ช่วงแจกคะแนนก่อนเรียน !!!
แมกม่าอยู่ที่ชั้นใดในโครงสร้างโลก และชั้นนั้นมีสถานะเป็นอะไร
สาเหตุใดที่ทาให้แผ่นธรณีภาคมีการเคลื่อนตัว
การเคลื่อนที่ของแผ่นธรณี มีทั้งหมดกี่แบบ อะไรบ้าง
ถ้าแผ่นธรณีภาคพื้นทวีป ชนกับแผ่นธรณีมหาสมุทร จะเกิดสัณฐานทางธรณีแบบใด ยกตัวอย่าง
แนวภูเขาไฟรูปโค้ง กับหมูเกาะภูเขาไฟรูปโค้ง ต่างกันอย่างไร
ธรณีพิบัติภัย
ธรณีพิบัติภัย หมายถึง ภัยธรรมชาติที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยา เช่น แผ่นดินไหว สึนามิ หลุมยุบ ดิน
ถล่ม หิมะถล่ม ภูเขาไฟระเบิด เป็นต้น ถือเป็นภัยธรรมชาติที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นโดย
ฉับพลันและรุนแรง ก่อให้เกิดความเสียหายแก่บ้านเรือน ชีวิต และทรัพย์สินของประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เกิด
เหตุ
ข่าวล่าสุด !!!
https://news.mthai.com/world-news/789108.html
ภูเขาไฟตาอัล (Taal) ที่ตั้งอยู่กลางทะเลสาบ ห่างจากทางใต้ของ
กรุงมะนิลาไปประมาณ 70 กม. เป็นเหตุทาให้กลุ่มควันขนาด
มหึมาลอยขึ้นฟ้ากว่า 15 กม.
การระเบิดของภูเขาไฟลูกนี้ เกิดขึ้นหลังจากมีแผ่นดินไหว ขนาด
5.0 ลึก 10 กม. ศูนย์กลางเมือง มินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์
เมื่อเวลาประมาณ 17.30 น. ตามเวลาท้องถิ่น ของวันที่ 12 ม.ค.
2560 ที่ผ่านมา
ตรวจสอบความเข้าใจ
หนังสือเรียน หน้า 78
กิจกรรมที่ 7.1 ความสัมพันธ์ของตาแหน่งการเกิดภูเขาไฟบนแผ่นธรณี
การเกิดภูเขาไฟ
แนวการเกิดภูเขาไฟ
แนวการเกิดภูเขาไฟที่สาคัญมีอยู่ 4 แนว
1. แนวรอบมหาสมุทรแปซิฟิกหรือวงแหวนแห่งไฟ
2. แนวเทือกเขาแอลป์-หิมาลัย
3. แนวเทือกเขาแอฟริกาตะวันออกหรือเทือกเขาคิลิมันจาโร
4. แนวมหาสมุทรแอตแลนติก
แนวการเกิดภูเขาไฟ
แนวเทือกเขาแอลป์-หิมาลัย
แนวเทือกเขาแอฟริกาตะวันออก
หรือเทือกเขาคิลิมันจาโร
แนวมหาสมุทรแอตแลนติก
แนวรอบมหาสมุทร
แปซิฟิกหรือวงแหวน
แห่งไฟ
กิจกรรมตามหาภูเขาไฟ
• ใช้โปรแกรม GOOGLE GART ในการตามหาภูเขาไฟโดยห้ามซ้ากัน
แคปรูปพร้อมบอกชื่อนักเรียนใต้โพสครู เพื่อนาไปทาการศึกษาเกี่ยวกับ
ขนาด รูปร่าง รูปแบบ การประทุ โดยทาเป็นแผนผัง
INFOGRAPHIC ตัวอย่างเช่น
โครงสร้างของภูเขาไฟ
การระเบิดของภูเขาไฟ
 เกิดจากการปะทุของแมกมา (magma) แก๊ส และเถ้าจากใต้เปลือกโลก
 ก่อนการระเบิดมักมีสัญญาณบอกเหตุให้รู้ล่วงหน้า เช่น แผ่นดินในบริเวณ
รอบๆ ภูเขาไฟเกิดการสั่นสะเทือน มีเสียงคล้ายฟ้าร้องติดต่อกันเป็นเวลานาน
 เมื่อเกิดการระเบิด ลาวา เศษหิน ฝุ่นละออง เถ้าถ่านภูเขาไฟจะถูกพ่นออกมา
ทางปล่องภูเขาไฟ และออกมาทางช่องด้านข้างของภูเขาไฟ และจากแนวรอยแยก
ของภูเขาไฟ
 เมื่อแมกมาขึ้นมาสู่พื้นผิวโลก เรียกว่า ลาวา (lava)
การระเบิดของภูเขาไฟ
 สิ่งที่แตกต่างระหว่างลาวาและแมก
มาอีกอย่าง คือ แมกมาที่อยู่ใต้เปลือก
โลกจะมีความดันสูงมากเมื่อเทียบกับ
ลาวา
 ส่วนประกอบที่สาคัญที่มีผลต่อ
ความหนืดของแมกมา คือ ซิลิกา
(SiO2)
****ลาวาที่ออกมาสู่พื้นผิวโลกจะมีอุณหภูมิสูงในช่วง 700 – 1,250 องศาเซลเซียส ไหลตามความลาดเอียงของพื้นที่ ส่วนแก๊สที่ออกมาด้วยจะลอยออกไปในอากาศ ความ
รุนแรงของการระเบิดของภูเขาไฟส่วนมากเป็นผลมาจากความหนืดของแมกมา แมกมาที่เคลื่อนที่สู่ผิวโลก จะมีส่วนประกอบทางเคมีที่แตกต่างกัน
การระเบิดของภูเขาไฟ
 เมื่อมีภูเขาไฟระเบิดขึ้นสิ่งที่ถูกดันผ่านชั้นเปลือกโลกออกมาก็จะมีทั้ง
สถานะของแข็ง ของเหลว และก๊าซ
 ลาวาที่มีความหนืดน้อย แก๊สจะเคลื่อนที่ได้ง่าย และเมื่อลาวาเคลื่อนที่สู่
ผิวโลกจะเกิดการประทุหรือระเบิดไม่รุนแรง (ลาวาเบส)
 ลาวาที่มีความหนืดมาก แก๊สจะเคลื่อนที่ออกมาได้ยาก
ทาให้ความดันของลาวาสะสมเพิ่มขึ้น เมื่อเคลื่อนที่สู่ผิวโลกจะทาให้เกิด
การระเบิดอย่างรุนแรง (ลาวากรด)
การระเบิดของภูเขาไฟ
การระเบิดของภูเขาไฟ
 ของแข็ง จะพบในลักษณะของลาวา
หลาก (lava flow) ที่จะไหลแผ่ไปเป็น
รัศมีหลายร้อยกิโลเมตร มีขนาดตั้งแต่
เป็นผงฝุ่นขนาดเล็กหรือมีขนาดใหญ่
หนักหลายตันเมื่ออุณหภูมิลดลงก็จะ
กลายเป็นหินที่เรียกว่า ตะกอนภูเขาไฟ
(pyroclastic) ส่วนที่ปลิวว่อนไปใน
อากาศเมื่อเย็นตัวลงจะเรียก เถ้าธุลี
ภูเขาไฟ (volcanic ash)
การระเบิดของภูเขาไฟ
 ของเหลว ลาวาเป็นของเหลวที่พุ่งผ่านปล่อง
ภูเขาไฟขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศลาวาจะมีลักษณะที่
แตกต่างกันในการระเบิดแต่ละครั้ง
 ก๊าซ ที่เกิดจากภูเขาไฟระเบิดจะประกอบด้วย
ไอน้าร้อยละ 50 - 80 โดยปริมาตรนอกจากนั้น
ประกอบด้วยแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ไนโตรเจน
แก๊สในกลุ่มกามะถัน
การระเบิดของภูเขาไฟ
https://www.youtube.com/watch?v=V6a2oPWhf5E
https://www.youtube.com/watch?v=UqIz8f7EcMk
ดัชนีการระเบิดของภูเขาไฟ
ดัชนีการระเบิดของภูเขาไฟ ( Volcanic Explosivity Index: VEI) เป็น
มาตราสัมพัทธ์ของการระเบิดของภูเขาไฟ คริสโตเฟอร์ จี นิวฮอลล์แห่ง
หน่วยงานสารวจธรณีวิทยาสหรัฐอเมริกาและสตีเฟน เซลฟ์ ที่มหาวิทยาลัย
ฮาวาย คิดค้นเมื่อปี 1982
***เทบพรา (tephra) แบ่งเป็นชนิดย่อยๆอีก 3 ชนิด คือ บอมบ์
(bomb) แลปปิลลิ (lapilli) และเถ้า (ash)
ประเภทของภูเขาไฟ
แบ่งตามรูปร่าง
➢ ภูเขาไฟรูปโล่ (Shield Volcano) เป็นภูเขาไฟที่
มีขนาดใหญ่ เกิดจากลาวาที่เป็นเบส คือมีแร่เหล็กและแมกนีเซียม
สูงโดยพื้นฐานแล้วภูเขาไฟชนิดนี้เกิดจาก ลาวาชนิดบะซอลท์ ที่
ไหลด้วยความหนืดต่า ลาวาไหลเร็ว แข็งตัวช้า ระเบิดไม่รุนแรง
ลาวาที่ไหลมาจากปล่องกลาง และไม่กองสูงชัน เหมือนภูเขาไฟ
ชนิดกรวยสลับชั้น ภูเขาไฟชนิดนี้มักจะเป็นภูเขาไฟที่ใหญ่ เช่น
ภูเขาไฟมอนาคี (ฮาวาย)
ประเภทของภูเขาไฟ
แบ่งตามรูปร่าง
➢ กรวยกรวดภูเขาไฟ (Cinder Cone) ภูเขาไฟชนิดนี้จะสูงชันมากมีลักษณะ
เป็นกรวยสูงขึ้น ฐานแคบ เกิดจากลาวาที่เป็นกรด คือ มีธาตุซิลิคอนมากกว่าธาตุ
อื่นๆ ลาวาข้นเหนียว และเกิดจากลาวาที่พุ่งออกมาทับถมกัน ลาวาจะมีความหนืดสูง
แต่จะแข็งตัวได้เร็ว การไหลไม่ต่อเนื่อง และมีลักษณะเป็นลาวาลูกกลมๆ ที่พุ่งออกมา
จากปล่องเดี่ยว และทับถมกันบริเวณรอบมีการระเบิดอย่างรุนแรงมากที่สุด
ภูเขาไฟแบบกรวยกรวด
ประเทศชิลี
ประเภทของภูเขาไฟ
แบ่งตามรูปร่าง
➢ ภูเขาไฟสลับชั้น (Composite Cone Volcano) เป็นภูเขาไฟรูปร่างสมมาตร รูปทรงสวยงามเป็นรูป
กรวยคว่า เป็นภูเขาไฟซึ่งเกิดจากการสลับหมุนเวียนของชั้นลาวา และเศษหิน ภูเขาไฟชนิดนี้อาจจะดันลาวา
ไหลออกมาเป็นเวลานาน และจะเปลี่ยนแปลงรูปแบบการประทุอย่างกะทันหัน ภูเขาไฟชนิดนี้ที่มีชื่อ เช่น
ภูเขาไฟฟูจิ (ญี่ปุ่น), ภูเขาไฟมายอน (ฟิลิปปินส์) และ ภูเขาไฟเซนต์เฮเลน (สหรัฐอเมริกา)
ประเภทของภูเขาไฟ
แบ่งตามโอกาสการระเบิด
ภูเขาไฟมีพลัง (active volcanoes) ภูเขาที่ยังคงมีการประทุอยู่อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันทั่ว
โลกมีภูเขาไฟที่มีพลังอยู่ประมาณ 1,300 ลูก และส่วนมากมีอยู่ในมลรัฐฮาวายประเทศ
สหรัฐอเมริกา ร้อยละ15 ของจานวนภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย
ภูเขาไฟสงบ (dormant volcanoes) คือ ภูเขาที่เคยมีการประทุในอดีตส่วนปัจจุบันจะไม่มีการ
ประทุอีก เช่น ภูเขาไฟเซนต์เฮเลนในประเทศสหรัฐอเมริกา ภูเขาไฟฟูจิ ญี่ปุ่น
ภูเขาไฟดับสนิท (extint volcanoes) คือ ภูเขาไฟที่ไม่มีการประทุมาตั้งแต่ในอดีตแต่มีการ
ผุพังไป เช่น ภูเขาไฟในประเทศไทย
ประเภทของภูเขาไฟ
ภูเขาไฟวิสุเวียส ตั้งอยู่ใน
ประเทศอิตาลีเป็นภูเขาไฟที่
ยังไม่ดับเพียงแห่งเดียวใน
ทวีปยุโรป
TYPES OF LAVA FLOWS
1. ปาโฮอีโฮอี (Pahoehoe lava flow)
2. อาอา (Aa lava flow)
3. บล็อกกี้ (Blocky lava flow)
4. พิลโล (pillow lava flow)
TYPES OF LAVA FLOWS
1. ปาโฮอีโฮอี (Pahoehoe lava
flow) เป็นลาวาที่มีลักษณะผิวเรียบและ
ต่อเนื่องกันเป็นสายสวยงาม มีแร่ซิลิกา
(Silica) ผสมอยู่น้อยจึงมีอัตราการไหลต่า
การเคลื่อนที่ช้า แต่ลาวาประเภทนี้มีอุณหูมิ
สูง
TYPES OF LAVA FLOWS
2. อาอา (Aa lava flow) มีอัตราการไหล
เร็วกว่า Pahoehoe lava ถึง 10 เท่า และ
จากการที่มีอัตราการไหลที่เร็วกว่านี้ทาให้เนื้อ
ของลาวาแตกละเอียด ผิวของมันจึงมีความ
ขรุขระต่างจาก นอกจากนี้Pahoehoe
lava อาจกลายเป็น Aa lava ได้หากมันมี
ความเร็วการไหลที่เพิ่มขึ้น จนทาให้เนื้อลาวามี
เศษชิ้นส่วนของหินที่แตกหัก แต่ Aa lava จะ
ไม่สามารถกลับไปเป็น Pahoehoe lava
ได้ ทั้งนี้ลาวา Pahoehoe lava และ Aa
lava ที่แข็งตัวแล้ว สามารถพบได้บนหมู่เกาะ
ฮาวาย
TYPES OF LAVA FLOWS
3. บล็อกกี้ (Blocky lava flow) มี
ส่วนผสมของ silica มากกว่า 55% ประกอบด้วย
เศษหินทรงสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่กว่า Aa lava
และเศษหินที่ว่านี้มีพื้นผิวที่เรียบกว่า ตัวอย่างของ
ลาวาชนิดนี้อยู่ที่ Nea Kameni Island ใน
caldera of Santorini ประเทศกรีซ
TYPES OF LAVA FLOWS
4. พิลโล (pillow lava flow)
โดยทั่วไป ลาวาชนิดนี้จะเป็นหินบะซอลต์และ
จะมีน้ารวมอยู่ด้วย ขนาดของหินจากลาวา
ชนิดนี้มีขนาดใหญ่และรูปร่างคล้ายหมอน
ภูเขาไฟในประเทศไทย
- ภูเขาไฟดอยผาคอกจาป่าแดด และปล่องภูเขาไฟดอยผาคอกหินฟู จังหวัด
ลาปาง
- ภูเขาไฟภูพระอังคาร ตาบลเจริญสุข อาเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์
- ภูเขาไฟภูเขาหลวง จังหวัดสุโขทัย
ภูเขาไฟดอยผาคอกจาป่าแดด
ปากปล่องภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว
ที่เขากระโดงจังหวัดบุรีรัมย์
ภูเขาไฟผาลาด จังหวัดลาปาง
 เมื่อภูเขาไฟระเบิดจะพ่นชิ้นส่วนภูเขาไฟ ขนาดต่างๆ ออกมา ส่วนมากเป็นเศษ
หิน ผลึกแร่ เถ้าภูเขาไฟ และฝุ่นภูเขาไฟ ตกลงมาสะสมตัวบนผิวโลก ชิ้นส่วนภูเขา
ไฟที่เกิดในลักษณะนี้เมื่อเย็นตัวและแข็งเป็นหินเรียกว่า หินชิ้นภูเขาไฟ
 เมื่อแข็งตัวเป็นหินเรียกว่า หินทัฟฟ์ (tuff)
 ถ้าเป็นเหลี่ยมเรียกว่า บล็อก (block)
 ถ้ามีรูปร่างคล้ายหยดน้าเรียกว่า บอมบ์ (bomb)
 หินที่ประกอบด้วยวัสดุภูเขาไฟขนาดใหญ่ ทั้งบล็อกและบอมบ์ เรียกหิน
ประเภทดังกล่าวว่า หินแอกโกลเมอเรต (agglomerate)
ภูเขาไฟ
ภูเขาไฟ
ภูเขาไฟ
ภูเขาไฟ

ภูเขาไฟ