Download to read offline
հայոց գրերը
- 1.
- 3. Այս ժամանակաշրջանում էլ, ինչպես միշտ հին աշխարհում, ազգային-մտավոր շարժմանմիջավայրը կրոնն էր, եկեղեցին: Հայ աշխարհը նորից դուրս էր հանում իր միջից ընդունակ գործիչներ՝ եկեղեցու դիրքը վերջնականապես հաստատելու, քրիստոնեության համար լիակատար հաղթանակ պատրաստելու նշանաբանով: 387 թվականին երկու մասի բաժանված արևելյան և արևմտյան հատվածները միմյանցից օտարանում էին:
- 4. Այս մեծ շարժմանգլուխ անցան երկու մեծ գործիչներ՝ Սահակ կաթողիկոսը, ով Ներսես Ա Մեծ կաթողիկոսի և Տարոնի իշխան Վարդան Մամիկոնյանի դուստր Սահանդուխտի որդին էր և Տարոնի մի գյուղացի՝ Մաշթոց անունով, Հացեկաց գյուղից: Սահակը, ենթադրությամբ միայն, ծնված պիտի լինի 348-350 թվականներին, իսկ Մաշթոցը համարվում է մի 5 տարով նրանից փոքր:
- 5. Այսպես, Սահակ Պարթևիերաշխավորությամբ և Վռամ Շապուհ թաավորի հրամանով Մեսրոպ Մաշթոցը իր աշակերտների հետ ուղևորվել է Ասորիք, եղել է Ամիդ, ապա Եդեսիա քաղաքներում: 405 Թվականին Մաշթոցը ստեղծել է հայերենի հնչյունային համակարգը ճշգրտորոն այտահայտող, ուսուցանելու, թարգմանելու և դպրություն ստեղծելու նպատակի հարմար նշանագրեր: Եդեսիայում Մաշթոցը նորագյուտ տառերը դասավորոլ է՝ օգտվելով հունարեն այբուբենի հերթականությունից, տառերին տվել անուններ (այբ, բեն և այլն):
- 6. Նոր գրի օգնությանբԱստվածաշնչից հայրեն թարգմանել է Սողոմոնի Առակների գիրքը, որի սկիզբն է <<Ճանաչել իմաստությունը և խրատը, իմանալ հանճարի խոսքերը >>, սրանք Մեսրոպատառ գրված առաջին բառերն են:
- 7. Միևնույն ժամանակ լինելովքրիստոնեական կրոնի ջատագով և գործիչ նա իր գյուտը նվիրաբերեց իր հավատին: Հանճարեության դրսեվորում է Սուրբ Երրորդությունը խորհրդանշող այբբենական հավասարակողմ եռանկյունին և այբուբենի տառերով առ Աստված հղվող աղոթքը: Եռեսունվեց տառանոց այբուբենը Մաշթոցը դասավորել է այնպես, որ Սուրբ Երրորդությանը՝ Աստծուն, Սուրբ Հոգուն և Որդուն՝ Քրիստոսին խորհրդանշող գրերը գտնվում են Եռանկյունու գագաթներին:
- 8. Նույն այբուբենի տառերովկազմված աղոթք դիմումը, որը վերարվում է Մաշթոցին, իր մեջ պարունակում է այն նախահիմքը, որի վրա հետագայում ստեղծվեց նարեկացիական վեհաշունչ ու անկրկների <<Մատյան ողբերգության >> պոեմը:
- 9. Իսկ ավելի ուշ՝Շնորհալու կողմից ըստ այբուբենի տառերի ստեղծված <<Առավոտ լուսո>> հիսքանչ, աստվածահաճո մեղեդին:
- 10.