Ελληνικός Μεσοπόλεμος

1. Ελληνικόρ μεσοπόλεμορ
Από ηε Βηθηπαίδεηα, ηελ ειεύζεξε εγθπθινπαίδεηα
Ωο ελληνικός μεσοπόλεμος ζε αληηδηαζηνιή µε ηνλ Eπξσπατθό νξίδεηαη ηζηνξηνγξαθηθά
ε πεξίνδνο µεηαμύ ηνπ 1923 θαη ηνπ 1940, µεηαμύ δειαδή ηεοMηθξαζηαηηθήο
Καηαζηξνθήο θαη ηεο εηζόδνπ ηεο Ειιάδαο ζηνλ Β' Π.Π. H ήηηα ησλ ειιεληθώλ δπλάµεσλ
ζηε Μηθξά Αζία ζεµαηνδνηεί ηε ιήμε µίαο δεθαεηίαο ζπλερώλ πνιέµσλ, αιιά θαη ηε
ζπξξίθλσζε ηεο Mεγάιεο Iδέαο[1]
µεηά από έλαλ αηώλα ζρεδόλ εδαθηθώλ επεθηάζεσλ
θαη κεηαβνιώλ εμαηηίαο ησλ αιιεπάιιεισλ ελζσµαηώζεσλ πιεζπζκώλ. Πξόθεηηαη
πηζαλώο γηα ηελ πιένλ ηαξαγµέλε, γεµάηε αληηθάζεηο θαη πεξίνδν, αιιά απνηειεί θιεηδί
γηα ηε βαζύηεξε θαηαλόεζε θαη δηαµόξθσζε ηεο ζύγρξνλεο λενειιεληθήο θνηλσλίαο.
Εσωτεπική πολιτική[Επεμεξγαζία | επεμεξγαζία θώδηθα]
Είλαη ε πξώηε θνξά ζηε ζύγρξνλε ηζηνξία θαηά ηελ νπνία θξαηηθή νληόηεηα Ειιάδα
ζπκπεξηιακβάλεη ζηνπο θόιπνπο ηεο ην µέγηζην πνζνζηό ηνπ Eιιεληζµνύ. Πάλσ ζηελ
ήηηα γελληέηαη µηα πεξίνδνο µεηαβαηηθνύ ραξαθηήξα ρσξίο θπξίαξρν ηδενινγηθό,
ζπλεθηηθό ηζηό. Πξόθεηηαη επί ηεο νπζίαο γηα πεξίνδν εζσζηξέθεηαο κε αηηήµαηα
εζσηεξηθήο αλαζπγθξόηεζεο, ζηε βάζε ησλ λέσλ πνιηηηθνθνηλσληθώλ δεδνµέλσλ. Η
αζξόα ζπξξνή πξνζθύγσλ πξνθάιεζε ζην εζσηεξηθό ηεο ρώξαο µηα ζεηξά αιπζηδσηώλ
αληηδξάζεσλ ραξαθηεξηζηηθό ηεο νπνίαο ππήξμε ε πηώζε ηνπ βηνηηθνύ επηπέδνπ ησλ
µεζαίσλ ηάμεσλ θαη ε γεληθή δπζαξέζθεηα από ηελ πνξεία ησλ εζληθώλ εμειίμεσλ. Οη δύν
βαζηθνί παξάγνληεο ώζεζαλ ζε έλαλ λέν πξνζαλαηνιηζκό ηηο κεηαξξπζκίζεηο ησλ
λεντδξπζέλησλ δεκνθξαηηθώλ θνκκάησλ ζηα νπνία θπξίαξρν ξόιν έπαημαλ
πξνζσπηθόηεηεο πνπ είραλ απνρσξήζεη από ην βεληδειηθό θίλεµα.
Ο πνιηηηθόο πνπ θαηεμνρήλ ζπλέδεζε ην όλνµά ηνπ µε ηελ εγθαζίδξπζε ηεο δεµνθξαηίαο
ζε απηή ηελ πεξίνδν είλαη ν Aιέμαλδξνο Παπαλαζηαζίνπ. Είλαη δε ηόζν ραξαθηεξηζηηθή ε
πνιηηηθή αζηάζεηα ώζηε ε ηειεπηαία θπβέξλεζε ηνπ Eιεπζέξηνπ Bεληδέινπ (1928-32)
ππήξμε ε µνλαδηθή πνπ εμάληιεζε ηελ ηεηξάρξνλε θνηλνβνπιεπηηθή ηεο ζεηεία. Μεηά ηε
ιήμε ηεο ζεηείαο ηεο ε αζηάζεηα θαη νη ζπγθξνύζεηο έγηλαλ εληνλόηεξεο κε
ραξαθηεξηζηηθέο δηώμεηο θαη ηελ θαζηέξσζε ηνπ ζεζκνύ ησλ εθηνπίζεσλ[2]
.
Oη ελέξγεηεο ησλ επόκελσλ ρξόλσλ αλάκεζα ζηηο νπνίεο μερσξίδνπλ ε απόπεηξα
δνινθνλίαο θαηά ηνπ Bεληδέινπ θαη ηα ζπλερή πξαμηθνπήµαηα βεληδειηθώλ ζηξαηησηηθώλ
ηνπ 1933 θαη ηνπ 1935)[3]
, νδήγεζαλ ηνλ Nνέµβξην ηνπ 1935 ζηελ θαηάιπζε
ηνπ πνιηηεύκαηνο ηεο Aβαζίιεπηεο ∆εµνθξαηίαο θαη ν Γεώξγηνο B΄ επαλήιζε ζην ζξόλν,
µε πξαμηθνπεµαηηθέο ελέξγεηεο νµάδαο αμησµαηηθώλ επηθεθαιήο ησλ νπνίσλ ήηαλ
ν Γεώξγηνο Κνλδύιεο.
Οη ζπγθπξίεο ηνπ 1936 όπσο ν ζάλαηνο Bεληδέινπ θαη ε έιιεηςε κηαο λέαο εγεηηθήο
πξνζσπηθόηεηαο, θαζώο θαη ε ζπλνιηθή αδξάλεηα ηνπ πνιηηηθνύ θόζµνπ έδσζαλ ηε
δπλαηόηεηα ζηνλ βαζηιηθό επλννύµελν Iσάλλε Mεηαμά λα απηναλαθεξπρζεί
«θπβεξλήηεο» ηεο Ειιάδαο κε ηελ πξόθαζε ηνπ θηλδύλνπ, θνηλσληθώλ αλαηξνπώλ[4]
.
Tελ αξρηθή αλαζηνιή ησλ πνιηηηθώλ ειεπζεξηώλ, αθνινύζεζαλ πνηθίιεο δηώμεηο πξνο
απηνύο πνπ ζεσξήζεθαλ ηδενινγηθά θαη πνιηηηθά αληίπαινη ζηε λέα ηάμε πξαγµάησλ,
νπζηαζηηθά δειαδή πξνο ηε ζπληξηπηηθή πιεηνςεθία ηνπ ειιεληθνύ ιανύ. Tα παξαπάλσ,
ζπλνδεπόµελα από αληηγξαθέο ησλ θαηλνµέλσλ ηεο Iηαιίαο θαη ηεο Γεξµαλίαο, έδσζαλ
ζην κεηαμηθό θαζεζηώο ην ζηίγµα ηνπ νινθιεξσηηζκνύ. H ειιελντηαιηθή ζύξξαμε ηνπ
1940 θαη νη νδπλεξέο ζπλέπεηέο ηεο δηέθνςαλ ηε ζπλέρεηα ηεο δηθηαηνξίαο, παξάγνληαο
λέεο παξακέηξνπο γηα ην θαζεζησηηθό ζηελ κεηαπνιεκηθή Ειιάδα.
Εξωτεπική πολιτική[Επεμεξγαζία | επεμεξγαζία θώδηθα]
΢ηόρνο ηεο ειιεληθήο δηπισµαηίαο ζηελ πεξίνδν ηνπ κεζνπνιέκνπ ππήξμε ε δηαηήξεζε
ηεο αζθάιεηαο θαη ηεο εδαθηθήο αθεξαηόηεηαο ηεο ρώξαο. Παξάιιεια, ε ρώξα εληάρζεθε
ζηελ Kνηλσλία ησλ Eζλώλ, επηδεηθλύνληαο πξνζήισζε ζην θαζεζηώο ησλ δηεζλώλ
ζπλζεθώλ θαη απνβάιινληαο εζληθέο δηθδηθήζεηο πνπ αθνξνύζαλ ζηα ∆σδεθάλεζα, ηε

2. Bόξεην Ήπεηξν θαη ηελ Kύπξν. Καζώο πξαθηηθά ε Κνηλσλία ησλ Εζλώλ ζηάζεθε
αδύλακε λα πξναζπίζεη ηα δσηηθά ζπµθέξνληά ηεο όζν θαη λα δηαζθαιίζεη ηε γεληθόηεξε
εηξήλε, ε Ειιάδα πξνζδέζεθε ζην άξµα ησλ Μεγάισλ ∆πλάµεσλ. ΢ηελ πεξίνδν 1928-32
νη εμσηεξηθέο ζρέζεηο ηεο ρώξαο δηαµνξθώζεθαλ ζε λέα βάζε κε ηελ ελίζρπζε
ηεο βαιθαληθήο ζπλεξγαζίαο θαη ηελ επηδίσμε ηνπ Ισάλλε Μεηαμά λα δηαηεξεί ηζρπξνύο
δεζκνύο κε ηελ Αγγιία, παξόιν πνπ ηδενινγηθά βξηζθόηαλ πην θνληά ζηηο ρώξεο ηνπ
Άμνλα. Όηαλ μέζπαζε ν Β' Π.Π. ε Ειιάδα βξέζεθε κε απηόλ ηνλ ηξόπν ζην πιεπξό ησλ
΢πκκάρσλ.
Σημειώσειρ - παπαπομπέρ[Επεμεξγαζία | επεμεξγαζία θώδηθα]
1. Jump up↑ Οπζηαζηηθά ζα κπνξνύζε λα κηιήζεη θαλείο γηα ηδενινγηθή θξίζε εμαηηίαο
ηεο πιήξνπο θαηάξξεπζεο ηνπ κύζνπ ηεο Μεγάιεο Ιδέαο. Βι. Άιθεο Ρήγνο, Η Β΄
Δλληνική Γημοκραηία 1924-1935. Κοινωνικές διαζηάζεις ηης πολιηικής ζκηνής,
Θεκέιην, 1988, Αζήλα, 266.
2. Jump up↑ Βι. Na΢H΢ MΠaΛTa «Tόπνη εμνξίαο ζηνλ Mεζνπόιεκν» 2007 H
KAΘHMEPINH
3. Jump up↑ Η δηαθνπή ηεο θνηλνβνπιεπηηθήο δσήο ηεο Ειιάδαο επέηξεςε ζε δηάθνξεο
θπβεξλήζεηο λα επηβάιινπλ κέηξα πνπ αγλννύζαλ ηα πνιηηηθά δηθαηώκαηα -ν ζεζκόο
ησλ εθηνπίζεσλ είλαη έλα από απηά- θαη έζεηαλ ππό αίξεζε ηελ ίδηα ηελ
θνηλνβνπιεπηηθή εμνπζία, κεηαζέηνληαο επίζεο ξην βάξνο από ηελ λνκνζεηηθή ζηελ
εθηειεζηηθή εμνπζία. Βι. επίζεο Thanos Veremis, «Introduction», ζην Higham Robin
and Veremis Thanos (επηκ.), Aspects of Greece 1936 - 40. The Metaxas
Dictatorship, Eliamep – Vryonis Center, 1993, 1-2. Αλαθέξεηαη ζην Χ. ΢νπξνπιήο,Ο
Δθνικός Λόγος ηης 4ης Ασγούζηοσ 1936, Ρέζπκλν, 2001
4. Jump up↑ Θα πξέπεη λα εληνπηζηεί εδώ όηη σο πνιηηηθόο παηάεη ζηαζεξά πάλσ ζην
ηδενινγηθό θαηαζθεύαζκα ελόο λένπ ερζξνύ -απηή ηε θνξά εζσηεξηθνύ- πνπ έξρεηαη
λα ππνθαηαζηήζεη ηνπο εμσηεξηθνύο ερζξνύο ηεο Μεγάιεο Ιδέαο. Πξόθεηηαη
νπζδηαζηηθά γηα ηνλ αλίζρπξν θαη κε ιηγνζηνύο εθπξνζώπνποΚνκκνπληζκό πνπ
θαζίζηαηαη ερζξόο ηεο αζηηθήο ηάμεο. Έρεη δηαηππσζεί σζηόζν θαη ε άπνςε πσο ε
δηθηαηνξία ηνπ Μεηαμά θαη νη αδύλακεο έσο αλύπαξθηεο αληηδξάζεηο ησλ αζηηθώλ
θνκκάησλ είλαη δπλαηόλ λα εξκελεπζνύλ κόλν ζην θσο κηαο πηζαλήο δεκηνπξγίαο
ελόο Λατθνύ Μεηώπνπ Φηιειεπζέξσλ - Κνκνπληζηώλ, ή αθόκα κηαο κεηαθέλσζεο
βεληδειηθώλ ςεθνθόξσλ πξνο ηελ Αξηζηεξά παξά σε αληίδξαζε ηεο αζηηθήο ηάμεο ε
έλαλ ππνζεηηθό θνκνπληζηηθό θίλδπλν. Βι. Mavrogordatos George, Stillborn Republic.
Social Coalitions and Party Strategies in Greece, 1922-1936, University of California
Press, 1983, Los Angeles, 349.