลาน สรางงานใหคนไทยไดเปนหมื่น ๆ คน แตคงมีไมกี่คนที่รูวา คุณจิตราเปนแมดี เดนแหงชาติในป 2553 บุตร และธิดาทั้ง 4 คนของทาน ..........................................” (ความภูมิใจเปนพิเศษของคุณจิตราอยูที่ความสําเร็จของลูก และการไดรับเลือกเปน แมดีเดน ในวันแมแหงชาติ สวนการกลาวถึงความสําเร็จในหนาที่การงาน เปนเรื่องปกติธรรมดา ซึ่งไดรับ การแนะนํามาแลวทุกครั้ง การแนะนําเรื่องที่พิเศษนี้จึงเปนสิ่งที่ตองการ และ ทําใหผูไดรับการแนะนํา มีความพึงพอใจเปนอยางมาก) 2.4 หลักการใหเกิดความรูสึกรวม การรูสึกรวมของผูฟงเปนความสําเร็จของการพูดในสถานการณนั้น ๆ ไดเปน อยางดี สิ่งสําคัญคือการใชสรรพนามในการพูด ซึ่งมีแนวการใชดังนี้ 2.4.1 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูพูด ที่เปนแบบพิธีการ ทั้งผูชาย และผูหญิงใช คําวา “ขาพเจา” 2.4.2 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูพูด ที่ไมเปนพิธีการ สําหรับผูชายใชคําวา “ผม” หรือ “กระผม” สําหรับผูหญิงใชคําวา “ดิฉัน” 2.4.3 สรรพนามที่ใชแทนตัวผูฟง ควรเปนคําที่ยกยองและใหเกียรติผูฟง เชน ทาน คุณ เพื่อน พี่นอง เรา พวกเรา ฯลฯ ผูพูดที่มีบุคลิกภาพไมเปนมิตรกับผูฟง ไมยิ้มแยมแจมใส และวางทาเปนผูรู ที่มา : (ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ, 2547, หนา 227.)
  • 72.
    64 3. ศิลปะการใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผล การใชธรรมะในการพูดใหสัมฤทธิผลนั้น ผูพูดควรจะสํานึกในความรับผิดชอบตนเองที่วา “จงพูดแตดีอยาดีแตพูด” อนึ่งในทางพระพุทธศาสนาถือการพูดเปนหลักสําคัญยิ่ง เริ่มตั้งแตการพูดคือการเทศนาของ พระพุทธเจา ที่ทําใหเกิดมีพระพุทธศาสนาขึ้นมา ถาพระพุทธเจาไมตรัสพระวาจาใดเลย ยอมไมมี พระพุทธศาสนาเกิดขึ้นในโลก เชนเดียวกับศาสนาอื่น ๆ ทั้งหมดก็เกิดจากการพูดทั้งสิ้น ไมวาจะเปน พระวาจาของพระผูเปนเจา พระบุตร หรือของพระศาสดา และการขยายวงกวางในการพูดของเหลา สาวกทั้งหลาย กระบวนการพูดตามเหตุการณที่เปนอยูและเปนไปทางในทางพระพุทธศาสนา ที่จะกลาวถึง ในที่นี้ คือ ศีล สังคหวัตถุ มงคลสูตร มัชฌิมาปฏิปทา กุศลกรรมบถ และสัปปุริสธรรม ซึ่งพอสรุป ไดดังนี้ 3.1 พูดตามหลักศีล ศีล 5 คือขอประพฤติปฏิบัติสําหรับพื้นฐานของความเปนมนุษย เพื่อควบคุมกายและวาจาใหตั้งอยูในความดีงาม ศีลขอที่ 4 ในศีล 5 คือ “มุสาวาทา เวรมณี” เวนจากการพูดเท็จ คือละเวนจากการพูดไมดีทั้งหลาย ซึ่งถือวาเปนสิ่งที่ทําใหมนุษยแตกตางจากสัตว โลกชนิดอื่น คือการหามพูดเท็จ สอเสียด โกหก หลอกลวง ต่ําทราม เพอเจอ ปด หรือยุแหย 3.2 พูดตามหลักสังคหวัตถุ สังคหวัตถุ 4 คือธรรมที่เปนเครื่องยึดเหนี่ยวน้ําใจผูกไมตรี ดานมนุษยสัมพันธใหเกิดเสนหมหานิยม ชนะใจคน ครองใจคนใหเกิดสามัคคีธรรมและ มีความสุข หนึ่งในสังคหวัตถุ 4 เปนเรื่องเกี่ยวกับการพูดคือ “ปยะวาจา” คือ การพูดนุมนวล ออนหวานไพเราะนาฟง นานิยม พูดแตสิ่งดี ๆ ใหกันและกัน 3.3 พูดตามหลักมงคลสูตร มงคลสูตรคือธรรมอันนํามาซึ่งความสุขความเจริญ เรียกวา อุดมมงคลอยางสูงสุดมี 38 ประการ 1 ในมงคลสูตร 38 เปนเรื่องเกี่ยวกับการกลาวถอยคําอันเปน สุภาษิต รูจักใชวาจาใหเปนผลดี ใหคําพูดที่ดี มีประโยชนตอกัน 3.4 พูดตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาหรืออริยมรรค 8 คือ ทางสายกลาง ที่เปนแนวปฏิบัติสําหรับสรางคนทุกระดับใหเปนอริยบุคคล อุดมดวยศีล สมาธิและปญญาเหมาะแก ทุกเพศ วัย วรรณะ โดยไมจํากัดเวลา 1 ในอริยมรรค 8 เปนเรื่องเกี่ยวกับสัมมาวาจา คือ รูจักเจรจาชอบ พูดจริง ออนหวาน ประสานไมตรี เหมาะแกการ และสถานที่ 3.5 พูดตามหลักกุศลกรรมบถ กุศลกรรมบถ 10 คือธรรมที่เปนชองทางแหงความ ประพฤติดีของมนุษยที่สมบูรณอันเปนทางบุญที่ทุกคนควรดําเนินตาม หมวดวจีกรรม 4 ที่เรียกวา การกระทําโดยวาจาในกุศลกรรมบถ 10 ที่ควรนํามาใชในการพูดทุกครั้งก็คือ เวนจากการพูดเท็จ โกหก หลอกลวง เวนจากการพูดสอเสียด ยุแย เวนจากการพูดคําหยาบ แดกดัน และเวนจากการพูด เพอเจอ เหลวไหล ไรสาระ
  • 73.
    65 3.6 พูดตามหลักสัปปุริสธรรม สัปปุริสธรรมคือธรรมที่ทําใหเปนสัตบุรุษ คือ คนดี คนมี ศีลธรรม มี 7 ประการ ไดแก 3.6.1. ความเปนผูรูจักเหตุ (ธัมมัญุตา) คือ รูวาเหตุที่ทําใหการพูดไดผลดี มีอะไรบาง เชน ตองรูจักผูฟง กอนการพูดเปนตน และรูวาเหตุที่จะทําใหการพูดลมเหลวมีอะไรบาง เชน ขาดการเตรียมตัวที่เพียงพอ เปนตน 3.6.2. ความเปนผูรูจักผล (อัตถัญุตา) คือ รูวาผลของการพูดที่ดีเปนอยาง ไร เชน ผูพูดไดรับความนิยมชมชอบจากผูฟง ผูฟงไดรับประโยชน และชวยใหเกิดความเขาใจที่ดีตอกัน เปนตน 3.6.3. ความเปนผูรูจักตน (อัตตัญุตา) คือรูฐานะและบทบาทของตน ในการพูดแตละครั้ง ผูพูดมีบทบาท และฐานะเปนอยางไร เชน อาจารย นักเรียน ผูบังคับบัญชา ผูใต บังคับบัญชา เพื่อน เปนตน 3.6.4. ความเปนผูรูประมาณ (มัตตัญุตา) คือรูวากําลังความสามารถของ ตนเองมีเพียงใด การพูดในเรื่องที่ตนเองไมมีความรู หรือพูดหลายรอบมากเกินไปจนกระทั่งเกินกําลัง อาจทําใหเกิดผลเสียตอสุขภาพได แสดงวาขาดหลักธรรมในขอ ความเปนผูรูประมาณ 3.6.5. ความเปนผูรูจักกาล (กาลัญุตา) คือรูวาเวลาใดที่ควรพูด เวลาใด ไมควรพูดไมพูดมากเกินไป หรือพูดนอยเกินไป ตัวอยาง เชน ผูพูดไดรับมอบหมายใหพูด 2 ชั่วโมง ตั้งแต 10.00–12.00 น. และเตรียมเนื้อหามาตามเวลาที่กําหนดแลว แตเนื่องจากรายการกอนหนานั้น เกินเวลาจึงไดพูดเมื่อ 10.45 น. ซึ่งถาหากจะพูดตามที่กําหนดไว 2 ชั่วโมง ก็ตองพูดจนถึง 12.45 น. เนื่องจากผูพูด มีความเปนผูรูจักกาล ก็จะตองพยายามรวบรัดใหจบไดภายใน 12.00 น. หรือสอบถาม ความตองการของผูฟงแลวปฏิบัติตาม 3.6.6. ความเปนผูรูจักประชุมชน (ปริสัญุตา) คือ เปนผูรูจักที่ประชุมและมี มารยาทดีเหมาะสม สําหรับการพูดที่เปนทางการ ก็ตองใชรูปแบบ ภาษาที่เปนทางการ ตั้งแตเริ่มตน ทักทายที่ประชุม จนกระทั่งสรุปจบการพูด นอกจากนี้ การพูดกับพระภิกษุ หรือ การพูดที่ตองใชคํา ราชาศัพทก็ตองเลือกใชถอยคํา ภาษา รวมทั้งกิริยาอาการที่เหมาะสม 3.6.7. ความเปนผูรูจักบุคคล (ปุคคลปโรปรัญุตา) คือใหรูจักสังเกตผูฟงวามี ความชอบ ความสนใจอยางใด รวมทั้ง กิริยาอาการของผูฟง เชน กําลังตั้งใจฟง เบื่อหนาย งวงเหงา หาวนอน หรือ มีสิ่งอื่นที่ดึงความสนใจของผูฟงไปจากผูพูด เมื่อสังเกตแลว ผูพูดก็สามารถปรับเปลี่ยน การพูดใหเหมาะสมได
  • 74.
    66 จะเห็นไดวาคําสอนของพระพุทธศาสนาเนนการประพฤติ ปฏิบัติทางวจีกรรม คือ การประพฤติดีทางวาจาใหสัมพันธควบคูไปดวยกันกับการประพฤติดีทางกายคือกายกรรม และ มโนกรรม คือการประพฤติดีทางใจ ฉะนั้นความเปนมนุษยที่สมบูรณจึงประกอบดวย “จิตผองใส ราง กายดี และวจีงาม” 4. ศิลปะการใชหลักการพูดที่ดี การพูดดียอมสรางความเขาใจใหประโยชนแกผูฟง และยอมสรางศรัทธา เสนหความประทับใจ ตลอดจนความนิยมแกผูพูด สําหรับหลักการพูดที่ดีนั้น ควรจะตองคํานึงถึงเนื้อหาความถูกตองที่เปน จริงที่เปนประโยชนตอผูฟง มีความเหมาะสมแกกาลเทศะ ดังพระพุทธดํารัส ที่วา “วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคไมตรัส วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง เปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง พระพุทธองคเลือกกาลที่จะตรัส วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองคก็ไมตรัส วาจาใดจริง เปนประโยชน ถูกใจผูฟง พระพุทธองค เลือกกาลที่จะตรัส” ซึ่งอธิบาย และนํามาใชในการพูดเชิงสถานการณไดดังนี้ วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง เปนประโยชน ไมถูกใจผูฟง ดูกาลเทศะกอนพูด วาจาใดไมจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง ไมเปนประโยชน ถูกใจผูฟง ไมพูด วาจาใดจริง เปนประโยชน ถูกใจผูฟง ดูกาลเทศะกอนพูด ดังนั้นหลักการพูดที่ดี ควรมีลักษณะดังนี้ 4.1. มีถอยคําดี คือ ใชถอยคําและออกเสียงไดถูกตอง ชัดเจน สุภาพ ไพเราะ มีหาง เสียง และใชไดถูกตองกับระดับของภาษา 4.2. เปนความจริง คือ ตองพิจารณาไตรตรองวาเนื้อหาถูกตองเปนจริง และ มีประโยชน ตอผูฟง ควรคํานึงถึงผูฟงเปนสําคัญ ใหผูฟงพอใจ เมื่อพูดแลวจะไดเกิดสัมพันธภาพ สรางไมตรีตอกัน ในสังคม แมวาบางครั้งสิ่งที่พูดเปนความจริงแตไมมีประโยชน ทําใหผูฟงเสียหาย ผูฟงไมพอใจก็ไม ควรพูด 4.3. มีความเหมาะสม คือ เหมาะสมกับกาลเทศะ เชน ตองรูวาเวลานั้นควรพูดหรือไม พูดอยางไร และสถานที่ใดควรพูดเรื่องอะไร เชน
  • 75.
    67 4.3.1 เหมาะสมกับกาลคือ คํานึงถึงเวลาใดควรพูดเรื่องอะไรหรือไม 4.3.2 เหมาะสมกับเทศะคือ คํานึงถึงสถานที่ใดควรพูดเรื่องอะไร 4.3.3 เหมาะสมกับบุคคลคือ คํานึงถึง เพศ วัย อาชีพ สถานะของผูฟง 4.4. มีความมุงหมาย คือควรรูวา พูดทําไม เพื่ออะไร ผูฟงจะไดประโยชนอะไรผูฟงสนใจ หรือไม 4.5. มีศิลปะ คือ การแสดงสีหนา สายตากิริยา ทาทาง น้ําเสียงจังหวะการพูดใชจิต วิทยาในการพูดทําใหผูฟงพอใจ โดยใชคําพูด สุจริต ไมพูดเท็จ ไมพูดคําหยาบ ไมพูดเพอเจอ และ ไมพูดสอเสียด ประชดประชัน 5. ศิลปะการศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียง การศึกษาเคล็ดลับนักพูดที่มีชื่อเสียงที่ประสบความสําเร็จ ถือเปนกลวิธีทางลัดที่มีสวนสราง ความสําเร็จในการพูดได นักพูดที่ประสบความสําเร็จและมีชื่อเสียงในที่นี้ขอเสนอ 3 ทาน คือ เดล คารเนกี้ (Dale Carnagie) หลวงวิจิตรวาทการ และ รอยเอก ดร.จิตรจํานง สุภาพ ซึ่งแตละทาน มีเคล็ดลับในการพูดที่ประสบความสําเร็จดังนี้ 5.1. เดล คารเนกี้ เปนชาวอเมริกันที่ประสบความสําเร็จในชีวิต เพราะการฝกพูด ดวยตนเองมีชื่อเสียงดวยการสอนวิชาการพูดในที่ชุมชนหรือที่สาธารณะ โดยการฝกปฏิบัติและเขียน หนังสือเกี่ยวกับการพูด ซึ่งใชเปนตําราอยางเปนทางการของสถาบันการพูดหลายแหงในอเมริกา เดล คารเนกี้ ยืนยันวามนุษยทุกคนที่ปฏิบัติตามขอแนะนําในหนังสือเลมดังกลาว สามารถจะเปน นักพูดผูเชี่ยวชาญไดโดยไมจําเปนตองมีพรสวรรคในการพูดแตประการใด เพียงแตตองมีหลักสําคัญ คือ “ตองมีความเชื่อมั่นเรื่องการพูดในตนเอง มีความเห็นอันรอนระอุอยูภายในตน และตองไดฝกหัด พูดมาพอสมควร” หนังสือการพูดในที่ชุมชน ชื่อ “เดล คารเนกี้ ศิลปะการพูดที่มีประสิทธิภาพ กลาวถึง หลักการพูดเพื่อบรรลุผลแหงการเปนนักพูดที่ดีอยางรวดเร็ว 4 ประการคือ 5.1.1 ใหเรียนรูจากประสบการณของผูอื่น 5.1.2 ใหตั้งจุดมุงหมายไวตรงหนา 5.1.3 ใหกําหนดจิตใหมั่นคงไวที่ความสําเร็จ 5.1.4 ใหฝกพูดในทุกโอกาส 5.2. หลวงวิจิตรวาทการ เปนนักพูดที่มีชื่อเสียงของไทยกอนการเปลี่ยนแปลงการปก ครอง ไดกลาวถึงสมบัติของนักพูดที่สามารถนําไปเปนหลักปฏิบัติ สรุปไดดังนี้ 5.2.1. ควรทําตัวของเราใหรูเหตุการณทันสมัยอยูเสมอ 5.2.2. ควรพยายามทองจําสุภาษิต หรือคําพังเพยไวใหมาก ๆ ผูที่จําสุภาษิต ไดมายอมจะมีคําพูดสละสลวยดี
  • 76.
    68 5.2.3. พยายามอานหนังสือใหหลากหลาย ใหจําถอยคําที่คมคายใหได หรือใหบันทึกเก็บไว 5.2.4.ใหใชสมาธิ คือ ความคิดแนวแนที่อยูในถอยคําที่พูดและใหเรารูสึก เปนนายตัวเองอยูเสมอ ซึ่งจะสามารถทําอะไรไดทุกอยางจะทําใหคนยิ้ม หรือหัวเราะ หรือปรบมือ เมื่อไรก็ได 5.3. รอยเอก ดร. จิตรจํานง สุภาพ ผูบรรยายวิชาการพูดแบบการทูต เจาของทฤษฎี การพูดระบบทรีซาวนด หรือสามสบาย คือ ฟงสบายหู ดูสบายตา พาสบายใจ ซึ่งมีรูปแบบโครง สรางดังตอไปนี้ ภาพนักศึกษาเอกภาษาไทยรวมกันจัดงานประกวดสุนทรพจนอุดมศึกษาเฉลิมพระเกียรติ ณ อาคาร ดร.ศิโรจน ผลพันธิน ศูนยพัฒนาทุนมนุษย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ที่มา : (ญานิศา โชติชื่น, 22 สิงหาคม 2552)
  • 77.
    69 ที่มา (จิตรจํานงค สุภาพ,2529, หนา 29) โครงสรางทฤษฏี 3 สบาย (The theory of three pleasant speech) ฟงสบายหู วจีสุจริต ถอยคําภาษา เสียง จังหวะการพูด ดูสบายตา บุคลิกภาพ ศิลปะการแสดงการพูด ความสําเร็จของการพูดเบื้องตน พาสบายใจ การเลือกเรื่อง การเตรียมการพูด การจัดระเบียบความคิด การสรางโครงเรื่อง
  • 78.
    70 จากรูปแบบโครงสรางของทฤษฎี 3 สบายขางตนรอยเอก ดร.จิตรจํานง สุภาพ ไดสรุปสูตรสําเร็จ ในการพูดไวเปนบันได 13 ขั้นสูการพูดที่ประสบความสําเร็จดังนี้ เตรียมใหพรอม ซักซอมใหดี ทาทีสงา หนาตาใหสุขุม ทักที่ประชุมไมวกวน เริ่มตนใหโนมนาว เรื่องราวใหกระซับ ตาจับที่ผูฟง เสียงดังแตพอดี อยาใหมีเออ-อา ดูเวลาใหพอครบ สรุปจบใหจับใจ ยิ้มแยมแจมใสตลอดการพูด จะเห็นไดวาการศึกษาเคล็ดลับสูความสําเร็จในการพูดของนักพูดที่มีชื่อเสียง จะเปนแนวทางการ ปฏิบัติการพูดของผูสนใจไดเปนอยางดี และผูที่ปรารถนาที่จะเปนนักพูด ที่ประสบความสําเร็จจะตอง ลงมือปฏิบัติทันที เริ่มตนทันที ฝกพูดในทุกโอกาส และพรอมที่จะเผชิญกับอุปสรรคตาง ๆ มุงสูการเปน ยอดนักพูดที่ดี และมีชื่อเสียงในอนาคต 2. ศิลปะการประเมินผลการพูดดวยตนเอง การพูดทุกครั้ง ควรไดรับการประเมินจากตนเอง (ผูพูด) และผูฟง (ถาเปนไปได) ผูพูดที่ ประเมินผลการพูดของตนเองอยางสม่ําเสมอ จะมีการพัฒนาการพูดในทางที่ดี มีความกาวหนา และ ประสบผลสําเร็จ ดังตัวอยางแบบประเมินดังนี้
  • 79.
    71 แบบประเมินผลการพูดดวยตนเอง เรื่องที่นําเสนอ............................วันที่.................. /....................../..................... น้ําเสียง ดีพอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ความดังเหมาะสม จังหวะการพูด ลีลาเสียงสูง – เสียงต่ํา เสียงเหมาะสมกับเรื่อง ผูฟงประทับใจ สายตา ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต มองผูฟงอยางทั่วถึง ควบคุมผูฟงได ตรึงผูฟงใหติดตามเรื่อง สายตาใหความจริงใจ สีหนาแววตาเหมาะสมกับเรื่อง ภาษา ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ภาษาแสดงจุดประสงค ภาษาแสดงความเชื่อของผูพูด ภาษาเหมาะสมกับเนื้อเรื่อง ภาษาเหมาะสมกับผูฟง ภาษาถูกตองชัดเจน ภาษาเหมาะสมแกกาลเทศะ ขึ้นตนเรื่อง ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต นาสนใจ นาประทับใจ มีความกลมกลืนกับเนื้อหา
  • 80.
    72 เนื้อเรื่อง ดี พอใชปรับปรุง ขอสังเกต ประเด็นชัดเจน วิธีการนาสนใจ วิธีการนาประทับใจ วิธีการหลากหลาย เนื้อหา ถูกตอง มีหลักฐาน เนื้อหาสอดคลองกับวัตถุ ประสงค สรุปจบ ดี พอใช ปรับปรุง ขอสังเกต ประทับใจ นาสนใจ คมคาย ประสบความสําเร็จ การเดินขึ้นสูเวที ทานั่งขณะพูด ทายืนขณะพูด ใชมือประกอบการพูด ทาทางประกอบการพูด ควบคุมสีหนา ทาทาง ควบคุมอารมณ จากที่กลาวมาทั้งหมด จะเห็นวาศาสตรและศิลปะของการพูดมีคุณประโยชนที่สามารถนํา ไปใชในชีวิตจริง ทั้งความรูเกี่ยวกับการพูดในหลากหลายประเภท และรูปแบบ การเตรียมพรอม และ การฝกฝนใหเกิดความชํานาญ เพื่อใหการพูดครั้งนั้นๆ ประสบผลสําเร็จ เปนความภาคภูมิใจของผู พูด และเปนความประทับใจของผูฟงตลอดกาล
  • 81.
    73 เอกสารอางอิง กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542.การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กัลยา จงประดิษฐนันท. 2543. ศิลปะการพูดตอที่ชุมชน. กรุงเทพฯ: ยูบอส คอรเปอเรชั่น. กุณฑลีย ไวทยะวนิช. 2545. หลักการพูด. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. กุลวดี พุทธมงคล. 2544. เอกสารประกอบการสอนวิชาภาษาไทย. นครราชสีมา: นิรุตติ์การพิมพ. คณะกรรมการวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2549. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : อออออ สํานักพิมพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. คณาจารยภาควิชาภาษาไทย. 2546. การใชภาษาไทย ๒. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: ออออออ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. คารเนกี้ เดล . 2537. การพูดในที่ชุมชน. แปลโดย อาษา ขอจิตตเมตต. พิมพครั้งที่ 9. ออออออ กรุงเทพฯ: อาษา. จิตรจํานงค สุภาพ. 2530. การพูดระบบการทูต. กรุงเทพฯ: โรงพิมพสุทธิสารการพิมพ. ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน. 2538. MC 231 การพูดในชีวิตประจําวัน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ออออออ รามคําแหง. __________. 2532. การพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพชวนพิมพ. ญานิศา โชติชื่น. 2549. การพูดเพื่อสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการศูนยหนังสือมหาวิทยาลัย ออออออ ราชภัฏสวนดุสิต. __________. 2550. การเขียนภาคนิพนธและสารนิพนธ. กรุงเทพฯ : โครงการศูนยหนังสือ ออออออ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ. 2547. การพูดเพื่อการพัฒนาบุคลิกภาพ. กรุงเทพฯ : เทคนิค 19. ณัฎพงศ เกศมาริษ. 2548. เทคนิคการนําเสนออยางมืออาชีพ. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ออออออ เอ็กซเปอรเน็ท. ถาวร โชติชื่น. 2548. ทอลคโชวอันซีน. “ช็อตเด็ดเกร็ดการพูด”. กรุงเทพฯ: พี.วาทิน พับบลิเคชั่น อออออ จํากัด. __________. 2551. ความสุขความสําเร็จดวย 21 เคล็ดไมลับ. กรุงเทพฯ: ยูแอนดไอ. ถาวร โชติชื่น และเสนห ศรีสุวรรณ. 2533. ทีเด็ดเกร็ดการพูด. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: ออ ออออ บุคแบงก. __________. 2541. ผงชูรสการพูด. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บุคแบงก.
  • 82.
    74 ถิรนันท อนวัชศิริวงศ. (2533).การสื่อสารระหวางบุคคล. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพ ฯ : ณ ฌาน. ทองขาว พวงรอดพันธุ. (2537). วาทการศิลปะและหลักการพูดในที่ชุมชน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพ ฯ : ธรรมสภา. นงลักษณ สุทธิวัฒนาพันธ. 2546. กลยุทธการพูดใหประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ: สนุกอานจํากัด. นรินทร องคอินทร. 2549. วาทะชนะใจคน. แปลและเรียบเรียงจาก Give Your Speech, ออออออ Change the world , ผูเขียน : Nick Morgan. กรุงเทพฯ: มิตรภาพการพิมพ และ Vvvvvvv สติวดิโอ จํากัด. พรหมวชิรญาณ, พระ. 2549. พุทธศาสนพิธี. กรุงเทพฯ: วัดยานนาวา. พัชร บัวเพียร. 2536. วาทวิทยา : กลยุทธการพูดอยางมีประสิทธิผล...ในทุกโอกาส. อออออ พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อะเบลส. __________. 2538. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สยามเตชั่นเนอรี่ซัพพลายส. มัลลิกา คณานุรักษ. 2545. เทคนิคการเปนพิธีกรที่ดี. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อออออ โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. วรมน เหรียญสุวรรณและคณะ. 2550. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: ออออออ คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. สมจิต ชิวปรีชา. 2548. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สมชาติ กิจยรรยง. 2548. ศิลปะการพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: ธรรกมลการพิมพ. สมบัติ พรหมเสน. 2545. การพูดเพื่อการประชาสัมพันธ. พิษณุโลก: สถาบันราชภัฏ ออออออ พิบูลสงคราม. สมิต สัชฌุกร. 2547. การพูดตอชุมนุมชน. กรุงเทพฯ: สาธาร. สวนิต ยมาภัย, และถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2535. หลักการพูดขั้นพื้นฐานะสังเขปสาระสําคัญ. พิมพครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : ครีเอทีฟพลับลิชชิ่งจํากัด. สําเนียง มณีกาญจน และสมบัติ จําปาเงิน. 2542. หลักนักพูด. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: อออออ บริษัทเยลโลการพิมพ. เฮลเลอร, โรเบิรต. 2546. สื่อสารชัดเจน. แปลจาก Communicate Cleary. โดยนฤมล หริจันทนะวงศ. กรุงเทพฯ : นานมีบุคสพับลิเคชันส จํากัด.
  • 83.
    75 เว็บไซต การพูด (Speaking)[ออนไลน]. 2549.เขาถึงไดจาก http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/pechburi/marina_wisan/w... การพูดเฉพาะอาชีพ [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.mfu.ac.th/division. การพูดทักษะภาษาไทย [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://e-learning. mfu.ac.th/ mf/u/1001103. 24/8/2549 ชมรมมหาบัณฑิตราม ฯ. การพูดในชีวิตประจําวัน การพูดโทรศัพท [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก www.rubook.com.http://202.28.92.177//mediacenter/uploads/libs/html/774/self ออ 08.html/ ความรูทั่วไปเกี่ยวกับการพูด [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.google.com. ศิลปะการพูดใหประทับใจผูฟง [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.humen.cmu.ac.th/~thai/sompong/speak_ex_rungrote.htm. สมาคมนิสิตเกาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ. ความรูเรื่องสุนทรพจน [ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก www.chula – alimni.com e-mail:office@chula- alemni.com หลักการพูดที่ดี [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.tmr.ac.th/4-2/2_003/title4.html(15/8/25550) ---------------------------------------------
  • 84.
    บทที่ 3 ศาสตรและศิลปะของการอาน ในการดําเนินชีวิตของมนุษยสิ่งสําคัญประการหนึ่งคือ มนุษยตองเรียนรูสิ่งตางๆรอบตนเอง เพื่อนํามาประยุกตใชในการดําเนินชีวิต เพื่อการปรับตัวเขากับสิ่งแวดลอมไดอยางรูเทาทัน ตามความ เปลี่ยนแปลง ตามธรรมชาติ ตามความเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากความกาวหนาทางเทคโนโลยี ความรู ขาวสารขอมูลตางๆ จึงถูกบันทึกเปนลายลักษณอักษร เพื่อใหสะดวกตอการสืบคนขอมูลตอไปการอาน จึงเปนทักษะสําคัญประการหนึ่งที่ใชเปนเครื่องมือในการสื่อสาร เรียนรู แสวงหาคําตอบ ทําใหสามารถ ติดตามความเปลี่ยนแปลงสังคมโลกไดดวยตนเองตามความตองการ ตามความสนใจ และตามอาชีพ ไดในเวลาที่เหมาะสม ความหมายของการอาน หนังสือ คือ เปนคลังแหงความรูที่ยิ่งใหญ คํากลาวนี้มีความหมายลึกซึ้ง เพราะการอานจะชวย ตอบคําถามในเรื่องที่อยากรูทุกเรื่อง การอานจึงเปนพฤติกรรมสําคัญตอชีวิตของทุกคนที่ควรกระทํา เปนกิจวัตร เพื่อการพัฒนาและเสริมสรางความรูใหแกตนเองตลอดเวลา คนที่ปฏิเสธการอานหนังสือ คือ คนที่ไมพัฒนาตนเอง แตคนที่อานหนังสือเปนประจํา คือ คนที่พรอมเสมอสําหรับ การพัฒนาตนเอง การอานจึงจําเปนสิ่งสําคัญในการพัฒนาตนเองของทุกคน ดังคํากลาวของดอโรธี ดี บิลลิงตัน (อางถึงในวิทยากร เชียงกูล: 53) โดยนําเสนอแนวคิดกระตุนใหผูอานเห็นความสําคัญของการอานกับ การเรียนรู สิ่งที่เรารูวันนี้ จะลาสมัยในวันพรุงนี้ ถาเราหยุดการเรียนรู เราจะหยุดอยูกับที่ ดอโรธี ดี บิลลิงตัน พัฒจิรา จันทรดํา (2547: 11) ใหความหมายของการอานโดยสรุปวา การอาน หมายถึง การใช สายตาสังเกตตัวหนังสือ ออกเสียงตรงกับคําที่อาน รูจักสวนประกอบของคํา สามารถแปลความหมาย คําได และนําขอคิดจากการอานไปใชประโยชนได
  • 85.
    76 สุพรรณี วราทร (2545:3-4) กลาวถึง ความหมายของการอานโดยสรุปไววา การอานคือพฤติ กรรมที่เกี่ยวของกับการรับรูสัญลักษณตามตัวอักษร ซึ่งเปนตัวกระตุนใหผูอานระลึกถึงความหมายจาก ประสบการณที่สะสมไว และยังเกี่ยวของกับการสรางความหมายใหม โดยการประสานสิ่งที่อานกับ ความคิดตางๆ ที่ผูอานมีอยู มีการนําเอาความรู ประสบการณที่มีอยูเดิมมาชวยทําความเขาใจ ตีความ ประเมินคาสารที่อาน การอานไมใชความสามารถตามธรรมชาติ แตเกิดจากการฝกฝน ผูที่ไดรับ การฝกฝนมาก จะมีความสามารถในการอานสูง การใชกลวิธีในการอานเหมาะสมกับสารที่อานและ ความมุงหมายในการอาน เรียกวา “อานเปน” ซึ่งจะชวยใหประโยชนจากการอานเต็มที่ เทากับเปน การอานอยางมีประสิทธิภาพ ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร (2544: 2) ใหความหมายของการอานโดยสรุปไววา การอานเปน การแปลความหมายของตัวอักษรออกมาเปนความคิด แลวจึงนําความคิดนั้นไปใชประโยชน และหัวใจ ของการอานอยูที่การเขาใจความหมายของคํา ดังนั้นการอานจึงหมายถึง การทําความเขาใจถอยคํา สํานวนในงานเขียนตามที่ผูเขียนตองการ จะสื่อสาร ซึ่งผูอานจะไดรับทั้งความรู ความคิด ประสบการณที่ผูเขียนที่ถายทอดไวเปนตัวอักษร และ สิ่งสําคัญที่ผูอานจะตองทําความเขาใจ คือ ความหมายของคําโดยตรง ความหมายของคําตามนัย จุด มุงหมายในการอาน เจตนาและแนวคิดของผูเขียน อีกทั้งผูอานจะตองนําประโยชนที่ไดจากการอานไป ใชพัฒนาตนเองในดานตาง ๆ ความสําคัญของการอาน การอานมีความสําคัญเปนทักษะที่ควรปลูกฝงใหแกเด็กและทุกคน ใหสามารถใชการอาน เพื่อพัฒนาตนเอง แสวงหาขอมูลไดดวยตนเอง ชวยพัฒนาความรู ความสามารถ ความคิดสรางสรรค สงเสริมจินตนาการ ชวยสงเสริมทักษะในการพูดการเขียนใหดีขึ้น ทําใหเปนคนที่รอบรู มีขอมูลที่ทันสมัย ตลอดเวลา และเปนการใชเวลาวางที่มีประโยชนอยางยิ่ง เพราะทุกชีวิตที่เกิดมาจะตองผานกระบวนการ เรียนรูเรื่องราวตาง ๆ หนังสือจะเปนครูที่ชวยใหทุกคนเรียนรูสิ่งตาง ๆ ที่เปนประโยชน ทั้งในดานการ ดําเนินชีวิตประจําวัน ดานการศึกษา ดานการอาชีพ ดานประสบการณ มีแนวความคิดในสิ่งถูกตอง เหมาะสมตามวิถีชีวิตของคนในสังคม สังคมแหง การอานจึงเปนสังคมแหงการเรียนรูตลอดชีวิต
  • 86.
    77 องคประกอบการอาน สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียงมณีกาญจน (2539: 12) กลาวถึง กระบวนการอานโดยสรุปไววา การอานเปนกระบวนการตอเนื่องดุจลูกโซมีองคประกอบ 5 สวน คือผูอาน เปนผูแสดงพฤติกรรม ในการอานเปนสิ่งสําคัญเริ่มตนในการอาน หนังสือหรือตัวอักษร เปนสื่อกลางใหเขาใจความรู ความคิดที่ปรากฏในงานเขียนนั้น ถาผูอาน อานไมออก ก็จะไมเขาใจสิ่งที่อาน 1. การเขาใจความหมาย ถาผูอานสามารถอานออก แตถาไมเขาใจความหมาย ก็ยอมเกิด ปญหาแตถาผูอานมีความเขาใจความหมาย การจึงจะดําเนินตอไป 2. การเลือกความหมาย คําบางคําในภาษาไทยมีหลายความหมาย หรือเมื่อนําคํามาอยูใน ประโยค อาจทําใหความหมายเปลี่ยนแปลง หรือมีนัยของคําแอบแฝงอยู ผูอานตองสามารถเลือกความ หมายที่เหมาะสมกับขอความได 3. การนําไปใช เปนขั้นตอนสุดทายที่ผูอานจะนําเอาความรูที่ไดรับจากการอานนําไปใช ประโยชนในการดําเนินชีวิตตามความเหมาะสมตอไป ดังแผนภาพกระบวนการอานตอไปนี้ ผูอาน ตัวอักษร เขาใจความหมาย เลือกความหมายที่ถูกตอง การนําไปใช การอานอยางมีประสิทธิภาพ หมายถึง การอานที่ผูอานสามารถเขาใจสาระสําคัญ เขาใจจุด ประสงคของผูเขียน และมีอัตราความเร็วในการอาน โดยการใชเวลานอยที่สุดในการอานแตละครั้ง การพัฒนาตนเองเปนผูอานอยางมีประสิทธิภาพ ในการพัฒนาตนเองเพื่อเปนผูมีประสิทธิภาพในการอานจะประกอบไปดวย 3 สิ่งสําคัญ ไดแก การเปนผูอานที่ดี การมีความพรอมในการอาน และการมีทักษะมีการอาน 1. การเปนผูอานที่ดี หมายถึง เปนผูมีพฤติกรรมการอานที่ดีในดานรางกาย การใชสายตา และการมีอุปนิสัยการอานที่ดี 1.1 ลักษณะการอานที่ถูกตอง ตองนั่งตัวตรง สิ่งที่อานอยูหางจากสายตาประมาณ 30 เซนติเมตร ไมอานออกเสียงหรือขยับปาก ไมเอานิ้วชี้ตามขอความในแตละบรรทัด เมื่ออานไดประมาณ 40 ถึง 60 นาที ควรพักสายตาประมาณ 10 นาที และการใชสายตาในการอาน ที่ถูกตองคือ ตองใช การกวาดสายตาไปตามขอความที่อาน
  • 87.
    78 1.2 นิสัยการอานที่ดี ผูอานควรฝกตนเองใหเปนผูมีความกระตือรือรนมีความตองการ ที่จะอาน สามารถอานหนังสือไดทุกประเภท มีวิจารณญาณในการเลือกสรรสิ่งพิมพที่จะอาน นอกจากนี้ ผูที่มีนิสัยในการอานที่ดีควรเปนผูที่อานหนังสืออยางสม่ําเสมอ อานทุกวันอยางนอยวันละ 15 นาที 2. การมีความพรอมในการอาน ผูอานที่เปนผูใหญจะมีความตื่นตัวตอขอเท็จจริงและความ คิดใหมๆ มีความอยากรูในเรื่องตางๆ จึงตองการอานสิ่งที่ไมรู และขยายความสิ่งที่รูใหลึกซึ้งมากขึ้น ความพรอมในการอานพิจารณาจากคุณสมบัติ 4 ประการ 2.1 ความคิดเชิงวิพากษ (Critical Thinking) ผูอานที่มีความพรอมจะสามารถประมวลขอ เท็จจริงที่อานพบเชื่อมโยงกับสิ่งที่มีความรูอยูเดิม หรือวิเคราะห ประเมิน สังเคราะหความรูใหมได 2.2 การรับรู (Preception) ผูอานสามารถทําความเขาใจสารที่อานไดถูกตองโดยใชความรู และประสบการณเดิม ทําใหเกิดความเขาใจสิ่งที่อานได สามารถใชจินตนาการคนหาสิ่งที่ผูเขียนเสนอ ในงานเขียนได สามารถแสดงความคิดเห็นในประเด็นที่คลอยตามหรือขัดแยงได 2.3 การรูจักตนเอง (Self insight) หมายถึง ผูอานเกิดการยอมรับสภาพตนเองตามจริง ในเรื่องการอาน เชน การอานชา อคติตอสารที่อาน แตพรอมที่จะแกไขตนเอง 2.4 การมีเปาหมายความสนใจ (Focus of Interest) ผูอานที่มีความพรอมในการอาน ตองมีเปาหมายในการอานในแตละครั้งของตน เชน จะตองอานหนังสือเลมนี้ใหจบภายใน 3 วัน การมีเปาหมายจะทําใหผูอานเกิดความตั้งใยที่ทําใหสําเร็จ 3. การมีทักษะมีการอาน หมายถึง การที่ผูอานมีความชํานาญในการอานเปนพิเศษ ทักษะพื้น ฐานการอานที่สําคัญไดแก การอานเร็ว การอานเขาใจและการอานใหจํา 3.1 การอานเร็ว หมายถึง การอานที่ผูอานใชเวลานอยแตสามารถเขาใจและรับรูสารที่อานได อัตราความเร็วในการอานปกติ คือ อานนาทีละ 200 คํา ดังนั้นถาผูอานสามารถอานไดมากกวา 200 คํา จึงหมายความวาเปนผูอานเร็ว 3.2 การอานเขาใจ ผูอานตองมีความตั้งใจมีสมาธิที่จะอาน มีความเขาใจคําศัพท สํานวนภาษา และถามีประสบการณในสิ่งที่อานจะชวยทําใหเขาใจสิ่งที่อานไดเร็วขึ้น 3.3 การอานใหจํา ในการอานสารที่เปนความรูเชิงวิชาการ ผูอานตองจัดลําดับเรื่องที่อาน สรางหลักในการจํา โดยอาจจัดทําเปนแผนภูมิความคิดของตนเอง สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน ( 2548: 15-16) กลาวถึง พื้นฐานของการอานดี ไววา ตองมีความรูเชิงภาษา ทั้งในดานสํานวนภาษาทั่วๆ ไป และคําเฉพาะเรื่อง นอกจากนี้ยังควรมี ความรูในดานตางๆ ดังนี้
  • 88.
    79 1. รูจักสวนตางๆของหนังสือวาสวนไหนมีความสําคัญอยางไร 2. รูจักวิธีอานหนังสืออยางถูกตองรูวาหนังสือประเภทใด ควรอานอยางไร มีกลวิธี อยางไรจึงจะไดความรูโดยเร็วและประหยัด 3. รูจักเลือกหนังสืออาน รูวาหนังสือใดดี ไมดี ควรอาน ไมควรอาน หนังสือใดอานแลว คุมกับเวลาที่เสียไปหรือไม 4. รูจักแหลงของหนังสือ ควรรูวาหนังสือประเภทใดอยูที่ไหน ถาจะใหดียิ่งขึ้น ควรรูวา ความรูที่เราตองการนั้นควรคนหาไดจากหนังสือเรื่องอะไร และหนังสือนั้นมีอยูที่ใด พฤติกรรมพื้นฐานในการอาน จากกระบวนการอานขางตน ผูที่มีพฤติกรรมในการอานแลวเกิดผลดีตอตนเองขึ้นอยูกับพฤติ กรรมพื้นฐาน 3 ประการ คือ 1. การแปลความ คือ การทําความเขาใจความหมายของคําอยางถูกตอง โดยที่ผูอานตอง มีความเขาใจในบริบทของภาษา ซึ่งหมายถึงขอความที่แวดลอมอยูในประโยค ทั้งนี้เนื่องจากคําใน ภาษาไทยบางคํามีความหมายมากกวาหนึ่งความหมาย การที่จะเลือกความหมายของคําใหถูกตอง ตามที่ผูเขียนตองการนั้น ผูอานจะตองพิจารณาจากเนื้อความ ในประโยคทั้งหมด หรือประโยคที่แวดลอม จากนั้นจึงจะสามารถเลือกความหมายของคําไดอยางถูกตอง 2. การตีความ คือ การเขาใจความหมายคําอยางลึกซึ้ง ตามเนื้อความในประโยค เวลาอาน หนังสืออาจจะพบสํานวนโวหาร สุภาษิต คําพังเพยตาง ๆ ทั้งสํานวนในอดีต และสํานวน ในปจจุบัน ผูอานจะตองเขาใจความหมายของสํานวนดังกลาว เขาใจจุดมุงหมายของผูเขียน มองเห็นทัศนะของผู เขียน เขาใจสภาพสังคมในชวงเวลาที่เปนเหตุการณในหนังสือ สิ่งเหลานี้จะชวยใหผูอานมีความเขาใจ เรื่องราวที่อานดีขึ้น 3. การขยายความ คือ การนําความรู ความคิด ความเขาใจที่ไดจากการอานไปคิดตอเนื่อง มีการเชื่อมโยงกับประสบการณเดิม อธิบายเพิ่มเติมใหเกิดความรูยิ่งขึ้น การขยายความโดยการคิด ในมุมมองทัศนะใหมๆ เพิ่มเติมออกไป จะชวยทําใหผูอานฝกการเปนผูคิดอยูเสมอ และจดจํานําสิ่งที่ อานไปใชประโยชนตอไปได สมบัติ จําปาเงินและสําเนียง มณีกาญจน (2548: 15) ไดสรุปพฤติ กรรมการอานพื้นฐาน 3 ประการดังกลาว นั่นคือ การอานใหรูจริง (ถูกตอง) การอานใหรูกวาง (ลึกซึ้ง) การอานใหรูจนนําไปใชได (ตามประสงค)
  • 89.
    80 จุดมุงหมายในการอาน ในการอานผูอานจะมีจุดมุงหมายในการอานแตกตางกันไป ตามความตองการเฉพาะบุคคล ซึ่งมีผลตอการเลือกสิ่งพิมพที่จะอาน เหตุผลในการอานของแตละบุคคลก็จะตอบสนองความตองการ เฉพาะบุคคลดวยเชนกันจุดมุงหมายในการอานแบงเปนประเภทตางๆ ดังนี้ 1. อานเพื่อศึกษาหาความรู เปนการอานที่ผูอานตองการที่จะเสริมสรางความรูในเรื่องที่ ตนเองสนใจหรือตองการความรูอยางลึกซึ้งในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เพื่อประโยชนทางการศึกษาหรือการพัฒนา ตนเองทางดานอาชีพ 2. อานเพื่อรับรูขาวสาร เปนการอานที่ผูอานตองการรับรูเหตุการณที่เกิดขึ้นในโลกและสังคม ทําใหเปนคนทันสมัยทันตอเหตุการณ รอบรูเรื่องราวตาง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมของตนและสังคมโลก ดัง นั้นผูอานจะตองอานใหเปนประจําทุกวัน เชน การอานหนังสือพิมพ วารสาร นิตยสาร ฯลฯ 3. อานเพื่อความบันเทิง เปนการอานที่ผูอานตองการความสุข ความสนุกสนานเพลิดเพลิน ในการอาน เชน การอานนวนิยาย เรื่องสั้น การตูน นิตยสาร ฯลฯ ตามรสนิยมของผูอาน การอาน ตามจุดมุงหมายนี้จึงเปนการใชเวลาวางที่มีประโยชนมาก และจะชวยเสริมสรางนิสัยรักการอานได 4. อานเพื่อผอนคลาย การอานเพื่อผอนคลายเปนการอานที่จะชวยใหผูอานเกิดความรูสึก ที่ดีขึ้นในบางครั้งการดําเนินชีวิตของคนเราอาจพบปญหา อุปสรรค ทําใหเราทอถอย ขาดกําลังใจ จนบางครั้งอาจจะตัดสินใจในทางที่ไมถูกตอง การอานหนังสือที่มีขอคิดที่ดี จะชวยเสริมสรางกําลังใจ ทําใหผูอานมีจิตใจดีขึ้น เกิดกําลังใจ มีสติในการแกปญหา 5. อานเพื่อความตองการอื่นๆ เปนการอานที่ผูอานตองการหาคําตอบในสิ่งที่อยากรู เชน เมื่อตองการเสริมสรางบุคลิกภาพของตนเอง จะตองอานหนังสือเกี่ยวกับมารยาทในสังคมหรือเมื่อ ตองการเดินทางไปทองเที่ยวในสถานที่ตางๆ ก็เลือกที่จะอานสารคดีการทองเที่ยว เพื่อเตรียมตัวให พรอม ในการเดินทาง ในการอานผูอานจึงควรตั้งจุดประสงคแตละครั้งวา ตองการอะไร เพื่อที่จะได เลือกหนังสือไดตรงตามความตองการ กลวิธีในการอาน การที่จะอานเรื่องราวตางๆ ใหเกิดความเขาใจถองแท จําเปนที่จะตองมีวิธีการอานที่เหมาะสม ที่จะชวยใหผูอานไดรับประโยชนสูงสุดจากการอาน กระบวนการอาน ไดแก การอานจับใจความสําคัญ ซึ่งเปนพื้นฐานของการอาน การอานตีความซึ่งเกี่ยวกับการทําความเขาใจสารหรือเจตนาของผูเขียน การอานสรุปความซึ่งจะเปนประโยชนแกผูอานในการอานสารที่มีขนาดยาว และตองการสรุปสาระสําคัญ
  • 90.
    81 อยางสั้นที่สุด กระบวนการอานจึงเปนเหมือนหนทางที่จะชวยใหผูอานประสบความสําเร็จในการอานได อยางรวดเร็ว ถาผูอานฝกฝนจนเกิดทักษะเชี่ยวชาญก็จะชวยใหเปน ผูมีประสิทธิภาพในการอาน ดังที่พันธุทิพา หลาบเลิศบุญ (2535: 46) กลาวถึงหลักในการอานหนังสือเปนไวโดยสรุปวา ผูที่อาน หนังสือเปน เมื่อไดอานเรื่องราวตาง ๆ ตองอานไดอยางรวดเร็ว เขาใจเรื่องราวตาง ๆ อยางถูกตอง จับใจความได เขาใจอารมณ จุดประสงค ทัศนคติของผูเขียน สามารถแสดงความคิดเห็นตอสิ่งที่อาน ในประเด็นที่นาสนใจได และไดอรรถรสจากการอาน กลวิธีการอาน มีดังนี้ 1. การอานจับใจความสําคัญ เปนการอานระดับตน เปนพื้นฐานที่สําคัญยิ่งของการอาน หนังสือทุกประเภท เพราะไมวาเราจะอานหนังสือหรือสิ่งพิมพประเภทใด เราก็จําเปนที่จะตองใช การอานจับใจความเพื่อหาสาระสําคัญของสิ่งที่อานเสมอ ในแตละงานเขียนจะมีขอความหลายยอหนา ในแตละยอหนาก็จะมีใจความสําคัญปรากฏอยู อาจจะเปนประโยคที่อยูตนขอความหรือเปนประโยค อยูกลางขอความ หรือเปนประโยคอยูทายขอความ หรือเปนการอานจับใจความที่ผูอานใชการอานสรุป จากเนื้อความทั้งหมด แลวเขียนเปนขอความที่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดดวยตัวผูอานเองโดยปกติแตละ ยอหนาจะประกอบดวย 2 สวน คือ ใจความสําคัญและรายละเอียด 1.1 ความหมายของการอานจับใจความสําคัญ จุไรรัตน ลักษณะศิริ (2547: 42) กลาวถึง ความหมายของการอานจับใจความสําคัญ ไวโดยสรุปวา การอานจับใจความสําคัญ หมายถึง การจับประเด็นหลักหรือสาระสําคัญของเรื่องที่อาน ใหไดวา ผูเขียนตองการสงสารหรือใหขอคิดเห็นอะไรเปนสําคัญ นอกจากนี้การอานจับใจความสําคัญ เปนการอานเบื้องตนที่ผูอานจะตองอานแบบคราวๆ เพื่อใหไดขอมูลและขอคิดเห็นของผูเขียนเปนการ อานเพื่อหาขอมูลรายละเอียดตางๆ และทําความเขาใจเรื่องราวใหถูกตองกอนจะแสดงความคิดเห็น วิพากษวิจารณตอไป 1.2 ลักษณะของใจความสําคัญ มีดังนี้ 1.2.1 เปนขอความที่ทําหนาที่ครอบคลุมเนื้อหา หรือยอหนานั้นๆ ขอความสวนที่เหลือ คือ รายละเอียดหรือสวนขยาย 1.2.2 ในแตละยอหนา มักจะมีใจความสําคัญเพียงประเด็นเดียว 1.2.3 ใจความสําคัญอาจเปนประโยคความเดียว หรือเปนเพียงใจความแฝง ผูอาน ตองสรุปเปนสาระสําคัญออกมาเอง 1.3 พฤติกรรมของผูมีทักษะอานจับใจความสําคัญ หากเราจะพิจารณาวา ผูอานมีทักษะ ในการอานจับใจความสําคัญอยางไร จะสามารถสังเกตไดจากพฤติกรรมตาง ๆ ดังนี้ 1.3.1 สามารถบอกชื่อหนังสือหรือชื่องานเขียน ชื่อผูแตง ไดอยางถูกตอง 1.3.2 สามารถบอกลําดับเหตุการณไดอยางถูกตอง
  • 91.
    82 1.3.3 สามารถบอกรายละเอียดสําคัญ ๆได 1.3.4 สามารถแยกแยะขอเท็จจริงและความคิดเห็นในยอหนาได 1.3.5 สามารถยกตัวอยางจากเรื่องที่อานได 1.3.6 สามารถบอกใจความสําคัญ และสวนขยายได 1.3.7 สามารถสรุปสาระสําคัญจากสิ่งที่อานได 1.4 ปจจัยที่มีผลตอการอานจับใจความสําคัญ สิ่งสําคัญที่จะชวยใหผูอานมีความเขาใจ เนื้อหาไดอยางรวดเร็วคือ ประสบการณของผูอานในดานตางๆ ซึ่ง จุไรรัตน ลักษณะศิริ (2547: 42 - 43) ไดเสนอแนวคิดปจจัยที่มีผลตอการอานจับใจความสําคัญโดยสรุปวา 1.4.1 ประสบการณดานการอาน ถาผูอานมีประสบการณในการอานมาก ชอบที่จะ ใชเวลาวางในการอานหนังสือ จะมีอัตราความเร็วในการอานสูง ซึ่งหมายถึงการใชเวลาในการอานนอย แตสามารถอานไดจํานวนหลายหนา ประสบการณดานการอานนี้จะ ชวยทําใหมีทักษะในการอาน 1.4.2 ประสบการณเกี่ยวกับขอมูล และเรื่องราวที่อาน ถาผูอานมีความรูเกี่ยวกับเรื่อง ราวที่อานหรือมีประสบการณโดยตรงเกี่ยวกับเรื่องที่อานจะชวยทําใหผูอานเขาใจเรื่องราวที่อานไดดี และชวยในการจับใจความ ไดรวดเร็ว 1.4.3 ประสบการณดานภาษาและการใชภาษา ผูอานที่มีความรูเกี่ยวกับความหมาย ของคําทั้งโดยตรงและโดยนัยสํานวนตาง ๆ คําสแลง คําสัญลักษณ จะชวยใหจับใจความไดดี แตถา ไมรูความหมายของคํา สํานวน จะทําใหอานชา ตีความไมตรงประเด็น จับใจความไมครบถวน 1.4.4 ประสบการณดานความคิด ถาผูอานเปนผูที่ชอบคิดหาเหตุผล ตั้งคําถามใน การอานอยูเสมอ ๆ จะทําใหเปนผูมีความคิดกวางไกลและลึกซึ้ง จะชวยทําใหเขาใจเรื่องที่อานไดรวดเร็ว สามารถเขาใจเรื่องราวที่ซับซอนไดอยางงาย 1.5 วิธีการอานจับใจความสําคัญ การอานจับใจความสําคัญ มีขั้นตอนปฏิบัติ ดังนี้ 1.5.1 ผูอานตองอานขอความในยอหนาในแตละยอหนา เพื่อใหทราบวาเปนเรื่องราว เกี่ยวกับอะไร และอาจจะพิจารณาจากชื่อเรื่องที่มักจะแสดงแนวคิดสําคัญของเรื่องประกอบดวย การอานจับใจความทั้งหมดหรือทั้งเรื่องจึงเปนการอานที่ผูอานจะมองเห็นหรือเขาใจเรื่องราวทั้งหมด 1.5.2 ผูอานจะอานเรื่องทีละยอหนาเพื่อจับใจความสําคัญแตละยอหนาซึ่งจะประกอบ ดวย 2 สวน คือ ใจความสําคัญและสวนขยายหรือรายละเอียด
  • 92.
    83 ใจความสําคัญ หรือ Mainideas หมายถึง เนื้อความหรือขอความ ที่ครอบคลุมเนื้อหายอหนานั้นๆ รายละเอียด หรือสวนขยาย หรือพลความ หรือ Details เปนการขยาย ใจความสําคัญ อาจจะเปนการยกตัวอยาง ตัวเลข สถิติ เหตุผล การใหรายละเอียด การเปรียบเทียบ ฯลฯ ที่จะชวยทําให ผูอานเขาใจใจความสําคัญไดดีขึ้น ตัวอยางที่ 1 นพ.การุณ เมฆานนทชัย และนพ.สิทธิพร อรพิน สองแพทยศัลยกรรมออรโธปดิกส แหงโรงพยาบาลบํารุงราษฎรประสบความสําเร็จจากการผาตัดเพิ่มความสูงใหแก นายวูอัน กวน ถือไดวาเปนการผาตัดเพิ่มความสูงครั้งแรกของเอเชีย การผาตัดใหกับนายวูอัน กวน ชายวัย 38 ป เชื้อชาติเวียดนาม-ฝรั่งเศส แพทยไทย ใชเทคโนโลยีที่เรียกวา “FitboneSurgery” ซึ่งเปนเทคโนโลยีที่ถูกคนพบโดย นพ.อาร บอมการท แพทยผูเชี่ยวชาญดานออรโธปดิกส Ludwing Maximilians University Hospital เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมันนี วิธีนี้ทําไดทั้งกระดูกชวงบนเหนือเขาและกระดูกหนาแขงโดย ตัดกระดูกใหขาดจากกัน แลวสอดแทงโลหะพิเศษเขาไปในโพรงกระดูก แลวเชื่อมโลหะที่สอด เขาไปกับอุปกรณรับคลื่นแมเหล็กไฟฟาทิ่อุปกรณรับคลื่นใตผิวหนังเพื่อใหเฟองในแทงโลหะ ยืดออกไดวันละ1 มิลลิเมตร หรือเดือนละ 3 เซนติเมตร และสามารถยืดไดมากที่สุด 6 เซนติ- เมตรเมื่อไดความสูงอยางที่ตองการแลวผูปวยจะตองพักฟน ไมต่ํากวา 3 เดือน แลวจึงผาตัด อีกขางได สรุปวากวาจะสูงได 6 เซนติเมตร จะตองใชเวลาถึง 10 เดือนคุมหรือไมคุมลองคิดดู ที่มา (Young Traveller, 2544: 18) ความคิดสําคัญของยอหนา คือ นายแพทยไทยประสบความสําเร็จการผาตัดเพิ่มความ สูงที่เรียกวา “Fitbone Surgery”
  • 93.
    84 ตัวอยางที่ 2 ผลกลวยเมื่อยังดิบอยูเปลือกจะมีสีเขียว พอสุกเปลือกจะเปลี่ยนเปน เหลืองสวยเนื้อนิ่มละมุนหอมหวาน อุดมไปดวยคุณคาทางโภชนาการตํารายา บางขนานยังใชกลวยเปนยารักษาอาการไมสบายบางชนิด เชน กลวยดิบกินแก ทองเสียไดชะงัด แตนาแปลกที่เรากลับกินกลวยสุกเปนยาระบายแกทองผูกได นับวา กลวยมีคุณประโยชนมากมายจริงๆ ด ที่มา (เมตไตรย ศรีทอง, 2546: 55) ความคิดสําคัญของยอหนา คือ กลวยมีคุณประโยชนมาก ตัวอยางที่ 3 “เช็งเมง” เปนธรรมเนียมการไหวบรรพบุรุษที่ฮวงซุย ในชวงเดือน 3 ของจีน โดยกําหนดจากปหนึ่งแบงเวลาเปน 24 ชวง เดือนหนึ่งมี 2 ชวง การไหว เช็งเมง ถือเอาของเดือน 3 เปนชวงเวลาของการไหว ธรรมเนียมนี้มีผูรูเลาวา ไดสืบทอดตอกันมาประมาณ 3,800 ปแลว โดยคนจีนในไทยนิยมไหว ในวันที่ 5 เมษายน ซึ่งตกอยูในชวงเดือน 3 ของจีน ที่มา จิตรา กอนันทเกียรติ (2539: 55) ใจความสําคัญของยอหนา คือ “เช็งเมง” เปนธรรมเนียมการไหวบรรพบุรุษที่ฮวงซุยรายละเอียด หรือสวนขยาย มี 3 สวน ไดแก 1. ชวงเวลาในการทําพิธีเช็งเมงของคนจีน 2. ชวงเวลาในการทําพิธีเช็งเมงของคนจีนในประเทศไทย 3. ความเกาแกของพิธีเช็งเมง
  • 94.
    85 ตัวอยางที่ 4 พัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค (A Creative Reading Skill) หมายถึงการฝกใหรูจักคิด แสดงความคิดเห็น แสดงความรูสึก นึกคิดตอเรื่องที่อานหนังสือ ประกอบทุกๆ วิชาควรสงเสริมและใหโอกาสเด็กไดแสดงความคิดเห็น ความรูสึกตอเรื่อง ที่อานมากกวาการมุงหมายทบทวนขอมูลตาง ๆ ที่จําไดหรือเขาใจ ตัวอยางคือ 1. ใหนักเรียนอานหนังสือ บทความ แลวแสดงความคิดเห็นและแสดง ความรูสึกตอสิ่งที่อาน 2. ใหนักเรียนอานแบบผาน ๆ (Scan) จากหนังสือหรือบทความแลวหัด แสดงความรูสึกนึกคิดของตนในขณะนั้น 3. ใหลําดับรายการที่เปนความรู ขอมูลบางรายการที่คิด และรูสึกจากเรื่อง ซึ่งอาจรวมถึงการคาดคะเนเรื่องราวก็เปนไปได 4. เลือกเหตุการณที่นาสนใจจากหนังสือพิมพแลวใหนักเรียนแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับเหตุการณไดหลายๆ คําถาม แลวพยายามหาคําตอบดวยการคนควาหาขอมูล ตอไปเกี่ยวกับเหตุการณ ที่มา (อารี พันธมณี, 2545: 157) ใจความสําคัญของยอหนา คือ การพัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค (A Creative Reading Skill) หมายถึง การฝกใหผูอานรูจักคิดแสดงความคิดเห็นตอเรื่องที่อาน รายละเอียดหรือ สวนขยาย คือ วิธีการสงเสริมใหเด็กมีการพัฒนาทักษะการอานอยางสรางสรรค 2. การอานสรุปความ การอานสรุปความเปนกระบวนการตอจากการอานจับใจความสําคัญ ในบางครั้ง สารที่อานมีรายละเอียดจํานวนมาก ผูอานจะใชการอานที่ประมวลเนื้อหาสาระทั้งหมดแลว สรุปสาระสําคัญอยางสั้นที่สุด ผูอานจะตองตั้งคําถามกับตนเองในประเด็นตางๆ ดังนี้ ใคร (Who) ทําอะไร (What) ที่ไหน (Where) เมื่อไหร (When) ทําไม (Why) อยางไร (How)
  • 95.
    86 การอานสรุปความเปนสิ่งจําเปนในการอาน เพราะถาเปนขอความขนาดยาวจะตองมีการสรุป เพื่อใหไดสาระสําคัญของสิ่งที่อาน หรือการสรุปแนวคิดสําคัญของงานเขียนนั้นๆ ถาอานแลวสรุปไมได นั่นหมายถึงความลมเหลวในการอาน 3. การอานตีความ สํานวนภาษาที่ปรากฏในงานเขียน การตั้งชื่อเรื่อง อาจจะใชคําที่มีความ หมายตรงหรือการใชคําที่มีความหมายลึกซึ้ง จําเปนตองใชการอานตีความ ซึ่งหมายถึง การอธิบายความ หมายที่ซอนเรน และขยายความไดชัดเจนยิ่งขึ้น โดยผูอานจะสามารถอธิบายสิ่งที่อานไดอยางดี โดย ใชประสบการณของผูอานมาทําความเขาใจ 3.1 หลักในการอานตีความ มีขั้นตอน ดังนี้ 3.1.1 อานเรื่องที่จะตีความใหละเอียด และสรุปเรื่องตามความเขาใจของผูอาน 3.1.2 ตีความคําสัญลักษณที่ปรากฏในงานเขียน 3.1.3 ทําความเขาใจถอยคํา โดยใชความเขาใจในบริบท (Context ) เพื่อหาความ หมายของคํา 3.1.4 ในการตีความมีทั้งการตีความในเนื้อหา และการตีความในน้ําเสียง ผูอาน ตองใชความคิดพิจารณาใหเขาใจ ตัวอยางที่ 5 เปนอาจารยวันเดียว เทากับเปนอาจารยชั่วชีวิต (สํานวนจีน) ตีความเนื้อหา การเปนครูหรือเปนอาจารยใหแกลูกศิษยแมเพียงวันเดียว เปนบุญคุณ ที่ยิ่งใหญ ตองทดแทนบุญคุณตราบชั่วชีวิต ตีความน้ําเสียง ยกยองครู หรืออาจารยดวยความสํานึกในบุญคุณ
  • 96.
    87 ตัวอยางที่ 6 มิตรภาพเริ่มตนดวยรอยยิ้ม แตร่ําลาดวยหยาดน้ําตา Relationshipalways starts with smiles but leaves only tears when become declined ที่มา (พรชัย แสนยะมูล, 2545: 11) ตีความเนื้อหา มิตรภาพใหทั้งความสุขและความเศรา ตีความน้ําเสียง ผูเขียนมีความเขาใจธรรมชาติของการเริ่มตนจะเปนความสุข และจบลงดวยความเศรา 4. การอานขยายความ คือ การอธิบายเพิ่มเติมใหละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้นหลังจากการตีความ โดยใชประสบการณเดิมของตนเอง การขยายความเปนการฝกการหาเหตุผลมาอธิบายสนับสนุนหรือ คัดคาน หรือมีการยกตัวอยางอางอิงเปรียบเทียบทําใหเรื่องราวที่อานมีมุมมองหลากหลาย ตัวอยางที่ 7 คลื่นลมทําใหทะเลสวย อุปสรรคทําใหชีวิตงาม บุคคลจึงไมควรยอมแพ เมื่อพบอุปสรรค ที่มา สุขพัฒน ทองเพ็ง (2543: 42) ขอความนี้ใหขอคิดวา อุปสรรคที่เขามาในชีวิตคือสิ่งที่จะชวยทําใหเราเขมแข็งเพราะอุปสรรค จะเปนประสบการณที่จะตองเรียนรู ฝาฟน เพื่อที่จะเอาชนะอุปสรรคใหได การขยายความ ในชีวิตของทุกคนตองพบกับอุปสรรค การมองอุปสรรคใหเห็นเปนสิ่งที่มี ประโยชนที่จะทําใหเขาเหลานั้นเกิดการเรียนรู ตอสู หาหนทางที่จะเอาชนะอุปสรรค ไมยอมแพอะไร งาย ๆ และเมื่อเขาผานพนอุปสรรค จะทําใหเขาเปนคนที่มีจิตใจเขมแข็ง ไมยอทอตอปญหาตาง ๆ และจะดําเนินชีวิตไดอยางรอบคอบ
  • 97.
    88 ตัวอยางที่ 8 การตูนผูใหญมากับทุงหมาเมิน “ปญหาภาคใต” ที่มา(ไทยรัฐ, 2547: 5) การวิเคราะหงานเขียน รูปแบบ การตูน เนื้อหา เปนปญหาสถานการณรุนแรงใน 3 จังหวัดชายแดนในภาคใต ศิลปะการใชภาษา ใชคําวา “ขึ้นนก” กับ คําวา “พับนก” สื่อใหเห็นความคิด คนสองกลุม การอานสารประเภทตางๆ ความรูและขอมูลที่มีการบันทึกเปนลายลักษณอักษร โดยอาจบันทึกลงในสิ่งพิมพ หรือบันทึก ลงในสื่อที่ทันสมัยในเว็บไซดผานอินเทอรเน็ต ลวนเปนขอมูลที่มีรูปแบบและเนื้อหาแตกตางกัน จําเปน ตองใชวิธีการอานที่แตกตางกัน ดังนี้ 1. การอานเอกสารทางวิชาการ เอกสารทางวิชาการเปนเอกสารที่มีลักษณะเฉพาะ ลลิตา กิตติประสาร (2542: 439) ไดใหความหมายของคําวางานวิชาการโดยสรุปวา งานวิชาการ หมายถึง งานเขียนเพื่ออธิบายเรื่องที่ไดศึกษาคนควา หรือแสดงความคิดเห็น โดยมีทฤษฎีหรือหลักการสนับสนุน มีแหลงขอมูล แหลงอางอิง และวิธีการคนควาที่เปนระบบ ภาษาที่ใชในการเขียนเปนภาษาแบบแผน การอานเอกสารตําราทางวิชาการ เปนสิ่งที่นักศึกษาจะตองกระทําเปนกิจวัตร
  • 98.
    89 ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัยสุวรรณธาดา (2529: 335) กลาวถึง การอานเอกสารทางวิชาการวา เปนการอานสิ่งที่เปนความรูตางๆ และเปนการอานเพื่อการศึกษาคนควา มีความหมายโดยสรุปวาเปน การอานหนังสือ หรือวัสดุการอานอื่น ๆ เพื่อใหเกิดความรู ความคิด นําไปใชประโยชนในดานการศึกษา ตลอดจนพัฒนาตนเองในการประกอบอาชีพ และชวยใหติดตามวิทยาการที่ทันสมัยไดตลอดเวลา 1.1 ประเภทเอกสารทางวิชาการ เอกสารทางวิชาการแบงเปนประเภทไดดังนี้ 1.1.1 ตํารา หมายถึง หนังสือวิชาการที่เขียนขึ้นอยางเปนระบบตาม หลักสูตรวิชาใด วิชาหนึ่งใชในการเรียนการสอน โดยมุงใหความรูแกผูอาน ดังนั้นจึงเปนหนังสือที่ใหความรูทางวิชาการ ในศาสตรตาง ๆ แกผูอาน สมัยโบราณมีตําราที่ใหความรูในดานตาง ๆ เฉพาะดาน เชน ตําราแพทย แผนโบราณ ตําราหลักภาษาไทย ตําราพืชสมุนไพร ตํารากายวิภาคศาสตร อาจกลาวไดวา ศาสตร ทุกแขนงไดรับการบันทึกไวเปนตําราอยางครบถวน เพื่อสนองความตองการในการเรียนรูทั้งในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย 1.1.2 หนังสืออางอิง เปนหนังสือที่รวบรวมความรูหรือขอเท็จจริง โดยมีลักษณะมุงให ความรู ซึ่งจะเปนขอมูลในดานตาง ๆ สงเสริมการคนควาเพิ่มเติมของผูเรียน เชน พจนานุกรมสารานุกรม หนังสือรายป หนังสืออางอิงเกี่ยวกับภูมิศาสตร สิ่งพิมพรัฐบาล อักขรานุกรมชีวประวัติ เปนตน 1.1.3 บทความทางวิชาการ คือ งานเขียนที่ใหความรูทางวิชาการ ซึ่งมักจะอยูในวาร สารหรือนิตยสาร โดยใชการเขียนเปนระบบหลักเกณฑ เปนการเสนอขอมูลละเอียดลึกซึ้งในเรื่องใด เรื่องหนึ่งโดยเฉพาะมีการแสดงหลักฐานอางอิงขอมูลมาประกอบ เพื่อความนาเชื่อถือ อาจจะเปนผลมา จากการคนควาวิเคราะหหรือวิจัยก็ได บทความแตละเรื่องจะเหมาะกับบุคคลแตละกลุมแตละวัย (บุญยงค เกศเทศ อางใน ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และ นภาลัย สุวรรณธาดา,2547: 407) นอกจากนี้ผู เขียนอาจสอดแทรกขอคิดเห็นหรือขอเสนอแนะเพิ่มเติมดวย 1.1.4 รายงานวิชาการ เปนผลของการศึกษาคนควาเฉพาะเรื่อง ในเชิงวิชาการจาก เอกสารหรือแหลงขอมูลตางๆ ทําใหผูอานไดรับความรูกวางขวางยิ่งขึ้น 1.1.5 งานวิจัย คือ รายงานการศึกษาคนควาที่มีการรวบรวมขอมูลโดยการหาคําตอบ จากสิ่งที่สงสัย มีการรวบรวมขอมูลจากการศึกษาคนควาเอกสาร ใชการสัมภาษณ การทดลอง การเก็บ ขอมูลภาคสนาม แลวนําขอมูลมาวิเคราะหอยางเปนระบบ นําเสนอขอมูลอยางเปนขั้นตอน 1.2 แนวทางการอานเอกสารทางวิชาการ การอานเอกสารทางวิชาการเปนการแสวงหา ความรูและประสบการณ ที่ผูอานจะไดรับจากตํารา บทความ สิ่งพิมพตาง ๆ และนําขอมูลไปใชในการ อางอิงตาง ๆ จะตองมีการพิจารณาขอมูล ในขั้นตนควรปฏิบัติดังนี้
  • 99.
    90 1.2.1 เริ่มจากการเลือกหนังสือ จะพิจารณาจากชื่อผูแตงเปนผูมีประสบการณ เพียงพอกับการเขียนหนังสือเลมนี้หรือไมสํานักพิมพเปนที่นาเชื่อถือหรือไม ปที่พิมพบอกถึง ความทันสมัย ของหนังสือ นั่นยอมมีผลตอความทันสมัยของเนื้อหาภายในเลม ชื่อเรื่องและสารบัญมีเนื้อหาตรงตาม ความตองการหรือไม นอกจากนี้ยังอาจดูที่บรรณานุกรม เพื่อดูวา ขอมูลมีการคนความาจากที่ใดบาง ที่สําคัญผูอานควรอานในสวนคํานํากอนที่จะอานรายละเอียดของเนื้อหา เพราะจะทําใหผูอานไดทราบ เนื้อหาโดยสังเขป - พิจารณารายละเอียดของหนังสือ ในเรื่องนี้สุพรรณี วราทร (2545: 81 – 85) กลาวถึงทักษะในการอานหนังสือทางวิชาการโดยสรุปไววา ตํารา เอกสาร หนังสือวิชาการสวนใหญใช ในการศึกษาคนควา เพื่อใหไดขอเท็จจริงไดความรู ความคิด ผูอานจะตองอานเพื่อใหไดความคิดหลัก และรายละเอียด การอานเอกสารทางวิชาการทุกชนิดตองมีจุดมุงหมายที่แนนอนตองทําสิ่งใดบางใน ขณะอาน เชน ตองการทบทวนตองการการทองจํา ดังนั้นสิ่งที่ควรกระทํามีดังนี้ สํารวจหนังสือ เพื่อทําความรูจักหนังสือกอนจะลงมืออาน โดยพิจารณา จากสวน ตางๆ ของหนังสือ เพื่อใหรูขอบเขตของหนังสือ การจัดลําดับของเนื้อหา แนวความคิด และสาระสําคัญของเรื่อง ขอมูลเหลานี้จะเปนพื้นฐานใหแกผูอาน ผูแตง ผูแตงที่นาเชื่อถือ คือ ผูที่มีความรู มีความเชี่ยวชาญ หรือ มีประสบการณในการเขียนเรื่องนั้นเปนอยางดี สิ่งที่แสดงความนาเชื่อถือคือ คุณวุฒิ ตําแหนง หนาที่ และผลงานที่เผยแพรเปนงานเขียนตางๆ การอางอิงและบรรณานุกรม หนังสือทางวิชาการที่ดีตองมีการอางอิงราย ชื่อหนังสือ ที่นํามาคนควา โดยอาจเขียนเปนบรรณานุกรมทายเลม สํานักพิมพ ในการจัดพิมพหนังสือทางวิชาการสํานักพิมพแตละแหงจะมี ชื่อเสียงและมีประสบการณในการจัดพิมพหนังสือแตกตางกัน เชน ราชบัณฑิตยสถานจะพิมพหนังสือ อางอิงหลายเลม และเปนมาตรฐานในการนําไปใชตอไป การตั้งคําถาม การอานหนังสือวิชาการ ควรตั้งคําถามเกี่ยวกับประเด็นที่ ตองการรู กอนเริ่มการอาน เพื่อจะไดตั้งใจอานใหไดคําตอบตามที่ตองการ การอานเนื้อเรื่อง ซึ่งเปนสวนสําคัญที่สุด หนังสือวิชาการจะแยกเรื่องเปน บท ๆ เนื้อหาแตละบทจะมีความสัมพันธกัน เมื่อลงมืออานผูอานจะตองมีสมาธิ และมีวิจารณญาณ เพื่อรับรู ทําความเขาใจ พิจารณาความถูกตอง และความทันสมัยของขอมูล และในขณะที่อานหนังสือ อาจทําเครื่องหมายกํากับ ใชปากกาสีเนนขอความประเด็นสําคัญ ๆ เพื่อกลับมาทบทวนไดในครั้งตอไป
  • 100.
    91 1.3 การบันทึกความจํา เนื่องจากสารที่อานใหความรูและมีประโยชนตอผูอานสวนที่เปน ตําราตองใชการจําใหมาก ถนอมวงศ ล้ํายอดมรรคผล (2544: 33 - 39) ไดเสนอวิธีชวยใหมีความจําไดดี และมีรายละเอียดดังนี้ 1. ทําเครื่องหมาย ในการอานเมื่อพบขอความที่มีความสําคัญ มีคําสําคัญ หรือมีคํา กุญแจ ซึ่งหมายถึงคําที่มีความสําคัญกลาวซ้ํา ๆ ในยอหนานั้นหลาย ๆ ครั้ง เชน คําจํากัดความเชื่อ บุคคล 2. การทําบันทึกสรุปแนวคิดหลัก เมื่ออานแลวเกิดความเขาใจ ควรทําบันทึก เพื่อสรุป สาระสําคัญของแตละยอหนาหรือแตละบทรวมถึงความคิดเห็นอื่น ๆ ที่เกี่ยวของหากเปนสูตรทาง คณิตศาสตรหรือวิทยาศาสตร การทําบันทึกไวจะชวยในการจดจําไดดีมาก 3. การสรางแผนภูมิ เปนวิธีการบันทึกแบบสรุปที่สั้นที่สุด แตครอบคลุมเนื้อหาได มากที่สุด ซึ่งจะชวยฝกการคิดใหเปนระบบ และทําใหผูอานมองเห็นความสัมพันธของเรื่องทั้งหมด โดยประเด็นยอยจะตองสัมพันธกับประเด็นหลักโดยตรง โดยอาจทําเปนแผนภูมิเพื่อความเขาใจ 1.4 การจดบันทึกขอมูล การจดบันทึกการอานเปนสิ่งที่มีประโยชนอยางยิ่งเพราะจะชวย ในการจดจําใชประโยชนในการเก็บขอมูลเพื่อคนควาตอไป กระดาษที่ใชในการบันทึกควรเปนบัตรสีขาว ขนาด 3x5 นิ้ว หรือ 6x8 นิ้ว ในการจดบันทึกควรเขียนชื่อผูแตง ชื่อหนังสือ ชื่อของสํานักพิมพ ปที่พิมพ หนาของหนังสือที่อางอิงขอมูล วิธีการจดบันทึกมี 3 แบบ ดังนี้ 1.4.1 บันทึกแบบคัดลอก คือ การคัดลอกขอความจากสวนใดสวนหนึ่งของหนังสือ โดยจะตองคัดลอกทุกตัวอักษร และใสเครื่องหมายอัญประกาศที่ขอความ ขอความที่คัดลอกจึงมักจะ เปนขอความที่สําคัญ เปนการใหนิยามของคํา คําจํากัดความ สูตรทางคณิตศาสตร บทประพันธ ดัง นั้นสิ่งที่ผูคัดลอกควรระวังคือ จะตองคัดลอกใหครบทุกตัวอักษร 1.4.2 บันทึกแบบยอ คือ การจดบันทึกขอมูลโดยสรุป บันทึกเฉพาะในสวนที่เปน สาระสําคัญ ผูบันทึกจึงตองมีทักษะในการอานแลวสรุปขอมูลได 1.4.3 บันทึกแบบวิจารณ คือ การบันทึกความคิดเห็นของตนที่มีตอขอเขียนโดยใน ตอนตนจะเปนการบันทึกแบบคัดลอก หรือการบันทึกยอ ตอจากนั้นจึงบันทึกความคิดเห็นของตนลงไป การบันทึกความคิดเห็นหรือการวิจารณจะมีประโยชนมาก โดยเฉพาะอยางยิ่ง เมื่อเคยอานเรื่องใด เรื่องหนึ่งเปนเวลานาน ๆ อาจจะลืมความคิดเห็นของตนที่มีตอเรื่องนั้น ๆ การทําบันทึกแบบวิจารณจะ ชวยเตือนความจําไดเปนอยางดี นอกจากนี้การบันทึกสิ่งที่อานที่เปนรูปภาพ หรือที่เปนขอมูลที่มี ขนาดใหญ อาจจะใชการถายสําเนา หรือการสแกนภาพดวยเครื่องสแกน แลวจัดเก็บขอมูลใน ซีดีรอม (CD-ROM)
  • 101.
    92 โปรดพิจารณาการจดบันทึกขอมูล ดังตัวอยางตอไปนี้ ตัวอยางที่ 8 จากตัวอยางเปนบทความกึ่งวิชาการที่ใหขอมูลทางวิทยาศาสตรในเรื่องใบไมสีทอง ผู อานสามารถนํามาจดบันทึกเปนบันทึกแบบคัดลอก บันทึกแบบยอ และบันทึกแบบวิจารณไดดังตัว อยางตอไปนี้ ที่มา (กินรี, 2549: 46 )
  • 102.
    93 ตัวอยาง บันทึกแบบคัดลอก ตัวอยาง บันทึกแบบยอและบันทึกแบบวิจารณ บันทึก แบบยอ บันทึก แบบวิจารณ ใบไมสีทอง .กินรี. กันยายน 2549, หนา 46. ใบไมสีทองเปนพืชในตระกูล Fabales วงศ Leguminosae สกุล Bauhinia ชื่อทางวิทยาศาสตรคือ Bauhinia aureifolia K.Larsen S.S. Larsen ชาวบานทองถิ่นรูจักกันดีใน ชื่อ “ยานดาโอะ” เปนไมเนื้อเถาเนื้อแข็งขนาดใหญ ใบเดี่ยว สวนปลายใบหยักเวาเปน แฉกลึก 2 แฉก โคนใบเวาหยักเปนรูปหัวใจ ลักษณะคลายกับใบ กาหลงหรือชงคา แตขนาดใหญกวา ไมงามชนิดนี้เปน ของดีประจํา จังหวัดนราธิวาส เนื่องจากพบไดแคในปาบนเทือกเขาบูโด วนอุทยาน น้ําตกบาโจ อําเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส แหงเดียวเทานั้น... ใบไมสีทอง กินรี. กันยายน 2549, หนา 46. คุณสมบัติพิเศษของใบไมสีทองคือ ใบสามารถเปลี่ยนไดถึง 3 สี ตอนแรกใบจะเปนสีนาค คือ มีสีชมพูเรื่อยๆ อีก 2 สัปดาห จะเปลี่ยน เปนสีน้ําตาล และเขมขึ้นเรื่อยๆ จากนั้นอีก 3 เดือน ใบไม จะกลายเปนสีทอง และอีก 6-7 เดือนจะกลายเปนสีน้ําเงิน ใบที่สมบูรณ จะมีขนาด 10 x 18 เซนติเมตร ขนาดใหญสุดประมาณ 25 เซนติเมตร คุณสมบัติพิเศษของใบไมสีทอง คลายกับใบเมเปลในประเทศ แถบยุโรป ที่เปลี่ยนสีเมื่อเวลาผานไป
  • 103.
    94 2. การอานหนังสือพิมพ หนังสือพิมพ(Newspaper) เปนสิ่งพิมพประเภทหนึ่ง ที่มีขนาดใหญ หรือ 2 หนายก ไมเย็บสันกลาง มีเนื้อหาสําคัญคือ การนําเสนอขาว หรือเหตุการณสําคัญ นอกจากนั้น ยังมีบทความแสดงความคิดเห็นที่เขียนอยูในรูปของคอลัมน ที่มุงแสดงความ คิดเห็นตอเหตุการณที่ กําลังอยูในความสนใจของประชาชน นอกจากนี้อาจใชคําวา “วรรณกรรมรีบเรง” หรือ “วรรณกรรมรายวัน” เพราะการจัดทําหนังสือพิมพเพื่อนําเสนอขาวสารตองแขงกับเวลา โดยนําเสนอการวันตอวัน ซึ่งเรียกวา “หนังสือพิมพรายวัน” นอกจากนี้ยังมีหนังสือพิมพที่มุงเสนอขาวเฉพาะในแตละดาน เชน หนังสือพิมพ ทางธุรกิจที่มุงเสนอขาวสาร บทความทางธุรกิจ หนังสือพิมพดาราที่มุงเสนอขาวเกี่ยวกับนักแสดงหรือ ดารา หนังสือพิมพกีฬาที่มุงเสนอขาวกีฬา บทความกีฬา หนังสือพิมพเปนสื่อมวลชนที่มีอิทธิพลสูงตอ สังคม สามารถที่จะโนมนาวใจผูอาน เกิดกระแสวิพากษวิจารณในเรื่องที่หนังสือพิมพนําเสนอ 2.1 เนื้อหาของหนังสือพิมพ ในหนังสือพิมพจะแบงเนื้อหาออกเปน 2 สวน คือ เนื้อหาของ ขาวและเนื้อหาสวนแสดงความคิดเห็นโดยมีรายละเอียด ดังนี้ 2.1.1 เนื้อหาประเภทขาว หัวใจของหนังสือพิมพ หรือเนื้อหาที่สําคัญที่สุดในหนังสือพิมพ คือ ขาว ในการเสนอขาวจะอยูในหนาที่หนึ่ง ซึ่งในหนังสือพิมพแตละฉบับจะเสนอขาวที่แตกตางกัน หรือใกลเคียงกันบางฉบับอาจจะนําเสนอ โดยเนนขาวชาวบานบางฉบับการเสนอขาวโดยเนนขาวการ เมือง สวนขาวตางประเทศอาจจะอยูในหนาที่สอง นอกจากนี้ยังมีการจัดหนาเฉพาะสําหรับขาวสังคม ขาวกีฬา ขาวเศรษฐกิจ และขาวบันเทิง 2.1.2 เนื้อหาประเภทคอลัมนแสดงความคิดเห็น นอกจากเนื้อหาในสวนที่เปนขาว ในหนังสือพิมพยังมีสวนที่เปนการแสดงความคิดเห็นจากคอลัมนิสต หรือผูเขียนบทความที่ประจําอยู ในคอลัมน สวนแสดงความคิดเห็นจึงแบงเปน 2 สวนคือ - บทบรรณาธิการ เปนบทความที่บรรณาธิการเปนผูเขียนแสดงความคิดเห็น หรือมอบหมายใหบุคคลในกองบรรณาธิการทําหนาที่เขียน โดยเลือกเหตุการณที่อยูในความสนใจของ คนในสังคม นํามาวิพากษ วิจารณ แสดงความคิดเห็นอยางมีเหตุผล บทบรรณาธิการจึงเปนสวน ที่แสดงใหเห็นถึงแนวคิดและทิศทางของหนังสือพิมพที่มีตอเรื่องนั้น ๆ ลักษณะของการใชภาษาในบท บรรณาธิการจะเปนภาษาราชการ คนทั่วไปจึงไมนิยมอาน บทบรรณาธิการจะเขียนในคอลัมนที่จะมี ชื่อหนังสือพิมพ คําขวัญ อยูบนหัวคอลัมน สวนนํา - บทความในคอลัมน (Column) เปนบทความที่ผูเขียนเขียนประจําในคอลัมน เพื่อแสดงความคิดเห็นในเหตุการณที่เปนขาวอยูในหนังสือพิมพ รวมถึงการวิเคราะหขาวตาง ๆ การรับฟง เรื่องราวรองทุกขของประชาชน ในบางครั้ง จะใชนามแฝงแทนชื่อจริง
  • 104.
    95 2.1.3 เนื้อหาประเภทเกร็ดความรูและบริการ ในหนังสือพิมพจะมีเนื้อหาที่ใหความรู ตาง ๆ แกผูอาน หนังสือพิมพ บางฉบับจะมีคอลัมนประจําที่ใหความรูแกผูอาน หรือมีหนาของหนังสือ พิมพที่ใหความรูและบริการแกประชาชน โดยเฉพาะเกร็ดความรูที่หนังสือพิมพมักจะเสนอตอผูอาน ได แก สุขภาพอนามัย วิทยาศาสตร ประวัติศาสตร อาหารการครัว การตอบปญหาชีวิต นอกจากนี้ใน ฉบับเสาร – อาทิตย จะมีหนาพิเศษของเด็ก ซึ่งจะมีเนื้อหาเกี่ยวกับความรูตาง ๆ เชน แนะนําหนังสือ นาอาน การวาดภาพ การแขงขันตอบปญหา เปนตน 2.1.4 เนื้อหาประเภทบันเทิง เนื้อหาประเภทบันเทิงในหนังสือพิมพเปนสวนที่ผูอาน บางคนใหความสนใจ เปนพิเศษ เชน ผูอานที่ชอบวงการบันเทิง จะสนใจอานขาวสังคมของดารา เรื่องยอของภาพยนตร บทความวิจารณหนังสือ ขาวซุบซิบสังคมดารา ฯลฯ 2.1.5 เนื้อหาประเภทดึงดูดความสนใจและเบ็ดเตล็ด ในการอานหนังสือพิมพผูอาน บางสวนสนใจที่จะอานบทละครที่กําลังฉายทางโทรทัศน คอลัมนตอบปญหาทางเพศ คอลัมนพยากรณ โชคชะตาชีวิต เนื้อหาในสวนนี้เปนความสนใจเฉพาะตัวของผูอาน 2.2 การอานขาวในหนังสือพิมพ 2.2.1 เริ่มจากการอานพาดหัวขาว เพื่อใหรูวา ขาวที่จะอานตอไปเปนขาวใหญที่มี ความสําคัญหรือไม และเปนเหตุการณเกี่ยวกับเรื่องใด 2.2.2 อานวรรคนํา ในสวนวรรคนําจะมีขอมูลสรุปสาระสําคัญไดวา ใครทําอะไรที่ไหน เมื่อไหร อยางไร ทําไม จากนั้นจึงอานเนื้อขาว 2.2.3 ในขณะที่อานตองใหความสนใจในการอานอยางตั้งใจ เพื่อจดจําประเด็นสําคัญ ของขาวสามารถนํามาแสดงความคิดเห็นไดตอไป 2.2.4 ควรอานหนังสือพิมพเปนประจํา และอานมากกวา 1 ฉบับ เพราะในการนําเสนอ ขาวของหนังสือพิมพแตละฉบับอาจจะมีมุมมองแตกตางกัน ไมควรรีบสรุปหรือคลอยตามในทันที ควรใชความคิดพิจารณาวิเคราะหใหถูกตองกอน 2.3 แนวทางการอานบทความและคอลัมนในหนังสือพิมพ เนื้อหาในหนังสือพิมพมีหลายสวน นอกจากสวนที่เปนขาวแลว ยังมีบทความและคอลัมนประจําในหนังสือพิมพ ซึ่งจะเปนสวนที่ผูเขียนบท ความนําเสนอความคิดเห็นผานขอเขียนบทความเปนคอลัมนประจําในหนาหนังสือพิมพ ผูเขียนอาจใช นามแฝงหรือนามปากกา ในสวนที่เปนบทความสําคัญที่เขียนโดยกองบรรณาธิการของหนังสือพิมพ ซึ่ง จะเรียกวา “บทนํา” หรือ “บทบรรณาธิการ” (Editorial) จะเปนบทความที่แสดงความคิดเห็นในเรื่องใด เรื่องหนึ่งอยางชัดเจน แสดงแนวคิดหรือโยบายของหนังสือพิมพตอเรื่องนั้นๆ โดยที่กองบรรณาธิการจะ นําเอาประเด็นสําคัญในสถานการณบานเมืองขณะนั้นนํามาเขียนแสดงความคิดเห็น สวนบทความ
  • 105.
    96 โดยนักเขียนทั่วไปจะปรากฏอยูในคอลัมนประจํา (Column) โดยจะเรียกวาผูเขียน“คอลัมนนิสต” (Columnist) การอานบทความในหนังสือพิมพ ผูอานที่ติดตามอานขาวเปนประจํา หรือให ความสนใจ ในสถานการณบานเมืองจะเกิดความเขาใจไดงาย เพราะเรื่องที่นํามาเขียนมักจะเปนเรื่องที่เกี่ยวกับ ขาวที่เกิดขึ้นเปนสวนใหญ อยางไรก็ดีการแสดงความคิดเห็นของผูเขียนบทความ อาจจะไมใชสิ่งที่ เหมาะสมหรือถูกตองทั้งหมด ผูอานจะตองมีวิจารณญาณใครครวญหาเหตุผลไตรตรองจึงคอยตัดสิน ใจ 3. การอานสารคดี ในปจจุบันงานเขียนสารคดีเปนงานเขียนที่มีผูอานใหความสนใจเปน จํานวนมากเพราะเปนการอานที่ใหทั้งสาระความรู และความเพลิดเพลิน ทําใหตลาดหนังสือประเภท สารคดีไดรับความนิยมจากผูอานเปนจํานวนมาก ความนาสนใจของงานสารคดี คือ การนําเสนอขอ เท็จจริงของงานเขียน ผานลีลาการเขียนที่สนุกสนาน ชวนใหอาน และเปนประสบการณที่มีคุณคาตอ ผูอานอยางยิ่ง กัลยา ยวนมาลัย (2539: 51) ใหความหมายของคําวาสารคดี (Non – Fiction) ไววา “สารคดี” หมายถึง หนังสือที่ผูเขียนมีจุดมุงหมายในการใหความรู สารประโยชนโดยสอดแทรกสวนที่เปน ความบันเทิงไปดวย เพื่อไมใหหนังสือมีเนื้อหาหนักเกินไป ผูเขียนมีอิสระในการแสดงออก ดังนั้นสารคดี จึงมีลักษณะที่คอนขางแตกตางกันในดานของรายละเอียด สารคดีจึงเปนงานเขียนที่มีพื้นฐานแหงความจริง นําเสนอเหตุการณขอมูลที่เปนจริง ผูอานจะ ไดรับความรู ขอเท็จจริง จนเกิดความเขาใจ ทําใหรูเรื่องราวนั้นๆ ไดดียิ่งขึ้นผูเขียนงานสารคดีจะใช ศิลปะในการเขียนใหมีอรรถรส อานแลวสนุก ทําใหเรื่องราวนาสนใจและนาติดตาม หากพิจารณา ความหมายของคําวา “สารคดี” ในภาษาอังกฤษจะมี 2 คํา คือ Non – Fiction ซึ่งหมายถึง งานเขียน สารคดีขนาดยาว มีการจัดทําเปนรูปเลม เชน พ็อกเก็ตบุคสารคดีทองเที่ยวประเทศตาง ๆ ซึ่งมีรูปแบบ วิธีเขียนแตกตางกัน โดยอาจจะเขียนเปนบันทึกการเดินทาง เขียนเปนบทความ เขียนเปนจดหมาย หรือโปสการดเลาเรื่อง นอกจากนี้ยังมีสารคดีที่เปนเรื่องเลาในอดีต ที่เขียนจากบันทึกความทรงจําของ คนที่มีชีวิตอยูในชวงเวลาขณะนั้นหรือเปนการบอกเลาสิ่งที่เกิดขึ้น ในอดีตแลวนํามาเรียบเรียงใหม อีกครั้งหนึ่ง รวมถึงสารคดีชีวประวัติ สารคดีอัตชีวประวัติ ผูอานสามารถเลือกอานไดตามความสนใจ ในความหมายที่สองในภาษาอังกฤษจะใชคําวา Feature หมายถึง งานเขียนสารคดีที่เขียนอยูใน หนังสือพิมพ นิตยสาร ถาเปนบทความที่นําเสนอในหนังสือพิมพ หรือนิตยสารจะใชคําวา Feature Article
  • 106.
    97 3.1 ประเภทสารคดี งานเขียนสารคดีแบงเปนประเภท11 ประเภท ดังนี้ 3.1.1 สารคดีชีวประวัติ งานเขียนบันทึกประวัติและพฤติกรรมของบุคคลสําคัญจะสะทอน แนวคิดตลอดจนเหตุการณประวัติศาสตรที่นาสนใจและชวนติดตาม อาจเขียนเฉพาะดานดีหรือขอบก พรองของเจาของประวัติ แตสวนมากมักเขียนในหลาย ๆ ดาน แตจะเนนใหเห็นคุณธรรมความดีของ เจาของประวัติเปนหลัก 3.1.2 สารคดีเชิงวิทยาศาสตร งานเขียนเรื่องเกี่ยวกับวิทยาศาสตร มีการใชศัพททาง วิชาการ มีการวิเคราะห วิจัย มีขอมูลสถิติ เชิงอรรถ บรรณานุกรม แตจะเขียนใหอานงายตามกลุม ผูอาน เชน สารคดีเกี่ยวกับสัตวใตทะเลสําหรับเด็กก็จะมีขอมูลเกี่ยวสัตวใตทะเล ใหความรูแกผูอาน แตจะอานงายกวาหนังสือวิชาการ หรือตําราเรียนตาง ๆ 3.1.3 สารคดีเบื้องหลังขาว งานเขียนที่มีการหยิบยกเรื่องที่สําคัญที่เปนขาวในหนา หนังสือพิมพนํามาวิเคราะหอยางละเอียดหาเหตุผลมาอธิบายใหเหตุการณกระจาง โดยมาก จะเปน เรื่องราวสําคัญที่อยูชวงเวลาขณะนั้นและนําเสนอขอเท็จจริงใหม ๆ 3.1.4 สารคดีทองเที่ยว งานเขียนบันทึกเรื่องราวเหตุการณการเดินทาง ที่ไดมาจาก ประสบการณในการเดินทางทองเที่ยวของผูเขียน โดยมีจุดมุงหมายเพื่อใหผูอานรูจักสถานที่นั้น ในดาน ตาง ๆ เขาใจความเปนอยูของผูคน สภาพภูมิประเทศ สภาพภูมิอากาศ ประวัติศาสตร โบราณคดี โดยมีศิลปะการใชภาษาที่เปนเขียนใหนาอาน ทําใหผูอานเกิดความเพลิดเพลิน สิ่งที่จําเปนสําหรับ งานเขียนประเภทนี้คือ ภาพประกอบ ซึ่งชวยใหผูอานเขาใจเรื่องราวไดลึกซึ้งยิ่งขึ้น ทั้งยังเปนการเชิญ ชวนใหไปเที่ยวยังสถานที่ที่มีการเขียนถึง และยังชวยตอบสนองความตองการของคนบางกลุมที่ไมมี โอกาสเดินทางไปในสถานที่แหงนั้น ในปจจุบันวิธีการเขียนสารคดีมีหลายแบบ เชน บันทึกเปนเรื่องราว การเดินทาง เขียนเปนโปสการดบอกเลาเรื่องราว หรืออาจใชวิธีเขียนแบบผูกเปนเรื่องราว มีตัวละคร ดําเนินเรื่อง มีรูปเลมสวยงาม 3.1.5 สารคดีจดหมายเหตุ งานเขียนที่บันทึกเรื่องราวที่เกิดขึ้นในชีวิตประจําวันที่อาจ เกี่ยวของกับหนวยงานนั้น ๆ เพื่อเก็บไวเปนหลักฐาน มักเปนเรื่องราชการจะบันทึกระหวางปฏิบัติงาน สําคัญที่เกี่ยวของกับคนหมูมาก เพื่อเปนหลักฐานประกอบเรื่องราวตาง ๆ 3.1.6 สารคดีอนุทิน งานเขียนบันทึกเกี่ยวกับผูเขียนหรือเหตุการณที่เกิดขึ้น ในครอบครัว สังคม ประเทศชาติ ตลอดจนขอเท็จจริงในวงการธุรกิจ การคา วัฒนธรรม 3.1.7 บทความ แบงเปนประเภทตาง ๆ ดังนี้ - บทความบรรยาย เขียนเพื่อใหความรูในเรื่องใดเรื่องหนึ่งอยางพื้นๆ เนนให ทราบถึงประสบการณตาง ๆ ที่แปลกใหม
  • 107.
    98 - บทความเชิงวิชาการ มุงใหความรูประโยชนโดยตรง เปนงานเขียนแบบมี แบบแผน ใชถอยคําประณีต ถูกตองตามขอเท็จจริง และมีหลักฐานอางอิง - บทความแสดงความคิดเห็น มุงแสดงความคิดเห็นอาจสนับสนุนหรือคัด คาน แสดงทัศนะสวนตัวในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ใชภาษาใหเขาใจ - บทความวิเคราะห เนนการวิเคราะห อาจมีการแยกแยะแจกแจงเรื่องใด เรื่องหนึ่งอยางคอนขางละเอียดชัดเจน - บทความเชิงวิจารณ มีวิธีการแตกตางตามลักษณะของสิ่งที่วิจารณ อาศัย พื้นฐานจากขอเท็จจริงหรือกฎเกณฑบางประการโดยมีเหตุผลมาสนับสนุน - บทความรายงาน การนําเอารายงานมานําเสนอเปนบทความ เชน การนํา รายงานการวิจัยมาเสนอเปนบทความลงในวารสารทางวิชาการตางๆ - บทความสัมภาษณ เขียนบันทึกถอยคําสัมภาษณ โดยเรียงใหม จัดลําดับ ตามความสําคัญ แยกแยะประเด็นขอเท็จจริง และขอคิดเห็น - บทความอธิบาย ชี้แจงขอมูลอยางละเอียดชัดเจน มีตัวอยางหรือภาพประกอบ ที่เดนชัด - บทความประเภทตํารา มุงใหสาระขอมูลที่เปนขอเท็จจริงสามารถพิสูจนได - ความเรียงปกิณกะคดี มุงใหความรู ความคิดแกผูอาน โดยแทรก ความเพลิดเพลิน มุงใหผูอานสนใจขอเขียนเปนสําคัญ มักนิยมใชความขัดแยงกับความเชื่อถือ ของคนทั่วไปมานําเรื่อง บางครั้งอาจเขียนในลักษณะลอเลียน ชวนขัน เสียดสี หรือถากถาง อาจเรียก ไดวา “สารคดีบันเทิงคดี” - สารคดีรายงานพิเศษ หรือที่เรียกวา “สกูป” เปนสารคดีขนาดยาวอาศัย การหาขอมูลเปนระบบ โดยผูเขียนสารคดีตองไปสืบคนขอมูลดวยวิธีการตาง ๆ ดวยตนเอง และนํา เรื่องราวนั้นมาเรียบเรียงใหนาอาน และมักจะเปนขอมูลที่ที่คนในสังคมใหความสนใจ การอานสารคดี รายงานพิเศษจึงชวยทําใหผูอานมีความรูในเรื่องที่กําลังเกิดขึ้นในสังคมขณะนั้น - สารคดีบทวิจารณ เชน สารคดีบทวิจารณหนังสือ บทวิจารณตัวละคร บทวิจารณภาพยนตร บทวิจารณวรรณคดี ฯลฯ โดยกอนเขียนตองคํานึงถึงขอมูลและความรูใน เรื่องที่จะเขียนวิจารณ โดยชี้ใหเห็นทั้งจุดเดนและจุดดอย มุงเนนความคิดอันแหลมคม ที่ผูเขียนสอด แทรกและความสมเหตุสมผลที่ยกมาสนับสนุนแนวความคิดของตน - งานเขียนแนะนําหนังสือ แตกตางจากสารคดีบทวิจารณ ตรงที่งานเขียน ชนิดนี้มักเปนการนําเสนอเฉพาะในสวนดีของหนังสือมาเขียน พรอมทั้งเสนอเรื่องยอ ตัวอยาง รูปแบบ และราคา
  • 108.
    99 3.2 จุดมุงหมายในการอานสารคดี เนื่องจากสารคดีเปนขอเขียนเพื่อใหผูอานไดรับประโยชน คือความรู ความคิด ดังนั้นจุดมุงหมายในการอานสารคดีจึงอยูที่การรับสารประโยชน อันไดแก ความรู และความคิด ฉัตรา บุนนาค สุวรรณี อุดมผล และวรรณี พุทธเจริญทอง (อางใน กัลยา ยวนมาลัย 2539: 52-54) ไดแยกจุดมุงหมายของการอานสารคดีไวโดยสรุป ดังนี้ 3.2.1 อานเพื่อเก็บใจความสําคัญ วิธีเก็บใจความสําคัญหรือยอความจากสารคดี ผูอานมีแนวทางปฏิบัติไดโดย การตัดสวนตาง ๆ ที่ไมสําคัญในเนื้อเรื่องออก ไดแก - ตัวอยางประกอบ - สวนขยาย ไดแก รายละเอียด คําอธิบายเรื่อง และการเปรียบเทียบตางๆ - โวหารตาง ๆ สํานวนที่หรูหรา และคําศัพท - ตัวเลข สถิติตาง ๆ (ยกเวนในกรณีที่ตองการผลทางตัวเลข) - ยอหนาพิเศษบางยอหนา เชน ยอหนาคํานํา ยอหนาเชื่อมความยอหนา สงทาย - คําถาม หรือคําพูด ของผูเขียนที่เปนสวนประกอบ 4. การอานบันเทิงคดี การอานหนังสือหรืองานเขียนที่ใหความสุข ความสนุก แกผูอานเปน สําคัญซึ่งเปนจุดประสงคหนึ่งในการอาน ผูอานบางคนก็มีความตองการจะอานงานเขียนเหลานั้นซึ่ง เรียกวา “บันเทิงคดี” การอานงานเขียนบันเทิงคดีจะทําใหผูอานพึงพอใจ และเปนจุดเริ่มตน ที่จะชวย สรางนิสัยรักการอานใหเกิดแกเด็กและเยาวชน เพราะการอานหนังสือที่สนุกผูอานก็จะไดรับความสุข จากอรรถรสในการอานตามไปดวย ภาควิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยศิลปากร (2540: 108) ใหความ หมายของคําวา บันเทิงคดีไววา บันเทิงคดี (Fiction) คือ เรื่องสมมติที่คิดแตงขึ้นโดยผูแตงมุงใหความ บันเทิงแกผูอานเปนหลัก และอาจแทรกขอคิด สารประโยชน ใหแกผูอาน เปนสิ่งรองลงมา บันเทิงคดี เดิมเรียกวาเรื่องอานเลน และมักสะทอนภาพของยุคสมัยและสังคม ตามความคิดเห็นของผูเขียนไว ดวย 4.1 ลักษณะของบันเทิงคดี เปลื้อง ณ นคร (อางใน สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน 2534: 65) กลาวโดยสรุปถึงลักษณะของบันเทิงคดีไววา 1. ใหความสนุกสนานเพลิดเพลิน 2. มีคติเตือนใจโดยจะตั้งใจหรือไมตั้งใจ 3. ใหความคิดริเริ่มสรางสรรค 4. สงเสริมคุณคาทางศีลธรรมจรรยา 5. มีศิลปะการใชถอยคํา สํานวน โวหาร
  • 109.
    100 จากลักษณะของบันเทิงคดีขางตนจึงสรุปไดวา บันเทิงคดีคือหนังสือ หรืองานเขียนที่มีจุดมุง หมายใหผูอานไดรับความสนุกสนานเปนงานเขียนที่เขียนจากจินตนาการของผูแตง ซึ่งไมใชเรื่องจริง นอกจากความสนุกที่ผูอานจะไดรับแลว บันเทิงคดียังแทรกแนวคิดที่เปนประโยชนตอผูอานอีกดวย หนังสือที่เปนบันเทิงคดีไดแก นวนิยาย เรื่องสั้น นิทาน นิยาย บทละคร ทางโทรทัศน รวมถึงรอย กรองที่ผูกเปนเรื่องในสมัยกอนก็จัดอยูในประเภทบันเทิงคดี เชน พระอภัยมณี สังขทอง เปนตน 4.2 ประเภทของบันเทิงคดี การแบงประเภทบันเทิงคดีสามารถแบงเปนประเภทตางๆ ได หลายประเภท ไดแก เรื่องสั้น นวนิยาย นิทาน นิยาย บทละครทางโทรทัศน รวมถึงบทรอยกรอง ที่เขียนเปนบันเทิงคดี แบงเปนประเภทตางๆ 2 ประเภท ดังนี้ 4.2.1 เรื่องสั้น (Shot Story) เรื่องสั้นเปนวรรณกรรมที่คนนิยมอานกันโดยทั่วไป ขนาดของเรื่องไมยาว ใชเวลาอานไมนาน อาจจะพิมพเปนแบบพ็อกเก็ตบุค สามารถพกพาไปในที่ตาง ๆ ไดอยางสะดวกสบาย งานเขียนเรื่องสั้นจะชวยสะทอนความคิด การดําเนินชีวิตของคนในแตละยุคแตละ สมัย ลักษณะที่สําคัญของเรื่องสั้นคือ เปนเรื่องที่มีขนาดสั้น มีจํานวนคําประมาณ 1,000 - 10,000 คํา หรือประมาณ 5 – 8 หนากระดาษ A4 เรื่องสั้นบางเรื่องมีขนาดสั้น ประมาณ 1 หนากระดาษ A4 เรียกวา “เรื่องสั้น ขนาดสั้น” นอกจากนี้ยังมีเรื่องสั้นขนาดยาว นําเสนอเปนตอนๆ อาจมีถึง 4 ตอนจบ หรือมากกวานั้น 4.2.2 นวนิยาย (Novel) นวนิยาย คือ เรื่องแตงรอยแกวที่ประกอบดวยจินตนาการ อันกวางไกล มีจุดมุงหมาย ใหความบันเทิงเปนสําคัญ และใหผูอานไดเขาใจชีวิตอยางกวางขวางขึ้น ในการแตงนวนิยายผูแตงจะใชความสามารถแตงใหนวนิยายที่มีลักษณะสมจริงหรือเหมือนจริงมากที่สุด และถึงที่สุดคือ เปนเรื่องที่มีเคามูลจริง เกิดขึ้นกับชีวิตของบุคคลจริง ๆ มาแลว โดยที่นักประพันธไดใช คุณสมบัติของศิลปนนําเอาบางแงมุมของชีวิตเหลานั้น บวกเขากับกลวิธีแตงและลีลาในการประพันธ จนสามารถทําใหผูอานสนุกเพลิดเพลินตามไปไดอยางสอดคลองเหมาะสม 4.3 แนวทางการอานเรื่องสั้นและนวนิยาย เรื่องสั้นเปนบันเทิงคดีที่คนทั่วไปนิยมอาน ในยามวาง เนื่องจากไมเสียเวลาในการอานมาก เพราะรูปเลมมีขนาดบาง จํานวนหนานอย และเปน การใชเวลาวางใหเปนประโยชน นอกจากนี้ เรื่องสั้นก็มีคุณคาอันเปนประโยชนแกผูอาน นอกจากจะ ไดรับความสนุกสนานเพลิดเพลินแลว ยังจะไดรับขอคิดที่มีประโยชนในการดําเนินชีวิตไดเพราะนักเขียน แตละคนมักจะสอดแทรกประสบการณของตนไวในงานเขียนของตนเอง เรื่องสั้นเปนวรรณกรรมประเภท รอยแกว ที่อาศัยศิลปะและกลวิธีในการเขียน และเนื้อหาของเรื่องนั้นสะทอนจากชีวิตของคนในสังคม และในการอานงานเขียนทั้งสองประเภทจึงมีแนวทางในการอานดังนี้ 4.3.1 พิจารณาในงานเขียน โดยพิจารณาจากสิ่งตางๆ ดังตอไปนี้
  • 110.
    101 4.3.2 เนื้อเรื่อง โครงเรื่องแกนของเรื่องหรือแนวคิดของเรื่อง เมื่อผูอานไดอานเรื่องสั้น หรือนวนิยายจบลง ควรจะสามารถเลาเรื่องยอได เรื่องนี้ มีกลวิธีในการดําเนินเรื่องอยางไร ผูเขียนตองการ จะนําเสนอแนวคิดในเรื่องใด 4.3.3 วิเคราะหตัวละครมีลักษณะนิสัยอยางไร ตัวเอกคือใคร ตัวรองคือใครพฤติกรรม ของตัวละครเปนอยางไร การกระทําของตัวละคร มีความสมจริงหรือไม และมีเหตุผลอยางไรที่ทําให ตัวละครตัดสินใจแบบนั้น 4.3.4 ฉากและบรรยากาศมีความสมจริงหรือไม การบรรยายฉากเปนสิ่งสําคัญที่จะ ชวยโนมนาวผูอานใหคลอยตาม และทําใหเกิดจินตนาการตามที่ผูเขียนตองการ 4.3.5 บทสนทนา ในการเขียนเรื่องสั้นและนวนิยายตองมีความสัมพันธเหมาะสมกับ เพศ วัย อาชีพ สถานภาพของตัวละคร บทสนทนาที่ดีจะตองทําใหผูอานเขาใจบุคลิกลักษณะ และ ความคิดของตัวละคร 4.3.6 ทัศนะของผูแตง ผูอานจะรับทราบทัศนะแนวคิดตางๆ ที่เปนปรัชญาของผูแตง จากคําพูดของตัวละคร ขอคิดตาง ๆ จะทําใหผูอานนําไปพัฒนาตนเองในโอกาสตอไป 4.3.7 พิจารณาถึงประโยชนที่ผูอานจะไดรับจากการอาน เมื่ออานงานเขียนเรื่องสั้น หรือนวนิยายจบลง ผูอานจะไดความรู แนวคิด หรือไดรับความบันเทิงอยางไร และแมวานวนิยายจะไม ใชเรื่องจริง แตก็เขียนขึ้นจากความจริงในบางสวน ผูอานจะไดรับแงคิด มุมมองใหม ๆ ตลอดจนประสบ การณจากงานเขียนเปนสิ่งที่จะเปนประโยชนและเปนประสบการณ แกผูอานตอไป การอานเปนเครื่องมือสําคัญในการแสวงหาความรู ใหขอคิด ประสบการณ ทําใหมีทักษะใน การพูด การเขียนดียิ่งขึ้น ในการพัฒนาเยาวชนตองปลูกฝงใหคนในชาติมีอุปนิสัยที่รักการอาน มีทักษะ ในการอานที่ถูกตอง เรียนรูแนวทางในการอานใหประสบความสําเร็จ ซึ่งจะนําไปสูการพัฒนาศักยภาพ ของผูอานในดานตางๆ ที่จะเปนประโยชนตอผูอานเอง และเปนประโยชนในการพัฒนาประเทศ ดังนั้น ในหนึ่งวันหากใครไดอานหนังสือ หรือไดอานสิ่งตางๆ แลว ยอมทําใหกระบวนการคิดพัฒนาไปไดรวด เร็ว การอานจึงเปรียบเหมือนการสะสมความรูในธนาคารสมอง หากแตยิ่งใชยิ่งงอกเงย ซึ่งตรงกันขาม กับ การฝากเงินไวในธนาคาร ยิ่งใชก็ยิ่งหมด เมื่อเปนเชนนี้เหตุใดเราไมอานสะสมความรูไว ในขณะนี้ เราอาจยังไมใช แตวันใดวันหนึ่ง จะสามารถหยิบ จับ เลือกใชไดอยางอัตโนมัติ ยิ่งอานมาก ยิ่งทําใหตน เองมองเห็นสิ่งตางๆ แบบเชื่อมโยง หรือแบบบูรณาการ การอานจึงไมใชเรื่องของการอานเฉพาะตําราเรียนอีกตอไป หากแตในโลกปจจุบัน ยิ่งอานมาก ยิ่งไดเปรียบ หากไดอานชีวประวัติของผูที่ประสบความสําเร็จ จะพบวา บุคคลเหลานี้ไดแรงบันดาลใจ
  • 111.
    102 มาจากการอาน เมื่อพวกเขาเปนที่รูจักของสาธารณชนแลว ก็ยังคงมีนิสัยรักการอานไมเปลี่ยนแปลงแต เปนการอานเพื่อนํามาใชในการทํางาน หรือกลยุทธที่จะทําใหเกิดการสรางสิ่งใหมๆ หรือพัฒนาตนเอง เพิ่มขึ้น อาจกลาวไดวา แตละวัยจะมีความสนใจเรื่องที่อานแตกตางกัน แตคงไมสําคัญเทากับการได อานอยูเปนนิจ เอกสารอางอิง
  • 112.
    103 กัลยา ยวนมาลัย. 2539.การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. จิตรา กอนันทเกียรติ. 2539. ตึ่งหนั่งเกี้ย. พิมพครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนด พับลิชชิ่ง . เจริญเกียรติ ธนะสุขถาวร. 2546. เติมกําลังใจใหพลังชีวิต. กรุงเทพฯ : วิญูชน. ฉออน วุฒิกรรมรักษา. 2536. หลักการรายงานขาว : Basic News Reportion. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชุติปญโญ (นามแฝง). 2546. ชีวิตที่เหนื่อยนัก...พักเสียบางดีไหม?. กรุงเทพฯ: ใยไหม. ฐิติรัตน ลดาวัลย. 2539. การใชภาษาไทย 1. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ธงไชย พรหมปก. 2540. การอาน. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย. ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2539. การอานเพื่อการศึกษาคนควา.ใน เอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย. หนวย 6 -10. พิมพครั้งที่ 2. นนทบุรี : ชวนพิมพ. ธิดา โมสิกรัตน และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2543. การอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา ภาษาไทย 1. หนวย 9-15. พิมพครั้งที่9. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ธิดา โมสิกรัตน, ปรียา หิรัญประดิษฐ และอลิสา วานิชดี. 2543. การอานวรรณกรรมรวมสมัย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย. หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: ประชาชน. นพดล จันทรเพ็ญ. 2539. การใชภาษาไทย. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ตนออ แกรมมี่. เบญญาวัธน (นามแฝง). 2546. คูมือสูชีวิตดวยตนเอง ชุดที่ 2 เริ่มตนใหม...ในวันพรุง. นนทบุรี: 108 สุดยอดไอเดีย. เปลื้อง ณ นคร. 2542. ศิลปะแหงการอาน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ขาวฟาง. พัฒจิรา จันทรดํา. 2547. การอานและวิจารณเรื่องสั้น. กรุงเทพฯ: เยลโลการพิมพ. ภาควิชาภาษาไทย. 2543. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. ภาควิชาภาษาไทย. 2540. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสนามจันทร. ลลิตา กิตติประสาร. 2542. การอานงานวิชาการ. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอาน ภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7.นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. แววมยุรา เหมือนนิล. 2538. การอานจับใจความ. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร. 2544. การอานและการสรางนิสัยรักการอาน. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
  • 113.
    104 ศิริพร ลิมตระการ. 2534.ความรูเบื้องตนเกี่ยวกับการอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา การอานภาษาไทย. หนวย 1 - 7. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน. 2548. กลเม็ดการอานใหเกง. พิมพครั้งที่ 3 . กรุงเทพฯ: ผองพัฒนการพิมพ. สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน. 2534. การอานทั่วไป. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สุขพัฒน ทองเพ็ง. 2543. พูดใหคิด. พิมพครั้งที่ 22. กรุงเทพฯ: มปท. สุพรรณี วราทร. 2545. การอานอยางมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ---------------------------------------------
  • 114.
    บทที่ 4 ศาสตรและศิลปะของการเขียน การเขียนเปนการสื่อสารที่ถายทอดเพื่อแสดงออกซึ่งความรู อารมณความรูสึกนึกคิดของมนุษย โดยผานสื่อสัญลักษณคือตัวอักษร และเครื่องหมายตาง ๆ เปนสื่อแทนเสียงพูดที่มีความคงทนและ เปนหลักฐานอยูไดนานกวาการแสดงออกดวยการพูด ดังนั้น การเขียนจึงเปนทักษะการใชภาษาที่เปน เรื่องราว เพื่อใหผูอานเขาใจตรงตามความมุงหมายของผูเขียน การเขียนจะประสบผลสําเร็จหรือไมก็ ขึ้นอยูกับผูเขียนวามีทักษะในการใชภาษาในการถายทอดไดดีเพียงใด การสื่อสารดวยการเขียนจึงมีความสําคัญที่ผูเขียนจะสามารถถายทอดเรื่องราวเพื่อสื่อสารไป ยังผูอานใหเกิดการรับรู เขาใจไดตรงตามวัตถุประสงคของผูเขียน ความหมายของการเขียน จารึก สงวนพงษ (2542: 5) ใหความหมายของการเขียนไววา “การเขียน” หมายถึง การถายทอดความรูสึก ความคิด ความรู ประสบการณ จินตนาการออกมาเปนลายลักษณอักษรไปสูผู อาน ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์ (2549: 149) กลาววา การเขียน คือ กระบวนการสื่อสารความคิด ความรู ประสบการณ ความรูสึกและจินตนาการ โดยเรียบเรียงออกมาเปนถอยคํา การเขียนเปนเครื่อง มือสื่อสารที่สําคัญ สามารถกลั่นกรองไดถูกตองสมบูรณไดมากกวาทักษะการใชภาษาอยางอื่น เพราะ สามารถไตรตรองกอนลงมือเขียนได และหลังจากเขียนแลวยังสามารถแกไขได สุจริต เพียรชอบ และ สายใจ อินทรัมพรรย (อางถึงใน จิตตนิภา ศรีไสย.2549: 146) กลาววา การเขียน คือ การเรียบเรียงความรู ความคิด และประสบการณตาง ๆ ตลอดจนความรูสึกนึกคิด และ จินตนาการออกมาเปนลายลักษณอักษร ขอเขียนตาง ๆ จะมีเอกภาพมีความเปนตัวของตัวเองในดาน ความคิด และการใชภาษามาเรียบเรียงออกมาเปนภาษาเขียนและสามารถใชภาษาไดอยางถูกตอง พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (2546:203) ไดใหความหมายของคําวาเขียน ไววา “ขีดใหเปนตัวหนังสือหรือเลข ขีดใหเปนเสนหรือรูปวาดตาง ๆ วาดแตงหนังสือ” จากความหมายดังกลาว อาจสรุปไดวา การเขียน หมายถึง กระบวนการสื่อสารที่เปนการนํา ความรู ความคิด ความรูสึก ประสบการณ จินตนาการ ถายทอดออกมาเปนลายลักษณอักษรจากผู เขียนไปสูผูอาน
  • 115.
    106 ความสําคัญของการเขียน การเขียนมีความสําคัญตอมนุษยชาติ เปนวิธีการสื่อสารวิธีหนึ่งที่มีลักษณะแตกตางไปจาก การสื่อสารดวยการพูด เพราะการเขียนเปนการสื่อสารที่เปนลายลักษณอักษรการสื่อแนวคิดหรือขอ มูลทั้งหมดของผูเขียน ตองถายทอดออกมาโดยผานสัญลักษณ คืออักษรโดยไมมีสถานการณ เชน การใชทาทางประกอบหรือไมมี การใชน้ําเสียงชวยในการสื่อสารดวย การเขียนจึงมีความสําคัญอยาง ยิ่ง ที่ผูเขียนจะตองมีความรูความเขาใจ เพื่อชวยใหการสื่อสารดวยการเขียนประสบความสําเร็จตาม ความมุงหมาย ซึ่งสมพิศ คูศรีพิทักษ (2538:195) อวยพร พานิช (2534:29) และ สนิท ตั้งทวี (2529:118) ไดกลาวถึงความสําคัญของการเขียนเพื่อการสื่อสารสรุปไดดังนี้ 1. การเขียนเปนสิ่งจําเปนสําหรับมนุษยทุกชาติ เนื่องจากการเขียนชวยใหการสื่อความหมาย ไวชัดเจนขึ้น มีหลักฐานที่มั่นคง อางอิงได และตรวจสอบได 2. การเขียนเปนวิธีการสื่อสารที่ชวยใหมนุษยสามารถเก็บรักษาและถายทอดขาวสารตาง ๆ ไปยังผูอื่นได โดยมิตองทําการติดตอสื่อสารดวยตนเองโดยตรง ชวยใหมนุษยบันทึกประวัติศาสตร ศิลปะ ตลอดจนความรูทางวิชาการของตนเอง เพื่อใหบุคคลในยุคเดียวกัน และยุคอื่น ๆ ทราบ 3. การเขียนไมวาจะเปนรูป รอย สัญลักษณ ภาพแสดงความคิด ภาพแสดงความหมาย หรือตัวหนังสือ ลวนเปนมรดกตกทอดทั้งสิ้น ซึ่งเปนการแสดงใหเห็นเอกลักษณของชาติ และมี ความเปนอธิปไตยในชาติ ถือเปนมรดกทางวัฒนธรรมที่คนไทยทุกคนภาคภูมิใจ 4. การเขียนเปนกุญแจของอนาคตของมนุษย เนื่องจากสิ่งที่ถูกบันทึกในอดีตและปจจุบัน จะเปนพื้นฐานสําหรับการสรางสิ่งใหม ๆ ตอไป 5. การเขียนชวยผอนคลายความตึงเครียด สรางความบันเทิง ชวยสะทอนความคิด ทัศนคติ และตัวอยางทางสังคม 6. การเขียนมีความสําคัญตอบุคคลทุกอาชีพ ไดแก นักเขียน นักการเมือง นักธุรกิจ และขา ราชการ ตางก็มีความจําเปนที่ตองใหการเขียน หรือภาษาเขียน เพื่อดําเนินภารกิจดวยกันทั้งสิ้น เมื่อการเขียนมีความสําคัญดังกลาวมาแลว เราจึงมีความจําเปนที่จะตองมีความรู ความเขาใจเกี่ยวกับการเขียน ซึ่งเปนวิธีการสื่อสารประเภทหนึ่ง เพื่อใหเปนไปตามวัตถุประสงค องคประกอบของการเขียน ในการสรางงานเขียน ผูเขียนจะตองมีความเขาใจถึงองคประกอบของการเขียนจารึก สงวนพงษ (2539: 9) ไดกลาวถึงองคประกอบของการเขียนเพื่อการสื่อสารไว 5 ประการ คือ
  • 116.
    107 1. ผูเขียน (ผูสงสาร)หมายถึง ผูสงสารดวยการเขียนไปยังผูอาน (ผูรับสาร) โดยผานสื่อ ตางๆ 2. สาร คือเนื้อหาสาระที่มีความหมายและเปนลายลักษณอักษร สารจะเกิดขึ้นไดก็ตอเมื่อ ผูเขียนเปนผูคิดขึ้นมาและตองการจะสงหรือถายทอดความคิดนั้นไปยังผูอาน (ผูรับสาร) ความสําคัญ ของสารที่ถูกสงมาก็คือ การทําใหผูอาน (ผูรับสาร) เกิดปฏิกิริยาตอบสนองตามที่ผูเขียน (ผูสงสาร) ตองกร 3. ชองทาง หรือ สื่อ หมายถึง ตัวกลาง หรือเครื่องมือที่จะนํา (สาร) จากผูเขียนไปยังผูอาน ไดแก โทรเลข โทรสาร หนังสือพิมพ นิตยสาร และวารสาร เปนตน 4. ผูอาน (ผูรับสาร) หมายถึง ผูรับ ถอยคํา ขอความ หรือเรื่องราวตาง ๆ ที่สงมาจากผู เขียน เพื่อตีความสารนั้น ๆ 5. ผลตอบสนอง หมายถึง ปฏิกิริยาตอบสนองของผูอาน (ผูรับสาร) เมื่อไดอานสารแลว อาจจะเขาใจหรือไมเขาใจสารที่ผูเขียนเสนอมาก็ได หรืออาจมีอากัปกิริยาตาง ๆ เชน ชอบใจ สนุกสนาน เบื่อหนาย เปนตน จุดมุงหมายของการเขียน การเขียนเปนสิ่งที่ผูเขียนตองการสื่อไปยังผูอาน ซึ่งจะตองมีจุดมุงหมายที่แนชัดวาตองการ จะสื่ออะไร เพราะจะทําใหการเขียนนั้นอยูในกรอบแนวทางที่จะเขียนไดตรงประเด็น จุดมุงหมายของ การเขียนอาจจําแนกได ดังนี้ 1. การเขียนเพื่อเลาเรื่อง เปนการเขียนเพื่อถายทอดความรู ประสบการณ เปนการเขียน เพื่อเลาเหตุการณหรือเรื่องราวตาง ๆ ที่ผูเขียนประสบพบเห็นมาใหผูอานทราบ การเขียนเพื่อเลาเรื่อง สวนใหญจะใชการเขียนเลาเรื่องการทองเที่ยว เลาประวัติของสถานที่ ชีวประวัติ อัตชีวประวัติ ผูเขียน สาร ชองทาง / สื่อ ผลตอบสนอง ผูอาน
  • 117.
    108 การเขียนขาว และการเขียนสารคดีตาง ๆซึ่งผูเขียนจะเขียนโดยลําดับเหตุการณที่เกิดขึ้นใหขอมูล ที่ถูกตองตามความเปนจริง 2. การเขียนเพื่ออธิบาย เปนการเขียนเพื่อบอกวิธีทําสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อชี้แจงไขความตอบ ปญหาความรู เชน การเขียนอธิบายขั้นตอนการทําอาหาร การทําสวนครัว การเขียนบทความวิชาการ ตาง ๆ วิธีประดิษฐสิ่งของ เครื่องมือเครื่องใชตาง ๆ การอธิบายขอธรรม และการอธิบายคําศัพท เปนตน ผูเขียนจะตองลําดับขั้นตอน วิธีทําหรือคําอธิบายอยางดี ภาษาที่ใชจะตองเขาใจงาย มีความถูกตองชัด เจน อาจอธิบายเปนขอ ๆ หรือแบงเปนยอหนายอย ๆ เพื่องายตอความเขาใจ และผูอานสามารถจด จํางาย 3. การเขียนเพื่อแสดงความคิดเห็น เปนการเขียนที่ผูเขียนจะแสดงความคิดของตนไปสู ผูอาน อาจเปนการแสดงความคิดเห็นอยางเดียว หรือเสนอแนะขอแนะนําตาง ๆ ขอคิด ขอเตือนใจ หรือบทปลุกใจ เชน การเขียนบทความลงในหนังสือพิมพรายวันดานการเมือง เศรษฐกิจ การครองชีวิต การเขียนบทวิจารณ การแนะนําหนังสือ เปนตน ผูเขียนตองใหขอคิดเห็นตามแนวคิดของตน และตองให ขอเท็จจริงสมบูรณ โดยใหเหตุผลประกอบอยางชัดเจน 4. การเขียนเพื่อโนมนาวชักจูงใจ เปนการเขียนเพื่อชักจูงใจใหผูอานสนใจ ปลุกใจ ปลอบประโลมหรือชักชวนใหทําหรือไมทําสิ่งใด ๆ เชน การเขียนบทความปลุกใจใหรักชาติ แนะแนว การแกปญหาชีวิต การเขียนโฆษณา การเขียนคําขวัญ ทั้งนี้วิธีการเขียน ผูเขียนควรใชคํา หรือขอความ ที่เขาใจงาย อาจเลนถอยคําสํานวนใชคําหรือขอความ เพื่อใหผูอานสนใจจํางาย 5. การเขียนเพื่อสรางจินตนาการ เปนการเขียนเพื่อถายทอดความรูสึกนึกคิดจินตนาการ ของผูเขียน ใหผูอานเห็นภาพตามผูเขียน ใหผูอานเกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน เกิดจินตนาการ เชน การเขียนเรื่องสั้น นวนิยาย บทละคร เปนตน การเขียนลักษณะนี้ผูเขียนจะตองรูจักเลือกสรรถอย คํามาใช ภาษาจะตองประณีต งดงาม ใชคําที่มีความหมายโดยนัย หรือความหมายแฝง เพื่อกระทบใจผู อานใหรูสึกคลอยตาม การเขียนที่ดีนอกจากผูเขียนจะตองคํานึงถึงจุดมุงหมายของการเขียนแลว จะตองพิจารณา อีกวา ผูอานหรือผูรับสารงานเขียนนั้นเปนใคร ทั้งนี้เพื่อผูเขียนจะไดเลือกสรรถอยคํา ภาษาสํานวน ตลอดจนการนําเสนอขอมูลใหเหมาะสมกับเพศวัย ระดับความรู ประสบการณ และความสนใจของ ผูอาน
  • 118.
    109 รูปแบบในการเขียน คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต (มปป.)ไดกลาวถึงรูปแบบในการเขียนอาจแบง เปนประเภทใหญ ๆ ได 2 ประเภท คือ 1. รูปแบบรอยแกว เชน เรียงความ บทความ บันทึก จดหมาย รายงาน เปนตน การเขียน ในรูปแบบรอยแกวนี้ ผูเขียนจะไมถูกจํากัดดวยลักษณะบังคับทางฉันทลักษณ แตในการนําถอยคํา มาเรียบเรียงใหเปนประโยคหรือเปนขอความนั้น จะอยูในแบบ (FORM) ที่กําหนดหรือตามความนิยม 2. รูปแบบรอยกรอง เชน โคลง ฉันท กาพย กลอน เปนตน การเขียนในรูปแบบรอยกรองนี้ นอกจากผูเขียนจะตองมีศิลปะในการใชถอยคําแลว ยังตองนําคําเหลานั้นมาเรียบเรียงใหถูกตองตาม กฎเกณฑของฉันทลักษณแตละชนิดอีกดวย นอกจากนี้การแบงประเภทของงานเขียน อาจแบงแตกตางไปจากที่กลาวมาได เชน 1. การเขียนที่เปนแบบแผน ไดแก การเขียนเรียงความ การเขียนบทความ การเขียนรายงาน ทางวิชาการ การทําบันทึกทางวิชาการ การทํารายงานการประชุม การเขียนจดหมาย การยอความ การถอดคําประพันธ 2. การเขียนที่ไมเปนแบบแผน ไดแก การทําบันทึกสวนตัว การจดคําบรรยาย การตอบขอ สอบ การแนะนําหนังสือ การวิจารณวรรณกรรม การเขียนเรื่องสั้น การเขียนบทละครพูด การเขียนเรื่องสําหรับเด็ก การเขียนสารคดี การเขียนโฆษณา หรืออาจแบงงานเขียนออกเปน 3 ประเภท ตามองคประกอบของเนื้อหาเปนสําคัญได อีกแบบหนึ่ง ดังนี้ 1. ตําราวิชาการและบทความทางวิชาการ 2. สารคดี สาระบันเทิง 3. บันเทิงคดี
  • 119.
    110 การแบงงานเขียนออกเปน 3 ประเภทนี้ดูองคประกอบของเนื้อหาเปนหลัก ดังนี้ ประเภทงานเขียน องคประกอบสําคัญ 1. ตํารา บทความทางวิชาการ 1. ความรู (fact, knowledge) 2. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) 2. สารคดี สารบันเทิง 1. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) 2. ความรู (fact, knowledge) 3. จินตนาการ (imagination) 3. บันเทิงคดี นวนิยาย เรื่องสั้น ฯลฯ 1. จินตนาการ (imagination) 2. ความคิด, ความคิดเห็น (idea, opinion) บางครั้งอาจแบงงานเขียนตามจุดมุงหมายก็ได ซึ่งสุดแตใครจะใชเกณฑใดในการแบง หลักเบื้องตนในการเขียน การเขียนเปนงานที่ตองอาศัยความรู ความคิด และความรักในงานเขียน ซึ่งไมใชเรื่องงายที่ ใคร ๆ จะทําได แนวการเขียนไมมีหลักตามตัวเหมือนสูตรคณิตศาสตรหรือวิทยาศาสตรแตก็เปนศาสตร (Science) แขนงหนึ่ง เพราะแนวทางในการเขียนสามารถกําหนดและระบุหลักเกณฑหรือองคประกอบ ใหยึดถือปฏิบัติไดอยางชัดเจนที่ตองอาศัยหลักการเขียนทั่วไป เปนพื้นฐาน ของการเขียน ในการเขียน ตาง ๆ การเขียนจึงเปนทั้งศาสตรและศิลป เพราะผูเขียนตองมีความรูเกี่ยวกับการใชคํา ความหมาย ของคํา รูจักการผูกประโยค รูจักสํานวนโวหารและวิธีการเขียนยอหนาเปนอยางดี ตลอดจนสามารถ เลือกสรรมาใชไดอยางเหมาะสม ใหการสื่อสารมีความชัดเจน นาสนใจ ผูเขียนจึงตองมีความรูดังตอไป นี้ 1. การเลือกสรรคํามาใช หมายถึง การเลือกถอยคําที่จะนํามาใชในงานเขียนใหถูกตองชัด เจน ไมมีความกํากวม หรือมีความหมายหลายอยาง หลีกเลี่ยงการใชศัพทยาก คําไมสุภาพ คําสแลง ภาษาถิ่น ภาษาตางประเทศ (ในกรณีที่มีศัพทบัญญัติภาษาไทยแลว) ฯ นอกจากนี้ยังตองใชถอยคําที่ ถูกตองตามระเบียบนิยมดวย เชน ใชคําที่เปนภาษาเขียน คําสุภาพ คําที่ถูกตองตามหลักภาษา ตรงตามความหมาย เหมาะสมกับระดับของภาษา ระดับบุคคล และใชคําที่ชัดเจน เปนตน 1.1 การใชคําใหตรงกับความหมาย เชน จําเลยยังยอมที่จะ (ชดใช, ทดแทน, ชดเชย) คาเสียหายแกโจทกในกรณีอุบัติเหตุ ครั้งนี้
  • 120.
    111 เขาเปนคนดีที่รูจัก (ชดใช, ทดแทน,ชดเชย) บุญคุณของบุพการี “ชดใช” แปลวา ใหทดแทนสิ่งที่ใชหรือเสียไป “ทดแทน” แปลวา ตอบแทน “ชดเชย” แปลวา เพิ่มเติมหรือใชแทนที่เสียไป คําที่อยูในวงเล็บตองเลือกใชใหตรง กับความหมาย 1.2 ใชคําที่เปนภาษาเขียน เชน เขาชอบขับรถซิ่ง จนเกิดอุบัติเหตุบอยครั้ง (เร็ว) วันหยุดสุดสัปดาห เขาจะไมไปไหน เพราะชอบนอนอุตุ (นอนมาก) คําที่ขีดเสนใตในขอความขางตนเปนภาษาพูด ตองแกไปใหเปนภาษาเขียนแทน 1.3 ใชคําสุภาพ คือ ไมใชคําหยาม คําสแลง หรือภาษาถิ่น เพราะจะเขาใจเฉพาะกลุม เทานั้น เชน รัฐบาลคณะนี้ประกาศตนวาเปนรัฐบาลที่มีความโปรงใส (เปดเผย) คุณแมของเธอไมใหเดินทางไปรวมกิจกรรมกับพวกเราชิมิ (ใชไหม) เธอจะไปแลหนังเรื่องนี้กับฉันไหม? (ชมภาพยนตร) 1.4 ใชคําที่เปนคําไทย ผูเขียนไมควรใชคําภาษาตางประเทศในงานเขียน (กรณีที่มีศัพท บัญญัติภาษาไทยใช) ยกเวนวาคํานั้นไมมีคําภาษาไทยใชหรือคํานั้นใชทับศัพทจนเปนที่ยอมรับแลว เชน สํานักงานของเขาติดตั้งแอรทุกหอง เพื่อความสุขสบายของพนักงาน (เครื่องปรับ อากาศ) บนถนนวิภาวดี-รังสิต มักมีกลุมวัยรุนขับรถมอเตอรไซคมาก (รถจักรยานยนต) 1.5 ใชคําใหถูกตองตามหลักภาษา อาทิ การใชคําบุพบท คําสันธาน คําลักษณนาม การใชคําราชาศัพท เปนตน เชน คณบดีถวายภัตตาอาหารแกพระภิกษุสงฆ (แด) รองอธิการบดีฝายวิเทศสัมพันธมอบของที่ระลึกแดนักศึกษาชาวจีน (แก) เจาอาวาสวัดนี้ กําลังปวยอยู จึงนอนในตอนบาย (อาพาธ, จําวัด) 1.6 ใชคําใหชัดเจน ไมกํากวม ความไมชัดเจนอาจเกิดจากการใชคํานอยไป หรือใชคํายอ การตัดคําในประโยค เชน เรียนวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร อาจารยใหทํากิจกรรมโครงการจิตอาสาที่ ต.จ.ว. หรือ ก.ท.ม. ก็ได ส.บ.ม.ย.ห. (ตางจังหวัด, กรุงเทพมหานคร, สบายมากอยาหวง)
  • 121.
    112 1.7 ใชคําใหเหมาะสมกับระดับบุคคล ผูเขียนจะตองคํานึงถึงฐานะของสังคมของผูที่ กลาวถึงดวยทั้งตําแหนงหนาที่ อายุ เพศ และจะเขียนถึงในโอกาสใด เชน ผมขอขอบใจอาจารยมากที่กรุณาใหความอนุเคราะหในครั้งนี้ (ขอบคุณ) 1.8 ใชคําใหเหมาะสมกับระดับของภาษา ผูเขียนจะตองใชระดับภาษาใหเหมาะสมกับ งานเขียน ไดแก การใชภาษาปาก ภาษากึ่งแบบแผน และภาษาแบบแผน เชน อาทิตยหนาคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่แปดริ้ว (ภาษาปาก) สัปดาหหนาคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่ฉะเชิงเทรา (ภาษากึ่งแบบแผน) ในสัปดาหตอไปคณะของเราจะเดินทางไปทัศนศึกษาที่จังหวัดฉะเชิงเทรา (ภาษาแบบแผน) 1.9 การใชสะกดการันตใหถูกตองตามรูปคํา มิฉะนั้นอาจทําใหความหมายเปลี่ยนแปลงไป หรืออาจจะไมเขาใจความหมายก็ได เชน กาน – ตัดเพื่อใหแตกใหม การ – กิจ, งาน, หนาที่ กาล – เวลา, คราว, ครั้ง กาฬ – คํา การณ – เหตุ, เคา, มูล กานต – เปนที่รัก กันดาร – ลําบาก, อัตคัด กันดาล – กลาง กานท – บทกลอน กาญจน – ทอง เกษียน – ขอความที่เขียนแทรก แผลงมาจากเขียน เกษียร – น้ํานม เชน เกษียรสมุทร – ทะเลน้ํานม โจทย – คําถาม เชน โจทยเลข โจทก – ผูฟอง เชน เขาเปนโจทกไมใชจําเลย โจษ – กลาว, แพรไป เชน โจษจัน เปนตน
  • 122.
    113 2. การผูกประโยค ประโยคคือ กลุมคําที่นํามาเรียงใหไดใจความสมบูรณ สามารถถาย ทอดความรูสึกความคิดของผูเขียนได การผูกประโยคหมายถึง การนําคําตาง ๆ มาเรียงตอกันเขาให ไดความหมายชัดเจน ประโยคที่สื่อความไดชัดเจนมีหลักเกณฑดังนี้ 2.1 การเขียนประโยคใหถูกตองตามหลักภาษาไทย ซึ่งจะตองเรียงลําดับคําในประโยค ใหถูกตอง ทั้งนี้แบงไดอยางกวาง ๆ 2 ประเภท คือ 2.1.1 ประโยคความเดียว คือประโยคที่แสดงขอความที่มีสวนประกอบคือหนวย ประธานและหนวยกริยา ถาในหนวยกริยาเปนกริยาที่ตองมีกรรมก็ตองมีกรรมอยูทายประโยค เชน - นกบิน - ฉันสวมรองเทา 2.1.2 ประโยคซับซอน คือ ประโยคที่แสดงขอความมากกวาหนึ่งขอความในประโยค อาจประกอบดวยประโยคความเดียวหลายประโยคมารวมกัน โดยมีคําเชื่อมใหประโยคเหลานั้นตอเนื่องกัน เชน - วีรภัทร และณัฐยาไปเที่ยวภูเก็ตดวยกัน - รัฐบาลคณะนี้ประกาศปรับขึ้นเงินเดือนขาราชการ เพราะปจจุบันคา ครองชีพสูงขึ้น 2.2 การเขียนประโยคใหไดใจความชัดเจน ผูเขียนตองใชคําใหถูกตอง ครบความ ไมควร ตัดคําหรือใชคําที่ผูอานไมทราบความหมาย การเขียนประโยคใหชัดเจน สามารถทําไดโดยการเขียนคํา ขยายเพิ่มในประโยค เชน - เมื่อทราบวาผลการสอบครั้งนี้ไมเปนไปตามความคาดหวัง ธาดาก็สิ้น สมปฤดีทันที (ควรแกเปน) - เมื่อทราบวาผลการสอบครั้งนี้ไมเปนไปตามความคาดหวัง ธาดาก็สลบ ทันที - เขาไมไปโรงเรียนเพราะตาเจ็บ ตาเจ็บ อาจหมายถึง (1) พอของแมไมสบาย (2) นัยนตาของเขาอักเสบ ดังนั้นควรใชคําเฉพาะลงไปอีก เชน ในความหมายที่ 1 ควรแกเปน - เขาไมไปโรงเรียนเพราะคุณตาของเขาปวย ในความหมายที่ 2 ควรแกเปน - เขาไมไปโรงเรียนเพราะนัยนตาของเขาอักเสบ
  • 123.
    114 2.3 การเขียนเรียงบทสําคัญของประโยคใหถูกตอง ประธานกริยา และกรรมตามลําดับ ถาประโยคที่มีคําขยาย คําขยายมักจะอยูหลังคําที่ถูกขยาย หากเรียงประโยคไมถูกตอง ความหมาย อาจเปลี่ยนไป และประโยคอาจไมสละสลวย เชน - เขายังไมเชื่องบประมาณวามีไมเพียงพอ (ควรแกเปน) - เขายังไมเชื่อวางบประมาณมีไมเพียงพอ หรือ - เขายังไมเชื่อวามีงบประมาณไมเพียงพอ - นักเรียนตองสวมรองเทาหุมสนหนัง (ควรแกเปน) - นักเรียนตองสวมรองเทาหนังหุมสน - จําเลยถูกตัดสินจากผูพิพากษาจําคุก 8 ปที่ศาลอาญา (ควรแกเปน) - ที่ศาลอาญา ผูพิพากษาตัดสินจําคุกจําเลย 8 ป 2.4 การเขียนประโยคใหกะทัดรัด ผูเขียนตองใชคํานอยแตกินความมาก ไมขยายความ โดยไมจําเปนหรือใชคําฟุมเฟอย และรูจักการนําสํานวนพังเพย สุภาษิตมาใช เชน - พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ เปนหัวใจของพระพุทธศาสนา (ควรใช พระรัตนตรัย แทนคําวา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ ) - ทั้ง ๆ ที่รูวาสุดาทิพยมีคนรักอยูแลว แตวีรภัทรก็ยังแอบรักเธออยู และเฝา คอยหวงใยอยูหาง ๆ แมจะไมมีหวังก็ตาม (ทั้ง ๆ ที่รูวาสุดาทิพยมีคนรักอยูแลว แตวีรภัทรก็ยังแอบรักเธออยู เหมือนมดแดง แฝงพวงมะมวงงอม) 2.5 การเขียนประโยคใหเปนรูปประโยคภาษาไทย เพราะปจจุบันมีการใชสํานวนตาง ประเทศ (เขียนโครงสรางเหมือนประโยคภาษาอังกฤษ) ตัวอยางประโยค เชน - นักศึกษาภายใตการนําของนายกสโมสรนักศึกษาเดินทางไปพัฒนา ชนบททุกป (ควรแกเปน) - นายกสโมสรนักศึกษานํานักศึกษาเดินทางไปพัฒนาชนบททุกป - มันเปนหนาที่ของนักเรียนที่จะศึกษาหาความรู (ควรแกเปน) - นักเรียนมีหนาที่ศึกษาหาความรู - ระหวางรอคอยการติดของกระดูก แพทยจะใหคนไขนอนนิ่ง ๆ (ควรแกเปน) - ระหวางรอใหกระดูกติดกัน แพทยจะใหคนไขนอนนิ่ง ๆ - งานนี้จะสําเร็จหรือไมขึ้นอยูกับพวกเราทุกคน (ควรแกเปน) - งานนี้จะสําเร็จหรือไมก็แลวแตพวกเราทุกคน - บี้ เดอะสตาร มาในเพลง จังหวะหัวใจ (ควรแกเปน) - บี้ เดอะสตาร จะรองเพลง จังหวะหัวใจ
  • 124.
    115 2.6 เขียนประโยคใหมีเอกภาพและสัมพันธภาพ ผูเขียนตองเขียนประโยคใหมีใจความ เปนไปในทางเดียวกันและมีความสัมพันธเกี่ยวของกัน ถาประโยคมีใจความไมสัมพันธกันก็ควรแยก ออกเปนคนละขอความ เชน - พวกเขาพักอยูที่หอพักนักศึกษา และพวกเขาชอบอานหนังสือ (ควรแกเปน) - พวกเขาพักอยูที่หอพักนักศึกษาและขยันเรียน - ถาบอกฉันวาตองการพบ ฉันจะออกนอกบาน (ควรแกเปน) - ถาตองการพบฉันจะไปพบทันที 2.7 เขียนประโยคเวนวรรคใหถูกตอง การเขียนประโยคแตละประโยค เมื่อจบความจะตอง เวนวรรค หรือถาประโยคที่มีขอความยาวๆ ก็ควรเวนวรรค ถาไมเวนวรรคผูอานก็จะตองแบงขอความเอง ซึ่งอาจจะทําใหความหมายผิดไปจากที่ผูเขียนตองการก็ได เชน - ยานี้ดี กินแลวแข็ง แรงไมมี โรคภัยไขเจ็บเบียดเบียน (ควรแกเปน) - ยานี้ดี กินแลวแข็งแรง ไมมีโรคภัยไขเจ็บเบียดเบียน - พอคาขายไกตายในฟารม (ควรแกเปน) - พอคาขายไก ตายในฟารม - พอคาขายไกตาย ในฟารม 3. การเขียนยอหนา (อนุเฉท) โปรแกรมวิชาภาษาไทย สถาบันราชภัฏสวนดุสิต(2542 :75-78) ไดกลาวถึง การเขียนยอหนาหรืออนุเฉท คือ ความเรียงสั้น ๆ เรื่องหนึ่ง ซึ่งรวมประโยคหลาย ๆ ประโยค ที่มีขอความมุงสูจุดเดียว หรือยอหนาคือ ขอความตอนหนึ่ง ๆ ที่เปนสวนประกอบของเรื่องใหญใน ความเรียงเรื่องนั้น ๆ การแบงยอหนา เปนการจัดลําดับเรื่องราว หรือความคิดของความเรียงนั้น ๆ ใหมีเนื้อความตอเนื่องกันทั้งเรื่อง การแบงยอหนา นอกจากจะชวยใหผูอานจับความคิดไดงายแลว ยังทําใหเกิดความสวยงาม และทําใหผูอานมีเวลาพักผอนสายตาและสมองเมื่ออานจบแตละตอน 3.1 ลักษณะยอหนาที่ดี ยอหนาที่ดีจะมีองคประกอบสําคัญ 3 ประการ ไดแก 3.1.1 มีเอกภาพ คือ มีขอความเปนเรื่องเดียว กลาวถึงความสําคัญแตเพียงเรื่องเดียว อาจจะมีขอความขยายหรือแสดงตัวอยางประกอบก็ได แตตองไมวกวนนอกเรื่อง วิธีพิจารณาวายอ หนานั้นมีเอกภาพ ก็คือ เราสามารถจะยอขอความทั้งหมดใหเหลือประโยคเดียวได 3.1.2 มีสัมพันธภาพ คือ ประโยคแตละประโยคมีความเกี่ยวเนื่องกันในยอหนานั้น เพื่อใหผูอานจับความคิดไดทันที ไมสับสน การใชคําสันธานเชื่อมประโยคควรใชใหถูกตองการอางอิง หรือยกตัวอยางตองวางใหถูกที่และตองแนใจวาตัวอยางนั้นจะขยายขอความใหชัดเจนขึ้น
  • 125.
    116 3.1.3 มีสารัตถภาพ คือมีการเนนสาระสําคัญ หมายถึงการเนนจุดมุงหมายสําคัญ ของยอหนาใหเดนชัดวาเราพูดถึงอะไร ประโยคสําคัญเรียกวา ประโยคใจความ ประโยคกุญแจ หรือ ประโยคหลัก ผูเขียนสวนมากมักจะวางประโยคใจความไวขางตน เพื่อใหเห็นเดนชัด แลวจึงจะเขียน ขยายเรื่องนั้น แตบางทีเอาไวกลางและทายยอหนา เพื่อกระชับความ หรือบางทีเอาไวขางตน และ ขางทาย เพื่อเนนความใหมีน้ําหนักมากขึ้น 3.2 สวนประกอบของยอหนาในแตละยอหนาจะมีสวนประกอบที่สําคัญ 2 สวน คือ สวนที่เปนใจความสําคัญและสวนขยาย 3.2.1 สวนใจความสําคัญ หมายถึง ประเด็นสําคัญที่ตองการจะกลาวถึงในยอหนาแต ละยอหนา ประเด็นสําคัญนี้บางครั้งก็มิไดเขียนออกมาเปนประโยค แตเมื่ออานแลวจะจับประเด็นได แตบางครั้งก็เขียนเปนประโยคชัดเจนในยอหนา เรียกวา ประโยคใจความสําคัญ ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญอยูตนยอหนา “ชาวอินเดียนิยมเรื่องรามายณะ มากมายเพียงไรนั้นจะเห็นไดจากแปล รามายณะออก เปนภาษาถิ่นตาง ๆ ในอินเดียแทบทุกภาษา ฉบับที่แปลแพรหลายคือฉบับภาษาอินเดียของตุลลีทาส นอกจากนี้ยังมีฉบับภาษาอื่น ๆ อีก เชน รามายณะภาษากัศมีรีของแควนกัศมีรี และรามายณะฉบับ ภาคใตเปนภาษาทมิฬ และอื่น ๆ เปนตน” (ความสัมพันธระหวางรามายณะของวาลมีกิและรามเกียรติ์ พระราชนิพนธในรัชกาลที่ 1 (สมพร สิงโต, 2520: บทคัดยอ อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป.: 46) ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญอยูตอนทายยอหนา ยังมีนักเรียนธรรมของเราเปนอันมาก ซึ่งยังไมเขาใจความมุงหมายของคําวา “ทาน” ดีพอทํา ใหเขาใจไขวเขวไปวา ทาน กับ บุญ นั้นเปนคนละอยาง ความเขาใจอันนี้ทําใหเราพูดติดปากกันไปวา “ทําบุญแลวใหทาน” ดูประหนึ่งวาทําบุญกับใหทานไมไดเปนคําคูกัน หรือเปนคําแยกตางกัน บุญหรือ ทานจึงเปนอันเดียวกัน คือ ทานเปนวิธีทําบุญอยางหนึ่งนั้นเอง”
  • 126.
    117 ตัวอยางยอหนาที่มีประโยคใจความสําคัญทั้งตอนตนและตอนทาย คนไทยนั้นถือวาบานเปนสิ่งสําคัญตอชีวิตตั้งแตเกิดไปจนตาย เพราะคนไทยโบราณนั้น ใชบานเปนที่เกิด การคลอดลูกจะกระทํากันที่บานโดยมีหมอพื้นบานที่เรียกวาหมอตําแย เปนผูทําคลอด มิไดใชโรงพยาบาลหรือสถานผดุงครรภอยางในปจจุบันนี้ และที่สุดของชีวิตเมื่อมีการตายเกิดขึ้น คนไทยก็ จะเก็บศพของผูตายที่เปนสมาชิกของบานไวในบานกอนที่จะทําพิธีเผา เพื่อทําบุญสวด และเปน การใกลชิดกับผูตายเปนครั้งสุดทาย ดังนั้น บานจึงเปนสถานที่ที่คนไทยใชชีวิตอยูเกือบตลอดเวลา ตั้งแตเกิดจนตาย (“บานไทย” ในศิลปะชาวบาน ของ วิบูลย ลี้สุวรรณ) ตัวอยางประโยคใจความสําคัญอยูในตําแหนงกลางยอหนา ประโยคขยายความอยูตอนตนและตอน ทายของยอหนา ยอหนาชนิดนี้มีไมมากนัก แตอาจทําไดเพื่อใหเกิดความแปลกและนาสนใจ “อันความรัก ความชัง ความโกรธ ความกลัว ความขบขัน เหลานี้เปนสามัญลักษณะของ ปุถุชนทั่วไป ใครหัวเราะไมเปน ยิ้มไมเปนก็ออกจะพิกลอยู คนสละความรักความชังไดก็มีแตพระอรหันต อารมณความรูสึกดังนี้เปนธรรมชาติของมนุษย กวีและนักประพันธยอมจะแตงเรื่องใหเยาอารมณ ความรูสึกเหลานี้ และถาเขาแตงดีก็จะปลุกอารมณของผูอานผูฟงใหเกิดขึ้น ทานคงจะเคยเห็นคน อานเรื่องโศกจับใจจนน้ําตาไหลเพราะสงสารตัวนางเอกพระเอก อานเรื่องขบขันหัวเราะจนทองคัด ทองแข็งทั้ง ๆ ที่รูวามันเปนเรื่องอานเลน และคนอานก็ไมไดมีสวนไดสวนเสียอะไรกับตัวพระตัวนาง ก็พลอยโศกเศราตามไปดวยได อยางไรก็ดี ความเศราของอารมณอันเกิดจากความยั่วเยาของศิลปะ วรรณคดีตลอดจนนาฏยะตาง ๆ นั้น เปนความสุขชนิดหนึ่ง มิฉะนั้นทํานองโศกนาฏกรรมคงจะไมมีใคร ดูเลย” (ภาษาและวรรณคดี นายตํารา ณ เมืองใต อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป.: 47) 3.2.2 สวนขยาย หมายถึง ประโยคหรือขอความที่อธิบายใหรายละเอียดหรือยกตัวอยาง เพื่อใหผูอานเขาใจประเด็นสําคัญในยอหนานั้นเพิ่มมากขึ้น วิธีเขียนสวนขยายทําไดหลายวิธีดังนี้ - วิธีอธิบายหรือใหคําจํากัดความ ดังตัวอยาง ขนบประเพณี คือ ประเพณีที่วางระเบียบแบบแผนไวโดยตรงหรือโดยปริยาย โดยตรงคือ วางเปนระเบียบพิธีการไวแจงชัด โดยปริยาย คือ รูกันเองและไมไดวางเปนระเบียบแบบแผนไววา ควรจะ ประพฤติและปฏิบัติกันอยางไร ขนบแปลวา ระเบียบแบบแผน เชน ขนบราชการ คือ ระเบียบแบบแผน ของราชการ ขนบประเพณีบางทีก็เรียกวาระเบียบประเพณี ซึ่งเปนคําเกิดใหมเมื่อลืมคําแปลของคําวา ขนบเสียแลว (การศึกษาเรื่องเพณี ของ เสฐียรโกเศศ)
  • 127.
    118 - วิธีใหรายละเอียด ดังตัวอยาง มะลิเปนไมที่มิใชของพื้นเมืองของไทยเขาใจกันวาจะมาจากประเทศจีนตอนใตหรือจาก ประเทศอินเดีย ในเมืองไทยเรามีอยูหลายชนิด เชน มะลิลา มะลิซอน มะลิวัลย มะลิถอด ลักษณะ ของดอกไมเหมือนกัน อยางมะลิซอนก็มีกลีบซอนกันหนาเหมือนอยางดอกดาวเรือง สวนมะลิถอดก็มี ลักษณะเหมือนเอาดอกมะลิลา ซึ่งมีกลีบชั้นเดียววางซอนกันขึ้นไป และจะถอดออกมาไดเปนดอก ๆ จึงเรียกวา มะลิถอด (พฤกษนิยาย ของ ส.พลายนอย) - วิธียกตัวอยาง ดังตัวอยาง สัญลักษณในวรรณคดี มีความหมายถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่ง มักจะเปนรูปธรรมที่เปนเครื่องแทน นามธรรม เชน ดอกไมใชแทนหญิงงาม น้ําคางมักแทนความบริสุทธิ์ พระเพลิงใชแทนความรอนแรง หรืออาจใชตัวละครในเรื่องนิยาย หรือบทละครเปนตัวแทน นามธรรม เชน ทศกัณฐเปนตัวแทนความ เลวรายของผูมีอํานาจที่ไมมีธรรมะ สีดาเปนตัวแทนหญิงที่ชื่อตรงตอสามี (วิเคราะหรสวรรณคดีไทย ของ ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ) - วิธีเปรียบเทียบสิ่งที่เหมือนกันหรือตางกัน ดังตัวอยาง ธรรมดาผูมีปญญาอันพิสดาร แมจะคิดการสิ่งใดก็ลึกซึ้ง ผูมีปญญานอยหาหยั่งรูตลอดไม อุปมาเหมือนพระยาครุฑแมจะไปทิศใดก็ยอมบินโดยอากาศอันสูงสุดเมฆ มิไดบินตําตอยเหมือนสกุณ ชาติ ซึ่งมีกําลังอันนอย อันผูมีสติปญญานอยนั้นก็เหมือนนกทั้งปวงที่มีกําลังนอย มิอาจบินสูงเสมอ พระยาครุฑได (สามกก ของ : เจาพระยาพระคลังหน) - วิธีแสดงเหตุผล ดังตัวอยาง ทําไมชาวไทยจึงนิยมเรื่องราวของรามายณะมากจนถึงกับเอามาสรางสรรคขึ้นเปนวรรณคดี ประจําชาติ เรื่องนี้เห็นจะตอบไดวา ความเปนไปของเรื่องรามายณะเปนเรื่องเกี่ยวกับนักรบ เกี่ยวกับ สงคราม เทิดทูนสัจจธรรม ซึ่งตรงกับอุปนิสัยใจคอของชาวไทย ผูเปนนักรบนิยมความกลาหาญ นิยมการประกอบวีรกรรมและรักษาสัตย จะเปนดวยเหตุนี้เอง ชาวไทยจึงรับเอาเรื่องราวรามายณะ มาเปนวรรณกรรมเอกประจําชาติ ผูใดไมรูเรื่องรามเกียรติ์ เทากับไมรูจักประวัติศาสตรวัฒนธรรม ของชาติตนเองเปนการขาดความรูทางวิชาวรรณคดีอยางมาก (พระราชนิพนธรามเกียรติ์ของราชกาลที่ 2 ของฉันทวิชย กระแสสินธุ) 3.2.3 หลักการขึ้นยอหนาใหม การสรางยอหนาของงานเขียนโดยไมรูหลักแบบเรื่อย ๆ พอเห็นวามีขนาดยาวพอสมควรก็ยอหนาเสียทีหนึ่ง บางทีประมาณเอาวาทุกยอหนาควรมีความยาว เทาๆ กัน เปนใชไดแสดงใหเห็นวาผูเขียนยังไมเขาใจวิธีการขึ้นยอหนาใหม หลักการขึ้นยอหนาใหมดัง นี้
  • 128.
    119 - เมื่อตองการจะกลาวถึงสาระสําคัญอื่นตอไป ในขอความหนึ่งยอหนาจะมี ความสําคัญเพียงประการเดียวเมื่อกลาวถึงขอความในยอหนาแรกจบแลว จะกลาวถึงขอความสําคัญ อื่นก็ขึ้นยอหนาใหม ดังตัวอยาง โรคไตเรื้อรัง หมายถึงโรคที่เกิดอยูเปนเวลานานหลายเดือนหรือหลายป โรคไตสวนใหญจัดเปน โรคเรื้อรัง จึงตองการการรักษาติดตอเปนระยะยาว โรคไตวาย หมายถึงการที่โรคไตชนิดหนึ่งมีการสูญเสียหนาที่ของไตไปมากพอสมควร - เมื่อตองการเนนความตรงขามกับความในยอหนาแรก ประโยชนการเชียรกีฬา นอกจากจะชวยใหกําลังใจแกนักกีฬาของฝายที่เชียรและเปนการขมขวัญคู ตอสูไดเปนอยางดีแลว การเชียรเปนการชวยเพิ่มบรรยากาศความสนุกสนาน ครึกครื้นใหแกผูชม การ แขงขันนั้น ๆ ดวย ยิ่งกวานั้นการเชียรยังใหผลพลอยไดในเรื่องความพรอมเพรียงเปนระเบียบและ ความรักใครสามัคคีกลมเกลียมกันในระหวางหมูคณะอีกดวย แตก็มีเหมือนกันที่การเชียรเปนสาเหตุใหเกิดการทะเลาะวิวาทกัน ทั้งนี้อาจเปนเพราะเชียร เกินเลยไปถึงเรื่องสวนตัว หรือการเชียรแบบเยาะเยยหยามหยัน แตถาเชียรแบบสุภาพอยูในระเบียบ วินัยดวยความมีใจเปนนักกีฬาแลว จะมีเรื่องกระทบกระทั่งเกิดขึ้นไดยากมาก - เมื่อตองการสรุปความคิดของยอหนาแรก สําหรับภรรยาไมวาจะมีความเกงกาจ หรือมีความสามารถเพียงใด แตสภาพความเปนผูหญิง และเปนแมบาน ยอมทําใหมีความสามารถจํากัด ยังมีอีกหลายอยางซึ่งภรรยาตองพึ่งสามี เชน การตัดสินใจ การใหกําลังใจ เรื่องของสังคมนอกบาน เรื่องทางเพศ ปญหาบางอยางภรรยาตัดสินใจ ไมไดก็ตองอาศัยสามีชวยตัดสินใจ เรื่องบางอยางก็จําเปนตองตัดสินใจรวมกัน เปนตน เพราะฉะนั้นสามีที่ดีควรตองทํางานใหเปนที่พึ่งพาทั้งกําลังใจและกําลังความคิดของภรรยา - เมื่อตองการแยกใหเห็นบทสนทนา ดึกแลวเมื่อยอดนทีกลับมารับหยดนทีกลับบานที่หองแถว เด็ก ๆ ทั้งสามยังไมมีใครงวงเพราะ ความเปนหวงคุณยาย “คุณยายเปนยังไงมั่งพี่ยอด” “คุณยายอยูไหนคะพี่ยอด” “คุณยายเจ็บมากรึเปลาคะ” ประโยคสุดทายเปนคําถามจากเด็กหญิงชลัยทิพยที่สมัครเขามาเปนหลานอีกคนหนึ่ง ยอดนทีมีสีหนาสลดแตก็พยายามยิ้มแยมโดยบอกวา “คุณยายเหนื่อยมากเทานั้นเอง คืนนี้ตองนอนโรงพยาบาล กําลังใหน้ําเกลืออยูครับ” (อรุณรุง, 2549: 104-105)
  • 129.
    120 4. การใชสํานวน คําพังเพยสุภาษิต 4.1 ความหมายของสํานวน คําพังเพย สุภาษิต 4.1.1 สํานวน หมายถึงถอยคําสั้น ๆ กะทัดรัด กินความมาก มีความหมาย ไมตรงตัว เชน กระตายตื่นตูม กิ้งกาไดทอง ไกแกแมปลาชอน ขิงก็ราขาก็แรง ขมิ้นกับปูน ขี่ชาง จับตั๊กแตน ขวางงูไมพนคอ งมเข็มในมหาสมุทร ชิงสุกกอนหาม เปนตน 4.1.2 คําพังเพย หมายถึงถอยคําสั้น ๆ กะทัดรัด กินความมาก อาจมีลักษณะ ประชดประชันและจะแฝงขอคิด ขอเตือนใจไวดวย เชน ไกงามเพราะขนคนงามเพราะแตง รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา คบเด็กสรางบาน คบหัวลานสรางเมือง เดินตามหลังผูใหญหมาไมกัด ซื้อวัวหนานา ซื้อผาหนาหนาว น้ํามาปลากินมด น้ําลดมดกินปลา น้ํารอนปลาเปน น้ําเย็นปลาตาย เปนตน 4.1.3 สุภาษิต หมายถึงถอยคําสั้นๆ กะทัดรัด กินความมาก มีลักษณะเปนคําสอน โดยตรง เปนความจริงพิสูจนได เชน ความกตัญูกตเวทีเปนเครื่องหมายของคนดี ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว ความพยายามอยูที่ไหนความสําเร็จอยูที่นั่น อยาใฝสูงใหเกินศักดิ์ ชาๆ ไดพรา สองเลมงาม เขาเมืองตาหลิ่วตองหลิ่วตาตาม ไฟในอยานําออก ไฟนอกอยานําเขาไมออนดัดงายไม แกดัดยาก ปลูกไมตรีอยารูราง สรางกุศลอยารูโรย เมื่อนอยใหเรียนวิชา ใหหาสินเมื่อใหญ เปนตน การเขียนที่ดีควรนําเอาสํานวน คําพังเพย และสุภาษิต มาใชสอดแทรกในขอเขียน ตามความ เหมาะสม เพื่อใหผูอานเขาใจความหมายไดชัดเจนยิ่งขึ้น 4.2 ความสําคัญของสํานวน คําพังเพย สุภาษิต 4.2.1 เปนเครื่องมือในการฝกอบรม สวนใหญเปนคติสอนใจมุงอบรมใหเปนคนดี 4.2.2 เปนเครื่องมือสื่อภาพสังคม เราสามารถศึกษาสภาพของสังคมไดจาก ภาษิต สํานวน เชน “หลงทางเสียเวลา หลงติดยาเสียอนาคต” “ขาวยากหมากแพง” เปนตน 4.2.3 เปนเครื่องมือสื่อภาษา ใชถายทอดความหมายอันลึกซึ้งสูผูรับสารโดยใชขอ ความสั้นๆ กะทัดรัดแตไดความหมายครบถวน เปนเครื่องผอนความรุนแรงของถวยคํา เชน จะวา ใครอาจพูดไดวา “ไกแก แมปลาชอน” “กิ้งกาไดทอง” เปนตน 4.3 การใชสํานวน คําพังเพย สุภาษิตในการสื่อสาร การตีความสํานวน คําพังเพย สุภาษิต ผูตีความตองเขาใจที่มาหรือความหมาย แทจริงของสํานวน คําพังเพย และสุภาษิตที่จะนําไปใชไดถูกตองและมีวิธีการใชดังนี้ 4.3.1 ใชยอขอความยาวๆ เชน จะอธิบายเรื่องความประหยัดวาการแตงงานจัดพิธี ใหญโตเปนการสิ้นเปลืองโดยใชเหตุ แขกที่มาในงานก็เสียเงินเสียเวลาไดประโยชนนอยก็พูดวา “ตําน้ําพริกละลายแมน้ํา” กินความไดหลายประโยค
  • 130.
    121 4.3.2 ใชขยายหรือเนนความเขาใจ เชน“แดงเปนผูโชคดีที่สุดในรอบป เพราะได แตงงานกับผูหญิงสวย และรวยมีเงินหลายรอยลานใชจนตายก็ไมหมดเหมือนหนูตกถังขาวสาร” 4.3.3 ใชแทนถอยคําที่ไมตองการกลาวตรงๆ เพราะถากลาวตรงๆ จะเปนคําไม สุภาพ เชน จะกลาวถึงผูชายแกที่มาชอบเด็กๆ ก็วา “เฒาหัวงู” หรือ “โคแกกินหญาออน” เปนตน 4.3.4 ใชเพิ่มความสละสลวยของถอยคํา เชน “กวาดเทาไรก็ไมหมด ถาไมงดทิ้งขยะ” ดีกวาจะพูดวา “โปรดงดทิ้งขยะ กวาดไมไหว” แมการใชภาษิต และสํานวนจะมีประโยชนดังกลาวขางตน แตผูใชตองคํานึงถึงวาเมื่อ ไรควรใช อยางใชพร่ําเพรื่อจะนารําคาญ เชน “คุณกับผมเปรียบเหมือนดอกฟากับหมาวัด ผมไมได คาบชอนเงินชอนทองมาจากทองพอทองแม จึงตองอดเปรี้ยวไวกินหวาน ชาๆ ไดพราเลมงาม” ผูอานก็ เกิดความรําคาญแทนความซาบซึ้ง 5. การใชโวหารในการเขียน โวหารหรือสํานวนในการเขียน คือ ทวงทํานองในการเขียนหรือลีลาของการใชภาษาอยางมี ชั้นเชิง และมีศิลปะ เพื่อใหผูอานเขาใจเรื่อง และเกิดความรูสึกตรงตามวัตถุประสงคในการเขียน ผู เขียนจะเลือกใชสํานวนโวหารแบบใดเขียนก็ได ทั้งนี้ขึ้นอยูวิธีการนําเสนอ และจุดประสงคในการเขียน ในงานเขียนชิ้นหนึ่งจะใชโวหารกี่ประเภทก็ไดแลวแตความเหมาะสม ซึ่งผูเขียนจะเปนผูตัดสินใจวาจะ ใชโวหารอะไรบาง โวหารโดยทั่วไปแบงเปน 5 โวหารดังนี้ 5.1 บรรยายโวหาร ไดแก การเลาเรื่อง หรือเหตุการณซึ่งเกิดขึ้นกับตนเองใหผูอานเกิดความ ประทับใจในเหตุการณ ราวกับไดเห็นหรือไดพบดวยตนเอง ในการเขียนบรรยายตอใชถอยคํางาย ๆ เหมาะสมกับเรื่อง กับกาลเวลา เชน การเลานิทาน นิยาย นวนิยาย ชีวประวัติ บุคคลสําคัญ ประวัติ สถานที่ ตํานานตางๆ รายงานหรือจดหมายเหตุ ตัวอยางเชน ขาจําไดวาตัวขาเองเมื่อเล็กๆ ก็เปนตัวอยางพยานความขอนี้อยู ในเวลานั้นอายุขาราวๆ สิบเอ็ดป อยูกับทานเจาอธิการจั่นที่วัดปากกลวย มีอุบาสิกาเจียม คนหนึ่งแกเห็นขาเขาก็ใหคิด เอ็นดู อยากจะชวยเกื้อหนุนบวชเรียน วันหนึ่งอุบาสิกาเจียมออกจากการฟงเทศน เห็นขาเลนอยู กลางลานวัด ก็เรียกเขาไปใกล แลวถามขาวาอยากจะขึ้นสวรรคหรือไม ฝายเด็กๆ ที่เลนอยูดวยกัน เมื่อไดยินดังนั้นก็พากันมารุมฟง อุบาสิกาเจียมอธิบายวา ถาขาอยากขึ้นสวรรคจะจัดการบวชให แลวรับเปนโยมอุปฐากตอไป (จดหมายจางวางหร่ํา ของ น.ม.ส.)
  • 131.
    122 5.2 พรรณนาโวหาร คือโวหารที่ใชในการบรรยายเรื่องราวโดยละเอียดและประณีต โดยแทรกอารมณความรูสึกของผูเขียนลงไปดวย เพื่อใหผูอานเกิดอารมณคลอยตามและรูสึกซาบซึ้ง เกิดมโนภาพหรือจินตนาการ มักใชพรรณนาสภาพของสถานที่ตางๆ หรือสิ่งที่เปนนามธรรม เชน ความกลาหาญ ความดี ความงาม หรือพรรณนาความรูสึก เชน ความสุข ความรัก ความเศรา ความริษยา เปนตน ซึ่งจะตองใชถอยคําที่สามารถโนมนาวอารมณ หรือความรูสึกของผูอานใหคลอย ตามผูเขียน บางทีขาดลักษณะสมจริงไปบาง ตัวอยาง เชน ฉันจึงตั้งคําถามกับตัวเองวาแลวสีเขียวนั้นจะเปนสีในหองใดหองหนึ่งในบานหนังสือในหัวใจ ของฉันบางไหม ฉันเฝาครุนคิดกับคําถามของตัวเองอยูนาน จนในที่สุดไดคําตอบมาวา หองสีเขียว นั้นมีอยู และเปนหองที่ใหความหมายของสีเขียวไดอยางสมบูรณ เหมือนวันที่ฉันเดินจากบานผาน ทุงหญาคาดอกขาวไสว เขาไปในความรมครึ้มของปายาง ที่นั่นมีสีเขียวไสวของใบยางซับซอนจน แนนฟา มีไมเล็กแยงกันแซมแทรกอยูในระหวางรองยางจนปารกเรื้อไปดวยสีเขียว และในความเขียว สุดเขียวนั้นเอง ฉันไดพบกับลูกมะหวดสีแดงลูกเล็กๆ ลูกน้ําขาวสีชมพูอมมวงสดใส ดอกมะสาน เหลืองใหญอยูบนกิ่งสูง พวงจิกขาวนวลระยายาว แสดสดของเห็ดนกแกวใตซากใบสีน้ําตาล หรือ แมกระทั่งลายพรอยของบุก และกระแทงอันทรงเสนห (บานหนังสือในหัวใจ : ชมัยภร แสงกระจาง, 2533: 61) 5.3 เทศนาโวหาร หมายถึง การกลาวชี้แจง สั่งสอน หรือชักจูงใหผูอื่นคลอยตามให เชื่อถือหรือใหปฏิบัติตาม ตองประกอบดวยขอความที่มีเหตุผล มีหลักฐานอางอิง อยางเห็นจริงเห็นจัง เรื่องที่ใชเขียนทํานองเทศนาสวนใหญ เปนเรื่องที่ชี้แนะใหเห็นคุณและโทษของสิ่งตางๆ ตัวอยาง เชน เธอรับรองแลวนะวาฉันเดี๋ยวนี้เปนคนจน เราพูดกันไดเต็มปากละ แลวชวยจําไปบอกคนที่ เขาคิดอยางเธอดวยวา ไอความจนนี้มันมีสองชนิด จนอยางสิ้นคิดกับจนอยางผูดี ชนิดที่จนอยาง สิ้นคิดนะ จนทั้งเงินทั้งความคิด คือ จนแลวไมคิดที่จะตอสูความจนในทางที่ถูกที่ควร มัวแตคอย อิจฉาคนอื่น แลวก็ตีโพยตีพายวาตัวจน จนอยางผูดีนะจนแตเงิน เรื่องความคิดไมจนเปนอันขาด ถึงยังไงก็ไมงอมืองอตีนใหเหยียบหัวแลวก็ไมเที่ยวงอนงอขอพึ่งอะไรของใครดวย (ผูดี : ดอกไมสด อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป. : 50)
  • 132.
    123 5.4 สาธกโวหาร สาธกแปลวาผูทําใหสําเร็จ สาธกโวหารคือ การยกตัวอยางเพื่อ ทําใหเปนที่เขาใจเชื่อถือได ขอความที่ยกมักเปนประวัติศาสตร ขาวเหตุการณที่เกิดขึ้น หรือนิทาน ชาดก เปนตน ตัวอยาง เชน ... ผูใดไมงงงวยในเหตุการณ แมเกิดขึ้นในปจจุบันทันดวน ผูนั้นลุลวงเหตุติดขัดได เสมือน ภริยาแหงคนเลี้ยงโคกับชายชู 2 คน กะระฎะกะ ถามวา “เรื่องเปนอยางไร” ทะมะนะกะจึงเลาคดี : ในเมืองทวาราวดีมีหญิงภริยาชายเลี้ยงโคผูหนึ่งใจโลเลไมซื่อตรง ประพฤติทุจริตกับ ทัณฑนายกแหงนิคมนั้น และบุตรของเขา คราวหนึ่งภริยาคนเลี้ยงโคกําลังนั่งรื่นรมยอยูกับบุตร ทัณฑนายก ตัวนายทัณฑนายกก็มาหาดวย นางเห็นนายทัณฑนายกมา เมื่อซอนบุตรของเขาไวฉาง ขาวแลว ก็ออกมาตอนรับภิรมยกับนายทัณฑนายกฉันเดียวกับบุตรของเขา ระหวางนั้นคนเลี้ยงโคผู ภัสดากลับมาจากทุงนา พอนางเห็นสามีก็บอก “ทัณฑนายก! ทานจงฉวยไม ทําทีเปนโกรธรีบออกไป เสียเดี๋ยวนี้” เมื่อทัณฑนายกทําตามนั้นแลว คนเลี้ยงโคก็มาถึงที่นั่น ถามภริยาวา “ที่ทัณฑนายกเขามา นี้ดวยธุระอะไร” ภริยาตอบ “ก็ไมทราบ” โกรธลูกชายดวยเรื่องอะไรมานะแหละ ลูกชายกลัว หนีมา ขออาศัยอยูที่นี่ ฉันชวยซอนไวในฉาง...” (หิโตปเทศ ของ เสถียรโกเศศ และนาคประทีป) 5.5 อุปมาโวหาร อุปมา แปลวาขอเปรียบเทียบใชคูกับ อุปไมย ซึ่งแปลวา ขอความที่ ตองมีขอเปรียบเทียบ โดยอุปไมยจะมากอนอุปมา อุปมาโวหารจึงเปนโวหารเปรียบเทียบเพื่อประกอบ ความใหชัดเจนยิ่งขึ้น โดยยกตัวอยางสิ่งที่คลายคลึงกันมาเปรียบเทียบเพื่อใหเกิดความชัดเจนดาน ความหมาย ภาพ และอารมณความรูสึกมากยิ่งขึ้น ตัวอยาง เชน พระพุทธเจาเปรียบคนนําทางซึ่งชูประทีปขึ้นสองใหเราไดแลเห็นหนทางไดถนัด ประทีปนี้คือ พระธรรม ผูใดที่ใฝใจฟงธรรม เมื่อเวลาเทศนก็ดีหรือเวลาอานหนังสือก็ดี ไดชื่อวาเปนคนรูฉลาดรูจัก เดินเขาหาดวงไฟ เมื่ออาศัยแสงสวางและเห็นทางเดินไดแจมแจง ไมตองเดินสะดุดหรือตกหลุม ตกหลม อาจเดินไปสูสถานแหงความสุขไดโดยสะดวก สวนผูที่เกียจครานไมฝกใฝในธรรมวินัยนั้น ก็ไมผิดอะไรกับผูโงเขลาที่ไมรูเดินเขาหาดวงไฟ ถาแมวาตนเดินสะดุดหรือตกหลุมตกหลมลงไป จะซัด ผูอื่นไมไดเพราะตัวของตัวเองมีหนาที่ที่จะกระตือรือรนตรงกับภาษิตบทหนึ่งวา ตนนั่นแหละเปนที่พึ่ง แหงตน คือ ตนของตนไมขวนขวายกระทําตัวใหดีแลว ถึงแมวาจะมีผูมีอํานาจสูงใหญยกยองสัก เพียงใดก็จะดีไปไมไดตลอด ผูที่นั่งที่อยูเฉย ๆ คอยรอแสงไฟใหมาเองไมเดินเขาไปหาดวงไฟ เพื่อให ไดแสงสวาง ดังนี้นับวาเปนความผิดของตนเองทีเดียว จะโทษใครไมได (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาฯ เทศนาเสือปา อางอิงจาก จารึก สงวนพงษ, ม.ป.ป. : 51)
  • 133.
    124 6. การเขียนคํานํา เนื้อเรื่องและสรุป สําเนียง ฟากระจาง (2553: 125-129) งานเขียน ทุกชนิดจะนาสนใจ ชวนติดตามใหอานตั้งแตตนจนจบ สิ่งสําคัญและจําเปนอยางยิ่งคือการเขียนคํานํา เนื้อเรื่อง และสรุป ซึ่งเปนองคประกอบที่สําคัญอีกประการหนึ่ง ในการที่จะสรางงานเขียนใหมีความ สมบูรณ และงายตอความเขาใจของผูอาน ดังนี้ 6.1 คํานํา คือ สวนแรกของงานเขียนที่นําผูอานไปสูเนื้อหาตอไป คํานําที่ดีจะเราความสนใจ ของผูอานใหเกิดความอยากอานเรื่องนั้น ๆ ตั้งแตตนจบจนจึงเปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง ที่ผูเขียนจะตองใช ศิลปะในการเขียนของตนนําผูอานใหบรรลุตามวัตถุประสงคที่ผูเขียนตองการ การเขียนคํานํามีหลายแนว แลวแตผูเขียนจะเลือกใชแนวใดที่เหมาะสมกับงานเขียนของตน แนวการเขียนคํานําอาจทําได ดังนี้ 6.1.1 นําดวยการอธิบายชื่อเรื่อง หรือใหคําจํากัดความของเรื่อง 6.1.2 นําดวยการกลาวถึงจุดประสงคของเรื่องที่จะเขียน 6.1.3 นําดวยการเนนความสําคัญของเรื่องที่จะเขียน 6.1.4 นําดวยการตั้งเปนคําถาม หรือปญหาที่ชวนใหขบคิด 6.1.5 นําดวยการยกคําพังเพย สุภาษิต คําคม หรือคํากลาวของบุคคลสําคัญ ซึ่งสัมพันธกับเนื้อเรื่อง 6.1.6 นําดวยการยกตัวอยางเหตุการณ หรือเรื่องราวที่มีแงมุมเกี่ยวกับเรื่องที่จะเขียน 6.1.7 นําดวยการเลาเรื่องสนุก ตื่นเตน หรือแปลกใหม 6.1.8 นําดวยการใหคําจํากัดความ 6.1.9 นําดวยขอมูลสถิติขอเท็จจริง 6.1.10 นําดวยการกลาวถึงบุคคลที่ตองการเขียนถึง ฯลฯ ตัวอยาง การนําดวยคําพังเพย สุภาษิต คําคมหรือคํากลาวของบุคคลสําคัญ เชน ขอฝนใฝในฝนอันเหลือเชื่อ ขอสูศึกทุกเมื่อไมหวั่นไหว ขอทนทุกขรุกโรมโหมกายใจ ขอฝาฟนผองภัยดวยใจทะนง จะแนวแนแกไขในสิ่งผิด จะรักชาติจนชีวิตเปนผุยผง จะยอมตายหมายใหเกียรติดํารง จะปดทองหลังองคพระปฏิมา ไมยอทอคอยสรางสิ่งที่ควร ไมเรรวนพะวาพะวังคิดกังขา ไมเคืองแคนนอยใจในโชคชะตา ไมเสียดายชีวาถาสิ้นไป...
  • 134.
    125 เพลงพระราชนิพนธ “ความฝนอันสูงสุด” นี้พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวในรัชกาลปจจุบันได พระราชทานใหแก ทหาร ตํารวจ อาสาสมัคร และเจาหนาที่ทุกฝาย ที่ทํางานอยางเหน็ดเหนื่อย เพื่อความอยูรอดของชาติ เพื่อใหยึดถือเปนแนวปฏิบัติ หรืออุดมคติในการทํางานเพื่อชาติ ซึ่งอุดมคตินี้ มุงเนนหนักในดานการปองกันและรักษาใหชาติอยูรอดตลอดไป และมุงใหเปนอุดมคติของผูที่ปฏิบัติ หนาที่ในการปองกันอธิปไตยของชาติ หากอุดมคตินี้ครอบคลุมไปทุกดานและมุงใหเปนแนวทางปฏิบัติ ของคนทั้งชาติ เราก็อาจจะเรียกใหมไดวา “อุดมการแหงชาติ” (ทองคูณ หงสพันธุ, ตัวอยางเรียงความ: 94) 6.2 เนื้อเรื่อง คือ สวนที่ยาวที่สุดของงานเขียน เนื้อเรื่องจะเปนสวนที่ผูเขียนรวมความคิด และขอมูลจากการคนความานําเสนออยางเปนระบบขั้นตอน ในการเขียนเนื้อเรื่องนั้น ผูเขียนตอง ดําเนินตามโครงเรื่องที่ไดวางไว เนื้อเรื่องควรแบงออกเปนยอหนา เพื่อใหประเด็นความคิดชัดเจน ยอหนาในการเขียนเนื้อเรื่องจะมีมากนอยเพียงใดก็ได ขึ้นอยูกับการจําแนกประเด็นสําคัญที่กําหนดไว ในโครงเรื่องแตละยอหนาจะตองมีความเชื่อมโยงสัมพันธกันเปนอยางดี ทั้งนี้ผูเขียนจะตองมีการวาง แผนการเขียนใหชัดเจน รัดกุม และรูวาจะใชความคิดประกอบถอยคําสํานวน ขยายโครงเรื่อง แตละ ยอหนาใหนาสนใจดวยกลวิธีการเขียนรูปแบบใด ทั้งนี้ในการนําเสนอเรื่อง ผูเขียนสามารถสรางกลวิธี ใหมๆ ไดตลอดเวลา แตจะตองคํานึงถึงความเปนเอกภาพ ความมี สารัตถภาพ และสัมพันธภาพของ เนื้อหาสาระสําคัญทั้งหมดเปนสําคัญ จากนั้นก็เขียนขอมูลทั้งหมด ดวยสํานวนการเขียนและโวหาร ตางๆ ที่สอดคลองกับจุดประสงคในการเขียน แบงไดหลายประเภท เชน เรียงความ บทความ เปนตน 6.3 การสรุป เปนสวนสุดทายของงานเขียน ที่ผูเขียนจะตองใชความประณีตคอนขางมาก เพราะการสรุปจะเปนการบอกใหผูอานทราบวาขอมูลที่นําเสนอมาแตตน ไดจบลงโดยสมบูรณแลว การเขียนสรุปจึงมีความสําคัญไมนอยไปกวาองคประกอบอื่นๆ แมวาผูเขียนจะเขียนคํานํา และเนื้อเรื่องดี เพียงใดก็ตาม หากจบเรื่องโดยขาดการสรุป หรือสรุปไดไมดี งานเขียนนั้นๆ ก็จะดอยคุณคา ไปใน ความรูสึกของผูอาน เปนเหตุใหความประทับใจของผูอานที่ควรจะมีตอเรื่องนั้นๆ จบลงไปดวยอยาง นาเสียดาย ผูเขียนจึงควรสรุปเรื่องที่เขียนใหงานเขียนนั้นๆ มีคุณคาซึ่งการเขียนสรุปมีวิธีการเขียนได หลายแนว เชนเดียวกับการเขียนคํานํา อยูที่ผูเขียนจะตองรูจักเลือกวาเนื้อเรื่องแบบใดจะเหมาะสม กลมกลืนกับวิธีสรุปแบบใด แนวการเขียนสรุปมีหลายแนวที่ไดรับความนิยมมีดังนี้ 6.3.1 สรุปโดยแสดงความคิดเห็นของผูเขียน 6.3.2 สรุปดวยการย้ําแนวคิดสําคัญของเรื่อง 6.3.3 สรุปดวยการชักชวนใหปฏิบัติตาม 6.3.4 สรุปดวยการใหผูอานเกิดอารมณคลอยตาม 6.3.5 สรุปดวยการกลาวถึงขอดี ขอบกพรอง หรือเสนอแนะใหเห็นประโยชน
  • 135.
    126 6.3.6 สรุปดวยคําคม สุภาษิตและบทรอยกรอง 6.3.7 สรุปดวยการฝากขอคิดและความประทับใจใหแกผูอาน 6.3.8 สรุปดวยการใหกําลังใจแกผูอาน 6.3.9 สรุปดวยการกลาวถึงสาระสําคัญที่ตองการใหผูอานทราบ ฯลฯ การสรุปดวยการกลาวถึง สาระสําคัญที่ตองการใหผูอานทราบ ตัวอยาง ...วิกฤตการณน้ํามันที่เกิดขึ้นใน “ยุควัฒนธรรมน้ํามัน” นี้ เปนเพราะมนุษยนําเอา น้ํามันไปเปนเครื่องมือตอรองทางการเมือง จึงทําใหน้ํามันถีบราคาสูงขึ้น กอใหเกิดวิกฤต การณในดานเศรษฐกิจ และสังคมตามมา วิกฤตการณตางๆ เหลานี้จะแกไขไดก็ตองแกไขที่ ตนตอคือ วิกฤตการณน้ํามันซึ่งสาเหตุมาจากการเมือง หากประเทศตางๆ ในโลกสามารถตก ลงกันไดในทางการเมือง ปญหาเรื่องวิกฤตการณน้ํามันก็คงจะหดหายหรือผอนคลายลงไป ในทางดียิ่งขึ้นวิกฤตการณตางๆนี้ก็คงจะหมดสิ้นไปดวย ซึ่งทั้งหมดนี้เปนความหวังที่ชาวโลก “ยุควัฒนธรรมน้ํามัน” กําลังใฝฝนหาอยูทุกวัน… (ทองคูณ หงสพันธุ, ตัวอยางเรียงความ.: 100 ) การสรุปมีหลายวิธีดังกลาว ผูเขียนควรเลือกใหเหมาะสมกับลักษณะงานเขียนการสรุป ที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะทําใหงานเขียนไมนาสนใจ คือ 1. การสรุปดวยการยอเรื่องทั้งหมด แตถาเปนวิชาการที่ยาวมากอาจใชวิธีนี้ได 2. การใชวิธีการเดียวกับการขึ้นคํานํา เชน ขึ้นตนดวยบทรอยกรอง และลงทายดวย บทรอยกรอง เพราะทําใหเกิดความรูสึกซ้ําซากจําเจ ไมนาสนใจ 3. การแทรกความคิดประเด็นใหม และรายละเอียดเพิ่มเติมในบทสรุปอันจะทําใหเรื่อง ขาดเอกภาพ 4. การสรุปดวยขอความที่ยาวเกินไป เพราะทําใหงานเขียนขาดสารัตถภาพและ ไมชวน อาน การสรุปที่ดี คือ การสรุปดวยขอความที่กระชับ คมคายจนผูอานประทับใจ ติดใจและ นําประเด็นที่เสนอมาไตรตรองตอไป แมวาจะอานเรื่องจบไปแลวก็ตาม
  • 136.
    127 การเขียนคํานํา เนื้อเรื่อง และสรุปเปนสวนที่มีความสําคัญมากเทาเทียมกันที่จะทําให งานเขียนมีความสมบูรณ ซึ่งจะขาดสวนใดสวนหนึ่งไมได การเขียนเปนศิลปะเฉพาะตัวของผูเขียน แตละคน ที่จะมีวิธีการนําเสนออยางไร ใหผูอานสนใจและบรรลุตามวัตถุประสงคที่ตั้งไว กลวิธีแนว ทางที่นําเสนอมาเปนเพียงทางเลือกที่ผูเขียนอาจเลือกนํามาใชในงานเขียนโดยมิไดเปนกฎเกณฑตาย ตัว วาจะใชวิธีอื่นไมได 7. การเขียนเรื่องตางๆ ในการเขียนเปนเรื่อง ไมวาจะรูปแบบใดก็ตาม จําเปนตองอาศัยคํา ประโยค สํานวน โวหาร และยอหนา เปนสวนประกอบ ซึ่งตองเลือกใชใหถูกตอง ชัดเจน และเหมาะสม จึงจะชวนอาน และประทับใจ สวนรูปแบบในการเขียนอาจเขียนไดหลายอยาง เชน เรียงความ บทความ สารคดี บทวิเคราะหวิจารณ เปนตน ในที่นี้จะขอนําเสนอการเขียนเรียงความและบทความเปนแนวทางดังนี้ 7.1 การเขียนเรียงความ คือ การเขียนรอยแกวที่มีหัวขอเรื่องหรือแนวคิดกําหนดไวบาง ครั้งก็ยืดหยุนโดยใหผูแตงตั้งชื่อเรื่องเองดวย ตามปกติเรียงความโดยทั่วไปจะมีโครงเรื่อง 3 สวน คือ คํานําหรือบทนํา เนื้อเรื่องหรือตัวเรื่อง และสรุปหรือบทสงทาย การเขียนเรียงความมีวิธีที่ควรปฏิบัติ ตามลําดับดังนี้ 7.1.1 รางโครงเรื่อง ไดแก คํานํา หรือบทนํา เนื้อเรื่อง และการสรุป โดยใชแนว คิดเปนแกนในการดําเนินเรื่อง 7.1.2 เขียนยอหนาตามโครงเรื่อง โดยแตละยอหนาตองมีประโยคใจความสําคัญ หรือมีความคิดหลักอยูดวย 7.1.3 ขยายรายละเอียดแตละยอหนาดวยวิธีตางๆ อยางมีเหตุผล แสดงขอเท็จจริง และขอคิดเห็น แทรกความเปรียบเทียบตามลักษณะโวหารของความเรียงเรื่องนั้น 7.1.4 หาตัวอยางประกอบเหตุผล ขอเท็จจริง ความคิดเห็น โดยเลือกสรร อยางเหมาะสมและกระชับความ 7.1.5 สรุปเรื่องใหกระชับ ฝากขอคิดเพื่อใหผูอานประทับใจ 7.1.6 อานทบทวนและแกไข ตัดคําที่ฟุมเฟอย และประโยคพลความทิ้ง
  • 137.
    128 ตัวอยาง การเขียนเรียงความ วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ สําเนียง ฟากระจาง “คนทุกคนมีหนาที่ตองทําแมเปนเด็กก็มีหนาที่อยางเด็ก คือ ศึกษาเลาเรียน หมาย ความวา จะตองเรียนรูวิชาฝกหัดทําการงานตางๆ ใหเปนอบรมขัดเกลาความประพฤติและ ความคิด จิตใจ ใหประณีต ใหสุจริตแจมใส และเฉลียวฉลาดมีเหตุผล เพื่อจักไดเติบโตขึ้น เปนคนที่มีความรู ความสามารถ และมีประโยชนตอชาติบานเมือง...” พระบรมราโชวาท ในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว พระราชทานแกเยาวชนของชาติ เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม ณ พระตําหนักจิตรลดารโหฐาน ซึ่งความในพระบรมราโชวาทนี้ แสดงใหเห็นถึงความ สําคัญในบทบาทหนาที่ของบุคคลโดยเฉพาะเยาวชน ซึ่งจะตองเปนกําลังสําคัญของชาติใน อนาคต เด็กไทยในวันนี้จะตองเปนผูมีความรับผิดชอบในหนาที่ของตน นั่นคือ การศึกษาเลาเรียน และตองถึงพรอมดวยคุณธรรมอันเปนสิ่งที่สําคัญยิ่งของบุคคล ที่จะชวยสรางสรรคความเจริญรุงเรือง ใหกับประเทศชาติสืบไปในวันหนา ประเทศไทย ไดมีการจัดงานฉลองวันเด็กแหงชาติ ตามคําเชิญชวนขององคการสหพันธเพื่อส วัสดิภาพเด็กระหวางประเทศแหงสหประชาชาติ ตั้งแตปพุทธศักราช 2498 เปนตนมา โดยมีจุดมุง หมายเพื่อเปนการเผยแพรปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิเด็กและเยาวชน มุงสงเสริมใหประชาชนเห็น ความสําคัญ และความตองการของเด็ก รูจักวิธีเลี้ยงดูเด็กใหมีสุขภาพดี ทั้งทางรางกายและจิตใจ ใหรูสํานึกถึงความรับผิดชอบตอสวัสดิภาพ อันเปนการปลูกฝงใหเด็กรูจักการมีสวนรวมใน สังคม และมีความรับผิดชอบตอประเทศชาติ วันที่ 10 มกราคม 2547 นี้ เปนวันเด็กแหงชาติ เปนวันสําคัญยิ่งวันหนึ่งของเยาวชน ซึ่งเปน ทรัพยากรบุคคลที่สําคัญ และเปนพลังสําคัญในการพัฒนาชาติบานเมืองใหเจริญกาวหนาและมั่นคง เด็กในวันนี้จึงควรเตรียมตัวที่จะเปนกําลังสําคัญดวยการหมั่นศึกษาหาความรู ใชเวลาวางใหเกิด ประโยชน ประพฤติปฏิบัติตนอยูในระเบียบวินัย ขยันขันแข็ง ตั้งใจทํางานดวยความรับผิดชอบ ยึดมั่น ในความซื่อสัตยสุจริต มีแตความเมตตากรุณา ชวยเหลือเอื้อเฟอผูอื่น เสียสละและบําเพ็ญประโยชน เพื่อสวนรวม ตลอดจนรูจักอนุรักษทรัพยากร สาธารณสมบัติสวนรวมของชาติ โดยประพฤติปฏิบัติตน ตามขอความขางตนแลว จะไดชื่อวาเปนเด็กดี ชาติบานเมืองก็จะเจริญ มีความผาสุกรมเย็นตลอดไป ดังไดกลาวแลววา เด็กและเยาวชนเปนทรัพยากรมนุษยที่สําคัญกวาทรัพยากรใดๆในโลก ควร อยางยิ่งที่ทุกฝายตองรวมมือรวมใจกัน ใหความสําคัญกับเด็ก ใหเด็กไดตระหนักถึงบทบาทหนาที่ดัง บทเพลง เด็กเอย เด็กดี ที่วา
  • 138.
    129 “เด็กเอยเด็กดี ตองมีหนาที่สิบอยางดวยกัน (ซ้ํา) หนึ่งนับถือศาสนา สอง รักษาธรรมเนียมมั่น สาม เชื่อพอแมครูอาจารย สี่ วาจานั้นตองสุภาพออนหวาน หา ยึดมั่นกตัญู หก เปนผูรูรักการงาน เจ็ด ตองศึกษาใหเชี่ยวชาญ ตองมานะบากบั่น ไมเกียจไมคราน แปด รูจักออมประหยัด เกา ตองซื่อสัตยตลอดกาล น้ําใจนักกีฬากลาหาญ ใหเหมาะกับกาลสมัยชาติพัฒนา สิบ ทําตนใหเปนประโยชน รูบาปบุญคุณโทษ สมบัติชาติตองรักษา เด็กสมัยชาติพัฒนา จะเปนเด็กที่พาชาติไทยเจริญ...” ดวยในป 2546 ที่ผานมา เปนปแหงการสงเสริมการอานและ การเรียนรู จึงควรที่เด็กไทยทุกคนจะใหความสําคัญกับการอาน โดย เฉพาะภาษาไทย อันเปนเอกลักษณประจําชาติ ที่จะตองรวมกัน อนุรักษ และใชใหถูกตอง ซึ่งถือเปนบทบาทหนาที่หรือภารกิจอีกขอ หนึ่งที่เยาวชนของชาติ ตองถือปฏิบัติโดยสงเสริม อนุรักษ และสืบทอด ศิลปวัฒนธรรมทางภาษาไทยของเรา ใหดํารงอยู เปนเอกลักษณของ ชาติสืบไป ดังพระราชดํารัสในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพล อดุลยเดชมหาราช ที่พระราชทานไวมีความตอนหนึ่งวา “ภาษาไทย เปนเครื่องมืออยางหนึ่งของชาติ เปนทางสําหรับแสดงความคิดเห็นอยาง หนึ่ง เปนสิ่งที่สวยงามอยางหนึ่ง เชนในทางวรรณคดี เปนตน...เรามีโชคดี ที่มีภาษาของตน เองแตโบราณกาล จึงสมควรอยางยิ่งที่จะรักษาไว...” เยาวชนไทยทุกคน จึงควรสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองคทาน โดยตั้งใจปฏิบัติหนา ที่ตามพระบรมราโชวาท รวมกันสรางความเพียรดวยการเพิ่มพูนขุมทรัพยทางปญญา ควบคูไปกับ คุณธรรม ใหมีพลังที่จะปกปอง พัฒนาชาติบานเมือง และเชิดชูคุณคาของภาษาไทยของเรา ซึ่งเปน มรดกวัฒนธรรมอันล้ําคายิ่ง ใหสมกับเปนเยาวชนคนดี ที่มีความกตัญู รับผิดชอบตอชาติ ตอแผนดิน เด็กไทยในวันนี้ ก็จะพบแตสิ่งดีๆในชีวิต ดังคําขวัญวันเด็ก ประจําป พุทธศักราช 2547 ที่ วา “รักชาติ รักพอแม รักเรียน รักสิ่งดีๆ อนาคตดีแนนอน” (สําเนียง ฟากระจาง, 2547: 2)
  • 139.
    130 7.2 การเขียนบทความ (Article)เปนความเรียงชนิดหนึ่ง มีโครงเรื่อง คือ คํานํา เนื้อเรื่องและ สรุป บทความเขียนขึ้นเพื่อใหสาระขอเท็จจริง ความรู หรือเปนงานเขียนที่เสนอความคิดเห็น ขอเสนอแนะ ที่นาสนใจเปนประโยชนเกี่ยวกับเรื่อง หรือเหตุการณตางๆ บทความอาจเขียนในแงเชิงวิจารณ อธิบาย ใหความรู แนะนํา สั่งสอน หรือชวนขัน ฯลฯ บทความโดยทั่วไปมีลักษณะเฉพาะ คือ เนื้อหาจะประกอบดวยขอมูล ขอเท็จจริงและขอ คิดเห็น ขอเสนอแนะของผูเขียน อานแลวไดแนวคิดเพิ่มเติมไมใชเรื่องไรสาระ ตองเปนเรื่องหรือ เหตุการณที่สําคัญ กําลังเปนที่สนใจอยูในขณะนั้น และวิธีเขียนตองชวนคิด ชวนติดตามโดยตลอด ภาษาที่ใชในบทความ ตองเปนภาษากึ่งแบบแผน และแบบแผน เนื้อหาของบทความตอง นําไปอางอิงทางวิชาการได ใหความคิดและความเขาใจเรื่องตางๆ อันจะเปนประโยชนในการแกปญหา เพิ่มพูนสติปญญาแกผูอานอันเปนปจจัยในการพัฒนาคน ทั้งทางดานสติปญญา และความสามารถ เพื่อประโยชนของสังคมและประเทศชาติ เรื่องที่จะนํามาเขียนบทความ ควรเปนเรื่องที่เปนประโยชน ตอสวนรวม เชน เรื่องที่เกี่ยวกับการศึกษา เศรษฐกิจและสังคม การเมืองการปกครอง การบริหาร สุข ภาพ สิ่งแวดลอม วัฒนธรรม การเขียนบทความในแงใดก็ตาม มีวิธีปฏิบัติดังตอไปนี้ 1. เขียนใหนาอานและเกิดความประทับใจ 2. เขียนแบบวิเคราะหเรื่อง วิเคราะหผูอานโดยมีการเรียงลําดับตามโครงเรื่อง อยางถูกตอง คือ คํานํา เนื้อเรื่อง สรุป 3. เขียนแจมแจงและใหผูอานคลอยตาม 4. เขียนอางอิงอยางมีหลักฐานนาเชื่อถือ 5. เลือกเขียนเรื่องที่กําลังเปนที่นิยม 6. เขียนใหมีสาระและชวนอานอยางเพลิดเพลิน 7. แทรกความคิดเห็นหรือขอคิดในทางสรางสรรคและไมขัดตอวัฒนธรรมอัน ดีงาม 8. เขียนอยางมีเหตุผล เสนอแนะในสิ่งควรทําได 9. ตั้งชื่อเรื่องไดอยางเหมาะสมใหดูนาอาน เนื้อเรื่องมีเอกภาพ สัมพันธภาพ และสารัตถภาพ ตลอดจนสรุปเรื่องฝากขอคิดเพื่อใหผูอานคลอยตาม และประทับใจ
  • 140.
    131 ตัวอยาง การเขียนบทความ ตามรอย...คําสอนของพอ เรื่อง :สําเนียง ฟากระจาง คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว เสด็จเถลิงถวัลยราชยสมบัติครบ 60 ป ในวันที่ 9 มิถุนายน 2549 นับเปน มหามงคลสมัยที่จะไดรับการจารึกไว เพราะไมเคยปรากฏในประวัติศาสตร ของชาติไทยและของโลก ประชาชนชาวไทยที่อยูทั่วประเทศ และทั่วทุกมุมโลกตางปลื้มปติในวาระ มิ่งมงคลครั้งนี้ จึงพรอมใจกันถวายพระพรแดพระบาท สมเด็จพระเจาอยูหัวฯ เพื่อแสดงถึงความกตัญูกตเวทิตาคุณ แสดงความจงรักภักดี แดพระองคผู ทรงคุณอันประเสริฐสุด พระผูทรงสรางสรรคความเจริญผาสุกรมเย็นแกบานเมืองนานัปการอยาง อเนกอนันต พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงเปน “ยิ่งกวาพระมหากษัตริย” ทรงเปน ศูนยรวมใจของไทยทั้งชาติ ทรงเปนพอหลวงของแผนดิน ทรงเปนนักการศึกษา ทรงเปนนักพัฒนา ทรงพระปรีชาญาณในศาสตรสาขาตางๆ มากมาย ทรงเปนภูมิพลังแหงแผนดินไทยโดยแท พระองคทรงเปนแบบอยางในการประพฤติปฏิบัติเปนที่ประจักษแกพสกนิกรไทย เบื้อง พระยุคลบาทจากพระราชกรณียกิจ และคําสอนจากกระแสพระราชดํารัสที่พระราชทานแกปวงชนชาวไทย เนื่องในวโรกาสตางๆเปนเรื่องที่ อํานวยประโยชนในการดําเนินชีวิตเปนอยางยิ่ง ความจงรักภักดีที่ราษฎรมีตอพระองคอยางมากมาย ก็เพราะพระองคทรงมีความรักความหวง ใยในราษฎรของพระองคดังความจากพระราชนิพนธบันทึกประจําวัน “เมื่อขาพเจาจากสยามมาสูสวิตเซอรแลนด”มีความตอนหนึ่งวา “ถึงวัดเบญจมบพิตรรถแลนเร็วไดบาง ตามทางที่ผานมาไดยินเสียงใครคนหนึ่งรองขึ้นมาดังๆ วา อยาละทิ้งประชาชน อยากจะ รองลงไปบอกวา ถาประชาชนไมทิ้งขาพเจาแลว ขาพเจาจะละทิ้งอยางไรได แตรถวิ่งเร็วและเลยไปไกลเสียแลว ” จนเวลา ลวงเลยไปประมาณ 3 ป เศษ คือ ในวันศุกรที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493 พระองคไดพระราชทานพระปฐมบรมราชโองการแก
  • 141.
    132 ประชาชนชาวไทย เนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ณพระที่นั่งไพศาลทักษิณในพระบรมมหาราชวัง ไววา“เราจะครองแผนดินโดย ธรรม เพื่อประโยชนสุขแหงมหาชนชาวสยาม” จากวันนั้นจนถึงวันนี้เปนเวลา 60 ปแลว พระองคทรงปกครองแผนดินโดยธรรม เพื่อ ประโยชนสุขแหงมหาชนชาวสยาม ตามแนวทางพระปฐมบรมราชโองการเสมอมา เพื่อความผาสุกของมวลชน พระราชจริยวัตรและพระราชกรณียกิจทุกเบื้องพระยุคลบาท ของพระบาทสมเด็จพระเจา อยูหัวฯ ทรงสรางความผาสุกรมเย็นแกผองพสกนิกรไทยทุกหมูเหลาทั่วทั้งประเทศอยางตอเนื่อง ตลอดมาโดยยึดหลักทศพิธราชธรรมตามพระปฐมบรมราชโองการ แสดงใหเห็นถึงพระสัจบารมี ที่ทรง พระราชทานไวทุกประการ ทศพิธราชธรรม 10 คือ ธรรมหลักสําหรับพระราชาในการใชพระราช อํานาจ และการบําเพ็ญประโยชนตออาณาประชาราษฎร ดังพระราชกรณียกิจที่ปรากฏ 10 ประการ ดังนี้ (1) ทาน ใหทานหรือการให (2) ศีล การรักษาศีล ความประพฤติเรียบรอยดีงาม หรือการตั้งพระทัยมั่น และทรงประพฤติพระราชจริยวัตร พระวรกาย พระราชดํารัส พระราชหฤทัยใหปราศจากโทษ (3) ปริจาคะ การสละประโยชนสวนตน หรือการบริจาคอันไดแก การที่ทรงสละสิ่งไมเปนประโยชนหรือมีประโยชนนอย เพื่อสิ่งที่ดีกวา (4) อาชชวะ การซื่อตรงตอตนเองและผูอื่น ความซื่อตรง (5) มัททวะมีความสุภาพออนโยน มีสัมมาคารวะ เปนผูมีอัธยาศัยออนโยน เคารพในเหตุผลที่ควร (6) ตปะ ความพากเพียร ไมเกียจคราน (7) อักโกธะ การระงับความโกรธ ความไมโกรธ หรือการไมแสดงความโกรธใหปรากฏ (8) อวิหิงสา การไมเบียดเบียน ทรงมีพระราชอัธยาศัยกอปรดวยพระมหากรุณา (9) ขันติ ความอดทน คือ การที่ทรงมีพระราชจริยวัตรอันอดทนตอสิ่งทั้งปวง (10) อวิโรธนะ การยึดมั่นในความยุติธรรม แนวแนในความถูกตอง คือ การที่ทรงตั้งอยูใน ขัตติยราชประเพณี ไมทรงประพฤติผิดจากพระราชจริยวัตร นิติศาสตร ราชศาสตร
  • 142.
    133 ในประเทศไทยไมมีพื้นที่ใด ที่พระองคเสด็จไปไมถึงทรงหาแนวทางในการแกปญหาชาติบานเมืองทุกคราวเมื่อประสบภาวะวิกฤต โครงการกวา 3,000โครงการ ที่สรางชาติไทยใหเขมแข็ง ประชาชนมีคุณภาพชีวิตความเปนอยูที่ดี ก็ดวยพระปรีชาสามารถ พระอัจฉ ริยภาพ และพระบารมีของพระองคกระแสพระราชดํารัสของพระองคที่พระราชทานแกพสกนิกรไทย เนื่องในวโรกาสตางโดยเฉพาะในวัน เฉลิมพระชนมพรรษา ทุกถอยคําพระราชดํารัสบงบอกถึงความหมายโดยนัย ในการตักเตือน ชี้แนะ หรือแนวทางการแกไขหาทางออก ของวิกฤตการณในชวงเวลานั้นๆ เสมอมา ขออัญเชิญพระราชดํารัสบางตอนดังนี้ พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2514 “...ในการประกอบการงานดานตางๆ อยูทุกวันนี้มีเหตุการณหลายอยางที่เกิดขึ้นทั้งภายนอกและภายในประเทศ กระทบกระเทือนถึงสวัสดิภาพและความมั่นคงของชีวิต และการงานของคนไทยโดยสวนรวมมาก จําเปนตองปดเปาแกไขให ผานพนไปโดยเร็ว ขาพเจาจึงใครขอใหทุกฝายเรงรัดปฏิบัติสรรพกิจการงานโดยขะมักเขมน และสอดคลองเกื้อกูลกัน ขอให รักษาความดี ความสามัคคี และความสุจริตใหมั่นคง เพื่อประโยชนสุข ของชาติไทย ซึ่งเปนเปาหมายอันสูงสุด...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้มีสาระสําคัญคือเหตุการณตางๆ ที่กําลังเกิดขึ้นในบานเมือง สงผลกระทบตอระบบ ความมั่นคงในการดํารงชีวิต ความเปนอยู ทุกฝายตองชวยกัน โดยการปฏิบัติหนาที่ของตนใหดี และตองรักษาความดี มีความ สามัคคี และมีความสุจริต การทําหนาที่ของตนใหดีถูกตองสมบูรณ ไมใชทําเพื่อประโยชนสวนตนหรือตางคนตางทําแตตองทําไปพรอมๆ กัน โดยมี จุดหมายปลายทางเดียวกันคือ ความเจริญมั่นคงของประเทศชาติ สวนการรักษาความดีนั้นเปนหนาที่ของคนดีทุกคน คนดี คือ คนที่มี คุณธรรม 4 ประการ ไดแก การรักษาความสัจ การขมใจตนเอง ความอดทน และความเสียสละ เมื่อทุกคนมีความสุจริตในหนาที่ของคนดี ก็จะเกิดความสามัคคีในหมูคณะตามมา ปญหาตางๆก็จะหมดไป พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2523 “...ปจจุบันนี้ วิกฤติการณตางๆเกิดขึ้นในโลกไมขาดระยะ และนับวันดูจะยิ่งหนักหนาเขา ทําใหเราตองถูกกระทบ กระเทือนจนนาวิตกหวงใยในความมั่นคงและปลอดภัยของบานเมืองอยางมาก ขอนี้นาที่จะทําความเห็นใหกระจางวา เมื่อ สถานการณใดจะเกิดขึ้น เราก็จะตองเผชิญสถานการณนั้นดวยความมีสติ และความเขมแข็งกลาหาญ...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้มีสาระสําคัญคือ โลกกําลังประสบภาวะวิกฤตทุกดาน อันจะสงผลกระทบตอความมั่น คงและปลอดภัยของบานเมือง ทรงชี้ใหเห็นถึงแนวทางในการเตรียมรับมือกับภาวะวิกฤตดังกลาวดวยความมีสติ และความเขมแข็งกลา หาญ สติ หมายถึง ความรูสึก ความรูสึกผิดชอบ ความระลึกได และความมีสติในกระแสพระราชดํารัสนี้ ทรงใหทุกคนมีสติปญญา คือ ปญญารอบคอบ และมีสติสัมปชัญญะ คือ ความระลึกได และความรูตัว มีความรูสึกตัวดวยความรอบคอบและดํารงตนในความไม ประมาท การทําการใดๆ ตองมีสติ ความยั้งคิด และวิจารณญาณ อันถี่ถวนรอบคอบ เปนเครื่องควบคุมกํากับใหดําเนินงานไปได โดยถูกตองเที่ยงธรรมตามทิศทาง นอกจากนี้ทรงใหตระหนักเรื่องความสามัคคีดัง พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2523วา “...ความสามัคคีนี้เปนคุณธรรมสําคัญประการหนึ่งซึ่งหมูชนผูอยูรวมกันจําเปนตองมี ตองถนอมรักษา และตองนํามา ใชอยูสม่ําเสมอ เนื่องดวยสรรพกิจการงานที่เปนสวนรวมทุกดาน ทุกระดับ ตองอาศัยบุคคลหลายฝายรวมกันคิด รวมกันทํา ถาแตละฝายเขามารวมงานกันดวยความตั้งใจดี ดวยความรูความสามารถ ดวยความฉลาดมีเหตุผล และดวยความคิด ที่ สรางสรรค งานก็จะสําเร็จผลสมบูรณงดงามตามประสงคทุกอยาง...”
  • 143.
    134 จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้ สาระสําคัญคือ การอยูรวมกันของกลุมชนหมูมากจําเปนตองใชความสามัคคีที่เปน คุณธรรมสําคัญประการหนึ่ง เปนตัวตั้ง งานทุกอยางจึงจะประสบผลสําเร็จตามวัตถุประสงค สามัคคี หมายถึง ความพรอมเพรียงกัน ความปรองดองกัน พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯทรงฝากเรื่องความสามัคคีแกปวง ชนชาวไทยทุกหมูเหลา ใหมีความรวมมือรวมใจกันดวยความจริงใจ และบริสุทธิ์ใจตอกัน ไมแกงแยงชิงดี อิจฉาริษยากัน ในการที่จะทํา การงานเพื่อประโยชนแหงสวนรวม พระราชดํารัส 4 ธันวาคม 2532 “...ระยะหลังนี้สถานการณหลายดาน ไมวาทางเศรษฐกิจ การเมือง หรือสังคม เปลี่ยนแปลงแปรผันอยางรวดเร็วและ ซับซอน อาจเปนเหตุใหบางคนบางฝายเกิดความสับสนในความคิด และความไมเขาใจกันในการปฏิบัติงานซึ่งเปนขอที่นา วิตก ขาพเจาเห็นวาทุกฝายสามารถจะสามารถคลี่คลายปญหานี้ไดไมยากนัก ถาเราหวนคิดพิจารณาเรื่องตางๆที่เปนมา แลวในอดีตโดยละเอียด ใหเห็นวาแตละเรื่องแตละเหตุการณเกิดขึ้นจากขอมูลเหตุอันใด และมีผลเกี่ยวเนื่องสืบตอมาอยาง ไรก็จะชวยใหทราบชัดไดถึงสถานการณในปจจุบัน ตลอดจนแนวโนมที่จะเปนไปในอนาคต และความรูความเขาใจอันชัด เจนนี้ยอมทําใหแตละคนเล็งเห็นหนาที่ที่แท กับทั้งแนวทางปฏิบัติที่ถูกตองในการจรรโลงอิสรภาพ ความเจริญมั่นคง และ ความดีงามทั้งปวงในแผนดิน ทานทั้งหลายจึงควรระลึกอยูเสมอๆ วาการใชสติปญญาพิจารณาเหตุการณใหกวางไกลโดย รอบคอบ และรอบดาน เปนสิ่งสําคัญและจําเปนอยางที่สุด...” จากกระแสพระราชดํารัสที่อัญเชิญมานี้ สาระสําคัญคือ ความเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็วทั้งในดานเศรษฐกิจ การเมือง และ สังคม กอใหเกิดความสับสนในความคิด พระองคทรงใหตระหนักถึงความสําคัญของการใชสติปญญา การคิด ใหรูจักใชความคิด พิจารณาเรื่องตางๆ ดวยปญญาอยางมีวิจารณญาณที่จะชวยคลี่คลายปญหาตางๆ ที่เกิดขึ้น อันจะอํานวยประโยชนตอชาติบานเมืองสืบ ไป ปญญา เปนตัวนําทางและควบคุมพฤติกรรมทั้งหมด คนเราจะมีพฤติกรรมอะไร อยางไร แคไหน ก็อยูที่วา มีปญญาชี้นําหรือบอก ทางใหเทาใด ปญญาเปนตัวปลดปลอยจิตใจ ใหทางออกแกจิตใจ เชน เมื่อประสบปญหาใดก็ตาม หากเกิดสติปญญารูวาจะทํา อยางไร จิตใจก็โลง เปนอิสระได ทั้งนี้ การพัฒนามีหลายระดับ เชน ปญญาชวยใหดําเนินชีวิตไดอยางมีประสิทธิภาพ ประสบความ สําเร็จ ปญญาชวยใหดําเนินเขาสูวิถีชีวิตที่ถูกตองดีงาม ปญญาชวยใหบรรลุจุดหมายสูงสุดของชีวิตที่ดีงาม พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ ทรงมีพระราชดํารัสแกปวงชนชาวไทย ใหรูจักทําสิ่งที่มีเหตุผล ไมทําตามใจตนเองในเรื่อง ตางๆ ลดความถือดีแลวรวมมือกันปฏิบัติหนาที่ดวยความปรองดองกันดังความในพระราชดํารัสวา “...ปจจุบันนี้ รูสึกวาบานเมืองมีปญหา และความขัดของเกิดขึ้นไมสรางซาเกือบทุกวงการ เปนเครื่องบงบอกชัดเจนวา ถึงเวลาแลว ที่ทุกคนทุกฝายจะตองลดความถือดี และการทําตามใจตัวเอง แลวหันมาหาเหตุผลความถูกตองและความรับผิด ชอบตอสวนรวมกันอยางจริงจัง เพื่อกําจัดอคติและสรางเสริมความเมตตาสามัคคีในกันและกัน จักไดสามารถรวมกันเรงรัด ปฏิบัติสรรพกิจการงานใหประสานสอดคลอง และปรองดองเกื้อกูลกัน ใหสัมฤทธิ์ประโยชนสูงสุดในการธํารงรักษาอิสรภาพ อธิปไตย และความเปนไทย ใหยืนยงมั่นคงอยูตลอดไป...” จากกระแสพระราชดํารัสบางตอนในพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ ที่ทรง พระราชทานแกพสกนิกรไทยเนื่องในวโรกาสวันพระราชสมภพ 5 ธันวาคม ดัง อัญเชิญมาขางตน เปรียบ เสมือนแสงนําทางแหงชีวิต ใหกาวไปสูหนทางสวางไสว พน
  • 144.
    135 จากความมืดมน และสูเปาหมายปลายทางคือ ความอยูอยางรมเย็นเปนสุขเราคนไทยทุกคนควรประพฤติปฏิบัติตามแนวทางพระราชดํารัส ของพระองค เพื่อใหบังเกิดผลดีทั้งแกตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติสืบไป ภาพพระพักตรที่เปยมไปดวยพระเมตตา ทรงโบกพระหัตถแกประชาชนของพระองค ยามเสด็จออกมหาสมาคม ณ สีหบัญชร พระที่นั่งอนันตสมาคม เปนภาพประทับใจครั้งหนึ่งในชีวิตที่ยากที่ใครจะลืมเลือน บรรยากาศ ณ วันนั้น ไดประกาศใหโลกไดรับรูถึง ประเทศไทย ที่ไมเพียงแตเปนประเทศเล็กๆ ปกครองโดยระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริยทรงเปนประมุขของประเทศเทานั้น หากแตยังประกาศพลังแหงความจงรักภักดีของประชาชนที่มีตอพระมหากษัตริยของพวกเขา เมืองไทยโชคดีที่มีพระมหากษัตริยที่ทรงเปน มหาบุรุษ และเปนภูมิพลังแหงแผนดิน พระราชดํารัสที่พระราชทานในวันที่ 9 มิถุนายน 2549 ตราตรึงอยูในสํานึกของพสกนิกรทั้งมวล ความวา “ขาพเจามีความยินดีเปนอยางยิ่ง ที่ไดมาอยูในทามกลางมหาสมาคม พรอมพรั่งดวยบุคคลจากทุกสถาบันในชาติ ตลอดจนประชาชนชาวไทย ขอขอบใจในคําอวยพรและการเฉลิมฉลองอันยิ่งใหญ ที่ทุกคนตั้งใจจัดใหขาพเจาเปนพิเศษ ทั้ง รัฐบาลไดจัดงานครั้งนี้ไดเรียบรอยและงดงาม น้ําใจไมตรีของประชาชนชาวไทยที่รวมกันแสดงออกทั่วประเทศ รวมทั้งที่ พรอมเพรียงกันมาในวันนี้ นาปลาบปลื้มใจมาก เพราะแตละคนไดแสดงออกและตั้งใจมาดวยความหวังดีจากใจจริง จึงขอ ขอบใจทุกๆ คน จิตใจที่เปยมไปดวยความปรารถนาดีและความเปนอันหนึ่งอันเดียวกันของทุกคน ทุกฝาย ทําใหขาพเจา เห็นแลวมีกําลังใจมากขึ้น นึกถึงคุณธรรมซึ่งเปนที่ตั้งของความรัก ความสามัคคี ที่ทําใหคนไทยเราสามารถรวมมือรวม ใจกันรักษาและพัฒนาชาติบานเมืองใหเจริญรุงเรืองสืบตอกันไปไดตลอดรอดฝง ประการแรก คือ การที่ทุกคนคิด พูด ทํา ดวยความเมตตา มุงดี มุงเจริญตอกัน ประการที่สอง คือ การที่แตละคนตางชวยเหลือเกื้อกูลกัน ประสานงาน ประสานประโยชนกัน ใหงานที่ทําสําเร็จ ผล ทั้งแกตน แกผูอื่น และประเทศชาติ ประการที่สาม คือ การที่ทุกคนประพฤติปฏิบัติอยูในความสุจริต ในกฎกติกา และในระเบียบแบบแผน โดยเทา เทียมเสมอกัน ประการที่สี่ คือ การที่ตางคนตางพยายามทํา นําความคิด ความเห็นของตนใหถูกตอง เที่ยงตรง และมั่นคงอยูใน เหตุในผล หากความคิด จิตใจ และการประพฤติปฏิบัติที่ลงรอยเดียวกันในทางที่ดี ที่เจริญนี้ ยังมีพรอมมูลในกาย ในใจของ คนไทย ก็มั่นใจไดวา ประเทศชาติไทยจะดํารงมั่นคงอยูตลอดไปได จึงขอใหทานทั้งหลายในมหาสมาคมแหงนี้ ทั้งประชาชนชาวไทยทุกหมูเหลา ไดรักษาจิตใจและคุณธรรมนี้ไวให เหนียวแนน และถายทอดความคิดจิตใจนี้กันตอไปอยาไดขาดสาย เพื่อใหประเทศชาติของเราดํารงยืนยงอยูดวยความรม เย็นเปนสุข ทั้งในปจจุบันและใน ภายหนา ขออํานาจคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสากล จงคุมครองรักษาประเทศชาติไทย ใหปลอดพนจาก อันตรายทุกสิ่ง และอํานวยความสุข ความเจริญ สวัสดี ใหเกิดแกประชาชนชาวไทยทั่วกัน”
  • 145.
    136 มวลพสกนิกรไทยตางพนมมือนอมรับใสเกลาใสกระหมอมทุกถอยคํา ทุกประโยค ในกระแสพระราชดํารัสคําสอนของพอ ที่ ทรงมุงหวังใหลูกทุกคน คิดดี ทําดี มีคุณธรรม ชวยกันค้ําจุนประเทศชาติสืบไป...ยากที่ใครจะกลั้นน้ําตาแหงความปลื้มปติ
  • 146.
    137 ธงชาติไทย และธงสัญลักษณที่อยูในมือของทุกคน ณบริเวณพระที่นั่งอนันตสมาคมไปจนทองถนนราชดําเนินกลาง กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2549 โบกพลิ้วเปนคลื่นแหงความจงรักภักดี หมื่นลานดวงใจผูกรอยดวยกันเปนหนึ่งเดียว วา “เคารพ เทิดทูน และรักพระองคทานเหลือเกิน” 1 7.3 การเขียนโนมนาวใจ การเขียนโนมนาวใจ หรือการเขียนชักชวน เปนการเขียนที่ผูเขียนตองการใหผูอานทํา กิจกรรมใหสําเร็จตามที่ผูเขียนตองการความตองการนั้นอาจจะใหกระทําเลือกกระทํา หรือกระทําสิ่งนั้นตอไป ซึ่งจะมีผลประโยชนตอตน เองหรือสวนรวม เชน การเขียนคําโฆษณา การเขียนคําขวัญ เปนตน 7.3.1 หลักการเขียนโนมนาวใจ ในการเขียนโนมนาวใจนั้น ผูเขียนจะตองรูหลักในการเขียน ซึ่งมีดังนี้ - หลักจิตวิทยา การเขียนโนมนาวใจ จะตองใชหลักจิตวิทยาที่วา มนุษย กระทําเพื่อตอบสนองความตองการของตัวเอง ดังนั้นผูเขียน จะโนมนาวใจผูอาน กระทําโดยชี้ใหเห็นวา ถาผูอานทําตามผูเขียนแลว ผูอานยอมไดรับผลตอบสนองความตองการทางดานรางกาย จิต ใจ หรือสังคม อยางใดอยางหนึ่ง หรือมากกวานั้น ความตองการของมนุษยจึงเปนสิ่งกระตุนใหมนุษยทําสิ่งตางๆ ตามความตองการของ ผูเขียน ความตองการของมนุษยซึ่งนํามาใชในการเขียนโนมนาวใจ ตามทฤษฎีของมาสโลว มี 5 ระดับ คือ 1. ความตองการพื้นฐานทางรางกาย ไดแก ปจจัย 4 2. ความปลอดภัย เมื่อมนุษยมีปจจัย 4 แลว มนุษยยังตองการความปลอดภัย มั่นคง จากรายไดในการ ทํางาน เพื่อการดํารงชีวิต 3. ความเปนเจาของ มนุษยตองการเพื่อน ญาติมิตร และมีครอบครัว เพื่อมีสวนรวมเปนเจาของ และเพื่อสรางฐานะ สรางครอบครัว สืบทอดวงศตระกูล 4. ความยอมรับในสังคม มนุษยตองการใหคนยอมรับ และนับหนาถือตาในวงสังคม 5. ความสําเร็จของตนเอง มนุษยตองการจะทํากิจกรรมตางๆ ใหสําเร็จไปดวยดี นอกจากการเขียนโนมนาวใจ จะยึดหลักความตองการของมนุษยดังกลาวขางตนแลว การเขียนโนมนาวใจ ยังเกี่ยวโยงกับ ลักษณะกลุมผูอานอีกดวย ถากลุมผูอานมีความสัมพันธตอกัน และมีเปาหมายของกลุมแนนอน ผูอานแตละคนจะตกอยูในอิทธิพลของ กลุม กลุมเปนผูกําหนดพฤติกรรมของสมาชิกใหเปนแบบแผนเดียวกัน ดังนั้นการเขียนโนมนาวใจเปนกลุมเชนนี้ การกระทํากิจกรรมใดๆ ก็ตาม ผูเขียนจะตองใชหลัก “พวกมากลากไป” โดยเราอารมณคนสวนใหญใหเลื่อมใส เชื่อมั่นในคําพูด และผลักดันใหกลุมกระทําตามที่ คนสวนใหญตองการ - กลวิธีการเขียน โดยทั่วไปแลว การเขียนโนมนาวใจมีอยู 2 วิธี คือ 1 สํ า เ นี ย ง ฟา ก ร ะ จ า ง ต า ม ร อ ย คํ า ส อ น ข อ ง พอ. “ ... ” ว า ร ส า ร ส ว น ดุ สิ ต ฉ บั บ ที่ ป ที่ ห น า. 1 0 3 : 8 – 12 : 3 ก ร ก ฎ า ค ม - กั น ย า ย น 2549.
  • 147.
    138 1. โนมนาวใจอยางตรงไปตรงมา ซึ่งผูอานรูวากําลังถูกโนมนาวใจ 2.โนมนาวใจทางออมที่ผูอานไมรูตัว วิธีการทั้ง 2 วิธีดังกลาว จะมีวิธีการเขียนอยู 3 ระดับ คือ 1. การใหขาวสาร การเสนอขาวสารขอมูลของผูเขียน มีจุดมุงหมายที่ตองการใหผูอานเขาใจ เกิดความ เลื่อมใสศรัทธา มีความไววางใจ และประทับใจเรื่องที่อาน สิ่งเหลานี้จะเปนการนําไปสูการตัดสินใจวา ควรเชื่อถือเรื่องที่อานหรือไม การ ใหขาวสารในการเขียนโนมนาวใจ ไดแก การยกตัวอยาง หรือ การเลาเรื่องเปนอุทาหรณ การอางสถิติ การยกคําขวัญ คําพังเพย สุภาษิต ประกอบ ซึ่งการไดขาวสารประเภทนี้ ทําใหผูอานเกิดจินตนาการไดชัดเจน 2. การทําใหเชื่อ มีจุดมุงหมายตองการใหผูอานเชื่อเรื่องที่อาน โดยผูเขียนจะใชเหตุผล หรืออาง หลักฐานตางๆ เพื่อสนับสนุนความคิดของผูเขียนใหมีน้ําหนักและนาเชื่อถือ 3. การโนมนาวใหกระทํามีจุดมุงหมายตองการใหผูอานกระทําตามขอเขียนนั้น 7.3.2 ประเภทของการเขียนโนมนาวใจ จุดประสงคสําคัญของการเขียนโนมนาวใจ คือ เขียนใหผูอานกระทําตามคําชักจูงของ ผูเขียน จึงแบง ประเภทของการเขียนโนมนาวใจได 3 ประเภท คือ - การเขียนโนมนาวใหกระทํา การเขียนใหผูอานกระทํากิจกรรมใดๆตามความตองการ ผูเขียนจะตองชี้ใหผูอานเห็นวาเรื่องนั้นๆ เปนประโยชนตอตนเองหรือสวนรวม - การเขียนโนมนาวใหเลิกกระทํา การเขียนใหเลิกกระทําจะเกิดขึ้น เมื่อตองการใหผูอานเลิกกระทํากิจกรรมนั้น เวลาเขียนจะตองชี้ให เห็นวา การกระทํานั้นเกิดผลเสียตอตนเองและสวนรวม - การเขียนโนมนาวใหกระทําตอไป การเขียนประเภทนี้ มีลักษณะเปนงานเขียนที่ตองการใหผูอานกระทํากิจกรรมตอไป เพราะเปน กิจกรรมที่ดีมีประโยชน ทั้งตอตนเองและสวนรวม ผูกระทําไมควรเลิกกระทํา แตควรกระทําตอไป ตัวอยาง รูปแบบของการเขียนโนมนาวใจ สําเนียง ฟากระจาง (2553 :189 - 196) การเขียนโฆษณา เปนการเขียนที่มีจุดมุงหมายใหผูอานยอมรับ จนเกิด การเปลี่ยนแปลงทัศนคติ คานิยม และ พฤติกรรม เปนไปตามจุดมุงหมายของผูเขียน การเขียนโฆษณามีดังนี้ (1) การเขียนโฆษณาสินคา เปนการเขียนเพื่อมุงที่จะขายสินคา โฆษณา หรือขายบริการ ซึ่งในการเขียนประเภทนี้ผูเขียนจะตองมีความรูหลายๆ ดาน เชน มีศิลปะในการใชถอยคํา มีความรูเกี่ยวกับความ ตองการของตลาด รูจักสินคาที่จะโฆษณาเปนอยางดี รูจักวิธีที่จะสรางความสนใจและเราความรูสึกอยากรูใหเกิดขึ้น ดังนั้นผูเขียน
  • 148.
    139 โฆษณาสินคา จึงควรรูหลักเบื้องตน ของการขายซึ่ง ฉัตรา บุญนาค , สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง (2522 :192-195) ไดสรุปหลักเบื้องตนของการขายไวดังนี้ 1) Attentionทําใหสะดุดใจ คือ ทําใหผูซื้อที่เราเสนอขายนั้น มาเอาใจใสสินคาของเรา 2) Interest ทําใหเกิดความสนใจ 3) Desire ทําใหเกิดความปรารถนาที่จะซื้อสินคาที่เราเสนอขาย 4) Actionทําใหเกิดการปฏิบัติ คือ ทําใหผูซื้อตัดสินใจซื้อสินคาของเรา การโฆษณา มีสิ่งหนึ่งซึ่งควรจะตองใหเกิดแกผูที่เราเสนอขาย คือ ทําใหเขาจําสินคาของเราได แมจะยังไมเกิดความตองการ ซื้อ เพราะเมื่อถึงเวลาที่จะตองซื้อ จะไดมุงตรงมาซื้อสินคาของเราในทันที ดังนั้น ในการโฆษณา มีขั้นตอน และเปาหมาย ดังนี้ คือ 1) Theme หมายถึง แนวคิดที่ตองการใหประชาชนจดจํา ผูจะโฆษณา ควรจะรูจุดเดนของสินคาแตละประเภท และ นําเอาจุดนั้นมาผูกเปนวลี หรือประโยค ที่จะใหจดจํางาย เชน น้ํามัน Essoตองการเนนวาใหพลัง ผูเขียนโฆษณา อาจจะเนนวาใหพลังสูง หรืออาจจะใชวิธีเปรียบเทียบใหเห็นชัดเจนวา จับเสือใสถังพลังสูง คนก็จะจดจําน้ํามัน ในแงนี้ ในลักษณะที่น้ํามันShell มีแนวคิด ตองการใหคนจดจําเกี่ยวกับความตองการในการขับขี่จึงใชขอความโฆษณาวาไปซุปเปอรสวยดวยซุปเปอรเชลล 2) Copy Point หมายถึง จุดแสดงสรรพคุณผูโฆษณาอยางดีวา มีจุดเดนที่ใดบาง ขอสําคัญคือ ผูโฆษณาจะตอง เลือกเฉพาะจุดที่เดนจริงๆ แนวทางที่นํามาใชในการเขียนรางโฆษณา คือ ตอนที่ 1 เปนการพาดหัวและขยายพาดหัว ตอนที่ 2 เปนจุดเดนๆแตกตางจากผูอื่น พรอมทั้งขอพิสูจนขออางที่แตกตางจากผูอื่น ตอนที่ 3 เปนขอความลงทาย ตอนที่ 1 การพาดหัวและขยายพาดหัว การพาดหัวมีความสําคัญมาก เพราะเปนจุดที่ทําใหผูซื้อสะดุดใจ และหันมาสนใจสวนขอความที่นํามาขยายการพาดหัวนั้น เปน สิ่งที่ทําใหเขาใจขอความที่พาดหัวดียิ่งขึ้น การพาดหัวอาจทําไดหลายแบบ ดังนี้ 1. การพาดหัวแบบขาว (News) คือเขียนเปนทํานองบอกกลาว หรือรายงานเกี่ยวกับสินคา หรือบริการที่ แปลกใหม หรือมีขาวดีเกี่ยวกับสินคานั้นๆ ตัวอยาง พาดหัว เนชั่น มาดใหม ขยายพาดหัว มากสาระ สบายตา
  • 149.
    140 สบายสมอง 2. การพาดหัวแบบคําแนะนําและสัญญา (Adviceand promise) คือ เขียนเปนทํานองแนะนํา สัญญา เปนการแนะแนวทางใหผูซื้อไดรับประโยชนอยางเต็มที่ อาจจะมีการเขียนในทํานองทาใหพิสูจนวาดีจริงหรือไมหรืออาจจะมีการ รับประกันในระยะเวลาที่กําหนดได ตัวอยาง พาดหัว หมดกังวลเมื่อใช ดี.ดี.ที.ตราหัวไก ขยายพาดหัว มีประสิทธิภาพในการกําจัดยุง แมลง ตางๆ สัญญาพาดหัว ไดผลแนนอน 3. การพาดหัวแบบกอใหเกิดความอยากรูอยากเห็น (Curiosity) คือ เขียนเปนทํานองรายงานเกี่ยวกับสินคา แตใชสํานวนแปลกๆ เพื่อใหผูอานตื่นตาตื่นใจ หรือประทับใจ มักทํากัน 2 แบบ คือ ● แบบละคร (Dramatic Story headline) เปนการใชสํานวนโวหารที่โลดโผน อาจจะมี การใชภาพพจนประกอบได ตัวอยาง พาดหัว ใครๆ ก็ทําเคกได ขยายพาดหัว แตจะเรียนการทําเคกให ถูกหลัก ตองรูจักเลือก แปง ไขมัน น้ําตาล ผงฟูเพื่อที่จะทํา เคก ขนม และอาหารฝรั่ง ไดหลายๆ ชนิด ● แบบทําใหฉงน (Provocative surprising headline)เปนการโฆษณาใหเกิดความฉงน ตื่นเตน เราใจ 4. การพาดหัวแบบเลือกกลุม (Selective)คือ เอยถึงกลุมที่คิดวาจะใชสินคาที่โฆษณานี้ ตัวอยาง พาดหัว บรรลุเปาหมายหรือไม คุณเปนคนตัดสิน ขยายพาดหัว จอบใหม กําลังรอการ พิสูจนจากคุณ ตัวอยาง พาดหัว วงแขนจา..เตาลากอน ขยายพาดหัว โรลออนระงับกลิ่นกาย Alum Rock
  • 150.
    141 5. การพาดหัวแบบคําสั่ง (Command)คือเขียนคลายคําสั่งใหซื้อ หรือทดลองใช แตควรเปนคําสั่งแบบที่ไมได บังคับวาจะตองทํา ตัวอยาง พาดหัว ดื่มแมโขง....จรรโลงจิต หรือ Drink Coca Cola / ดื่มเปบซี่...ดีที่สุด ฯ 6. การพาดหัวแบบอธิบาย (Picture Coption)คือ เขียนอธิบายภาพ ถาไมมีภาพประกอบอาจจะไมรูเรื่อง ตัวอยาง พาดหัวเพื่อความสาว ความสวย แหงเรือนผม ตอนที่ 2 การอธิบายประโยชน ขอความในตอนนี้ จะชวยใหผูอานเกิดความเขาใจเกี่ยวกับสินคา และเกิดความตองการสินคานั้นๆ ในการอธิบายนี้ อาจจะ กลาวถึงประวัติเรื่องราวตางๆ เกี่ยวกับสินคา เชน ผลิตมานาน ผลิตโดย ผูชํานาญ มีกรรมวิธีผลิตที่ดีอยางไร ฯลฯ อาจจะกลาวถึง ประโยชน รายละเอียดเกี่ยวกับสินคา คุณภาพที่ดีกวา ราคาที่ถูกกวา หรือจุดเดนที่เปนขอไดเปรียบสินคาประเภทเดียวกันกับยี่หออื่น นอก จากนั้น อาจจะกลาวอางถึงหลักฐานตางๆ ที่สนับสนุนวาสินคานั้นๆ ดี เชน ความเห็นของผูเชี่ยวชาญ จดหมายชมเชยจากผูใช ความเห็น ของบุคคลที่มีชื่อเสียง สถิติการขาย ฯลฯ สวนสถานที่ ที่สามารถซื้อไดนั้น บางครั้งก็จะบอกไวในสวนนี้ บางครั้งก็จะบอกในตอนทายของ โฆษณา ตอนที่ 3 คําลงทาย เปนขอความที่ตองการโฆษณาใหประทับใจจดจําเกิดความตองการ หรือเรงใหลงมือปฏิบัติการ สรุปขอควรจําในการเขียนโฆษณา 1. เนื้อหา ควรใหขอมูลใหครบถวน อธิบายอยางถูกตองตามขอเท็จจริง รูจักหยิบยกประโยชน ขอเดน ขอไดเปรียบของสินคา มากลาวอยางเหมาะสม และแสดงความจริงใจตอผูอาน การพาดหัวในการโฆษณา เปนสิ่งสําคัญเชนเดียวกับการเขียน คํานําของเรียงความ หรือบทความ เพราะถาเราสามารถทําใหผูอานสะดุดใจ หรือสนใจไดแลว ก็จะเปนแรงจูงใจใหอยากติดตามอานตอไป
  • 151.
    142 2. สํานวนภาษา ควรเขียนอยางกะทัดรัดชัดเจน แจมแจง ใชภาษางายแตสละสลวย อาจจะมีคําซ้ําคํา ย้ําคํา เลน สํานวน เลนสัมผัส เปรียบเทียบบางก็ได ทั้งนี้ควรคํานึงถึงวา สามารถทําใหผูอานเขาใจไดตรงตามจุดประสงคที่ตองการดวย (2) การเขียนโฆษณาหาเสียง เปนการเขียนโฆษณาหาเสียงของผูรับสมัครเลือกตั้งในตําแหนงตางๆ เชน สมาชิกสภาผูแทนราษฎร เปนการเขียนเพื่อใหผูอานเกิดศรัทธาและเลือกตนในที่สุด (3) การเขียนโฆษณาชักชวน เปนการเขียนโนมนาวใจใหผูอานเปลี่ยนความคิด เจตคติ คานิยม แลวหัน มาสนใจและยอมรับความคิดเห็นของผูเขียน และปฏิบัติตามความประสงคของผูเขียน การเขียนโฆษณาชักชวนนี้ มีขั้นตอนคือ ควรบอกใหทราบวาชักชวนใหทําอะไร อธิบายใหผูอานเขาใจวาสิ่งที่ชักชวนคืออะไร หรือเปนอยางไร และชี้ใหเห็นวา ถาทําตามที่ชักชวนแลวจะกอใหเกิดผลดีแกตนเองและสวนรวมอยางไร และอาจจะชี้ใหเห็นผลเสียที่จะ เกิดขึ้นถาไมทําตามที่ชักชวน พรอมกันนี้ผูเขียนจะตองใหรายละเอียดตางๆ ใหมากพอที่ผูอานจะตัดสินใจวาควรทําตามหรือไม (ฉั ตรา บุนนาค , สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง, 2522 : 191) การเขียนโฆษณาชักชวนนี้ อาจจะเขียนเปนขอความยาวๆ หรือคําขวัญสั้นๆ อานแลวจําไดทันที เพราะการชักชวนในบางครั้ง มิไดมีเจตนาใหปฏิบัติตามในทันที หากแตตองการใหติดตาติดใจและอาจปฏิบัติตามในภายหลัง 7.4 การเขียนความเรียงอยางสรางสรรค การพัฒนาทักษะในการเขียนอีกลักษณะหนึ่งที่ตางไป จากการเขียนเชิงวิชาการ คือ การเขียนอยางสรางสรรค ซึ่งเปนการแสดงออกดวยวิธีการใชภาษาที่ สละสลวย มีความไพเราะ ขัดเกลาไดอยางเหมาะสม เปนการพัฒนาจากพื้นประสบการณที่มีอยูแลว ใหกาวหนาขึ้น ดวยการใชกลวิธีการถายทอดดวยทวงทํานองที่นาสนใจ การเขียนแสดงแนวคิดอันเปน ประโยชนทําใหผูอานเกิดความจรรโลงใจ ในที่นี้ขอเสนอแนวปฏิบัติในการเขียน ความเรียงอยางสราง สรรค ดังนี้ 7.4.1 พากเพียรเขียนฝก ดังไดกลาวแลววา การเขียนเปนงานที่ตองอาศัยความรู ความคิด และความรักในงานเขียนเปนปจจัยพื้นฐานสําคัญ การเขียนที่ดีผูเขียนจะตองรูจักลําดับ ความคิดของตนใหผูอื่นรูเรื่อง และเขาใจสิ่งที่ตนคิดโดยใชภาษาถายทอดไดอยางสละสลวย ถูกตอง ตามหลักภาษาและระเบียบแบบแผน ซึ่งผูเขียนควรคํานึงถึงหลักในการเขียนความเรียง ดังนี้ - วางจุดมุงหมายใหชัดเจน วาจะนําเสนอสารเรื่องอะไร แลวประมวลความคิด ใหสอดคลองสัมพันธกับจุดมุงหมายนั้น - มีเอกภาพสัมพันธ หมายถึง เรื่องที่เขียนนั้นมีประเด็นสําคัญหรือประเด็น หลักเพียงประเด็นเดียว แตอาจแตกประเด็นยอยได ทั้งนี้ตองมีความสอดคลองสัมพันธกันในแตละ ยอหนา แตละสวนโดยเนนความคิดสําคัญใหเห็นเดนชัด คือ มีสารัตถภาพที่ชัดเจน - สัดสวนของเรื่องเหมาะสม เรื่องที่เขียนควรพอดีไมสั้นหรือยาวเกินไปควร ใหรายละเอียดในสวนที่ควรเนน ตัดพลความที่ไมสําคัญ เพราะความเรียงที่ดีควรกระชับ กะทัดรัด ปดเรื่องใหผูอานรูสึกประทับใจ
  • 152.
    143 7.4.2 บันทึกสรุปความ การบันทึกสรุปความเปนการบันทึกยอจากเรื่องที่ไดสังเคราะห มาแลวใหไดใจความชัดเจนสมบูรณ และนาสนใจ โดยผูเขียนเปนผูบันทึก ดังตัวอยาง ตัวเรื่องมัคคุเทศกนอย “คุณครับ ใหผมเปนคนพาเที่ยวเอาไหมครับ” เด็กชายอายุประมาณ 12 เอยถามคณะของเรา ในทันทีที่เราจอดรถที่หนาโบสถพระมงคลบพิตรแหงจังหวัดอยุธยาในเชาวันอาทิตยนั้น ขอความที่บันทึกไว อยุธยา - หนาโบสถพระมงคลบพิตร - วันอาทิตยที่ 15 ส.ค. 2516 - ไปกับคณะทองเที่ยว กลุมเล็ก 7 - 8 คน เด็กชายอายุประมาณ 12 ป อาสาเปนมัคคุเทศกนําเที่ยว การพูดจาดูคลองดี - เสนอนํา เที่ยว 7 แหง คือ พระนอนกลางแจง กรุสมบัติ ภูเขาทอง วัดตูม พะเนียดคลองชาง แหงที่ 7 โรงพัก ที่เขาเก็บสมบัติเกาใหมจากกรุไวใหคนชม ดูทาทางเด็กจะยากจน นุงกางเกงดําเกาๆ เสื้อยืดคอกลม ผมตัดสั้นเกรียน แตทาทาง ฉลาด มีวิธีพูดที่แสดงความมั่นใจ ชวนใหนึกเอ็นดู พวกเราตกลงใหเด็กคนนั้นนําเที่ยว เราเลยตั้งให เด็กคนนั้นเปน “มัคคุเทศกนอย” เราใหรางวัลเด็กไปโดยรวมจากทุกคนได 80 บาท ก็ไมเลวสําหรับมัคคุเทศกนอยที่พาเรา เที่ยวเกือบทั้งวัน เด็กคนนั้นดูชางภาคภูมิใจที่ไดทําหนาที่อวดสมบัติและสถานที่สําคัญของเมืองที่แกอยู ตัวแทนของเยาวชนที่ดีในปจจุบัน หารายไดอยางสุจริต ชอบใจคําพูดตรงที่จะจากากัน เมื่อเราแนะนําใหความรูเพื่อยึดอาชีพมัคคุเทศก แกกลับตอบวาไมเอา เพราะกลัวจะไมมีคนไวใจ ที่ทําเชนนี้ไดเพราะแกเปนเด็ก - นาคิด! “มัคคุเทศกนอย”
  • 153.
    144 ทุกคนในคณะทองเที่ยวกําลังเบิ่งมองดูโบสถใหมอยางแปลกใจ ตางก็หันมาดูเด็กนอย อยางประหลาดใจ “ผมพาเที่ยวได 7แหงครับ จากนี่ไปดูพระนอนกลางแจงองคใหญ แลวไปวัดที่เขาขุด สมบัติไปดูสมบัติเกาและสมบัติใหมที่โรงพัก ไปภูเขาทอง วัดตูม แลวก็พระเนียดคลองชาง เอาไหมครับ? คาปวยการแลวแตจะให” เราตางมองตากันดวยความรูสึกตาง ๆ กัน บางคนก็ขบขัน บางคนก็สมเพช บางคนก็นึกนาเอ็นดู พอหนูผูนุงกางเกงดําเกา ๆ สีเกือบจะกลายเปนสีเทา สวมเสื้อยืดคอกลม ผมตัดสั้นเกรียน ทาทางฉลาด และทุกคําพูดเต็มไปดวยความมั่นใจ อันที่จริงในวันนั้นเมื่อออกจากกรุงเทพฯ เราเพียงแตตกลงกันวาจะไปชมสมบัติโบราณซึ่งขุดได ในคราวหลังใหเปนขวัญตาสักหนอย เพราะเขาลือกันทั่วกรุงวาสมบัติคราวหลังนี้มากมายและสวยงาม กวาที่ขุดไดคราวกอนเปนหลายเทา แตครั้นมาถึงอยุธยาเขาจริงก็เกิดมีผูออกความเห็นวา อยาเพิ่งตรง ไปดูสมบัติเลย ไปชมเมืองกันกอนดีกวา ผูที่ไปในวันนั้นที่จริงก็เคยไปเที่ยวอยุธยากันหลายครั้งแตมิใช ในเร็ว ๆ นี้ ดังนั้นอยุธยาในวันนั้นจึงแปลกตาไปหมด เพราะอยุธยาเมืองที่เราภาคภูมิในความเกาแก ของโบราณสถาน เมืองที่เราเคยไปเพื่อระลึกถึงความหลังเมื่อครั้งรุงเรืองโดยสรางมโนภาพจากสิ่งปรัก หักพังเหลานั้น ในบัดนี้มีแตความใหม “ฉันอยากจะรูวามีอะไรใหมตาอีกบาง” คนหนึ่งเอยขึ้น “ฉันอยากดูที่ที่เด็กเอยชื่อมานั่น” อีกคนหนึ่งเอยขึ้น “ฉันอยากไปวัดตูม เขาลือกันวาน้ํามนตศักดิ์สิทธิ์” เปนอันสรุปวา ถึงแมเราจะเคยมาเที่ยวอยุธยากันมากอนก็ตาม แตก็ยังไมเคยมีใครในคณะ ของเราเคยไปเที่ยวชมสถานที่ตาง ๆ ครบตามที่เด็กนอยเสนอรายชื่อมา ดังนั้นเราจึงตกลงกันวา นอก จากการมาดูสมบัติเห็นจะตองชมอยุธยาเมืองใหมใหทั่วอีกดวย แตละคนไมรูจักถนนหนทางดี พอหนู นอยจึงเกิดเปนคนสําคัญขึ้นมาทันที หลังจากที่ไดขึ้นมานั่งบนรถกับเราเรียบรอยแลวก็เริ่มหนาที่ มัคคุเทศกทันที เราตองยอมรับวา เราไมเคยเห็นพระนอนองคใหญกลางแจงองคนั้นมากอน หรือไมเราอาจจะ จําไมไดเพราะพระนอนองคนั้นเพิ่งไดรับการบูรณะใหมเอี่ยม เราไมเคยไปดูพะเนียดคลองชางมากอน และที่คณะของเราพอใจมากก็คือวัดตูมและน้ํามนตจากเกศพระ ซึ่งควรจะนับเปนสิ่งมหัศจรรยของโลก ไดอีกครั้งหนึ่ง ถามีการพิสูจนกันวาน้ํามนตนั้นเกิดจากเกศพระพุทธรูปไมมีที่สิ้นสุด จุดหมายปลายทางของเราก็คือที่สถานีตํารวจ อันเปนที่เก็บสมบัติและเก็บตัวนักโทษผูลักขุด สมบัติซึ่งอยูในที่ใกล ๆ นั่นเอง สมบัติมีมากมายตั้งแตของใหญ เชน พระขรรคอันงดงาม สิงโต จน กระทั่งรองเทาทองคูกระจอยรอย ตลอดจนพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเก็บไวที่ชั้นบน
  • 154.
    145 พอหนูมัคคุเทศกนอยยิ้มอยางพอใจเมื่อเราเปดกระเปาหยิบธนบัตรจํานวนหนึ่งสงให เมื่อการนํา เที่ยวสิ้นสุดลงแลว “หนูเคยนําใครมาเที่ยวบางหรือปาว” คนหนึ่งในพวกเราถามขึ้น “เคยหลายรายแลวครับ” “เรียนหนังสือหรือเปลา” “เรียนครับอยูชั้น ป.4 แลวครับ” “รายไดงามดึรึที่พาคนมาเที่ยวนะ” “ก็พอไดบางครับทีละ 10 บาท 20 บาท บางคนก็ใหมากกวานั้นแลวแตครับ ผมยังราย ไดอื่นๆอีกครับ ผมรับจางเก็บลูกเทนนิสไดเดือนละ 50 บาทครับ” “เราตองหาเงินเอาครับ ไมงั้นก็ไมมีเงินใช ตั้งแตขุดสมบัติกันนี่ครับ แลวก็ตั้งแตเมื่อ เปลี่ยนเปนใหมขึ้น ชาวกรุงเทพฯ มากันแยะ ผมพลอยมีรายไดกับเขาดวย” สําหรับเด็กนอยการที่เมืองจะเปลี่ยนโฉมหนาไป และการที่ขุดสมบัติโบราณ อาจจะไมมีความ หมายเปนสวนตัวอยางใดสําหรับเขาที่จะใหภาคภูมิใจหรือเกิดเสียดายบรรยากาศเกาๆ เพราะวาเขา อาจจะยังเปนเด็กเกินไปที่จะใชความคิด แตเขามีความภาคภูมิใจที่ไดอวดทุกสิ่งอันมีอยูในเมืองซึ่งเขา อยูแกคนซึ่งยังไมเคยพบเห็นสถานที่เหลานั้น และสิ่งสุดทายที่เขาพอใจมากก็คือเงินรางวัล ซึ่งไดอยาง สุจริตแลกกับความรูเรื่องที่ตั้งของโบราณสถานเหลานั้น แตสําหรับพวกเรา ตางมีความชื่นชมเด็กนอยคนนี้เสียยิ่งกวาความชื่นชมยินดีที่ไดเห็นสมบัติ อันล้ําคาเหลานั้น เพราะวาเด็กนอยคนนี้คือตัวแทนที่ดีของเยาวชนในปจจุบัน เขาจะเดือดรอนเรื่อง คาเลาเรียนและคาครองชีพหรือเปลา ขาพเจาไมทราบ แตวิธีการที่เขาพยายามหาเงินโดยสุจริตโดยใช เวลาความรูเล็กนอยนําคนเที่ยวชมเมืองของเขาได เพื่อการเพิ่มพูนรายได นับเปนวิธีการฉลาดและ เปนไปอยางรอบคอบ เพราะวาเมื่อพวกเราคนหนึ่งแนะนําวาพอหนูควรจะไดพยายามศึกษาตํานาน สถานที่ตาง ๆ เหลานั้นใหมีพื้นความรูตามสมควรก็จะดีขึ้นมาก เพื่อจะไดเลาประวัติตาง ๆ ประกอบ ไปดวย เมื่อโตขึ้นจะไดทํามาหากินโดยเปนคนนําเที่ยวอาชีพ เขากลับตอบวา “ผมเห็นจะไมเอาละครับ อาชีพอยางนี้มีหวังอดตายแน ที่ผมทําไดเวลานี้เพราะวาผม ยังเด็ก ใครๆ ก็ไวใจผมไปดวย ถาผมโตเปนผูใหญ คุณคิดวาจะไวใจใหผมนั่งรถไปดวยครับ” (ศุทธินี “มัคคุเทศกนอย” สุดที่รัก อางถึงใน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช หนา 327 - 329) ขอสังเกต 1) ผูเขียนเปดเรื่องดวยคําพูดของเด็กชายคนหนึ่งที่อาสานําคณะทองเที่ยวไปชมโบราณสถาน ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2) ตอจากนั้นก็ดําเนินเรื่องโดยเลารายละเอียดเกี่ยวกับรูปลักษณะ การแตงกายและทาทาง ของเด็ก สถานที่ตาง ๆ ที่เด็กพาไปชม ความรูสึกพอใจและนิยมชมชื่นในตัวเด็กปรากฏชัดอยูในเรื่อง
  • 155.
    146 3) ตอนปดเรื่อง มีคําพูดของเด็กคนนั้นที่ทิ้งทายไวใหคิดวา เหตุใดเด็กจึงไมเลือกอาชีพ มัคคุเทศก ตามที่คณะทองเที่ยวเสนอแนะ 7.5 การแตงคําประพันธรอยกรอง ผูที่รักในการเขียนนอกจากความเรียงรอยแกวที่พากเพียร ฝกฝนจนเกิดทักษะแลว ผูเขียนที่สนใจประเภทบทกวีนิพนธหรือรอยกรอง สามารถพัฒนาไดตาม ความสนใจเปนการพัฒนาทักษะการเขียนอีกระดับที่แตกตางจากรอยแกว บทรอยกรองของไทยเปน มรดกวัฒนธรรมทางภาษาที่สืบทอดมาแตบรรพบุรุษ คนไทยมีนิสัยเจาบทเจากลอนจึงคิดบทรอยกรอง มีหลายรูปแบบ เชน โคลง ฉันท กาพย กลอน ราย ซึ่งเปนกวีนิพนธแบบฉบับ ปจจุบันมีการสรางสรรค บทกวีนิพนธสมัยใหม โดยไมยึดรูปแบบฉันทลักษณเดิม ในที่นี้จะไมกลาวลงในรายละเอียดแตจะให แนวทางเพื่อผูสนใจไดไปศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับฉันทลักษณของคําประพันธแตละชนิดตอไป ทั้งนี้ การเขียนคําประพันธรอยกรอง ผูเขียนจะตองหมั่นฝกฝน ตองฝกอาน ฝกคิด และฝกแตงบอย ๆ จึงจะ เกิดทักษะ สามารถสรางสรรคผลงานไดดังกาพยที่เสนอไว ดังนี้ และเพื่อเปนการสรางแรงจูงใจในการเขียนบทรอยกรองใหเกิดแกผูสนใจ มหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช (2550 : 330 - 335) ไดเสนอแนวปฏิบัติสรุปไดดังนี้ 1. สนใจวรรณศิลป วรรณศิลปมีความหมายเชนเดียวกับศิลปะการประพันธ ภาษาที่เขาลักษณะเปนวรรณศิลป นั้นมีที่สังเกตดังนี้ 1) เปนภาษาที่มีเสียงสัมผัสไพเราะ มีจังหวะดี ฟงแลวชวนใหเพลิดเพลินเจริญใจ ประหนึ่งไดฟงเสียงดนตรี 2) เปนภาษาที่เราอารมณทําใหเกิดความรูสึกสะเทือนใจหรือความประณีตแลวแตกรณี เรียงรอยถอยพจน กาพยกานทกําหนด สรางสรรคถอยคํา ฝกอานตํารา ภาษาคาล้ํา เปนกฎบทจํา รอยกรองของไทย เชลงลักษณอักษร พากยพจนสุนทร กวีวรรณหวานไหว ฝกคิดวิทยา จินตนากาวไกล เพลิดเพลินเจริญใจ สื่อพจนรจนา ความฝนบรรเจิด ความรูกอเกิด วรรณศิลปอักษรา ฝกแตงกลอนกานท สืบสานวิชา จนชั่วกัลปา ภาษาบทกวี (สําเนียง ฟากระจาง)
  • 156.
    147 3) เปนภาษาที่ใหความคิดนึกอันมีคุณคาในทางประเทืองปญญา ทําใหเกิดความคิด ที่ดีงามหรือความสํานึกในบางสิ่งบางอยางเปนการยกระดับจิตใจเราใหสูงขึ้น อาจเรียกวาทําใหเกิด ความจรรโลงใจก็ได 4) เปนภาษาที่ชวนใหเกิดจินตนาการ นึกเห็นภาพหรือนึกไดยินเสียงขึ้นมาตามที่ผูแตง แนะนําไวในถอยคําที่เลือกสรรมาใช ในที่นี้จะยกตัวอยางภาษาที่เขาลักษณะวรรณศิลปมาใหพิจารณาพอเปนแนวทางตอไปนี้ 1.1 สัมผัสไพเราะ กลอนแปด ... แมพี่อยูหางไกลใจใกลชิด ไมตรีจิตหมไออุนละมุนฝน หลับเถิดหนอชอผกาวิลาวัลย จะเคียงขวัญมิแคลวดวงแกวตา ขับสรอยเสียงเรียงสงบรรจงวาด พิณระนาดกลอมบรรเลงเพลงภาษา รอยดาวเดือนเปนเพื่อนใจสงใหมา แมพี่อยูใตดาราอันโศกตรม ขอแตนองหลับตานิทราเถิด รวมทางฝนอันบรรเจิดใชขื่นขม นิราศรางหนาวเหน็บเจ็บอารมณ อยาระทมทุกขใจในราตรี เก็บดาวเดือนเปนเพื่อนใจในคืนค่ํา บรรเลงคําพร่ําหวงนางจากกวางสี กลอมนองใหสุขนิรันดรหลับฝนดี ทุกราตรีจักกลอมเจาใตเงาจันทร (สําเนียง ฟากระจาง : นิราศกวางสี) 1.2 เหมาะเราอารมณ กลอนแปด …ตองนิราศจากลาตามหนาที่ เพียงหนึ่งปไหสะอื้นใจขื่นขม ในยามยากเข็ญขุกทุกขระทม ก็มีความรื่นรมยสมฤดี ไดเรียนรูอยูตางชาติศาสนา สอนภาษาของไทยในกวางสี แตวานวันเพิ่มสัมพันธไมตรี จึ่งเปนเรื่องความยินดีที่ไดมา ไดรูเชนเห็นใจเมื่อไกลจาก จึงพร่ําฝากดาวเดือนเกลื่อนเวหา ใหใจคงคํามั่นในวันลา คําสัญญาเคยใหไวไมลืมกัน กอนขมใจใหหลับกับความเงียบ จักหาใดมาเปรียบเทียบใจฉัน ประกายดาวที่พราวฟาโบกลากัน ขอคํามั่นที่นองใหไมโบกลา
  • 157.
    148 (สําเนียง ฟากระจาง :นิราศกวางสี) 1.3 คําคมควรคิด โคลงสี่สุภาพ สิ่งใดในโลกลวน อนิจจัง คงแตบาปบุญยัง เที่ยงแท คือเงาติดตัวตรัง ตรึงแนน อยูนา ตามแตบาปบุญแล กอเกื้อรักษา (ลิลิตพระลอ) กาพยยานี 11 ใจคน สิ่งใดในโลกนี้ ปญญามีอาจลองเรียน สิ่งหนึ่งเหลือพากเพียร รูแจมไดคือใจคน น้ําลึกยังหยั่งถึง ใจลึกซึ้งสุดหยั่งยล ลองหยั่งชั่งใจตน ใหรูกอนสอนใครใคร (ฐ. นาครทรรพ ศึกษาภาษิต) 1.4 ลิขิตจินตนาการ กาพยยานี 11 กาพยเหชมขบวนเรือ พระเสด็จโดยแดนสินธุ วารินรื่นชื่นฉ่ําใส เสียงกาพยซาบซึ้งใจ ไพเราะศัพทขับขานถวาย สรรเสริญเยินยอยศ ปรากฏกองกองเกียรติขจาย พระพุทธรูปรุงเรืองฉาย บรมกษัตริยรัตนโกสินทร ขบวนเรือเหลือหลากหลาย พลพายกรายพายผกผิน เหหอมกลอมแผนดิน ยินเกริกฟาจาเกียรติกรุง (ภิญโญ ศรีจําลอง กาพยเหเรือฉลองกรุงรัตนโกสินทร 200 ป) 2. เสริมจินตนาการ การแตงคําประพันธรองกรอง ผูเขียนจะตองใชจินตนาการในการสรางสรรคภาพใน จินตนาการถายทอดมายังผูอานใหไดรับอรรถรสตามที่ผูเขียนวาดไว ทั้งนี้นอกจากผูเขียนจะตองสราง
  • 158.
    149 จินตนาการแลว ยังตองวางโครงเรื่องหรือแนวคิดที่จะเขียน เพื่อกําหนดแนวทางแลวเลือกสรรถอยคํา ที่ไพเราะสวยงามดังแผนภูมิสรุปดังนี้ เพื่อใหนักศึกษา ผูสนใจที่มีความตั้งใจมุงมั่นที่จะสรางผลงานการเขียนคําประพันธ รอยกรอง ไดเกิดกําลังใจ แรงจูงใจในการเขียน จึงขอสรุปเปนกาพยยานี 11 ดังนี้ กาพยกลอนอักษรไทย เกียรติเกริกไกรเพชรภาษา สืบสานบุราณมา สรอยอักษราภาษาไทย เรียงรอยถอยน้ําพจน วาดจารจดบทหวานไหว กวีมิแลงแหลงไทย ประกาศไกลเกียรติไพบูลย (สําเนียง ฟากระจาง) จินตนาการผูกสารตองจิต แนวคิดโครงเรื่องสรางสรรค แตงภาพพจนถอยรอยประพันธ ครบครันการแตงรอยกรอง
  • 159.
    150 ขอแนะนําในการพัฒนาทักษะการเขียน สําเนียง ฟากระจาง (2553: 129 - 131) ไดใหขอเสนอแนะในการพัฒนาทักษะการเขียน เพื่อใหการสื่อสารบังเกิดผลดี โดยมีขอแนะนําสรุปไดดังนี้ 1. ผูเขียนจะตองศึกษาประเภทของงานเขียน ซึ่งมีหลายประเภท แบงตามลักษณะของ การเขียน จะมี 2 ประเภท คือ งานเขียนรอยแกว และงานเขียนรอยกรอง หากแบงตามลักษณะเนื้อหา ก็จะแบงเปน 2 ประเภทใหญๆ คือ งานเขียนแนวสารคดี และงานเขียนแนวบันเทิงคดี 2. ผูเขียนจะตองเปนผูมีความรูเกี่ยวกับการใชภาษาเพื่อการสื่อสารไดแก การเขียน สะกดคําใหถูกตองตามหลักพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ศึกษาประเภทของคําที่ นํามาใชในงานเขียน เพราะคําบางคําเปนคําที่มีความหมายโดยตรงตามคําศัพทแตบางคําก็มีความ หมายโดยนัย หรือความหมายแฝง ดังนั้นผูเขียนจะตองใชคําที่ถูกตองเหมาะสม 3. ผูเขียนควรศึกษาเรื่องการเรียบเรียงประโยค ตามโครงสรางหลักภาษาไทย 4. ผูเขียนควรศึกษาการใชสํานวนภาษา ใหเหมาะสมตามลักษณะของการนําไปใช เชน สํานวนภาษาที่ใชในการประพันธทั้งรอยแกวรอยกรอง หรือ สํานวนภาษาสื่อมวลชนทั้งที่เปน แบบแผนและไมเปนแบบแผน 5. ผูเขียนควรศึกษาการใชโวหารประเภทตางๆ เพื่อเลือกใชในงานเขียนนั้นๆ ได อยางเหมาะสม 6. ผูเขียนควรตองกําหนดวัตถุประสงคในการเขียนใหชัดเจนวามีวัตถุประสงคอะไรที่จะ สื่อไปยังผูอาน 7. ผูเขียนตองพิจารณากลุมผูอาน โดยวิเคราะหอายุ เพศ สถานภาพ อาชีพ ฐานะ การศึกษา ของผูอาน เพราปจจัยเหลานี้มีผลตอการเลือกเรื่องที่จะเขียน และการใชภาษา เนื่องจาก ผูอานตางวัย ตางเพศ ตางอาชีพ ตางฐานะ ตางการศึกษาจะมีความสนใจในเรื่องตางๆ ไมเหมือนกัน 8. ผูเขียนควรเลือกเรื่องที่จะเขียนอยางเหมาะสม คือ เรื่องที่เขียนตองไมมีขอบเขตที่ กวางหรือแคบเกินไป ตองเปนเรื่องที่เปนที่สนใจของผูอาน ทันตอยุคสมัยและเหตุการณ ตลอดจน ควรนําเสนอเรื่องที่แปลกใหมที่ยังไมมีผูเขียนมากนัก 9. ผูเขียนควรเลือกรูปแบบงานเขียนใหเหมาะสมกับเนื้อหา กลุมผูอาน และสื่อ นอก จากนี้ควรใชโอกาสในการเขียนพิจารณาประกอบดวยเพื่อผูเขียนจะไดเลือกใชรูปแบบการเขียนได เหมาะสม หรือถาตองการสรางสรรค ผูเขียนอาจจะเลือกรูปแบบที่ฉีกแนวไปจากผูอื่น
  • 160.
    151 เอกสารอางอิง คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (ม.ป.ป.).GEED 101 การสื่อสารดวยภาษาไทย. (ม.ป.ท.) จารึก สงวนพงษ. 2534. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: สถาบันราชภัฏเพชรบุรี วิทยาลงกรณ. . 2542. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: ลายสือไทยการพิมพ. จิตตนิภา ศรีไสย. 2549. ภาษาไทยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต. กรุงเทพ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ฉัตรา บุญนาค สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง. 2529. ศิลปการใชภาษาไทยในชีวิต ประจําวันและทางธุรกิจ. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชมัยพร แสงกระจาง. 2533. บานหนังสือหัวใจ. กรุงเทพฯ : คมบาง. ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์. 2549. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ภาษาไทยธุรกิจ. (ม.ป.ท.) ทองพูน หงสพันธุ. 2520. ตัวอยางเรียงความ. กรุงเทพฯ: จงเจริญการพิมพ. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. 2550. หนวยที่ 7 การพัฒนาทักษะภาษาในประมวลสาระชุดวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. หนวยที่ 1-7. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมา ธิราช. ราชบัณฑิตยสถาน. 2546. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุคส พับลิเคชั่น. สนิท ตั้งทวี. 2529. การใชภาษาเชิงปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สําเนียง ฟากระจาง. 2553. ศาสตรแหงการเขียน. กรุงเทพฯ : หางหุนสวนจํากัด เอ็ม แอน เอ็ม เลเซอรพริ้นต. . (2547 มกราคม - กุมภาพันธ).วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ จดหมายขาวสมาคม
  • 161.
    152 ครูภาษาไทย. (14) :2. . (2549 กรกฎาคม - กันยายน). “ตามรอยคําสอนพอ” วารสารสวนดุสิต. . 2552. นิราศกวางสี. ม.ป.ท. (เอกสารอัดสําเนา) อรุณรุง. 2549. ฉันจะอยูเพื่อรักเธอ. กรุงเทพฯ : อัมรินทรบุคเซ็นเตอร. อวยพร พานิช. “ความหมายและความสําคัญของการสื่อสาร”. เอกสารการสอนชุดวิชาการเขียน เพื่อการสื่อสารธุรกิจ. หนวยที่ 1 - 8. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ---------------------------------------------
  • 162.
    บทที่ 5 ศาสตรและศิลปะของการเขียนรายงานวิชาการและโครงการ การเขียนรายงานและโครงการมีวัตถุประสงคในการสื่อสารแตกตางกัน การเขียนรายงานวิชา การเปนการนําเสนอสิ่งที่ไดคนความา สวนการเขียนโครงการเปนการเขียนแผนการทํางานเพื่อแกไข ปญหา หรือเสริมสรางศักยภาพขององคกร ดังนั้นผูใดมีความสามารถในการเขียนทั้งสองแบบไดเปน อยางดี ถือวาเปนผูที่มีทั้งความรู และมีความคิดสรางสรรค ซึ่งเปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง ในยุคปจจุบัน เนื้อหาในบทนี้มุงเนนความรูทั่วไปเกี่ยวกับการทํารายงานโครงการที่ปรากฏในองคประกอบตางๆ ของบท และ วิธีคิด วิถีคน ตลอดจนทักษะการใชภาษาไทยในการนําเสนอ สิ่งเหลานี้ลวนเปนเรื่องของศิลปะใน การทํางาน และไดหลอมรวมเปนเนื้อเดียวกันแลวในแตละองคประกอบ ความหมายของรายงานวิชาการ รายงานวิชาการ คือผลลัพธอันเปนรูปธรรมหรือตัวเลมรายงานที่ไดมาจากกระบวนการศึกษา คนควา การประมวลความคิด และการนําเสนอขอมูลอยางเปนระบบโดยผานทางลายลักษณอักษร ยึดหลักตามมาตรฐานการทํารายงานทางวิชาการ ทั้งในดานเนื้อหาสาระ การใชภาษา รูปแบบการนําเสนอ และการอางอิง นอกจากนี้ สถาบันการศึกษาตางๆไดใหความหมายเกี่ยวกับรายงานวิชาการไวดังตอไปนี้ มหาวิทยาลัยบูรพา. คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร, ภาควิชาบรรณารักษศาสตร (2548: 130) ไดใหคํานิยามเกี่ยวกับรายงานไววา “เปนผลการศึกษาคนควาแลวนํามาเรียบเรียงอยางมีระบบ ตามกฎเกณฑและเปนสวนหนึ่งในการประเมินผลการศึกษา รายงานมีหลายรูปแบบ เชน รายงานผล การทดลอง การสํารวจภาคสนาม หรือวิธีการอื่นๆ อาจทําเปนรายกลุมหรือรายบุคคล” จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย (2547: 4 อางใน พูลสุข เอกไทยเจริญ, 2551: 2) ไดกลาวถึงรายงาน วิชาการ โดยเปรียบเทียบกับการเขียนภาคนิพนธ ดังตอไปนี้ “รายงานวิชาการ(report) หมายถึง รายงาน การคนควาซึ่งเปนสวนหนึ่งของการคนควาวิจัยเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ เพื่อประกอบการเรียนการสอน รายวิชาใดวิชาหนึ่ง (ในรายวิชาหนึ่งอาจมีรายงานวิชาการไดหลายเรื่อง) สําหรับนิสิตปริญญาบัณฑิต ผลการศึกษาวิจัยมักจะปรากฏในรูปแบบรายงานวิชาการ สวนภาคนิพนธ (term paper) เปนงานที่ได รับมอบหมายซึ่งเปนสวนสําคัญของการเรียนในรายวิชา มีลักษณะเชนเดียวกับรายงานวิชาการ เพียง แตเรื่องที่ศึกษาคนควาวิจัยมักมีขอบเขตกวางขวางและลึกซึ้ง อาจตองใชเวลาตลอดภาคการศึกษานั้น จากความหมายขางตน ดังนั้นการเขียนรายงานทางวิชาการจึงเปรียบไดกับบททดสอบยอยๆ ของผูทํารายงานวา มีทักษะในการนําเสนอสิ่งที่ตนเองไดศึกษาคนความาไดมากนอยเพียงใด มีเทคนิค
  • 163.
    154 ในการคัดสรรขอมูลหรือไม เครงครัดในแบบแผน หรือปลอยปละละเลยอาจกลาวไดวา การทํารายงาน เพียงหนึ่งเลมสามารถบอกตัวตนของผูทํารายงานไดเปนอยางดีทีเดียว ความสําคัญของการทํารายงานวิชาการ “การทํารายงานหนึ่งเรื่องไดความรูจากการทํารายงานมากกวาหนึ่งเรื่อง” ความรูหลักที่ไดจาก การทํารายงานคือ องคความรูที่สอดคลองกับสาขาวิชา เชน ความรูเกี่ยวกับเรื่องที่ศึกษาคนควา ความรู ในการรอยเรียงเนื้อหา ความรูในการอางอิงเนื้อหา ฯลฯ สวนความรูอีกดานคือ ประสบการณที่เกาะเกี่ยว ระหวางการทํางาน หรือ “วิธีและวิถีสูความสําเร็จ” กลาวคือ การทํางานทางวิชาการจะสําเร็จไดตอง อาศัยทั้งความหลักแหลมทางสติปญญา และความฉลาดทางอารมณ วุฒิภาวะ ความเพียร ความคิด สรางสรรค คุณธรรม และจริยธรรมรวมไวดวยกัน ดังที่วรมน เหรียญสุวรรณ และคณะ (2550: 140-141) กลาวถึงความสําคัญของรายงานวิชาการไว 5 ประการสรุปไดดังนี้ คือ 1. รายงานวิชาการเปนบททดสอบความคิดรวบยอด 2. รายงานวิชาการแสดงความสามารถในดานการประมวลองคความรู 3. รายงานวิชาการเปนแบบฝกหัดที่มีคุณคาในแงฝกการคิดการวางแผน การสืบคนเรียนรู 4. รายงานวิชาการเปนหลักฐานเชิงประจักษ 5. การเขียนรายงานวิชาการแสดงถึงการเรียนรูในรูปแบบการศึกษาคนควาดวยตนเอง ซึ่งทําใหคนพบวิธีการเรียนใหมๆ จากความสําคัญของการทํารายงานวิชาการขางตน จึงกลาวไดวา การทํารายงานเชิงวิชาการ เปนบทพิสูจนความสามารถของผูเรียน ที่จะบูรณาการความรูดานตางๆ มานําเสนอใหเปนรูปธรรม โดยผานกระบวนการคิดในเชิงวิเคราะห สังเคราะห การจัดระบบงาน การบริหารเวลา การบริหารขอมูล และการบริหารคน (หรือสมาชิกในกลุม ในกรณีที่ทํารายงานกลุม) เปนการฝกการทํางานเปนทีมไดเปน อยางดียิ่ง และหากเราสามารถเริ่มตนการจัดระบบความคิดโดยผานกระบวนการทํารายงานวิชาการแลว ตอไปเราจะทําสิ่งที่ยากกวาไดเปนลําดับ หากเราเริ่มที่จะเคารพกติกา หรือขอกําหนดตางๆ ในการทํา รายงานแลว ตอไปเราจะไมอึดอัดกับระบบ และเราจะสนุกกับการคนควา นอกจากนี้ รายงานวิชาการ ยังเปนกระจกสะทอนจุดออนของผูทํารายงานไดเปนอยางดี เพียงแตไมเพิกเฉยกับสิ่งที่ไมรูขวนขวาย อุดรอยรั่วนั้นดวยความทุมเท เราจะคนพบวา ไมมีอะไรไดมายาก หากเราตั้งใจ องคประกอบของรายงานวิชาการ
  • 164.
    155 รายงานวิชาการประกอบดวย 3 สวนหลักๆไดแก สวนกอนเนื้อหา สวนเนื้อหา และสวนหลัง เนื้อหา ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้คือ 1. สวนกอนเนื้อหา ไดแก ปกนอก ใบรองปก ปกใน คํานํา สารบัญ (สารบัญเนื้อหา สารบัญภาพ สารบัญตาราง) ดังนี้ 1.1 ปกนอก คือปกที่ใชหอหุมเนื้อหารายงาน เปนกระดาษที่มีความหนามากกวากระดาษ ที่พิมพเนื้อหารายงาน และบอกใหทราบรายละเอียดโดยภาพรวมของรายงานในเบื้องตน ซึ่งมีขอสังเกต วา ปกรายงานวิชาการในระดับอุดมศึกษาไมควรเลือกสีสันฉูดฉาด ปกควรเปนสีสุภาพ และไมมีลวดลาย การตูน เพื่อใหสอดคลองกับการนําเสนองานทางวิชาการ เนื้อหาที่ปรากฏบนปกโดยลําดับ ดังนี้ 1.1.1 ชื่อรายงาน 1.1.2 ชื่อผูทํารายงาน (คํานําหนา ชื่อ ชื่อสกุล รหัสประจําตัวผูเขียน (ถามี) กรณีทํา รายงานเปนกลุม ใหเรียงชื่อตามลําดับตัวอักษร ในกรณีไมมีรหัสประจําตัว หากมีรหัสประจําตัว ใหเรียง ลําดับชื่อ ตามลําดับหมายเลขรหัส โดยเรียงจากนอยไปหามาก 1.1.3 ชื่อวิชา 1.1.4 ชื่อหนวยงาน หรือสถาบันการศึกษา 1.1.5 ภาคการศึกษา 1.1.6 ปการศึกษา 1.2 ใบรองปก คือ แผนกระดาษเปลาที่อยูถัดจากปกใน 1.3 ปกใน คือ กระดาษที่มีเนื้อหาสาระเชนเดียวกันกับปกนอกทุกประการ แตกตางกันเพียง ปกในใชกระดาษชนิดเดียวกันกับกระดาษพิมพเนื้อหารายงาน 1.4 คํานํา คือ เนื้อหาที่ผูเขียนรายงานบอกวัตถุประสงคของการจัดทํารายงาน สาระสําคัญ ของรายงาน และคําขอบคุณผูชวยเหลือในการทํารายงาน สวนดานลางของคํานําจะมีชื่อ หรือคณะผู ทํารายงาน พรอมระบุวัน เดือน ป ที่ทํารายงาน 1.5 สารบัญ คือ สวนที่ระบุหัวขอที่ปรากฏในเนื้อหารายงาน พรอมเลขหนาของหัวขอนั้นๆ หรือเรียกวา สารบัญเนื้อหา นอกจากนี้ รายงานบางเลมอาจประกอบดวย ภาพ ตาราง สารบัญจึงแยก ออกมาเปนสารบัญภาพ โดยลําดับภาพแรก จนครบภาพสุดทาย พรอมระบุเลขหนาของแตละภาพ ตอไปนี้เปนตัวอยางแตละองคประกอบของรายงานในสวนกอนเนื้อหา ซึ่งเรียงตามลําดับ ได แก ตัวอยางปกนอก
  • 165.
    156 4 นิ้ว ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุง ของพุมพวง ดวงจันทร (อักษรคอเดียตัวหนา20 พอยท) 6 นิ้ว รักดี มีสุข รหัสนักศึกษา 52126853432 (อักษรคอเดียตัวหนา 18 พอยท) 9 นิ้ว รายงานนี้เปนสวนหนึ่งของวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร รหัสวิชา 1500117 คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ภาคเรียนที่ 1 ปการศึกษา 2554 (อักษรคอเดียพิมพหนา 18 พอยท) ตัวอยางคํานํา
  • 166.
    157 ตัวอยางสารบัญเนื้อหา 2 นิ้ว คํานํา เพลงลูกทุงไทยเปนบทเพลงที่ใชภาษาเรียบงาย แตสื่อสารเนื้อหาไดอยางลุมลึกกินใจ และยังมีบทบาทในการบอกเลาเรื่องราววิถีชีวิตคนไทย ทั้งดานความรัก ประเพณี คานิยม ความเชื่อ ตลอดจนสภาพเศรษฐกิจ สังคม และการประกอบอาชีพ ดังบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทรที่ไดสะทอนสิ่งดังกลาว กอปรกับน้ําเสียงอันมีเสนห และจังหวะดนตรีที่เขาถึงอารมณผู ฟง จึงทําใหราชินีลูกทุงผูนี้ไดรับความนิยมอยางตอเนื่องจวบจนปจจุบัน การจัดทํารายงานเรื่อง “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” ประกอบดวย ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุง ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร และภาพสะทอน สังคมไทยที่ปรากฏในบทเพลง รวมถึงขอเสนอแนะตางๆเกี่ยวกับเพลงลูกทุงไทย ขอขอบคุณสํานักวิทยบริการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ตลอดจนบรรณารักษ ที่ไดใหคําแนะนําในการสืบคนฐานขอมูลตางๆ ขอขอบคุณคณาจารยผูสอนที่ใหคําปรึกษา และชี้แนะแนวทางในการวิเคราะห สังเคราะหขอมูล ตลอดจนปรับปรุงเนื้อหารายงานจนเสร็จ สมบูรณ รักดี มีสุข มกราคม 2554
  • 167.
    158 ตัวอยางสารบัญภาพ 1.5 นิ้ว 1.5 นิ้วสารบัญ (อักษรคอเดียตัวหนา 20 พอยท) หนา 1 นิ้ว คํานํา สารบัญ สารบัญภาพ (ถามี) สารบัญตาราง (ถามี) บทที่ 1 ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุง 1 1.1 ความหมายของเพลงลูกทุง 1 1.2 ลักษณะของเพลงลูกทุง 6 1.3 ประเภทของเพลงลูกทุง 9 1.4 เพลงลูกทุงในยุคปจจุบัน 14 บทที่ 2 ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร 15 2.1 กอนเขาสูวงการเพลงลูกทุง 15 2.2 ชวงชีวิตในวงการเพลงลูกทุง 21 2.2.1 พรสวรรคของพุมพวง ดวงจันทร 24 2.2.2 ผลงานเพลง 27 2.2.3 รางวัลที่ไดรับ 30 บทที่ 3 ภาพสะทอนสังคม 35 3.1 การดํารงชีวิต 35 3.1.1 การประกอบอาชีพ 40 3.1.2 อาหาร 44 3.1.2 ความรัก 52 3.2 ประเพณี ความเชื่อ และคานิยม 55 3.2.1 ประเพณีทองถิ่น 63 3.2.2 ความเชื่อ 72 3.2.3 คานิยม 86 บทที่ 4 สรุป และเสนอแนะ 102 1 นิ้ว
  • 168.
    159 สารบัญภาพ ภาพที่ หนา 1 พุมพวงดวงจันทร 17 2 การแสดงคอนเสิรต 28 3 การรับรางวัลนักรองลูกทุงหญิงยอดนิยม 32 ตัวอยางสารบัญตาราง สารบัญตาราง ตารางที่ หนา 1 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนการดํารงชีวิต 54 2 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนประเพณี ความเชื่อ คานิยม 91 2. สวนเนื้อหา เปนสวนที่ผูทํารายงานนําเสนอผลการคนควาขอมูล ซึ่งจะรอยเรียงขอมูล ตามสารบัญ ตั้งแตบทแรกจนถึงบทสุดทาย ดังนั้นในสวนนี้จะประกอบดวยเนื้อหาในรูปแบบตาง ไดแก 2.1 เนื้อความ คือ การนําเสนอเนื้อหารายงานผานทางลายลักษณอักษร ในสวนนี้ อาจมีทั้งขอเท็จจริง ทรรศนะจากผูรู ขอความที่ผานกระบวนการวิเคราะหของผูทํารายงาน เปนตน 2.2 ตาราง คือ การนําเสนอขอมูลในรูปแบบตัวเลขประกอบเนื้อหา และเปนการประมวลผลที่ ไดจากการศึกษาอยางเปนระบบ ดานบนของตารางจะระบุลําดับตาราง (การจัดลําดับตารางใหนับตา รางที่ 1 ตอไปจนจบ) และชื่อของตาราง 2.3 ภาพประกอบ คือ สวนที่ผูทํารายงานตองการใหผูอานไดเขาใจเนื้อหามากยิ่งขึ้น ไดแก ภาพ แผนภูมิ แผนผัง ภาพที่ใชประกอบควรมีความสอดคลองกับเนื้อหา ภาพที่ดีตองชัดเจน ไมวาภาพ นั้นจะเปนภาพถาย ภาพวาด หากภาพที่นํามาไมไดเปนภาพตนฉบับ ควรอางอิงที่มาไวใตภาพ 2.4 การอางอิงขอมูล ในสวนนี้จะจํากัดเฉพาะการอางอิงขอมูลในสวนเนื้อหา เชน การสรุป ความคิดของผูอื่น การคัดลอกขอความตางๆ การนําสถิติมาอางอิง ฯลฯ ซึ่งแบงไดเปน 2 รูปแบบ (ผู เขียนรายงานตองเลือกระบบใดระบบหนึ่งเทานั้น จะกลาวโดยละเอียดในเรื่องการอางอิงอีกครั้ง) คือ
  • 169.
    160 2.4.1 การมาแทรกขอมูลในเนื้อหา หรือเรียกวา“การอางอิงระบบนาม-ป” 2.4.2 การอางอิงแยกออกจากเนื้อหาโดยวางไวทายหนากระดาษ หรือเรียกวา “การเขียนเชิงอรรถ” ตอไปนี้เปนตัวอยางสวนเนื้อหาพอสังเขป เกี่ยวกับการนําเสนอขอมูลในรูปแบบตาราง ตารางที่ 1 จํานวน และคารอยละของเพลงที่สะทอนการดํารงชีวิต การดํารงชีวิต จํานวนเพลง รอยละ 1. การประกอบอาชีพ 45 37.50 2. อาหารไทย 30 25.00 3. ความรัก 45 37.50 รวม 120 100.00 3. สวนหลังเนื้อหา ไดแก บรรณานุกรม ภาคผนวก (ถามี) ใบรองปกหลังซึ่งเปนกระดาษ เปลาชนิดออน และปกหลัง กระบวนการจัดทํารายงานวิชาการ กอนที่จะลงลึกเกี่ยวกับขั้นตอนการทํารายงานวิชาการ ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่ผูทํารายงานไมควรละเลย คือ เรื่องของการวางแผนงาน รายงานจะเสร็จทันหรือไมทันตามเวลาที่อาจารยประจําวิชากําหนด ทั้ง หมดนี้ขึ้นอยูกับการวางแผน ขอดีของการวางแผนคือ จะชวยใหมองเห็นภาพกระบวนการทํางานตั้งแต ตนจนจบ สามารถติดตามงานได รูวาขั้นตอนใดมีปญหา และจะแกปญหาอยางไรสุดทาย คือ งานได คุณภาพเพราะไมตองเรงรีบเมื่อเวลาใกลกําหนดสง อีกทั้งยังมีเวลาเหลือเฟอ ใหตรวจทานแกไข ดังที่ พูลสุข เอกไทยเจริญ (2551: 12) ไดเสนอการวางแผนการทํางาน โดยกําหนดไวตั้งแต แผนงาน 1 เดือนแลวเสร็จ แผนงาน 2 เดือนแลวเสร็จ และแผนงาน 3 เดือน แลวเสร็จ แตในตําราเลมนี้ขอนําเสนอ ตารางบางสวนของพูลสุข เอกไทยเจริญ ไดแก การทํางาน 2 เดือนแลวเสร็จ เพื่อเปนแนวทาง และปรับ ใชตามความเหมาะสม
  • 170.
    161 ลําดับที่ ขั้นตอนของงาน ชวงเวลาที่ทํางานหมายเหตุ 1 เลือกเรื่อง กําหนดขอบเขต และตั้งชื่อเรื่อง สัปดาหที่ 1 สงครั้งที่ 1 8 ส.ค. 2 รวบรวมแหลงสารสนเทศ 3 วางโครงเรื่อง สัปดาหที่ 2 สงครั้งที่ 2 22 ส.ค. 4 อานและบันทึกขอมูล แกไข และปรับโครงเรื่อง สัปดาหที่ 3-6 สงครั้งที่ 3 29 ส.ค. 5 เรียบเรียง เขียนรายงานฉบับราง 6 เขียนบรรณานุกรม สัปดาหที่ 7 สงครั้งที่ 4 12 ก.ย. 7 แกไขตนฉบับ และจัดพิมพ 8 ตรวจแกตนฉบับพิมพ แลวพิมพ สวนประกอบอื่นๆ และเขาเลม 9 สงรายงานฉบับสมบูรณ สัปดาหที่ 8 สงครั้งที่ 5 26 ก.ย. ดังนั้น หากมีการวางแผนงานอยางเปนระบบแลว การบรรลุเปาหมายยอมอยูไมไกล อยางไร ก็ตาม ในตําราเลมนี้ขอนําเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการจัดทําตั้งแตตนจนจบ อันประกอบดวย 8 ขั้นตอน ไดแก 1. การกําหนดเรื่อง มี 2 ลักษณะ คือ มีทั้งแบบหัวขอรายงานที่ถูกกําหนดมาใหคนควาและ แบบหัวขอรายงาน ที่ผูทํารายงานเปนผูกําหนดเอง แตไมวาจะเปนรูปแบบใด สิ่งที่ควรคํานึงในการ กําหนดเรื่อง มีดังนี้ 1.1 มีความนาสนใจ คําวานาสนใจหมายถึง ประเด็นหัวขอเรื่องชวนใหขบคิดติดตาม กระตุน ใหเกิดการคนควาเพื่อใหไดคําตอบ 1.2 เกิดประโยชนตอสวนรวม 1.3 มีขอบเขตของเนื้อหาความเหมาะสมกับระยะเวลาที่กําหนดเสร็จ 1.4 มีขอมูลเพียงพอในการคนควา 1.5 เปนเรื่องที่ผูทํารายงานมีความสนใจ นอกจากนี้ การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. (2550: 165-166) ไดกลาวถึง การกําหนดชื่อเรื่อง และขอบเขตของการกําหนดเรื่องไว 6 ประการ ดังนี้
  • 171.
    162 1. จํากัดโดยแขนงวิชา คือทําขอบเขตของเรื่องใหแคบเฉพาะตอนใดตอนหนึ่งของแขนงวิชา นั้นๆ เชน “การพัฒนาทองถิ่นในประเทศไทย” เปลี่ยนเปน “การพัฒนาดานการทองเที่ยวในประเทศ ไทย” 2. จํากัดโดยบุคคล คือ ทําขอบเขตโดยยึดบุคคลเปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของ สตรีและเด็ก” 3. จํากัดโดยสถานที่ คือ ทําขอบเขตโดยยึดสถานที่เปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของนัก การเมืองในสภาผูแทนราษฎร” 4. จํากัดโดยภูมิศาสตร คือ อาศัยสภาพทางภูมิศาสตรเปนเครื่องกําหนดขอบเขต เชน “สภาพการทํางานของเด็กในโรงงานอุตสาหกรรมในกรุงเทพมหานคร” 5. จํากัดโดยเวลา คือ อาศัยระยะเวลาเปนหลัก เชน “สภาพการทํางานของเด็กในโรงงานอุต สาหกรรมในกรุงเทพมหานคร ระหวาง พ.ศ.2540 - 2541” 6. จํากัดขอบเขตโดยใชคําวา “บางประการ” และ “แนวโนม” เชน “ขอคิดเห็นบางประการ เกี่ยวกับสภาพการทํางานของสตรีและเด็ก ในโรงงานอุตสาหกรรมในกรุงเทพมหานครระหวาง พ.ศ. 2540 - 2541” จึงกลาวไดวา หัวขอเรื่องจะดีและมีคุณภาพไดตองผานกระบวนการกลั่นกรองขางตน ในที่นี้ ขอยกตัวอยาง การกําหนดเรื่องรายงานของวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ในปการศึกษา 2553 ซึ่งคณะกรรมการการจัดการเรียนการสอนไดรวมกันวางกรอบหรือกําหนดประเด็นในการคนควา ไดแก “บทเพลงจรรโลงใจ ดํารงไทย ดํารงชาติ” ขึ้น เนื่องจากในชวงที่ประเทศไทยอยูในภาวะของความขัดแยง ไดมีบทเพลงมากมายที่ประพันธขึ้นเพื่อใหกําลังใจคนในชาติ ซึ่งบทเพลงลักษณะนี้มีมาแตโบราณ เพียงแตเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ดังนั้น ประเด็นดังกลาวจึงมีขอมูลมาก เพียงพอที่จะสืบคน และได กลายเปนกรอบใหนักศึกษาไดทํารายงาน ซึ่งประมวลลักษณะเรื่องรายงานของนักศึกษาไดเปน 3 กลุม หลักๆ คือ กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลงที่ใหคุณคาทางใจ กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลง ดํารงชาติไทย กลุมที่จัดทํารายงานเกี่ยวกับบทเพลงที่สะทอนวัฒนธรรมไทย หรือบางกลุมไดบูรณาการ ทั้งสามมิติเพื่อการวิเคราะหเนื้อหาของเพลงในรายงานเลมเดียวกัน ตอไปนี้เปนตัวอยางพอสังเขป เกี่ยวกับชื่อรายงานของนักศึกษา - “การสรางกําลังใจในบทเพลงเพื่อชีวิต ของ “พงษเทพ กระโดนชํานาญ” (สอดคลอง กับบุคคล และสอดคลองกับการศึกษาเฉพาะเพลงที่มีเนื้อหาจรรโลง) - “มโนทัศนในเพลงกลอมเด็กภาคใต: จังหวัดนครศรีธรรมราช” (สอดคลองกับลักษณะ ทางภูมิศาสตร โดยศึกษาเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราชและสอดคลองกับกรอบคือการสะทอนวัฒน ธรรมทางภาคใต)
  • 172.
    163 - “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของ “พุมพวงดวงจันทร” (สอดคลองกับบุคคล และสอดคลองกับกรอบ คือ การสะทอนภาพชีวิตในสังคมไทย) - “ความรักชาติในบทเพลงของแอ็ด คาราบาว” (สอดคลองกับบุคคล และสอดคลองกับ กรอบ คือ การสะทอนความคิดของความรักชาติ เพื่อดํารงไวซึ่งความเปนไทย) - “สุนทราภรกับวัฒนธรรมไทย” (สอดคลองกับเอกลักษณของบุคคล หรือคณะ และสอดคลองกับกรอบคือ การสะทอนวัฒนธรรมของไทย) - “วิถีไทยในเพลงลูกทุงยุคปจจุบัน” (สอดคลองกับเรื่องของเวลา และสะทอนกับกรอบ คือ การบอกเลาเรื่องราววิถีชีวิตผูคนในยุคปจจุบัน ซึ่ง มีทั้ง วัฒนธรรม สังคม ประเพณี และฯลฯ) 2. การทําแผนที่ความคิดเพื่อวางโครงเรื่อง การกําหนดชื่อเรื่องเปรียบเสมือนเปาหมายที่ ผูทํารายงานไดกําหนดไวและตองไปใหถึง แตการบรรลุเปาหมายที่สมบูรณจะตองอาศัยกระบวนการ ทํางานที่เปนระบบ หนึ่งในนั้นคือ การทําแผนที่ความคิดเพื่อเปนแนวทางในการวางโครงเรื่อง แตมีขอ สังเกตบางประการ คือ หากไมทําแผนที่ความคิดแตจะขามขั้นตอนไปสืบคนขอมูลแลวจึงวางโครงเรื่องราย งานภายหลังไดหรือไม ขอตอบวา สามารถทําไดเชนกัน เนื่องจากวิธีหลังนี้มีขอดี คือ จะชวยใหผูทําราย งานไดทราบวาปริมาณขอมูลมีเพียงพอหรือไม หรือหัวขอใดควรศึกษา หัวขอใดนาสนใจหรือไมจําเปน ตองนําเสนอในรายงาน แตเหตุที่นําเสนอเรื่องการทําแผนที่ความคิดกอน เพื่อตองการใหฝกวิเคราะห ขั้นพื้นฐาน และตองการเนนใหเห็นวา ความสําเร็จของงานไมจําเปนตองมีรูปแบบตายตัวเสมอไป อยางไรก็ตาม บางครั้งในลักษณะการทํางานกลุมหากมีการพูดคุยรวมระดมสมองกอนดวยการทําแผน ที่ความคิด ถือวามีความเหมาะสม การทําแผนที่ความคิดมีลําดับขั้นตอนดังนี้ 2.1 การหาคําสําคัญจากชื่อเรื่องรายงาน เพราะคําสําคัญ หรือคํากุญแจจะทําใหผูทําราย งานมองเห็นภาพโครงรางรายงานทั้งเลม และเปนตัวกําหนดมิใหการวางโครงเรื่องไรทิศทางเนื้อหามี ความสอดคลอง และครอบคลุมหัวขอเรื่องไดพอเหมาะพอดี ไมมากเกินไป และไมนอยเกินไป ดังนี้ ชื่อรายงาน “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” คํากุญแจ “ภาพสะทอนสังคมในบทเพลงลูกทุงของพุมพวง ดวงจันทร” 2.2 การระดมความคิดเพื่อแตกประเด็นจากคํากุญแจ คํากุญแจ สะทอนสังคม บทเพลงลูกทุง พุมพวง ดวงจันทร”
  • 173.
    164 หัวขอยอย - ชีวิต- ความหมาย - ประวัติ - การทํามาหากิน - ความสําคัญ - ผลงาน - ความรัก - ประเภท - เพลงที่ไดรับความนิยม - การงาน - ความเปนมา - การเขาสูวงการ - การบวช - การเปลี่ยนแปลง - พรสวรรค - ความนิยม - เอกลักษณของเพลงลูกทุง - ชีวิตครอบครัว -ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว - ทํานอง - รางวัลที่ไดรับ - ความฝน - การเลนดนตรี - ความจําดี - อาหารการกิน - หางเครื่อง - ไมไดเรียนหนังสือ - ไสยศาสตรฯลฯ - วงดนตรี ฯลฯ - การเมือง ฯลฯ - เศรษฐกิจ - ทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว - บุญ บาป ฯลฯ 2.3 การจัดกลุมขอมูล ในขั้นตอนนี้จะนําสิ่งที่รวมระดมสมองมาพิจารณาเพื่อจัดระบบขอมูล ดวยการแบงออกเปนบทๆ ซึ่งบางหัวขออาจแยกไดชัดเจนบางหัวขออาจรวมไวดวยกันไดในบทเดียวกัน ยกตัวอยางเชน การทําดีไดดี ทําชั่วไดชั่ว และเรื่องบุญ บาป ควรจะรวมเปนหัวขอเดียวกัน นอกจากนี้ ยังมีเรื่องไสยศาสตร เรื่องความฝน ฯลฯ ที่กลาวมาทั้งหมดสามารถจัดไดในกลุม “ความเชื่อ” ไดแก ความเชื่อทางศาสนา ความเชื่อทางไสยศาสตร และความเชื่อเรื่องความฝน ซึ่งในกลุมนี้อาจเปนหัว ขอยอยของหัวขอใหญคือ ประเพณี คานิยม และความเชื่อ เปนตน และเมื่อนึกถึงคํากุญแจ หมวดนี้จะ เปนหัวขอยอยของเรื่องภาพสะทอนสังคม เปนตน 2.4 การตรวจสอบขอมูลโดยนําหลักเกณฑตอไปนี้ไปประยุกตใช คือ ขอมูลครอบคลุม ชื่อเรื่องหรือไม ขอมูลแตละบทมีความสมดุลของเนื้อหาหรือไม ระดับความลุมลึกของเนื้อหาหรือ วิวัฒนาการของความรูที่ปรากฏตั้งแตบทแรกจนถึงบทสุดทายมีเพิ่มขึ้นหรือไม และขอมูลมีความเหมาะสม กับระยะเวลาที่กําหนดหรือไม เชน เมื่อทราบลักษณะทั่วไปของเพลงลูกทุงแลว ขอมูลจะมีลักษณะเฉพาะ เจาะลึกลงไปอีก คือตองทราบตัวตนของพุมพวง ดวงจันทร ตอมาก็ควรใหความสําคัญไปที่ผลงานเพลง จากนั้นวิเคราะหแตละเพลงในแงมุมของการสื่อสารสะทอนสังคมไทย เปนตน
  • 174.
    165 ตัวอยางการวางโครงเรื่อง บทที่ 1 ความรูทั่วไปเกี่ยวกับเพลงลูกทุงคํากุญแจจากชื่อเรื่อง 1.1 ความหมายของเพลงลูกทุง 1.2 ลักษณะของเพลงลูกทุง บทเพลงลูกทุง 1.3 ประเภทของเพลงลูกทุง 1.4 เพลงลูกทุงในยุคปจจุบัน บทที่ 2 ประวัติของพุมพวง ดวงจันทร 2.1 กอนเขาสูวงการเพลงลูกทุง 2.2 ชวงชีวิตในวงการเพลงลูกทุง พุมพวง ดวงจันทร 2.2.1 พรสวรรคของพุมพวง ดวงจันทร 2.2.2 ผลงานเพลง 2.2.3 รางวัลที่ไดรับ บทที่ 3 ภาพสะทอนสังคม 3.1 การดํารงชีวิต 3.1.1 การประกอบอาชีพ 3.1.2 การศึกษา 3.1.2 ความรัก สะทอนสังคม 3.2 ประเพณี ความเชื่อ และคานิยม 3.2.1 ประเพณีทองถิ่น 3.2.2 ความเชื่อ 3.2.3 คานิยม บทที่ 4 สรุป และเสนอแนะ 3. การคนควาจากแหลงขอมูล การทําแผนที่ความคิดเปนเพียงการวางโครงเรื่องขั้นตนเทานั้น หากจะทําใหโครงเรื่องสมบูรณยิ่งขึ้น ควรหาขอมูลประกอบการพิจารณาจากการคนควา ในขั้นตอนนี้ จะเปนตัวชี้วัดไดวา โครงเรื่องที่รวมกันระดมสมอง มีจุดออน จุดแข็งอยางไร ควรเพิ่มเติมเนื้อหา สวนใดบาง หรือสวนใดควรทําใหกระชับยิ่งขึ้น สวนใดที่ยังไมมีผูกลาวถึง และควรนําเสนอ ในรายงาน
  • 175.
    166 เพื่อทําใหรายงานมีเนื้อหาที่ทันสมัย หรือหากพบขอมูลนอยมากก็อาจตัดสินใจเปลี่ยนเรื่องรายงาน ตอ ไปนี้เปนหลักการพิจารณาคนควาจากแหลงขอมูลเพื่อประกอบการทํารายงานคือ 3.1 แหลงขอมูล 3.1.1 ขอมูลที่ปรากฏในสื่อสิ่งพิมพ เชน หนังสือ ตํารา เอกสารประกอบการสอน จด หมาย บันทึก จดหมายเหตุ หนังสือพิมพ วารสาร นิตยสาร ฯลฯ 3.1.2 ขอมูลที่ปรากฏในสื่อออนไลน หรือขอมูลที่ไดจากเว็บไซตตางๆ 3.1.3 ขอมูลที่ไดจากภาคสนามเชน การไปสํารวจ สังเกต ขอมูลจากสื่อบุคคล เชน การสัมภาษณ 3.2 การพิจารณาคัดเลือกขอมูล 3.2.1 ขอมูลนั้นตรงประเด็นกับหัวขอรายงาน สอดคลองกับโครงรางรายงาน หรือเปน เนื้อหาที่ยังขาดในโครงราง แตสามารถทําใหโครงรางรายงานสมบูรณยิ่งขึ้น 3.2.2 ขอมูลที่นํามาอางอิงควรมีความทันสมัย บางขอมูลถาใชขอมูลเกาอาจทําให เกิดการบิดเบือนได เชน สถิติตางๆ การคนพบใหมๆ การเปลี่ยนแปลงตางๆ แตไมไดหมายความขอมูล เกาจะใชไมได ขอมูลเกาที่ใชไดเสมอ เชน ทฤษฎีที่ใชอางอิงหากยังไมมีการคนพบทฤษฎีใหมมาทดแทน หรืออางทั้งทฤษฎีเกา และทฤษฎีใหมเพื่อแสดงวิวัฒนาการทางความคิด การเปรียบเทียบขอมูล ในเรื่องความแตกตางจากยุคอดีตกับยุคปจจุบัน 4. การอานขอมูล รายงานหนึ่งเลมอาจใชหนังสือ หรือเอกสารสิ่งพิมพอื่นๆ เปนจํานวนไมนอย ดังนั้น การบริหารเวลาจึงเปนเรื่องสําคัญ การอานเพื่อดึงขอมูลที่ตรงประเด็นใหไดมากที่สุดในระยะเวลา อันจํากัด จึงเปนศิลปะประการหนึ่งที่ควรเรียนรู ดังนี้ 4.1 การอานแบบสํารวจเนื้อหาทั้งเลม โดยเฉพาะการสํารวจ 3 สวนของหนังสือ ไดแก 4.1.1 การอานสารบัญ เพราะสารบัญเปนสวนที่ชวยคัดขอมูลในเบื้องตน สวนใดเกี่ยว ของกับหัวขอมากนอยเพียงใด 4.1.2 การอานบรรณานุกรม สวนนี้คือขุมทรัพยของขอมูลในเชิงลึก หนังสือทุกเลม ลวนมาจากการเรียบเรียงจากหลายแหลงขอมูล หากเราไดเขาถึงขอมูลเหลานั้น จะทําใหรายงานได กลาวอางอิงโดยตรงจากเนื้อหาที่สืบคน โดยไมตองอางเปนเอกสารชั้นรอง (ดูรายละเอียดเรื่องการอางอิง ในตอนทาย) เพราะการอางอิงเอกสารชั้นรองมากเกินไป จะทําใหงานทางวิชาการลดความนาเชื่อถือ และยังสะทอนความไมพยายามของผูทํารายงานอยางยิ่ง 4.1.3 ดรรชนี เปรียบเสมือนเข็มทิศคอยนําทาง เปนแหลงรวมคําสําคัญที่เรียงตามตัว อักษรตั้งแต ก-ฮ ในสวนนี้ จะชวยใหเขาใจคําศัพทในแงมุมตางๆ ซึ่งจะเปนประโยชนอยางยิ่งตอ การทํารายงาน
  • 176.
    167 5. การบันทึกขอมูลลงบัตรบันทึก เปนขอมูลที่ผูทํารายงานพิจารณาแลววาตรงประเด็น สอดคลองและชวยเสริมใหรายงานมีคุณคา ขอมูลที่ไดอาจมาจากเอกสาร หนังสือ การสัมภาษณ ฯลฯ การทําใหขอมูลเปนระบบ ผูทํารายงานควรจัดเก็บขอมูลดวยบัตรบันทึกขอมูลที่มีขนาด 4x6 นิ้ว ซึ่งมี รายละเอียดดังนี้ 5.1 ประเภทของบัตรบันทึก สามารถจําแนกบัตรบันทึกไดเปน 3 ประเภท ไดแก 5.1.1 บัตรบันทึกแบบสรุปความ (summary note) คือ บัตรบันทึกที่มีการสรุปเนื้อหาสาระ สําคัญจากเรื่องที่อานโดยใชสํานวนภาษาของตนเอง 5.1.2 บัตรบันทึกแบบคัดลอก (quotation note) คือ บัตรบันทึกที่มีการคัดลอกเนื้อ หาที่ตองการ โดยไมมีการดัดแปลงแตอยางใด เชน คําพูดของบุคคลสําคัญ วาทะ โอวาท หรือเปนขอ มูลในเชิงสถิติ มาตราทางกฎหมาย ขอมูลประเภทนี้จะทําใหรายงานมีความนาเชื่อถือยิ่งขึ้น 5.1.3 บัตรบันทึกแบบถอดความ (paraphrase note) คือ บัตรถายทอดขอความจากรูป แบบหนึ่งไปสูอีกรูปแบบหนึ่งแตยังคงความหมายเดิม เชน ขอความที่เปนรูปแบบรอยกรอง จะถอดออก มาเปนรูปแบบรอยแกว หรือขอความที่มาจากภาษาตางประเทศ จะแปลเปนอีกภาษาหนึ่ง เชน ภาษา ไทย เปนตน 5.2 โครงสรางของบัตรบันทึก แบงออกเปน 3 สวน คือ 5.2.1 หัวเรื่อง คือ คํา วลี ที่ใชอางอิง 5.2.2 แหลงขอมูล รูปแบบของการระบุแหลงที่มาจะเปลี่ยนไปตามแหลงขอมูล เชน หากไดฟงมาแลวนํามาบันทึก จะระบุชื่อผูพูด เรื่องที่ฟง วันเดือนปที่ฟง แตถาอานมา จะมีลักษณะ คลายกันกับการเขียนบรรณานุกรม เพียงแตมีเลขหนาเพิ่มเขามา ดังนี้ ระบุชื่อผูแตง ชื่อเรื่อง สถานที่พิมพ สํานักพิมพ ปที่พิมพ ระบุหนาที่นําขอมูลมาบันทึก (สวนจะนําบัตรบันทึกไปใชในการเรียบเรียงอยางไร นั้น สามารถดูไดที่การเขียนอัญประภาษ หรืออัญพจน) 5.2.3 เนื้อหาที่ไดบันทึก เปนขอความที่ไดสรุปมา คัดลอกมา หรือถอดความมา (ดังที่ได กลาวไวแลวในประเภทของบัตรบันทึกขอมูล) ตอไปนี้เปนตัวอยางบัตรบันทึกแบบตางๆ บัตรบันทึกแบบสรุปความ
  • 177.
    168 องคประกอบของบทโฆษณาทางวิทยุกระจายเสียง ขนิษฐา ปาลโมกข. การเขียนบทโฆษณาCreative Copy Writing, กรุงเทพฯ: ศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 2551: 261-262. การเขียนบทโฆษณาทางสื่อวิทยุกระจายเสียงตองเขียนใหผูฟงสามารถจินตนาการ และเกิด ความคิดได ซึ่งมี 2 องคประกอบคือ องคประกอบสวนขอความ หรือคําพูด และองคประกอบไม เปนขอความ เชนพวกเสียงประกอบตางๆ ที่กอใหเกิดจินตนาการตาม นอกจากนี้การเขียนบท โฆษณาทางวิทยุกระจายเสียงมี 3 โครงสรางดวยกัน คือ สวนนํา คือสวนแรกที่ผูฟงจะไดยิน อาจเปนคําพูด เสียงตางๆ สวนที่สอง คือบทโฆษณา เปนเรื่องราวเกี่ยวกับผลิตภัณฑ และ สวนที่สาม คือเสียงประกอบตาง ที่สรางความตื่นเตน สนใจ เราใจ บัตรบันทึกแบบคัดลอกขอความ ขนมปาทองโก อนุมานราชธน, พระยา. เบ็ดเตล็ดความรูทั่วไปและตํานานศุลกากร, กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพ ราว, 2536 : 121. …เคยเห็นจีนชาวกวางตุงเอาขนมอยางนี้ใสกระดง พรอมกับขนมอีกหยางหนึ่งทําดวยแปงนึ่งสี ขาวๆ เนื้อฝุๆ เหมือนขนมถวยฟู ทูนหัวเที่ยวเรขาย รองวา “ปาถองโก เหยาไกว” ปาถองโก แปล วา ขนมกอนน้ําตาลขาว ถาเปนสําเนียงแตจิ๋วก็เปน แปะทึงกอ สวนเหยาจกไกว แปลวา ขนม ทอดน้ํามัน ชาวจีนแตจิ๋วเรียกวา อิ้วจากวย คือ ขนมที่เราเรียกวา ปาถองโก คิดวาเราเรียกสับชื่อ กันเพราะดวยสําคัญผิด… บัตรบันทึกแบบถอดความ
  • 178.
    169 สิ่งควรกระทําในแตละชวงวัย กระทรวงศึกษาธิการ. โคลงโลกนิติ, กรุงเทพฯ:คุรุสภาลาดพราว, 2542 : 138. ๏ เมื่อนอยเรียนเรงรู วิชา ครั้นใหญหาสินมา สูเหยา เมื่อกลางแกศรัทธา ทําแต บุญนา ครั้นแกแรงวอกเวา หอนไดเปนการ วัยเยาวควรเรงหาวิชาความรูใสตน เมื่อเติบใหญจึงหาทรัพยสินมาเลี้ยงครอบครัว พอยางวัยกลางคนควรสรางแตบุญกุศล ครั้นสูวัยชราแลว จะทําการสิ่งใดยอมไมเปนผล 6. การเรียบเรียงขอมูล รายงานหนึ่งฉบับอาจประกอบดวยบัตรบันทึกจํานวนมาก ยกตัวอยาง เชน หัวขอยอยเพียงหนึ่งหัวขออาจมาจากหลายบัตรบันทึก โดยนําบัตรบันทึกทั้งหมดมาจัดกลุม ตามหัวขอโครงเรื่อง และลําดับกอนหลังใหสัมพันธกัน เมื่อไดภาพรวมเนื้อหารายงานทั้งเลมแลว ผู ทํารายงานควรพิจารณาเนื้อหาทั้งหมด โดยมีรายละเอียดดังนี้คือ 6.1 การอานเพื่อเรียบเรียงขอมูล 6.1.1 อานภาพรวมเพื่อวิเคราะหขอมูล คือ การอานบัตรบันทึกทั้งหมดที่ไดจัดลําดับ ตามหัวขอโครงเรื่องโดยอานบัตรบันทึกที่ไดรับการเรียบเรียงแลวทีละบท เพื่อใหมองเห็นภาพรวมของ เนื้อหาบทนั้นๆ จากนั้นอานบัตรบันทึกที่ไดรับการเรียบเรียงแลวทีละหัวขอในบทนั้นๆ วิเคราะหขอมูล เพื่อคัดกรองสาร ซึ่งประกอบดวย ขอเท็จจริง ขอคิดเห็น ทัศนคติ และอารมณ เปนตน 6.1.2 อานเพื่อสังเคราะหขอมูล เปนการสังเคราะหขอมูลจากการวิเคราะห ในขางตน ขั้นตอนนี้ควรมีขอคิด ขอเสนอแนะ มุมมองของของผูทํารายงานสอดแทรกลงไปดวย เพราะรายงานที่ดี นั้นไมใชการนําบัตรบันทึกมาเรียงตอกัน แลวอางอิงเทานั้น 6.2 การเขียนนําเสนอเนื้อหา เมื่อผานกระบวนการสังเคราะหขอมูลแลว ในขั้นตอนนี้จะ ตองใชทั้งศาสตร และศิลปะในการเรียบเรียงเนื้อหา ศาสตร หมายถึง รูอะไรมา เขาใจหลักเกณฑการ เขียนหรือไม จะอางอิงอยางไร (จะกลาวในหัวขอตอไป) ศิลปะคือ จะคัดเลือก และตัดตอขอมูลอยางไร ดังนั้นการเขียนรายงานจึงไมใชการคัดลอกขอมูลจากแหลงคนควาแลวมาเรียงตอกันจนจบทั้งเลมดัง ที่ไดกลาวมาแลว หากแตเปนการประมวลความคิดมานําเสนอ และนําเสนอความคิดใหมลงไป ทั้งนี้การ รูจักใชยอหนา และการอางอิงอัญประภาษถือวาเปนสวนสําคัญ ยอหนาจะทําผูอานจับประเด็น สําคัญได และยังทําใหอานงาย สวนอัญประภาษจะทําใหเนื้อหามีน้ําหนัก นาเชื่อถือ ซึ่งมี รายละเอียดดังนี้
  • 179.
    170 6.2.1 การใชยอหนาในการนําเสนอความคิด หนึ่งยอหนาคือการนําเสนอหนึ่งความ คิดหลัก (ประโยคใจความสําคัญ) สวนใหญแลวจะปรากฏในตอนตนของยอหนา แลวจึงตามดวย ประโยคขยาย เชน “มะมวงมีหลายพันธุ” นี่คือความคิดหลัก “ไดแก เขียวเสวย แรด ทองดํา น้ําดอกไม” นี่คือ ประโยคขยายแบบยกตัวอยาง หากเปนยอหนาเชื่อมระหวางยอหนา อาจไมมีความคิดหลักแตเปน ความคิดที่เกี่ยวเนื่องกัน ในแตละหัวขอรายงานอาจมียอหนาเดียว หรือหลายยอหนา แตละยอหนา ควรเกาะเกี่ยวหรือมีสัมพันธภาพ และควรใชภาษาไดถูกตองตามหลักวิชาการซึ่งเปนสิ่งที่ตองใสใจเชน กัน (โปรดอานศาสตรและศิลปะของการเขียนอีกครั้ง) ดังนั้นแมวามีขอมูลดีเพียงใด หากไรศิลปะแลว ราย งานเลมนั้นก็จะลดนอยดอยคาลงทันที ตัวอยาง การเขียนยอหนา ที่จะอธิบาย “พุมพวง ดวงจันทร เปนนักรองที่มีพรสวรรค” พร สวรรคนี้ ไดแก 1. มีความจําเปนเลิศ 2. มีแกวเสียงดี และ 3. มีความสามารถในการถายทอดอารมณ เพลง 6.2.2 การเขียนอัญประภาษ (อัญพจน) คือการคัดลอกคําพูด หรือขอความที่เขียนไว จากตนฉบับ เนื่องจากความของตนฉบับเขียนไวอยางดีแลว หากนํามาสรุปคงไมดีเทาของเดิมสวนเหตุผล ที่มีการใชอัญประภาษณนั้นมีหลายประการ คือ อัญประภาษาทําใหงานวิชาการ มีความนาเชื่อถือ เพราะเปนขอมูลที่มาจากผูเชี่ยวชาญ ผูมีองคความรูในศาสตรนั้นๆ นอกจากนี้ อัญประภาษยังใช เพื่อสนับสนุนความคิดของผูศึกษาคนควาใหมีน้ําหนัก และนาเชื่อถือ ประการตอมา คือ ผูศึกษาคน ควาไดรับความรูในแงมุมที่หลากหลายที่สอดคลองกับความคิดตนเอง หรืออาจขัดแยงกับความคิดของ ผูศึกษาคนควา ซึ่งสามารถเปนไดเชนกัน หลักเกณฑในการเขียนอัญประภาษมีดังนี้คือ - การเขียนอัญประภาษ ตองคัดลอกเหมือนตนฉบับ หามดัดแปลง แกไข แม วาจะสะกดผิด หรือการใชภาษาตางยุคสมัย พุมพวง ดวงจันทร เปนนักรองที่มีพรสวรรค เธออานหนังสือไมออก เขียนหนังสือไม ได แตเธอมีความจําเปนเลิศ เธอสามารถจําเนื้อเพลงไดภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว เพลงที่รอง นับพันลวนมาจากความจําทั้งสิ้น นอกจากนี้เธอเปนยังเปนนักรอง ที่มีแกวเสียงใสและกังวาน เปน เสียงที่มีเอกลักษณสรางความประทับใจทุกครั้งที่ไดฟง พรสวรรคของนักรองผูนี้ยังมีอีกประการ คือ ผูคนที่ไดฟงเพลงตางมีความเห็นวา พุมพวง รองเพลงไดเขาถึงอารมณของเพลง เพราะ สามารถถายทอดเนื้อหา และความรูสึกไดเปนอยางดี ทําใหบทเพลงของพุมพวง ดวงจันทรยังได รับความนิยมตราบถึงปจจุบัน
  • 180.
    171 - กอนเขียนอัญประภาษ ควรเขียนนํามากอนวาเจาของความคิดคือใคร -หากอัญประภาษเปนเปนรอยแกว แตยาวไมเกิน 3 บรรทัด ใหใสตอจากขอ ความที่เกริ่นนําวาใครเปนเจาของความคิดได โดยขอความอยูในอัญประกาศคู (“………..“) - หากอัญประภาษเปนรอยแกว ยาวเกิน 3 บรรทัด เมื่อกลาวนําวาใครเปน เจาของขอความที่คัดลอกมาแลว ใหนําอัญประภาษไปวางในตําแหนงยอหนาใหม และใหชวงของ การเวนยอหนาเวนรนเขามามากกวาการเวนยอหนาปกติ (ระยะหางการเวนยอหนา ทั้งดานซาย และดานขวาของกระดาษควรมีระยะหางเทากัน) โดยไมตองใสในเครื่องหมายอัญประกาศคู - หากขอความยาวเกินไป และตองการขอความที่จําเปนเทานั้น ใหตัดขอความ ที่ไมตองการออก โดยการใชจุดไขปลา 3 จุดแทนขอความนั้น (…) - หากอัญประภาษเปนบทรอยกรอง มีความยาวไมเกิน 2 บรรทัด ไมตองขึ้น ยอหนาใหม แตถายาวเกิน 2 บรรทัด ใหขึ้นยอหนาใหมเชนเดียวกับรอยแกว แตไมตองใชเครื่องหมาย อัญประกาศ - กรณีที่ไมไดคัดลอกขอความโดยตรง หากแตเปนเพียงการสรุปความคิด การถอดความ ถือวาเปนอัญประภาษรอง ดังนั้นเมื่อนํามาแทรกในเนื้อหา ไมตองใชอัญประกาศกํากับ - การเขียนอางอิงอัญประภาษมี 2 แบบ ไดแก การอางอิงแบบเขียนแทรกปน กับเนื้อหา หรือเรียกวา “ระบบนามป” และการอางอิงทายหนากระดาษ หรือการอางอิงแบบแยกเนื้อหา หรือเรียกวา “การเขียนเชิงอรรถ” แตสวนใหญแลวจะนิยมการเขียนแบบระบบนาม-ป เนื่องจาก มีความสะดวก และกะทัดรัดซึ่งจะอางผูแตงไวกอนขอความที่คัดลอก หรืออางผูแตงไวตอจากขอความ ที่คัดลอกในตอนทายก็ได แตมีขอแมวา ตองเลือกอยางใดอยางหนึ่งเพื่อใหเปนระบบเดียว กัน (ดูเรื่องการอางอิงแทรกเนื้อหาในตอนทาย) ตอไปนี้เปนตัวอยางการเขียนอัญประภาษที่มีความ ยาว ไมเกิน 3 บรรทัด และเนื้อหาที่มีความยาวเกิน 3 บรรทัด ตามลําดับ การเขียนอัญประภาษที่มีความยาวไมเกิน 3 บรรทัด
  • 181.
    172 ความคิดสรางสรรคเปนสิ่งที่ทําใหเกิดนวัตกรรมบนโลกใบนี้ แตทวาการทําใหคนๆ หนึ่งมีความคิด สรางสรรคไดนั้นยากกวาการสรางนวัตกรรม ดังที่วินทร เลียววาริณ (2550: 204) ไดกลาวถึงของ การคิดสรางสรรคไวดังนี้ “ถาคุณไมสามารถที่จะคิดนอกกรอบได คุณไมมีทางที่จะกาวโดดเดนออกมา เพราะคุณจะไดแคตามรอยเดิมไป ทุกอยางจะตองเปนสี่เหลี่ยมเสมอไป ไมไดแปลวาสี่เหลี่ยมไมดี แตคุณก็จะไมมันที่จะคิดรูปทรงอื่น…” การเขียนอัญประภาษที่มีความยาวเกิน 3 บรรทัด การใชภาษาควรคํานึงถึงวัตถุประสงคของการสื่อสารดวย หากผูเขียน ตระหนักถึงความสําคัญของขอนี้ ยอมทําใหการสื่อสารบรรลุผล ดังที่วิภา กงกะนันทน (2532: 4)ไดกลาวถึงลักษณะพิเศษของภาษาวรรณคดีไวดังนี้ โดยทั่วไปภาษาที่เรียกกันวา “ภาษาวรรณคดี” นั้น ตางจาก ภาษาในชีวิตประจําวันตรงที่วา ภาษาวรรณคดีนั้นเปนภาษาที่ กระทบและฝงใจ ทําใหผูอานหรือผูฟงเกิดความสะเทือนอารมณ และเปนภาษาที่ผูประพันธไดจงใจคัดเลือกเปนพิเศษ โดยมีวัตถุ ประสงคสําคัญเพื่อใหผูอานหรือผูฟงเกิดความเปลี่ยนแปลงภาย ในจิตใจ… การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหา การเขียนอางอิงในสวนเนื้อหามี 2 ประเภท ไดแก 1. การเขียนแบบแทรกในเนื้อหา และ 2. การเขียนแบบแยกออกจากเนื้อหา 1. การอางอิงแบบแทรกในเนื้อหารายงาน (ระบบนามป) เปนการเขียนอางอิงปนกับเนื้อหา ไมไดแยกสวนกัน และเปนที่นิยม เนื่องจากรูปแบบการอางอิงที่ไมไมซับซอน ยุงยากมีโครงสรางอางอิง ดังนี้ 1.1 รูปแบบการลงรายการการอางอิงระบบนามป คือ
  • 182.
    173 จากโครงสรางระบบนามปขางตน ถือวาเปนลักษณะพื้นฐานทั่วไป แตในความเปนจริงแลวยัง มีรายเอียดปลีกยอยอีกหลายประการที่ควรแกการรูดังที่จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. ภาควิชาคณะ อักษรศาสตร, บรรณารักษศาสตร (2551: 134) ไดใหขอสังเกตเกี่ยวกับรูปแบบการอางอิงระบบนาม-ป สรุปไดดังนี้ 1. การไมระบุเลขหนาจะปรากฏในกรณีผูทํารายงานอางงานผูอื่นโดยการสรุปเนื้อหา หรือแนวคิดทั้งเลมของงาน เชน (ศักดิ์ศรี แยมนัดดา 2550) 2. การระบุชื่อผูแตง ปที่พิมพ และ/หรือ เลขหนาไวในวงเล็บ ใชในกรณีที่ผูทํารายงานสรุปเนื้อ หา และความคิดจากผลงานของผูแตงคนนั้น แลวนํามาเรียงเปนภาษาของตนในรายงาน เชน (ธวัช ชัย อดิเทพสถิต 2545: 19) 3. ผูทํารายงานอางชื่อผูแตง แลวใสปพิมพ และ/หรือเลขหนาไวในวงเล็บ กรณีนี้ผูทํารายงาน ตองการอางชื่อบุคคล (ผูแตง) มากกวาผลงาน หรือตองการอางขอความทั้งประโยคหรือสวนหนึ่ง ในประโยคใสไวในรายงาน เชน จากการรายงานผลการศึกษาของสุภาภรณ พลนิกร (2540: 82-85) เกี่ยวกับ…พบวา… จากการศึกษาโดยอลิสา วิทวัสกุล (2549) พบวา… 1.2 หลักเกณฑการเขียน ผูแตง รูปแบบ ตัวอยาง 1. ผูแตง ชาวไทย - ชื่อ และชื่อสกุล - สมยศ แสงสุวรรณ 2. ผูแตง ชาวตางประเทศ ใหตัดชื่อ ออก คงไวแตนามสกุล - นามสกุล - John Smith เขียนเปน Smith 3. ผูแตงชาวไทยที่เปน ผูรวบรวม หรือบรรณาธิการ - ชื่อ และชื่อสกุล, บรรณาธิการ. - พรชัย แสนยะมูล, บรรณาธิการ. 4. ผูแตงชาวตางประเทศ ที่เปนผูรวบรวม หรือ บรรณาธิการ - ชื่อสกุล, ชื่อตน, editor. - Smith, J, editor ผูแตง รูปแบบ ตัวอยาง ชื่อผูแตง (ปที่พิมพ: เลขหนาของขอมูล)
  • 183.
    174 5. ตัดคํานําหนาชื่อ (คํานําหนาชื่อปกติ เชน นายนางสาว นาง ตําแหนง ยศ เชน ศาสตราจารย ดร. คําบอกอาชีพ เชน เภสัชกร หญิง นายแพทย อาจารย) - ชื่อ และชื่อสกุล. - นายพรชัย แสนยะมูล เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล. - ศาสตราจารย ดร.อุดม วโรฒศิขดิตถ เขียนเปน อุดม วโรฒศิกขดิตถ. - นายแพทยประเวศ วะสี เขียนเปน ประเวศ วะสี. 6. คงไวซึ่งราชทินนาม บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ ตําแหนงทางศาสนา ไมตองสลับตําแหนง - ชื่อราชทินนาม ชื่อ, บรรดาศักดิ์. - ชื่อ ชื่อสกุล หรือพระนาม, ฐานันดร. - ชื่อ ชื่อสกุล, ยศ - พระยาอนุมานราชธน - คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย - ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช - สมเด็จกรมพระยาดํารงราชานุภาพ 7. คงไวซึ่งนามแฝง - นามแฝง - ส. พรายนอย - เสถียรโกเศศ 8. จํานวนผูแตง หากมีไม เกิน 3 คนใหใส “และ” หนา คนสุดทาย หากมีมากกวา 3 คน ใหใสชื่อผูแตงคนแรก แลวตามดวย และ “คนอื่นๆ” หรือ “และคณะ” - ชื่อผูแตง และ ชื่อผูแตง - ชื่อผูแตง ชื่อผูแตง และ ชื่อผู แตง - ชื่อผูแตง และคนอื่นๆ - เสาวภา พรสิริพงษ และพรทิพย อุศุภรัตน - เดชบดินทร รัตนปยะภาภรณ, พัชรินทร จึง ประวัติ และสุมานิการ จันทรบรรเจิด - ชลิต อํานวย และคนอื่นๆ 9. ผูแตงที่เปนสถาบัน ใหใช ชื่อสถาบัน โดยเขียนอางอิง ระดับสูงกอนตามลําดับ - ชื่อมหาวิทยาลัย -ชื่อมหาวิทยาลัย, คณะ, สาขา - กรม - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, คณะ มนุษยศาสตร, หลักสูตรภาษาไทย - กรมศิลปากร 10. เอกสารที่อางอิงใน เอกสารอื่น ระบุผูแตงทั้งสอง รายการ - ชื่อผูแตง (ปพ.ศ.: หนา อางถึง ใน ชื่อผูแตง, ปพ.ศ.: หนา) - จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย (2547: 4 อางถึงใน พูลสุข เอกไทยเจริญ, 2551: 2) 11. เอกสารพิเศษหรือสื่อ อื่นๆ ใหระบุลักษณะไวในวง เล็บ - ชื่อสกุล (สัมภาษณ) - ชื่อสกุล (บทวิทยุออกอากาศ ทางสถานีวิทยุมหาวิทยาลัย ราชภัฏสวนดุสิต) - ปรมา ลาภา (สัมภาษณ) - สิทธิ พรหมดี (บทวิทยุออกอากาศทางสถานีวิทยุ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) ตัวอยาง ผูแตงคนเดียว
  • 184.
    175 ศิริพร จิรวัฒนกุล (2552:31-32) ไดสรุปแนวปฏิบัติดานจริยธรรมการวิจัยเชิงคุณภาพเพิ่มเติม จากจริยธรรมทั่วไปของการวิจัยในมนุษย แบงออกเปน 3 ประการ คือ การขอความยินยอม การปองกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นไดกับผูใหขอมูล และการใหสิ่งตอบแทน ผูแตงมีราชทินนาม บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ ตําแหนงทางศาสนา พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตโต) (2538: 305) กลาวถึงเรื่องสมถะและการปฏิบัติไวดังนี้ สมถะ แปลงาย ๆ วาความสงบ แตที่ใชทั่วไปหมายถึงวิธีทําใหใจสงบ ขยายความวา ขอปฏิบัติตางๆ ในการฝกอบรมจิตใหเกิดความสงบ จนตั้งมั่นเปนสมาธิ ถึงขั้นไดฌานระดับตางๆ จุดมุงของสมถะคือสมาธิ ซึ่งหมายเอาสมาธิขั้นสูงที่ทําใหเกิดฌาน หลักการสมถะคือ กําหนดใจไว กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (เรียกวาอารมณ) ใหแนวแนจนจิตนอมดิ่งอยูในสิ่งนั้นสิ่งเดียว (เรียกกันวา จิตมี อารมณเปนหนึ่ง หรือจิตมีอารมณอันเดียว) ความแนวแนหรือตั้งมั่นของจิตนี้เรียกวาสมาธิ เมื่อสมาธิ แนบสนิทเต็มที่แลว ก็จะเกิดภาวะจิตที่เรียกวาฌาณ ผูแตง 2 คน การแพทยแผนไทย ยังขาดมาตรฐานในเรื่องคุณภาพจึงทําใหไดรับความเชื่อถือลดลง ดังที่ เสาวภา พรสิริพงษ และพรทิพย อุศุภรัตน (2539: 1) ใหความเห็นเกี่ยวกับวิวัฒนาการแพทยแผนไทย ที่ออกนอกลูนอกทางไปจากเดิม คือ “รูปธรรมที่เห็นไดอยางชัดเจนก็คือ การถายทอดความรูที่ขาด มาตรฐาน การถายทอดความรูอยางผิดๆ มีการใชสมุนไพรโดยขาดขอมูลยืนยัน จากแหลงขอมูลที่ เชื่อถือไดจนเกิดอันตราย…อวดอางสรรพคุณเกินความเปนจริง…” ผูแตง 3 คน
  • 185.
    176 เดชบดินทร รัตนปยะภาภรณ, พัชรินทรจึงประวัติ และสุมานิการ จันทรบรรเจิด (2550: 146) ใหความหมายของคําวาหัตถกรรม ไวดังนี้ หัตถกรรม” หมายถึงสิ่งที่ผลิตหรือทําดวยมือ (คําวา “หัตถะ” มาจากภาษาสันสกฤต หรือ ภาษาอินเดียวา “HASTA (ฮํสตา) แปลวานิ่งมือสําหรับจับ หรือหยิบหรือทํากิจกรรมอื่นๆ ชาวอินเดีย จึงนําคํานี้มาเรียกชางวา “หัตถี” เพราะถือวาชางมีงวงและปลายงวงเปรียบเสมือนนิ้วมือที่หยิบของได) ผูแตงมากกวา 3 คน จากสภาพปญหาของลุมน้ําปากพนัง ทั้งน้ํามีสภาพเค็ม ดินและน้ําเปรี้ยวจึงทําใหราษฎร ประสบปญหาในการประกอบอาชีพ ชลิต อํานวย และคนอื่นๆ (2542: 61) ไดกลาวถึงที่มาของโครง การลุมน้ําปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดําริดังนี้ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวไดพระราชทานพระราชวโรกาสเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2536 ใหคณะกรรมการบริหารโครงการพัฒนาพื้นที่ลุมน้ําปากพนัง อันเนื่องมาจากพระราชดําริเขาเฝาฯ ณ พระตําหนักทักษิณราชนิเวศน จังหวัดนราธิวาส ในการนี้ไดพระราชทานพระราชดําริวา ควรเรง ดําเนินการกอสรางประตูระบายน้ําปากพนังใหเสร็จโดยเร็ว เพราะงานนี้ จะเปนจุดเริ่มตนและเปนจุด หลักสําคัญในการแกไขปญหา เกี่ยวกับเรื่องนี้ ผูแตงที่เปนสถาบัน กรมศิลปากร (2541: 373) กลาวถึง ความรูสึก กับการแสดงทารํา ดังนี้ “”วิษาทะ” คือ ความเศราโศก เสียใจนั้นสําหรับคนชั้นสูง และชั้นกลาง ผูแสดงละครพึงแสดงดวยทาทาง คือ อุบายอยางหลัก แหลม สําหรับคนชั้นต่ํา พึงแสดงดวยทาทาง นอนหลับ ถอนใจใหญและนั่งซึมเหมือนคนเขาฌาน” อางอิงเอกสารอื่นที่ผูอื่นอางไว
  • 186.
    177 ดลชัย บุญยะรัตเวช (2544:95 อางถึงใน ขนิษฐา ปาลโมกข, 2551: 22) “โฆษณาที่ไดผล และใช ตนทุนต่ําในหลายๆ ประเทศ โดยเฉพาะลาตินอเมริกาก็คือ การใหคนมาสรางมุขตลกหนากลองและ มีผลิตภัณฑเขามาเกี่ยวของดวย” อางอิงเอกสารพิเศษ และอางอิงลักษณะอื่น ใหใสลักษณะของขอมูลในวงเล็บ 2. การเขียนเชิงอรรถอางอิง เปนการเขียนอางอิงที่แยกออกจากเนื้อหา โดยระบุที่มาของ ขอมูลไวทายหนากระดาษ ซึ่งมีรายละเอียดดังตอไปนี้ 2.1 ประเภทของการเขียนเชิงอรรถอางอิง 2.1.1 เชิงอรรถอางอิง (Citation Footnote) คือ การบอกแหลงที่มาของขอมูลที่นํามา ไวในเนื้อหารายงาน ดังตัวอยางจากบทความของเนื้อออน ขรัวทองเขียว (2553: 100) ทองอยู มีดี, (สัมภาษณ) กลาวถึงการสรางชุมชนเขมแข็งดังนี้ การทําชุมชนใหเขมแข็งตองเริ่มจากคนในชุมชนเอง ไมใชจากหนวยงานภาครัฐ ถายืนบนขา ตนเองไมได พึ่งตนเองไมได ยังอาศัยอวัยวะของคนอื่นจึงจะหายใจได อยางนี้ คงยากที่จะสําเร็จ เพราะเมื่อคนอื่นปวย รัฐออนแอแลวเราจะอยูไดอยางไร เราคนในชุมชนตองดูแลตนเอง สรางวัคซีน กันเองกอน แถมยังชวยคนอื่นไดดวย สายฤดี รื่นชัยกุล(บทวิทยุออกอากาศทางสถานีวิทยุมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต) กลาววา …สิ่ง ที่ทําใหเด็กๆ รักการอาน คงตองเริ่มกันที่บาน บานจัดสภาพแวดลอมอยางไร ถาคนในบานชอบดู โทรทัศน แตไมมีบรรยากาศการอานหนังสือ เด็กจะไมมีสิ่งกระตุนใหอานเลย นอกจากนี้ชุมชนเอง ชุมชนจะบริหารจัดการอยางไร ใหเปนชุมชนรักการอาน… การสอบถามความคิดเห็นของประชาชนที่มีตอนายกรัฐมนตรีในชวงดํารงตําแหนง (คนรักประชาธิปไตย, 2554: ออนไลน) พบวา ประชาชนใหคะแนนเรื่องความซื่อสัตยเปนอันดับหนึ่ง ตามดวยการมีความมุงมั่นในการแกปญหาของประเทศ….
  • 187.
    178 2.1.2 เชิงอรรถเสริมความ (ContentFootnote) คือ การอธิบายเนื้อหาเพิ่มเติม อาจเปนความรูเสริม ศัพทตางๆ เพื่อใหผูอานไดมีความเขาใจมากยิ่งขึ้น เนื่องจากหากนําสิ่งที่อธิบาย แทรกในเนื้อหา จะทําใหเนื้อความสะดุด ดังนั้นจึงตองนําคําอธิบายใสไวในสวนทายเพิ่มเติม เชน การอธิบายคําศัพท ที่มาของคํา และความตางๆ เปนตน ตัวอยางเชน 2.1.3 เชิงอรรถโยง (Cross-reference Footnote) คือ การใหผูอานไปดูรายละเอียด เรื่องเดียวกันที่ไดกลาวมาแลวในหนาอื่น นาสังเกตวาชื่อของฤษีที่ปรากฏเปนแบบ ในแตละทาจะพบวาผูแตงนําชื่อเหลานั้นมาจาก วรรณกรรมสําคัญหลายเรื่อง เชน พระฤษีที่ชื่อสังปติเหงะจากโคลงภาพในทาแกเอวขดขัดขา เปนพระฤษีในเรื่องอิเหนา ผูเปนที่เคารพของชาวเมืองดาหาไดรดน้ําอวยพระใหบุษบาและอิเหนาอยูคูกัน พระฤษีนารท ในทาแกเสียดอก เปนพระฤษีในเรื่องรามเกียรติ์ ผูบอกทางไปเมืองลงกา แกหนุมานแตเมื่อหนุมานคิดลองดีพระฤษีจึงไดใหบทเรียนแกหนุมาน โดยเสกไมเทาเปนปลิงเกาะ ที่คางหนุมาน พระฤษีวาสุเทพ ในทาแกกรอนเปนพระฤษีในตํานานจามเทวีวงศซึ่งอาศัยอยูบนดอย จุลบรรพต ไดสรางเมืองหริปุญชัยและสงทูตไปขอนางจามเทวีแหงเมืองลวปุระขึ้นมาครองเมือง7 _______________ 7 นิยะดา เหลาสุนทร, ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน, (กรุงเทพฯ: อัมรินทรพริ้นติ้งแอนดพับลิชชิ่ง, 2544), หนา 723 – 788. ปญหาการออกเสียงภาษาไทย แกไดดวยวิธีการทางสัทศาสตร 14 เพราะการที่เราไดเรียนรู อวัยวะในการออกเสียงจะทําใหผูพูดเขาใจยิ่งขึ้น วา จะวางอวัยวะในตําแหนงใดเสียงจึงจะชัด _______________ 14 สัทศาสตร เปนแขนงหนึ่งของภาษาศาสตร วาดวยการศึกษาเรื่องเสียงพูด ตั้งแตกระบวนการ ผลิตลม อวัยวะที่ใชในการออกเสียง และคลื่นเสียง
  • 188.
    179 2.2 รูปแบบการลงรายการ 2.2.1 รูปแบบและหลักเกณฑลงรายการการอางอิงแบบแยกเนื้อหาดังนี้คือ โดยมีรายละเอียดการอางอิง คือ - การเขียนเชิงอรรถแบบแยกเนื้อหา จะอยูดานลางทายกระดาษ และใหเสน ขีดคั่นจากซายมือยาวประมาณ 1.5 นิ้ว - ระยะหางระหวางเนื้อหากับเสนแบงควรหางประมาณ 3 บรรทัด - การขึ้นเลขเชิงอรรถ ควรอยูหนาอักษรตัวแรกของเชิงอรรถ โดยใหยกหมาย เลขลอยขึ้นหนึ่งระดับ ขนาดหมายเลขตองเล็กกวาตัวอักษรของเชิงอรรถ - การลําดับเลข มีหลายแบบดวยกัน รายงานแตละฉบับควรเลือกแบบใด แบบหนึ่ง คือ ขึ้นเลข 1 ใหมทุกครั้งเมื่อขึ้นหนาใหม หรือขึ้นเลข 1 ใหมทุกครั้งเมื่อขึ้นบทใหม หรือขึ้นเลข 1 และเรียงลําดับเลขตอไปจนจบเลมรายงาน - การเขียนเชิงอรรถจะตองยอหนาโดยเคาะ 8 ตัวอักษร - หากเชิงอรรถไมสามารถจบไดในบรรทัดเดียว เมื่อขึ้นบรรทัดใหมไมตองเคาะ เพื่อยอหนา แตใหชิดดานซายหนากระดาษ - หากเปนเชิงอรรถประเภทเสริมความ อาจมีเนื้อหาที่ไมสามารถจบไดใน หนาเดียว ใหขึ้นหนาใหมได หากเชิงอรรถหนาใหมไมจบหนา หามเขียนเนื้อหาตอ แตตองนําเนื้อหาไป เขียนในหนาถัดไป เพื่อปองกันความสับสน ชื่อ/ชื่อสกุล,//ชื่อเรื่อง,ครั้งที่พิมพ (ถามี)(สถานที่พิมพ:/สํานักพิมพ,/ปที่พิมพ),หนา สัทศาสตร เปนเรื่องของเสียงพูดลวนๆ ซึ่งศึกษาทั้งแหลงกําเนิดลมที่ชวยในการเปลงเสียง อวัยวะที่เกี่ยวของกับการออกเสียง ตลอดจนคลื่นเสียง 2 _______________ 2 ดูที่บทที่ 3 หนา 24
  • 189.
    180 ตัวอยางการเขียนเชิงอรรถอางอิงหนังสือ และแหลงอื่นๆ ที่มีการลงรายการคลายหนังสือ (หมายเลขเชิงอรรถเปนการสมมุติขึ้น) ผูแตงคนเดียว ___________________ 1 ศิริพรจิรวัฒนกุล, การวิจัยเชิงคุณภาพดานวิทยาศาสตรสุขภาพ, (กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน, 2552), หนา 31-32 หนังสือแปล ระบุชื่อเจาของตนฉบับ ชื่อเรื่อง แลวจึงใชชื่อผูแปล หนังสือที่ไมปรากฏผูแตง ใหลงรายการหนังสือแทน เอกสารที่ปรากฏในเอกสารอื่น __________________ 2 วอเนอร, เพนน, 365 เคล็ดลับดูแลลูกนอย, แปลโดย มนตรี ลักษณสุวงศ และศุภวัลย ตันวรรณรักษ (กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น,2518), หนา 22 ___________________ 4 คูมือนักศึกษารหัส 49 (มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 2549), หนา 64. ___________________ 10 พรไพร พรไพรกุล, วาดฝนในคํา (กรุงเทพฯ: ไมยมก, 2544), หนา 33 อางถึงใน เบญจมาศ ขําสกุล, คิดอยางภาษาไทย (กรุงเทพฯ: ไมยมก, 2548), หนา 64.
  • 190.
    181 วารสาร บทความในหนังสือ บทความในวารสาร บทความในหนังสือพิมพ ชื่อ/ชื่อสกุล,//“ชื่อบทความ,” /ชื่อวารสาร/ตัวเลขปที่หรือเลมที่,ฉบับที่/(เดือน/ปพิมพ/),หนา ___________________ 2 เบญจมาศ ขําสกุลและวรเวชช ออนนอม, “ตลาด-แรง-งาน ใครงอใคร,” วารสารสวนดุสิต 1 (มกราคม-เมษายน2547),หนา 4-8. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ใน/ชื่อหนังสือ,//ชื่อบรรณาธิการ,บรรณาธิการ (ถามี) (สถานที่พิมพ:/ สํานักพิมพ/ปพิมพ),หนา. ___________________ 7 นพพร ประชากุล, “ศิลปะกับวาทกรรม,” ยอกอักษร ยอนความคิด เลม 2 วาดวยสังคม ศาสตร, (กรุงเทพฯ: อาน 2552), หนา 511-52. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ชื่อหนังสือพิมพ(วัน/เดือน/ปพิมพ),หนา.
  • 191.
    182 บทความในสารานุกรม วิทยานิพนธ ___________________ 10 เขื่อนขันธ, “หมายเหตุประเทศไทย: ครัวไทยสูโลก-ฝนที่เปนจริง,”ไทยรัฐ(5 สิงหาคม 2546), หนา 5. ชื่อผูเขียน,//”ชื่อเรื่อง,”/(ระดับปริญญา/ชื่อสาขา หรือภาควิชา/คณะ/มหาวิทยาลัย,ปการศึกษา),// หนา (ถามี). ___________________ 3 สายรุง จรัสดํารงนิตย, “ลีลาภาษาโฆษณาในวิทยกระจายเสียง: การวิเคราะหตามแนว ภาษาศาสตรเชิงสังคม,” ( วิทยานิพนธศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาภาษาและภาษาศาสตรอา เซียอาคเนย. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล, 2534), หนา 127. ชื่อผูแตง,//”ชื่อบทความ,”/ใน/ชื่อสารนุกรม//ปที่หรือเลมที่/(ปพิมพ), หนา. ___________________ อาลัย จันทรพาณิชย. “ลํากลอน : เพลง”, สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน 11, (2542), หนา 3938-3941.
  • 192.
    183 เอกสารไมตีพิมพเผยแพร และเอกสารอื่นๆ ใหวงเล็บในตอนทายวา(เอกสารไมตีพิมพ เผยแพร) - การสัมภาษณ การสัมภาษณ สื่ออิเล็กทรอนิกส การสืบคนเครือขายออนไลน ___________________ 7 ธวัช ปุณโณธก, “ปญหาการศึกษาวิจัยวรรณกรรมทองถิ่น,” เอกสารประกอบคําบรรยายเรื่อง การศึกษาวิจัยจารึกวรรณกรรมโบราณและภาษาถิ่น เสนอที่มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 6 พฤษภาคม 2554. (เอกสารไมตีพิมพเผยแพร) ___________________ 11 สัมภาษณ ศิโรจน ผลพันธิน, อธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, 23 พฤษภาคม 2554. สัมภาษณ//ชื่อผูใหสัมภาษณ,//ตําแหนง(ถามี),//วัน เดือน ป ที่ทําการสัมภาษณ. ชื่อผูเขียน,//”ชื่อเรื่อง,”/[ออนไลน].//เขาถึงไดจาก/ชื่อแหลงขอมูล. (วันที่คนขอมูล).
  • 193.
    184 การอางอิงเอกสารซ้ําโดยไมมีเอกสารอื่นคั่น ใหใชคําวา เรื่องเดียวกันพรอมระบุเลขหนา การอางอิงเอกสารซ้ําโดยมีเอกสารอื่นคั่น ใหลงรายการโดยตัดสวนที่เปนสถานที่พิมพ สํานักพิมพ ปพิมพออก การพิมพรายงานวิชาการ 1. การตั้งคาหนากระดาษ การเวนระยะจากริมกระดาษดานบน 2 นิ้ว จากระยะริมขอบซาย 1.5 นิ้ว สวนริมกระดาษดานลาง และจากริมกระดาษดานขวาเวนระยะเทากัน คือ 1 นิ้ว ___________________ 11 นายอ่ํา บุญไทย, กฤดาการบนที่ราบสูง, พิมพตามฉบับพิมพครั้งแรก พ.ศ. 2476, (กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนพลับลิชชิ่ง,2543), หนา 84-90 12 เรื่องเดียวกัน, หนา 85. ___________________ 11 นิรมัย บุญชื่น, จิตสมาธิ, (กรุงเทพฯ: นกนางแอน,2549), หนา 98 12 เบญจมาพร สุขสันติ, พินิจจิต, (กรุงเทพฯ: เพลินธรรม, 2542), หนา 22 13 นิรมัย บุญชื่น, จิตสมาธิ, หนา 111. 12 สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ, “รวมกันหวงแหนศิลปวัฒนธรรมของชาติ เนื่องในวันอนุรักษมรดกไทย,” [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.culture.go.th/ Knowledge/idea.html. (วันที่คนขอมูล : 30 มีนาคม 2554).
  • 194.
    185 2. การใชตัวอักษร และการจัดพิมพตัวอักษรควรเลือกรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งใหเหมือนกัน ทั้งเลม สําหรับรายงานในวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารฉบับนี้ ขอกําหนดใหใช อักษรคอเดีย (cordia) โดยมีขนาดดังนี้ ชื่อบทแตละบท ใชตัวอักษรคอเดีย ขนาด 22 พอยท ลักษณะพิมพหนาหัวขอใหญ ของแตละบท ใชตัวอักษรคอเดีย ขนาด 20 พอยท ลักษณะพิมพหนา และพิมพชิดซายหนากระดาษ ไมตองใสหมายเลขกํากับ สวนหัวขอยอยของหัวขอใหญใชตัวอักษรชนิดเดียวกัน แตขนาด 18 พอยท ตัวพิมพหนา หากมีหัวขอยอยใหใชหมายเลขกํากับได ขนาดอักษรขนาด 16 พอยท การเขียนบรรณานุกรม บรรณานุกรมเปนการเขียนอางอิงไวทายเลมของหนังสือ ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้ 1. หลักเกณฑ และรูปแบบการลงรายการบรรณานุกรม 1.1 การลงรายการผูแตง รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ผูแตงชาวไทย รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล - อุดม วโรฒมศิกขดิตถ 2. ผูแตงชาวตางประเทศ รูปแบบ -ชื่อสกุล, ชื่อตน(หรือใชอักษรยอของชื่อตน) - ชื่อสกุล, อักษรยอของชื่อตน และชื่อกลาง - John Smith เขียนเปน Smith, Jhon. หรือ Smith, J - Edward P.Robinson เขียนเปน Robinson, E. R. 3. ผูแตงชาวไทยที่เปนผูรวบรวม หรือบรรณาธิการ รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล, บรรณาธิการ - พรชัย แสนยะมูล, บรรณาธิการ 4. ผูแตงชาวตางประเทศที่รวบรวม หรือบรรณาธิการ รูปแบบ ชื่อสกุล, ชื่อตน, editor. - Smith, J, editor 5. ผูแตงที่มีคํานําหนาชื่อปกติ ตําแหนงทางวิชาการคํา บอกอาชีพ (นาย นางสาว นาง ตําแหนง เชน ศาสตราจารย ดร. คําบอกอาชีพ) รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล - นายพรชัย แสนยะมูล เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล. - ศาสตราจารย ดร.อุดม วโรฒศิขดิตถ เขียนเปน อุดม วโรฒศิกขดิตถ. -นายแพทยประเวศ วะสี เปนประเวศ วะสี. รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 6. ผูแตงที่มีราชทินนาม บรรดาศักดิ์ และฐานันดรศักดิ์ และยศทางราชการ - พระยาอนุมานราชธน เขียนเปน อนุมานราชธน, พระยา.
  • 195.
    186 รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล,ราชทินนาม (บรรดาศักดิ์ และ ฐานันดรศักดิ์ และยศทางราชการ) - ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เขียนเปน คึกฤทธิ์ ปราโมช , ม.ร.ว. 7. ผูแตงที่ใชนามแฝง รูปแบบ นามแฝง - ทมยันตี - นิดา 8. ผูแตงที่เปนกลุมบุคคล หรือนิติบุคคล (กระทรวง ชื่อสถาบัน หนวยงานหลัก หนวยงานยอย) รูปแบบ - กลุมบุคคล (สถาบัน) - หนวยงานหลัก, หนวยงานยอย - กระทรวงศึกษาธิการ. - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. - มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต, คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร. 9. ผูแตง 2 คน รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล และ ชื่อ ชื่อสกุล - เบญจมาศ ขําสกุล และ ศุภศิริ บุญประเวศ. 10. ผูแตง3 คน รูปแบบ ชื่อ ชื่อสกุล, ชื่อ ชื่อสกุล, และ ชื่อ ชื่อสกุล - ญานิศา โชติชื่น, รักษศิริ ชุณหพันธรักษ, สําเนียง ฟากระจาง เขียนเปน - ญานิศา โชติชื่น, รักษศิริ ชุณหพันธรักษ, และ สําเนียง ฟากระจาง. 11. ผูแตงเกิน 3 คน (แตไมเกิน 6 คน) รูปแบบ - ชื่อ ชื่อสกุลของผูแตงคนแรก, และคนอื่นๆ หรือและคณะ พรชัย แสนยะมูล, สุพักตร วรานนท, ดวงใจ เอี่ยมสะอาด, ดลฤดี นาคแจม. เขียนเปน พรชัย แสนยะมูล, และคนอื่นๆ. 12. ไมปรากฏชื่อผูแตง รูปแบบ ชื่อหนังสือ ชื่อหนังสือใชแทนตําแหนงชื่อผูแตง - งามในงาน 1.2 การลงรายการชื่อเรื่อง รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง
  • 196.
    187 1. ชื่อเรื่องที่มีภาษาอังกฤษกํากับ รูปแบบ ชื่อเรื่องภาษาไทย -การปฏิบัติการวิชาชีพครู 3 (Pracicum 3) เขียนเปน การปฏิบัติการวิชาชีพครู. 2. ชื่อเรื่องที่มีรายละเอียดอื่นๆแทรก (ครั้งที่พิมพ จํานวนเลม เลมที่) รูปแบบ ชื่อเรื่อง (รายละเอียดเพิ่มเติม). - ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร (พิมพครั้งที่ 3) - กินอยางไทย (2 เลม) - การเขียนบท (พิมพครั้งที่ 3 แกไขเพิ่มเติม) 3. ชื่อเรื่องที่เปนวัสดุอื่นๆที่ไมใชหนังสือ ( แผนพับ แผนปลิว จุลสาร วีดิทัศน ภาพนิ่ง) รูปแบบ ชื่อเรื่อง [ประเภทวัสดุ] - บทเพลง จรรโลงใจ ดํารงไทย ดํารงชาติ [แผนพับ] - พัฒนาการของเด็กปฐมวัย [วีดิทัศน] 1.3 การลงรายการปที่พิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ปที่พิมพ รูปแบบ (ปที่พิมพ) - 2554 เขียนเปน (2554) 2. ปที่พิมพในสิ่งพิมพตอเนื่อง รูปแบบ - (ปที่พิมพ, เดือน, วันที่) หรือ - (ปที่พิมพ, เดือน) - (2553, มีนาคม, 3) หรือ - (2553, มีนาคม) 3. ไมปรากฏปที่พิมพ รูปแบบ - [ม.ป.ป.] (ไมปรากฏปที่พิมพ) - n.d. [no date] - พรชัย แสนยะมูล. [ม.ป.ป.] - Smith, J. [no date] 1.4 การลงรายการครั้งที่พิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง 1. ไมระบุครั้งที่พิมพครั้งแรก แตจะระบุครั้งที่พิมพ ตอๆไป รูปแบบ - (ครั้งที่พิมพ) - (พิมพครั้งที่ 2) 1.5 การลงรายการผูจัดพิมพ สํานักพิมพ รูปแบบการลงรายการ ตัวอยาง
  • 197.
    188 1. ตัดคําวาสํานักพิมพ โรงพิมพหางหุนสวน บริษัท จํากัดออกคงไวเฉพาะชื่อ รูปแบบ ชื่อสํานักพิมพ - บริษัทนานมีบุค เขียนเปน นานมีบุค - สํานักพิมพบรรณกิจ เขียนเปน บรรณกิจ 2. ใหคงคําวา “สํานักพิมพ หรือ โรงพิมพ กรณีที่ เปนมหาวิทยาลัยจัดพิมพ รูปแบบ สํานักพิมพ (โรงพิมพ) ชื่อมหาวิทยาลัย - สํานักพิมพจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย - สํานักพิมพมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 3. ไมปรากฏชื่อสํานักพิมพ โรงพิมพ ผูจัดพิมพ ให ใชคําวา ม.ป.ท. [ไมปรากฏสํานักพิมพ] ภาษา อังกฤษใช [n.p.] รูปแบบ [ม.ป.ท.] - กรุงเทพฯ : [ม.ป.ท.] 2. การลงรายการบรรณานุกรม 2.1 รูปแบบการลงรายการหนังสือ ตัวอยาง หนังสือทั่วไป สายทิพย นุกูลกิจ. (2534). วรรณกรรมไทยปจจุบัน. (พิมพครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: อาร.เอส.พริ้นติ้ง. หนังสือที่ผูแตงมีฐานันดรศักดิ์ ชื่อ/ชื่อสกุล.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่อง.//ครั้งที่พิมพ.//เมืองที่พิมพ:/สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ.
  • 198.
    189 สิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ, สมเด็จพระนางเจา. (2515).ความทรงจําในการเสด็จตางประเทศ ทางราชการ. กรุงเทพฯ: พระจันทร. หนังสือที่ผูแตงเปนหนวยงานราชการ การศึกษานอกโรงเรียน, กรม. (2535). เจาพระชันษายืนในพระราชวงศจักรี. กรุงเทพฯ : อมรินทรพริ้นติ้ง กรุฟ. หนังสือที่ไมปรากฏชื่อผูแตง หนังสือสวดมนตฉบับประจําบาน. [ม.ป.ป.]. กรุงเทพฯ: เลี่ยงเชียง. หนังสือที่ไมปรากฏปที่พิมพ ธรรมเกียรติ กันอริ. [ม.ป.ป.]. พระนครควรชม. (พิมพครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: พิราบ. หนังสือสารานุกรม สุทธิวงศ พงษไพบูลย. (บก.). (2529). สารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต พ.ศ.2529 เลม 1-10. สงขลา: สาบันทักษิณคดีศึกษามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒสงขลา. 2.2 รูปแบบการลงรายการหนังสือแปล ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่องภาษาไทย.//แปลโดย/ชื่อผูแปล.//ครั้งที่พิมพ.//สถานที่พิมพ:/ สํานักพิมพ. ตัวอยาง วอเนอร, เพนน. (2547). 365 เคล็ดลับดูแลลูกนอย. โดย มนตรี ลักษณสุวงศ และศุภวัลย ตันวรรณรักษ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
  • 199.
    190 2.3 รูปแบบการลงรายการหนังสือรวบรวมเรื่องตางๆภายในเลมเดียวกัน หรือหลายๆบทความ ในเลมเดียวกันและมีการอางอิงเพียงเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อบทความ,//ใน//ชื่อหนังสือ.//ชื่อบรรณาธิการหรือผูรวบรวม (ถามี).// หนาที่พิมพบทความ.//เมืองที่พิมพ:/สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ. ตัวอยาง นพพร ประชากุล. (2552). ศิลปะกับวาทกรรม, ใน ยอกอักษร ยอนความคิด เลม 2 วาดวย สังคมศาสตร. เนาวนิจ สิริผาติวิรัตน (บรรณาธิการ). 511-52. กรุงเทพฯ: อาน. 2.4 บทความ หรือเรื่องจากหนังสือสารานุกรม ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//”ชื่อบทความ”,//ใน//ชื่อสารานุกรม, เลมที่/,หนา.//ชื่อบรรณาธิการหรือผู รวบรวม (ถามี).//ครั้งที่พิมพ.เมืองที่พิมพ: สํานักพิมพหรือผูจัดพิมพ. อาลัย จันทรพาณิชย. (2542). “ลํากลอน : เพลง”, ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน, เลมที่11, หนา3938-3941. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย. 2.5 บทความ หรือคอลัมนจากนิตยสาร และวารสาร
  • 200.
    191 ชื่อ/ชื่อสกุลผูเขียนบทความ.//(ป,/วัน/เดือน).//ชื่อบทความ.//ใน//ชื่อวารสาร.//ปที่(ฉบับที่)/:/ หนาที่อาง. กุลทรัพย รุงฤดี. (2531,16 สิงหาคม). “คือโคมทิพยเทพเจาประทานชน”. ใน สกุลไทย. 34 (1765) : 5-7. เบญจมาศ ขําสกุล และวรเวชช ออนนอม. (2547, มกราคม-เมษายน). “ตลาด-แรง-งาน ใครงอ ใคร” ใน วารสารสวนดุสิต. 1(2) : 4-8. 2.6 หนังสือพิมพ ชื่อผูเขียน.//(ป,/วันที่/เดือน).//ชื่อบทความ.//ใน//ชื่อหนังสือพิมพ.//หนาที่พิมพบทความ. หนาที่อาง. เขื่อนขันธ. (2546, 5 สิงหาคม). “หมายเหตุประเทศไทย: ครัวไทยสูโลก-ฝนที่เปนจริง”. ไทยรัฐ. หนา 5. 2.7 วิทยานิพนธ ชื่อผูเขียน.//(ปที่พิมพ).//ชื่อเรื่อง.//ระดับวิทยานิพนธ./ชื่อสาขา./คณะ/ชื่อมหาวิทยาลัย. สายรุง จรัสดํารงนิตย. (2534). ลีลาภาษาโฆษณาในวิทยุกระจายเสียง: การวิเคราะหตาม แนวภาษาศาสตรเชิงสังคม. วิทยานิพนธศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาภาษาและ ภาษาศาสตรอาเซียอาคเนย. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล. 2.8 สัมภาษณ
  • 201.
    192 ชื่อ/ชื่อสกุล,//ผูใหสัมภาษณ,//ชื่อ/ชื่อสกุล//เปนผูสัมภาษณ,//สถานที่// เมื่อ/วันที่/เดือน/ป. สามารถ เพียรธรรม,ผูใหสัมภาษณ, ดวงดาว จรัสแจม ผูสัมภาษณ, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2554. 2.9 โสตทัศนวัสดุ (วีดิทัศน ภาพยนตร ภาพเลื่อน ภาพนิ่ง แผนภาพ) ชื่อผูจัดทํา.//(ปที่ผลิต)//ชื่อเรื่อง.//[ประเภทของวัสดุ].//สถานที่ผลิต/:/ผูผลิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (2544). ตามหาของจิ๋ว. [วีดิทัศน]. กรุงเทพฯ : ฝายผลิตสื่อและ มัลติมีเดีย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. 2.10 ออนไลน ชื่อผูแตง.//(ป, วัน, เดือน).//ชื่อเรื่อง.//[ออนไลน].//เขาถึงไดจาก/Available1/:/แหลงสารนิเทศ./(วัน ที่ขอมูล/Access date : วันเดือนป). อิสริยะ ไพรีพายฤทธิ์. (2553). บทบาทของ Social Network ในอินเทอรเน็ตยุค 2.0. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.isriya.com /files/ socialnetwork.pdf. (วันที่คนขอมูล : 6 กันยายน 2553). ความหมายของโครงการ
  • 202.
    193 การเขียนโครงการเปนการดําเนินกิจกรรมที่ไดจัดทําขึ้น เพื่อใหสอดคลองตามนโยบายที่วางไว ขององคกรอาจเปนการจัดกิจกรรมเพื่อแกไขปญหา เพื่อเพิ่มผลผลิตรายไดเพื่อพัฒนาบุคลากรหรือแม แตโครงการเกี่ยวกับจิตอาสา หรือการบริการชุมชน นักวิชาการไดใหความหมายของโครงการ ไววา วรมน เหรียญสุวรรณ และคณะ (2550: 209) กลาววา “โครงการเปนแผนการปฏิบัติ งานที่สัมพันธกันระหวางแนวคิด จุดประสงค กิจกรรม งบประมาณ ชวงเวลา การประเมินผล ฯลฯ" เยาวดี รางชัยกุล วิบูลยศรี (2544: 80) ไดใหความหมายของคําวา “โครงการ” คือ “งานที่เกิด ขึ้นตามสถานการณในสังคม มิไดเกิดเปนประจํา โดยมีวัตถุประสงค ระยะเวลา งบประมาณเปนตัว กําหนดกิจกรรม เมื่อเสร็จตามกําหนด ถือวาเสร็จสิ้นโครงการ” มยุรี อนุมานราชธน (2546: 6) ไดกลาววา “โครงการ เปนกลุมกิจกรรม ที่มีความสัมพันธกัน อยางเปนระบบ เพื่อใหเกิดการใชทรัพยากรไดอยางคุมคา และบรรลุวัตถุประสงคที่ตั้งไว คือ ผลประโยชน ตอบแทนในอนาคต และกิจกรรมตองมีจุดเริ่มตน และจุดสิ้นสุด” จากความหมายโครงการขางตน จึงสรุปไดวา การทําโครงการ คือ การทํากิจกรรมที่มีเปาหมายชัด เจนวา จะทําเพื่ออะไร มีการคิดในเชิงบริหารกิจกรรมเพื่อใหสอดคลองกับวัตถุประสงคเวลา ที่กําหนด งบ ประมาณที่ไดรับ หากไมมีการวางแผนลวงหนาแลว โครงการยอมประสบความสําเร็จไดยาก ความสําคัญของโครงการ การทําโครงการมีความสําคัญอยางยิ่งตอการพัฒนาสังคม โดยเฉพาะโครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดํารินับสามพันกวาโครงการ ลวนแลวแตมาจากปญหาของราษฎรทั้งสิ้น นอกจากนี้ หนวยงาน สวนภาครัฐยังไดดําเนินโครงการในลักษณะเดียวกัน เชน โครงการเรียนฟรีสิบหาป โครงการนมโรงเรียน โครงการถนนสีขาว โครงการหนาบานนามอง และฯลฯ สวนในระดับอุดมศึกษา ภายในรั้วมหาวิทยาลัย การดําเนินโครงการเนนการพัฒนาหลายดาน เชน โครงการเกี่ยวกับการพัฒนานักศึกษา โครงการพัฒ นาศักยภาพทางวิชาการ โครงการดานศิลปวัฒนธรรม โครงการดานบริการชุมชน หรือแมแตกลุมนัก ศึกษาที่เปนนักกิจกรรม บุคคลเหลานี้ไดขับเคลื่อนพลังความคิดสรางสรรคผานโครงการมากมาย เชน โครงการบัณฑิตอาสา โครงการพี่อานนองฟง โครงการคายวรรณกรรม ฯลฯ ซึ่งประจักษแลววา หากนัก ศึกษาคนใดเขียนโครงการเปน และมีสวนรวมในกิจกรรมตางๆ ของโครงการ บุคคลเหลานั้นจะหางาน ทําไดไมยาก และไดงานทําเร็วกวาคนที่เขียนโครงการไมเปน ความสําคัญ ของการดําเนินโครงการ มีดังนี้ 1. ทําใหบุคลากรมีความใสใจตอนโยบายองคกร 2. บุคลากรสามารถนํานโยบายมาพัฒนางานอยางเปนระบบ
  • 203.
    194 3. บุคลากรฝกคิดเชื่อมโยงอยางองครวม 4. บุคลากรสามารถคิดสรางสรรคผานกิจกรรม 5.บุคลากรสามารถทํางานรวมกับผูอื่นได 6. บุคลากรมีวิสัยทัศน คาดการณลวงหนาเพื่อใชทรัพยากรอยางคุมคา 7. บุคลากรไดรับการฝกทักษะในการเขียนเพื่อนําเสนอแผนงาน องคประกอบของโครงการ โครงการประกอบดวย 12 องคประกอบ (ยืดหยุนตามรูปแบบของหนวยงาน) ไดแก 1. ชื่อโครงการ 2. หนวยงานผูรับผิดชอบโครงการ 3. หลักการและเหตุผล 4. วัตถุประสงค 5. เปาหมาย 6. กลุมเปาหมาย 7. วิธีดําเนินการ 8. แผนปฏิบัติงาน 9. ระยะเวลาในการดําเนินโครงการ 10. สถานที่ดําเนินการ 11. งบประมาณและทรัพยากรที่ตองใช 12. การติดตามและประเมินผลโครงการ โดยมีรายละเอียดดังตอไปนี้ หลักเบื้องตนในการเขียนโครงการ 1. ชื่อโครงการ หลักการทั่วไปเกี่ยวกับการตั้งชื่อโครงการ คือ ชื่อควรมีเนื้อความที่กระชับ ความหมายชัดเจน มีการใชภาษาไดอยางเหมาะสม เขาใจงายโดยไมตองอาศัยการตีความแตในปจจุบัน บางโครงการมีการตั้งชื่อในลักษณะการเปรียบเปรย เปรียบเทียบ หรือใชภาษาใหนาสนใจทั้งนี้ขึ้นอยู
  • 204.
    195 กับกลุมเปาหมาย หรือหนวยงานที่ทําโครงการ อยางไรก็ตามจากกรอบขางตนทําใหเกิดการตั้งชื่อ หลากหลาย ดังนี้ 1.1 ชื่อโครงการที่สะทอนกิจกรรม วัตถุประสงค และเปาหมาย อาทิ โครงการฝกอบรม…/ โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการ…/ โครงการสงเสริม…แกปญหา…/ โครงการพัฒนา…/ โครงการ อนุรักษ… / โครงการปรับปรุง…/ โครงการสัมมนา…/ โครงการวิจัย…/ โครงการจัดทํา…/ โครงการลด (ละ เลิก งด) …และ ฯลฯ เปนตน ยกตัวอยางเชน - “โครงการอานสรางชาติ - “โครงการอาน เขียน เรียน คิด” - “โครงการปลูกตนไมรอบบานพอ” - “โครงการพัฒนาลุมน้ําปากพนัง” - “โครงการงดมันเพื่อสุขภาพ” - “โครงการอนุรักษพันธุขาวพื้นเมือง” - “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการ ต อ บั ณ ฑิ ต ห ลั ก สู ต ร ภ า ษ า ไ ท ย ” ฯลฯ 1.2 การตั้งชื่อโครงการที่มีการระบุกลุมเปาหมาย ยกตัวอยางเชน - “โครงการเยาวชนรักษน้ํา - “โครงการฝกอบรมการออกเสียงภาษาไทยแกเยาวชนไทยในตางแดน” - “โครงการปนน้ําใจใหชาวใต” - “โครงการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยสูตลาดแรงงาน” - “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการ ตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” 1.3 การตั้งชื่อโครงการใหสอดคลองกับนโยบายหนวยงาน หรือองคกรที่อนุมัติทุนในการ ทําโครงการ เชน มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต มีนโยบายในเรื่องการใหบริการชุมชน จึงเกิดโครงการ ตอไปนี้ เชน - โครงการเรียนรูรวมกันสรางสรรคชุมชน - โครงการเสียงสองแสง (โครงการนี้จัดทําหนังสือเสียงใหคนตาบอด)
  • 205.
    196 - โครงการหองสมุดชุมชน 1.4 การใชศิลปะทางภาษาในการตั้งชื่อเพราะจะทําใหชื่อโครงการมีความโดดเดน จํางาย และสรางสรรค เชน - “โครงการตนกลาอาชีพ” - “โครงการรอยแปดวิธีทําดีไมตองมีใครเห็น” - “โครงการอุนใจ วัยเรียน” 1.5 การใชคําเปรียบเทียบ หรือขอความกระชับ เชน - “โครงการฝนหลวง” - “โครงการแกมลิง” - “โครงการแกลงดิน” - “โครงการปารักษน้ํา” 2. หนวยงานที่รับผิดชอบโครงการ หนวยงานที่เปนตนสังกัดของผูจัดทําโครงการ เชน โครงการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยสูตลาดแรงงาน หนวยงานที่รับผิดชอบ คือ หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 3. หลักการและเหตุผล หลักการและเหตุผลเปนสวนที่บอกเลาเรื่องราวที่มาของโครงการ กลาวคือ เกิดปญหาอะไรขึ้น จึงทําใหเกิดโครงการนี้ (ทําไมตองทําโครงการ) หากไมทําแลวจะเกิดอะไรขึ้น มีผลกระทบอะไรบาง (โครงการมีความสําคัญอยางไรในการแกไขปญหา) อาจมีการอางอิงขอมูล สถิติ หรือนโยบายตางๆ มาประกอบ โครงสรางของการเขียนหลักการและเหตุผล มีทั้งรูปแบบมียอหนา และรูปแบบไมมียอหนา ซึ่งจะใชแบบใดก็ได ทั้งนี้ทั้งสองแบบจะมีโครงสรางเดียวกัน คือ การเกริ่นนํา ดวยความเปนมาของการจัดโครงการ พรอมชี้ใหเห็นวา โครงการเปนสวนสําคัญที่จะลด บรรเทา หรือสรางสิ่งดีๆ ได ตอมาจึงกลาววา จากปญหาดังกลาว จึงเปนที่มาของโครงการนี้ ทั้งนี้เพื่อทําใหดีขึ้น ดังนั้น การเขียนหลักการและเหตุผลจึงเปรียบเสมือนปราการดานแรกที่หนวยงานจะอนุมัติใหดําเนิน โครงการ ตัวอยาง “โครงการสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิต หลักสูตรภาษาไทย” ตลาดแรงงาน คือ ปจจัยสําคัญในการผลักดันใหเกิดการพัฒนาคุณภาพบัณฑิต การผลิตบัณฑิต ที่มีตลาดแรงงานรองรับยอมทําใหภาวะการวางงานลดนอยลง (เกริ่นนํา ปญหาการวางงาน) ซึ่งการ
  • 206.
    197 บรรลุเปาหมายดังกลาว จะตองอาศัยความรวมมือจากหลายฝาย อาทิฝายสถาบันการศึกษา ฝายผูประกอบการ และตัวบัณฑิตที่จะตองปรับปรุงพัฒนาไปพรอมๆ กัน (ความสําคัญในการแกปญหา) หลักสูตรภาษาไทย จึงเล็งเห็นความสําคัญเกี่ยวกับการพัฒนาอยางองครวมจึงไดจัดโครงการวิจัยเรื่อง “สํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิตและความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” เพื่อเอื้อประโยชนตอการจัดการเรียนการสอน และการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหเปนที่ยอมรับ และเปนที่ตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน (ประโยชนที่จะไดรับจากการทําโครงการ ตลอดจนผู มีสวนได สวนเสียหากไมดําเนินโครงการ) 4. วัตถุประสงค การเขียนวัตถุประสงคเปนการระบุสิ่งที่ตองการปฏิบัติในโครงการ ที่สําคัญ คือ การเขียนวัตถุประสงคตองสัมพันธกับหลักการและเหตุผล รวมถึงเมื่ออานวัตถุประสงคแลวสามารถ ทํานายไดวาจะไดรับผลอะไร หรือนําไปสูการเขียนผลที่คาดวาจะไดรับ วัตถุประสงคที่ดี ควรมีความชัดเจน สามารถปฏิบัติไดจริง สามารถวัด และประเมินผลได การทําโครงการหนึ่ง ๆ อาจจะมีวัตถุประสงค มากกวา 1 ขอได แตทั้งนี้การเขียนวัตถุประสงคไวมาก ๆ อาจจะทําใหผูปฏิบัติมองไมชัดเจน ดังที่ เกรซ, ดัฟฟ แมรี่ (2551: 39) ไดกลาวถึงขอควรคํานึงในการกําหนดวัตถุประสงคของโครงการคือ คําวา “SMART” ไดแก 1. เฉพาะเจาะจง (Specific) 2. สามารถวัดผลได (Measurable) 3. ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ (Action - oriented) 4. สอดคลองกับความเปนจริง (Realistic) 5. มีกําหนดเวลา (Time-Limited) ตอไปนี้เปนตัวอยางที่นําหลัก SMART ไปพิจารณาประกอบการเขียนวัตถุประสงค อีก 3 เดือนขางหนา ทางหลักสูตรภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต มีนโยบายจะ จัดทําหลักสูตรใหม เพื่อใหสอดคลองกับความเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน ดังนั้นโครงการพัฒนา หลักสูตร จึงตองมีการกําหนดวัตถุประสงคใหสอดคลองกับหลัก SMART ดังนี้ 1. เพื่อสํารวจภาวะการมีงานทํา (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ) ของบัณฑิตหลัก สูตรภาษาไทยรหัส 49 อยางนอย 30 คน (สามารถวัดผลได) ที่จบการศึกษาในป พ.ศ. 2553 2. เพื่อสํารวจความพึงพอใจของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ)
  • 207.
    198 3. นําเสนอ (ใหความสําคัญกับการลงมือปฏิบัติ)ในระหวางการประชุมสัมมนา ในการวิพากษหลักสูตรภาษาไทยประจําเดือนมิถุนายน (มีกําหนดเวลา) เกี่ยวกับคุณลักษณะของบัณฑิต (เฉพาะเจาะจง) ภาษาไทยที่สงผลใหผูประกอบการรับเขาทํางาน ภายในระยะเวลา 1 ป เพื่อนําผล การสํารวจมาสรางคุณลักษณะของบัณฑิตใหเปนที่ตองการของตลาดแรงงาน (สอดคลองกับ ความเปนจริง) จากวัตถุประสงคขอ 1-3 จะเปนวัตถุประสงคหลัก ที่จะสงผลใหเกิดผลทางออมที่ได จากการทําโครงการในครั้งนี้ และทําใหเกิดวัตถุประสงคตอมา ในขอ 4-5 คือ 4. เพื่อสรางฐานขอมูลของบัณฑิตและเปนแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรภาษาไทย 5. เพื่อใหนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองใหสอดคลอง กับความตองการของตลาดแรงงาน 5. กลุมเปาหมาย กลุมผูไดรับผลประโยชนจากการดําเนินโครงการ หรือกลุมที่ตองการพัฒนา กลุมที่ตองการเสริมศักยภาพ ฯลฯ ดังนั้นจากโครงการ “ภาวะการณมีงานทําของบัณฑิตและความพึง พอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” กลุมเปาหมาย คือ 1. นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คน 2. คณาจารยจํานวน 15 คน 6. เปาหมาย เปาหมายคือการระบุความสําเร็จของงาน ซึ่งการเขียนตองสอดคลองกับวัตถุ ประสงคของโครงการ เพื่อระบุผลลัพธของงานทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ และตองสําเร็จ เสร็จ สิ้นภายในระยะเวลาที่กําหนด เปาหมายเชิงปริมาณ 1. นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองเพื่อ ใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน 2. คณาจารยจํานวน 15 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน 3. ดําเนินการจัดทําการวิจัยเรื่องภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจ ของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย โดยจัดพิมพเผยแพรจํานวน 10 เลม เปาหมายเชิงคุณภาพ ผลของงานวิจัยสามารถนําไปพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย และปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย ใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน รวมทั้งบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยจะไดรับ ความรูเกี่ยวกับความตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน
  • 208.
    199 7. วิธีดําเนินการ วิธีการดําเนินการคือการลําดับการทํางานตั้งแตเริ่มโครงการจนสิ้นสุด โครงการ ซึ่งประกอบดวย 7.1 การวางแผนงาน 7.1.1 การกําหนดวัตถุประสงค และเปาหมายของโครงการ รวมกันระดมสมองเพื่อ ตอบคําถามตอไปนี้ ปญหาคืออะไร ทําไมตองทํา ทําแลวไดอะไร หากไมทําจะไดไหม ใครจะไดรับ ประโยชน และใครจะเสียประโยชน และวัตถุประสงคในการทําโครงการนี้คืออะไร 7.1.2 การกําหนดกิจกรรม เพื่อใหบรรลุวัตถุประสงค และเปาหมายจะมีกิจกรรม อะไรบาง ชวยกันระดมสมองในกลุม แลวตอบคําถามตอไปนี้ กิจกรรมมีอะไรบาง งานที่ตองเตรียม ในแตละกิจกรรมมีอะไรบาง กิจกรรมเหลานั้นสามารถทําไดหรือไม กิจกรรมเหลานั้นเหมาะสมกับ ระยะเวลาหรือไม แตละกิจกรรมตองใชทรัพยากรอะไรบางที่จําเปน หากกิจกรรมดังกลาวไมสามารถ ทําได ยังมีกิจกรรมอื่นรองรับหรือไม 7.2 การเตรียมงาน 7.2.1 การสรางกลุมคนทํางาน 7.2.2 การพิจารณาแผนงาน และสรางตารางงาน 7.2.3 กําหนดคนใหเหมาะกับงาน 7.2.4 กําหนดเปาหมายของงานใหชัดเจนตามความเหมาะสมของแตละงาน 7.3 การดําเนินงาน 7.3.1 ดําเนินการตามกระบวนการที่กําหนด 7.3.2 ประชุมกลุมเพื่อรายงานความคืบหนา 7.3.3 รวมรับฟงปญหา ประสานงานกับผูเกี่ยวของเพื่อรวมกันแกปญหา 7.3.4 สรุปผลการทํางาน เมื่อเสร็จสิ้นกระบวนการทั้งหมด ผูจัดทําโครงการสมารถกําหนดตารางเวลาการทํางาน ดังนี้ 1. ประชุมคณาจารยเพื่อจัดทําโครงการ 2. ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่เกี่ยวของ 4. สงแบบสอบถามเพื่อสํารวจภาวะการมีงานทํา และความพึงพอใจ 5. รวบรวมขอมูล และวิเคราะหผล 6. นําผลการวิจัยมาจัดพิมพรูปเลม
  • 209.
    200 7. จัดการสัมมนาเพื่อสรุปผลงานวิจัย 8. สรุปและประเมินผลโครงการ 8.แผนปฏิบัติงาน การกําหนดชวงเวลาเริ่มตน และแลวเสร็จของการทํางานตั้งแตตนจนจบ ทั้งนี้จะชวยใหทราบความกาวหนาของโครงการเปนระยะๆ อีกทั้งยังทําใหผูอนุมัติเงินโครง การมีความมั่นใจวา โครงการสําเร็จแนนอน ดังตอไปนี้ มีนาคม เมษายน พฤษภาคม มิถุนายน 1.ประชุมคณาจารย เพื่อจัดทําโครงการ 2.ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่ เกี่ยวของเพื่อจัดทํา แบบสอบถาม 4.สงแบบสอบถาม เพื่อสํารวจภาวะ การมีงานทํา และ สํารวจความ พึงพอ ใจ 5.รวบรวมขอมูล และวิเคราะหผล 6.นําผลการวิจัยมา จัดพิมพรูปเลม 7.เตรียมการจัด สัมมนาเพื่อสรุปผล งานวิจัย 8.จัดสัมมนาเพื่อ สรุปผลงานวิจัย 9.สรุปและประเมิน ผลโครงการ 9. ระยะเวลาดําเนินการและสถานที่ดําเนินการ เผยแพรงานวิจัย วันพุธที่ 15 มิถุนายน 2554 ณ หองประชุมปนนอย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
  • 210.
    201 10. งบประมาณ เปนคาใชจายทั้งหมดในการดําเนินโครงการซึ่งควรจําแนกรายการคาใชจายได อยางชัดเจน โดยทั่วไปการแบงหมวดเงิน มีดังนี้คือ แจกแจงเปนหมวดยอยๆ เชน หมวดคาวัสดุ หมวด คาใชสอย หมวดคาตอบแทน หมวดคาครุภัณฑ ซึ่งการแจกแจงงบประมาณจะมีประโยชนในการ ตรวจสอบความเปนไปไดและตรวจสอบความเหมาะสมในสถานการณตางๆ นอกจากนั้นควรระบุแหลง ที่มาของงบประมาณดวยวาเปนงบประมาณแผนดิน งบชวยเหลือจากประเทศตางประเทศ เงินกู หรือ งบบริจาค เปนตน ยกตัวอยางเชน ใชเงินงบประมาณแผนดิน วงเงินประมาณ 15,000 บาท แบงเปน 1. คาใชสอย - คาจัดทํารูปเลมงานวิจัย (10 เลม x 300 บาท) 3,000 บาท - คาอาหารวางในการประชุมสัมมนา (2 ครั้ง x 82 คน x 25 บาท) 4,100 บาท 2. คาตอบแทน - คาวิทยากร (คนละ 3 ชั่วโมง 2 คน x 600 บาท) 3,600 บาท 3. คาวัสดุ 2,300 บาท - เอกสารประกอบการสัมมนา (100 เลม x 15 บาท) 1,500 บาท - คาถายเอกสาร 750 บาท หมายเหตุ : ถัวเฉลี่ยทุกรายการ 11. เจาของโครงการหรือผูรับผิดชอบโครงการ เปนการระบุเพื่อใหทราบวาหนวยงานใด เปนเจาของหรือรับผิดชอบโครงการ โครงการยอย ๆ บางโครงการระบุเปนชื่อบุคคลผูรับผิดชอบเปน รายโครงการได ยกตัวอยางเชน หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต 12. ผลประโยชนที่คาดวาจะไดรับ ผลประโยชนที่คาดวาจะไดรับ คือ การระบุผูไดรับประโยชน ทั้งเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ ผลประโยชนอาจไดรับทั้งทางตรง หรือทางออม
  • 211.
    202 1. ผูเขารวมโครงการทราบภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 2. ผูเขารวมโครงการทราบความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษา ไทย 3.หลักสูตรภาษาไทยใชผลการวิจัยเปนฐานขอมูล และแนวทางในการปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย 4. ผูเขารวมโครงการไดพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน ตัวอยางโครงการ หลักสูตรภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร โครงการสํารวจ “ภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย” หลักการและเหตุผล ตลาดแรงงาน คือ ปจจัยหลักในการผลักดันใหเกิดการพัฒนาคุณภาพของบัณฑิต การผลิตบัณฑิต ที่มีตลาดแรงงานรองรับยอมทําใหภาวะการวางงานลดนอยลง ซึ่งการบรรลุเปาหมายดังกลาว จะตองอาศัย ความรวมมือจากหลายฝาย อาทิ ฝายสถาบันการศึกษา ฝายผูประกอบการและตัวบัณฑิตที่จะตอง ปรับปรุงพัฒนาไปพรอมๆ กัน หลักสูตรภาษาไทยจึงเล็งเห็นความสําคัญเกี่ยวกับการพัฒนาอยางองครวม จึงไดจัดโครงการวิจัยเรื่อง “ภาวการณมีงานทําของบัณฑิตและความพึงพอใจของผูประกอบการตอบัณฑิต หลักสูตรภาษาไทย” เพื่อเอื้อประโยชนตอการจัดการเรียนการสอน และการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตร ภาษาไทย ใหเปนที่ยอมรับ และเปนที่ตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน วัตถุประสงค 1. เพื่อศึกษาสํารวจภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยรหัส 49 จํานวน 30 คน 2. เพื่อสํารวจความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยรหัส 49 จํานวน 10 คน 3. เพื่อนําเสนอผลในการสัมมนาเกี่ยวกับคุณลักษณะบัณฑิตที่เปนที่ตองการของตลาดแรง งาน 4. เพื่อเปนสรางฐานขอมูลของบัณฑิต และแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรภาษาไทย 5. เพื่อใหนักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับ ความตองการของตลาดแรงงาน
  • 212.
    203 เปาหมาย 1. เปาหมายเชิงปริมาณ - นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน65 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาตนเองเพื่อ ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน - คณาจารยจํานวน 15 คนไดทราบแนวทางในการพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย ใหสอดคลองกับตลาดแรงงาน - ดําเนินการจัดทําการวิจัยเรื่องภาวะการมีงานทําของบัณฑิต และความพึงพอใจของผู ประกอบการตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย โดยจัดพิมพเผยแพรจํานวน 10 เลม 2. เปาหมายเชิงคุณภาพ ผลของงานวิจัยสามารถนําไปพัฒนาบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย และปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทยใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน รวมทั้งบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทยจะไดรับ ความรูเกี่ยวกับความตองการของตลาดแรงงานในยุคปจจุบัน กลุมเปาหมาย นักศึกษาหลักสูตรภาษาไทยจํานวน 65 คน คณาจารยจํานวน 15 คน
  • 213.
    204 วิธีการดําเนินงาน มีนาคม เมษายน พฤษภาคมมิถุนายน 1.ประชุมคณาจารยเพื่อ จัดทําโครงการ 2.ขออนุมัติโครงการ และโครงการอนุมัติ 3. สํารวจเอกสารที่เกี่ยว ของเพื่อจัดทําแบบสอบ ถาม 4.สงแบบสอบถามเพื่อ สํารวจภาวการณการมี งานทํา และสํารวจ ความพึงพอใจ 5.รวบรวมขอมูล และ วิเคราะหผล 6.นําผลการวิจัยมาจัด พิมพรูปเลม 7.เตรียมการจัดสัมมนา เพื่อสรุปผลงานวิจัย 8.จัดสัมมนาเพื่อสรุปผล งานวิจัย 9.สรุปและประเมินผล โครงการ ระยะเวลาดําเนินการและสถานที่ดําเนินการ เผยแพรงานวิจัย วันพุธที่ 15 มิถุนายน 2554 ณ หองประชุมปนนอย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต งบประมาณ ใชเงินงบประมาณแผนดิน วงเงินประมาณ 15,000 บาท แบงเปน 1. คาใชสอย - คาจัดทํารูปเลมงานวิจัย (10 เลม x 300 บาท) 3,000 บาท - คาอาหารวางในการประชุมสัมมนา (2 ครั้ง x 82 คน x 25 บาท) 4,100 บาท 2. คาตอบแทน - คาวิทยากร (คนละ 3 ชั่วโมง 2 คน x 600 บาท) 3,600 บาท
  • 214.
    205 3. คาวัสดุ 2,300บาท - เอกสารประกอบการสัมมนา (100 เลม x 15 บาท) 1,500 บาท - คาถายเอกสาร 750 บาท หมายเหตุ : ถัวเฉลี่ยทุกรายการ ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ผูเขารวมโครงการทราบภาวะการมีงานทําของบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 2. ผูเขารวมโครงการทราบความตองการของผูประกอบการที่มีตอบัณฑิตหลักสูตรภาษาไทย 3. หลักสูตรภาษาไทยใชผลการวิจัยเปนฐานขอมูล และแนวทางในการปรับปรุงหลักสูตร ภาษาไทย 4. ผูเขารวมโครงการไดพัฒนาตนเองใหสอดคลองกับความตองการของตลาดแรงงาน
  • 215.
    206 เอกสารอางอิง กอบกาญจน วงศวิสิทธิ์. 2551.ทักษะภาษาเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กระทรวงศึกษาธิการ. 2542. โคลงโลกนิติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพราว. การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. 2550. ทักษะการใชภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีปทุม. เกรซ, ดัฟฟ แมรี่. 2551. ทักษะการบริหารโครงการ. แปลโดย ปฏิพล ตั้งจักรวรานนท กรุงเทพฯ : เอ็กซเปอรเน็ท. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2548. สารสนเทศและการศึกษาคนควา. พิมพครั้งที่ 2. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตรและสารนิเทศศาสตร. 2546. สารสนเทศและการศึกษา คนควา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณาจารยภาควิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2541. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยหอการคา. จุมพจน วนิชกุล. 2549. สารสนเทศเพื่อการเรียนรู. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ ส.ส.ท. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2543. ภาษากับการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 6. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร. ฐานปนา ฉิ่นไพศาล. 2547. การบริหารโครงการและการศึกษาความเปนไปได. กรุงเทพฯ : ธีระฟลม และไซเท็กซ จํากัด บุญยงค เกศเทศ. 2539. เขียนไทย. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. ประชุม โพธิกุล. 2539. การบริหารโครงการ : จากแนวคิดสูการปฏิบัติที่ประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพสายใจ. พิสณุ ฟองศรี. 2551. เทคนิควิธีประเมินโครงการ. พิมพครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : ดานสุทธิการพิมพ. พูลสุข เอกไทยเจริญ. 2551. การเขียนรายงานการคนควา. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ภาควิชากบรรณารักษศาสตร. 2552. การคนควาและการเขียนรายงาน. พิมพครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย มยุรี อนุมานราชธน. 2546. การบริหารโครงการ. เชียงใหม: มหาวิทยาลัยเชียงใหม. วัลลภ สวัสดิวัลลภ. 2547. เทคนิคการคนควา และการเรียบเรียงขอมูลเพื่อเขียนรายงาน และ ผลงานทางวิชาการอยางเปนระบบและมีขั้นตอนที่เปนรูปธรรม. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : บรรณกิจ วิภา กงกะนันท. 2532. วรรณคดีศึกษา. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
  • 216.
    207 สีดา สอนศรี. 2540.กลยุทธการวางแผนและการบริหารโครงการ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ---------------------------------------------
  • 217.
    บรรณานุกรม กองเทพ เคลือบพณิชกุล. 2542.การใชภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กอบกาญจน วงศวิสิทธิ์. 2551. ทักษะภาษาเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. กระทรวงศึกษาธิการ. 2542. โคลงโลกนิติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพราว. การุณันทน รัตนแสนวงษ และปรัชญา อาภากุล. 2550. ทักษะการใชภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. พิมพครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีปทุม. กัลยา จงประดิษฐนันท. 2543. ศิลปะการพูดตอที่ชุมชน. กรุงเทพฯ: ยูบอส คอรเปอเรชั่น. กัลยา ยวนมาลัย. 2539. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. กุณฑลีย ไวทยะวนิช. 2545. หลักการพูด. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. กุลวดี พุทธมงคล. 2544. เอกสารประกอบการสอนวิชาภาษาไทย. นครราชสีมา: นิรุตติ์การพิมพ. เกรซ, ดัฟฟ แมรี่. 2551. ทักษะการบริหารโครงการ. แปลโดย ปฏิพล ตั้งจักรวรานนท กรุงเทพฯ : เอ็กซเปอรเน็ท. คณะกรรมการวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2549. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. (ม.ป.ป.). GEED 101 การสื่อสารดวยภาษาไทย. (ม.ป.ท.) คณาจารยภาควิชาภาษาไทย. 2546. การใชภาษาไทย ๒. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2548. สารสนเทศและการศึกษาคนควา. พิมพครั้งที่ 2 ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา. คณาจารยภาควิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. 2541. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพดอกหญา. คณาจารยภาควิชาบรรณารักษศาสตรและสารนิเทศศาสตร. 2546. สารสนเทศและการศึกษา คนควา. (พิมพครั้งที่ 5) กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณาจารยโปรแกรมวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. 2542. กรุงเทพ : พัฒนาศึกษา คารเนกี้ เดล . 2537. การพูดในที่ชุมชน. แปลโดย อาษา ขอจิตตเมตต. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: อาษา.
  • 218.
    210 จารึก สงวนพงษ. 2534.การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: สถาบันราชภัฏเพชรบุรี วิทยาลงกรณ. . 2542. การเขียนเพื่อการสื่อสาร. ปทุมธานี: ลายสือไทยการพิมพ. จิตรา กอนันทเกียรติ. 2539. ตึ่งหนั่งเกี้ย. พิมพครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ: อมรินทรพริ้นติ้งแอนด พับลิชชิ่ง . จิตรจํานงค สุภาพ. 2530. การพูดระบบการทูต. กรุงเทพฯ: โรงพิมพสุทธิสารการพิมพ. จิตตนิภา ศรีไสย. 2549. ภาษาไทยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต. กรุงเทพ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. จุมพจน วนิชกุล. 2549. สารสนเทศเพื่อการเรียนรู. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพ ส.ส.ท. จุไรรัตน ลักษณะศิริ. 2543. ภาษากับการสื่อสาร. (พิมพครั้งที่ 6). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร. เจริญเกียรติ ธนะสุขถาวร. 2546. เติมกําลังใจใหพลังชีวิต. กรุงเทพฯ : วิญูชน. ฉออน วุฒิกรรมรักษา. 2536. หลักการรายงานขาว : Basic News Reportion. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ฉัตรวรุณ ตันนะรัตน. 2538. MC 231 การพูดในชีวิตประจําวัน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย รามคําแหง. ฉัตรา บุญนาค สุวรรณี อุดมผล และ วรรณี พุทธเจริญทอง. 2529. ศิลปะการใชภาษาไทยใน ชีวิตประจําวันและทางธุรกิจ. กรุงเทพฯ : ประกายพรึก. ชมัยพร แสงกระจาง. 2533. บานหนังสือหัวใจ. กรุงเทพฯ : คมบาง. ชาตรี พนเจริญสวัสดิ์. 2549. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ภาษาไทยธุรกิจ. (ม.ป.ท.) ชุติปญโญ (นามแฝง). 2546. ชีวิตที่เหนื่อยนัก...พักเสียบางดีไหม?. กรุงเทพฯ: ใยไหม. ญานิศา โชติชื่น. 2549. การพูดเพื่อสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏ สวนดุสิต. __________. 2550. การเขียนภาคนิพนธและสารนิพนธ. กรุงเทพฯ : โครงการศูนยหนังสือ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต. ฐานปนา ฉิ่นไพศาล. 2547. การบริหารโครงการและการศึกษาความเปนไปได. กรุงเทพฯ : ธีระฟลม และไซเท็กซ จํากัด ฐิติรัตน ลดาวัลย. 2539. การใชภาษาไทย 1. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ฐนสจันทร วงศสุวรรณะ. 2547. การพูดเพื่อการพัฒนาบุคลิกภาพ. กรุงเทพฯ : เทคนิค 19. ณัฎพงศ เกศมาริษ. 2548. เทคนิคการนําเสนออยางมืออาชีพ. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอรเน็ท.
  • 219.
    211 ถาวร โชติชื่น. 2548.ทอลคโชวอันซีน. “ช็อตเด็ดเกร็ดการพูด”. กรุงเทพฯ: พี.วาทิน พับบลิเคชั่น จํากัด. __________. 2551. ความสุขความสําเร็จดวย 21 เคล็ดไมลับ. กรุงเทพฯ: ยูแอนดไอ. ถาวร โชติชื่น และเสนห ศรีสุวรรณ. 2533. ทีเด็ดเกร็ดการพูด. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: บุคแบงก. __________. 2541. ผงชูรสการพูด. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บุคแบงก. ถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2533. การสื่อสารระหวางบุคคล. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพ ฯ : ณ ฌาน. ทองขาว พวงรอดพันธุ. 2537. วาทการศิลปะและหลักการพูดในที่ชุมชน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพ ฯ : ธรรมสภา. ทองพูน หงสพันธุ. 2520. ตัวอยางเรียงความ. กรุงเทพฯ: จงเจริญการพิมพ. ธงไชย พรหมปก. 2540. การอาน. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย. ธนรัชฎ ศิริสวัสดิ์ และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2539. การอานเพื่อการศึกษาคนควา. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย หนวย 6 -10. พิมพครั้งที่ 2. นนทบุรี : ชวนพิมพ. ธิดา โมสิกรัตน และนภาลัย สุวรรณธาดา. 2543. การอาน. ในเอกสารการสอนชุดวิชา ภาษาไทย 1 หนวย 9-15. พิมพครั้งที่9. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. ธิดา โมสิกรัตน, ปรียา หิรัญประดิษฐ และอลิสา วานิชดี. 2543. การอานวรรณกรรมรวมสมัย. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอานภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7. นนทบุรี: ประชาชน. นงลักษณ สุทธิวัฒนาพันธ. 2546. กลยุทธการพูดใหประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ: สนุกอานจํากัด. นพดล จันทรเพ็ญ. 2539. การใชภาษาไทย. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ตนออ แกรมมี่. นรินทร องคอินทร. 2549. วาทะชนะใจคน. แปลและเรียบเรียงจาก Give Your Speech, Change the world , ผูเขียน : Nick Morgan. กรุงเทพฯ: มิตรภาพการพิมพ และ สติวดิโอ จํากัด. บุญยงค เกศเทศ. 2539. เขียนไทย. (พิมพครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร. เบญญาวัธน (นามแฝง). 2546. คูมือสูชีวิตดวยตนเอง ชุดที่ 2 เริ่มตนใหม...ในวันพรุง. นนทบุรี: 108 สุดยอดไอเดีย. ประชุม โพธิกุล. 2539. การบริหารโครงการ : จากแนวคิดสูการปฏิบัติที่ประสบความสําเร็จ. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพสายใจ. เปลื้อง ณ นคร. 2542. ศิลปะแหงการอาน. พิมพครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ขาวฟาง.
  • 220.
    212 พัชร บัวเพียร. 2536.วาทวิทยา : กลยุทธการพูดอยางมีประสิทธิผล...ในทุกโอกาส. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อะเบลส. __________. 2538. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สยามเตชั่นเนอรี่ซัพพลายส. พัฒจิรา จันทรดํา. 2547. การอานและวิจารณเรื่องสั้น. กรุงเทพฯ: เยลโลการพิมพ. พิสณุ ฟองศรี. 2551. เทคนิควิธีประเมินโครงการ. (พิมพครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ : ดานสุทธิการพิมพ. พูลสุข เอกไทยเจริญ. 2551. การเขียนรายงานการคนควา. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ภาควิชาบรรณารักษศาสตร. 2552. การคนควาและการเขียนรายงาน. (พิมพครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ภาควิชาภาษาไทย. 2543. การอานเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. ภาควิชาภาษาไทย. 2540. ภาษากับการสื่อสาร. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสนามจันทร. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. 2550. หนวยที่ 7 การพัฒนาทักษะภาษาในประมวลสาระชุดวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร. หนวยที่ 1-7. (พิมพครั้งที่ 7) นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช. มยุรี อนุมานราชธน. 2546. การบริหารโครงการ. เชียงใหม: มหาวิทยาลัยเชียงใหม. มัลลิกา คณานุรักษ. 2545. เทคนิคการเปนพิธีกรที่ดี. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮาส. ราชบัณฑิตยสถาน. 2546. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุคส พับลิเคชั่น. ลลิตา กิตติประสาร. 2542. การอานงานวิชาการ. ในเอกสารการสอนชุดวิชาการอาน ภาษาไทย หนวย 8 -15. พิมพครั้งที่ 7.นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. วรมน เหรียญสุวรรณและคณะ. 2550. ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบคน. กรุงเทพฯ: คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. วัลลภ สวัสดิวัลลภ. 2547. เทคนิคการคนควา และการเรียบเรียงขอมูลเพื่อเขียนรายงาน และ ผลงานทางวิชาการอยางเปนระบบและมีขั้นตอนที่เปนรูปธรรม. (พิมพครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : บรรณกิจ แววมยุรา เหมือนนิล. 2538. การอานจับใจความ. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน. ศรีรัตน เจิงกลิ่นจันทร. 2544. การอานและการสรางนิสัยรักการอาน. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
  • 221.
    213 ศิริพร ลิมตระการ. 2534.ความรูเบื้องตนเกี่ยวกับการอาน. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา การอานภาษาไทย หนวย 1 - 7. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. สมจิต ชิวปรีชา. 2548. วาทวิทยา. พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สมชาติ กิจยรรยง. 2548. ศิลปะการพูดสําหรับผูนํา. กรุงเทพฯ: ธรรกมลการพิมพ. สมบัติ จําปาเงิน และสําเนียง มณีกาญจน. 2548. กลเม็ดการอานใหเกง. พิมพครั้งที่ 3 . กรุงเทพฯ: ผองพัฒนการพิมพ. สมบัติ พรหมเสน. 2545. การพูดเพื่อการประชาสัมพันธ. พิษณุโลก: สถาบันราชภัฏ พิบูลสงคราม. สมพร มันตะสูตร แพงพิพัฒน. 2534. การอานทั่วไป. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร. สมิต สัชฌุกร. 2547. การพูดตอชุมนุมชน. กรุงเทพฯ: สาธาร. สวนิต ยมาภัย, และถิรนันท อนวัชศิริวงศ. 2535. หลักการพูดขั้นพื้นฐานะสังเขปสาระสําคัญ พิมพครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : ครีเอทีฟพลับลิชชิ่งจํากัด. สีดา สอนศรี. 2540. กลยุทธการวางแผนและการบริหารโครงการ. กรุงเทพฯ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. สุขพัฒน ทองเพ็ง. 2543. พูดใหคิด. พิมพครั้งที่ 22. กรุงเทพฯ: มปท. สุพรรณี วราทร. 2545. การอานอยางมีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สําเนียง ฟากระจาง. 2553. ศาสตรแหงการเขียน. กรุงเทพฯ : หางหุนสวนจํากัด เอ็ม แอน เอ็ม เลเซอรพริ้นต. . (2547 มกราคม - กุมภาพันธ).วันเด็กแหงชาติ...กับเด็กไทยในวันนี้ จดหมายขาวสมาคม ครูภาษาไทย. (14) : 2. . (2549 กรกฎาคม - กันยายน). “ตามรอยคําสอนพอ” วารสารสวนดุสิต . (2552). นิราศกวางสี. ม.ป.ท. (เอกสารอัดสําเนา) สําเนียง มณีกาญจน และสมบัติ จําปาเงิน. 2542. หลักนักพูด. พิมพครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: บริษัทเยลโลการพิมพ. อรุณรุง. 2549. ฉันจะอยูเพื่อรักเธอ. กรุงเทพฯ : อัมรินทรบุคเซ็นเตอร. อวยพร พานิช. “ความหมายและความสําคัญของการสื่อสาร”. เอกสารการสอนชุดวิชาการเขียน เพื่อการสื่อสารธุรกิจ. หนวยที่ 1 - 8. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. เฮลเลอร, โรเบิรต. (2546). สื่อสารชัดเจน. แปลจาก Communicate Cleary. โดยนฤมล หริจันทนะวงศ. กรุงเทพฯ : นานมีบุคสพับลิเคชันส จํากัด.
  • 222.
    214 เว็บไซต การพูด (Speaking)[ออนไลน]. 2549.เขาถึงไดจาก http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/pechburi/marina_wisan/w... การพูดเฉพาะอาชีพ [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.mfu.ac.th/division. การพูดทักษะภาษาไทย [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://e-learning. mfu.ac.th/ mf/u/1001103. 24/8/2549 ชมรมมหาบัณฑิตราม ฯ. การพูดในชีวิตประจําวัน การพูดโทรศัพท [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก www.rubook.com.http://202.28.92.177//mediacenter/uploads/libs/html/774/self ออ 08.html/ ความรูทั่วไปเกี่ยวกับการพูด [ออนไลน]. 2547. เขาถึงไดจาก http://www.google.com. ศิลปะการพูดใหประทับใจผูฟง [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.humen.cmu.ac.th/~thai/sompong/speak_ex_rungrote.htm. สมาคมนิสิตเกาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ. ความรูเรื่องสุนทรพจน [ออนไลน]. 2549. เขาถึงไดจาก www.chula – alimni.com e-mail:office@chula- alemni.com หลักการพูดที่ดี [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก http://www.tmr.ac.th/4-2/2_003/title4.html (15/8/25550) ---------------------------------------------