1. การสอบสวนผูปวยเสียชีวตโรคไขมาลาเรีย
ิ
หมู 10 บานโละโคะ ตําบลโกสัมพี อําเภอโกสัมพีนคร จังหวัดกําแพงเพชร
28 มกราคม 2552
ผูรายงานและสอบสวน
1. นายสามารถ เฮียงสุข ตําแหนง นักวิชาการสาธารณสุข ระดับ ปฏิบัติการ
2. นายสุรินทร เงินยวง ตําแหนง เจาพนักงานสาธารณสุข ระดับ ชํานาญงาน
3. นายสมบัติ ทองชอย ตําแหนง เจาพนักงานสาธารณสุข ระดับอาวุโส
4. นายเจษฎา เอี่ยมดี ตําแหนง พนักงานปฏิบัติการชันสูตรโรค
5. นายมนัส มุงขุนการ ตําแหนง พนักงานปฏิบัติการควบคุมพาหะนําโรค
ความเปนมา
ดวยงานควบคุมโรค ศูนยควบคุมโรคติดตอนําโดยแมลงที่ 8.1 กําแพงเพชร ไดรับแจง
ทางโทรศัพท จากงานควบคุมโรคติดตอ สํานักงานสาธารณสุข จังหวัดกําแพงเพชร เวลา 10.00 น.
ของวันที่ 25 มกราคม 2552 วามีผปวยเสียชีวิตดวยโรคไขมาลาเรีย จํานวน 1 ราย ที่
ู
โรงพยาบาลจังหวัดกําแพงเพชร ผูปวยเสียชีวิตชื่อ นางสาว นภิสรา ธนดลบรรพต อายุ 37 ป

อยูบานเลขที่ 12 หมู10 บานโละโคะ ตําบลโกสัมพี อําเภอโกสัมพีนคร จังหวัดกําแพงเพชร

งานควบคุมโรค ศูนยควบคุมโรคติดตอนําโดยแมลงที่ 8.1 กําแพงเพชร ไดออกพืนที่ ้
ดําเนินการสอบสวนโรคโดยประสานงานกับหนวยงานทีเ่ กี่ยวของ ในวันที่ 27 มกราคม 2552
เวลาประมาณ 06.00 น
วัตถุประสงคของการสอบสวน
1. เพื่อยืนยันการวินจฉัยโรค
ิ
2. เพื่อศึกษาลักษณะทางระบาดวิทยาของโรคตามบุคคล สถานที่ เวลา
3. เพื่อหามาตรการในการปองกันและควบคุมโรคในพืนที่ ้
วิธีการศึกษา
1. การศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนา
1.1ศึกษารายละเอียดของผูปวยเสียชีวิตโรคไขมาลาเรียจากโรงพยาบาลจังหวัด
กําแพงเพชรจากผลการตรวจทางหองปฏิบัติการ และการสัมภาษณญาติผูปวยที่เสียชีวิต
2. การศึกษาสิงแวดลอม
่
สํารวจสภาพสิงแวดลอมทั่วไปและดําเนินการสํารวจลูกน้ํายุงกนปลองพาหะนําโรคไข
่
มาลาเรีย บานผูปวยเสียชีวตและ ละแวกบานใกลเคียง เพื่อศึกษาหาสาเหตุของการเกิดโรคและ
ิ
วางแผนดําเนินการปองกันควบคุมโรค
3. การเจาะโลหิตคนหาผูปวยรายใหมในพืนที่เกิดโรค จํานวน 134 คน
 ้
ผลการสอบสวนโรค

2. ผูปวยชื่อ นางสาว นภิสรา ธนดลบรรพต อายุ 37 ป ประกอบอาชีพทําไรขาวโพด ที่อยู
ขณะปวยเลขที่ 12 หมู 10 บานโละโคะ ตําบลโกสัมพี อําเภอโกสัมพีนคร จังหวัดกําแพงเพชร
จากการใหขอมูลของนองสาวของผูปวย ทราบวา เริ่มปวยเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2552 ดวย
อาการ ไข ตัวรอน ปวดศีรษะและปวดกลามเนื้อ ผูปวยไดซื้อยามารับประทานเอง และรักษาตัว

อยูที่บานเปนเวลา 2 วัน แตอาการไมดีขึ้น กอนปวยในวันที่ 2 มกราคม 2552 ผูปวยไดเดินทางไป
ตกปลาที่ลาหวยนอกกลุมบาน ซึงรอบบริเวณลําหวยมีลักษณะเปนปาทึบ มีนาไหลผานตลอดป
ํ ่ ้ํ
และขอมูลจากการศึกษากีฎวิทยาพบวา ยังพบยุงที่เปนพาหะนําเชือไขมาลาเรียคือ Anopheles
้
minimus จนกระทังวันที่ 24 มกราคม 2552 ผูปวยไดเดินทางไปรักษาที่โรงพยาบาลจังหวัด
่
กําแพงเพชร เวลาประมาณ 11.30 น. แพทยรับการรักษาเปนผูปวยใน โดยมีประวัติการเจ็บปวย
ดังนี้
การเจ็บปวยในอดีต
- เปนโรค Chronic pancreatitis มี Pseudocyst in Liver
- Anemia และ Edema
การเจ็บปวยในปจจุบัน
2 วันกอนมาโรงพยาบาลมีอาการไข ถายอุจจาระเหลว 3 ครั้ง วันนี้(วันที่ 24
มกราคม 2552) มีไข ไมมีน้ํามูก ปวดทองนอย ออนเพลีย อาการแรกรับผูปวยรูสึกตัวดี ปวด
ทองนอย ตัวและตาเหลือง T=36.2 C,P=72ครั้ง/นาที,R=20ครั้ง/นาที,BP=88/55mm/Hg แพทย
วินิจฉัยครั้งแรกวา Fever of unknown Origin C Shock R/OUT
การรักษา
วันที่ 24 มกราคม 2552
- IV fluid 0.9 NSS rate 120 cc/hr
- O2canular 3 LPM
- Cef-32gmOD
- PRC2U
- Chloroquine
4 tabs stat then
2 tabs อีก 6 ชั่วโมง ถัดมา then
2 tabs เชาพรุงนี้ then

2 tabs เชาวันถัดไป
- Primaquine (15) 2 tabs ODx14 วัน
- Folic 1x1 pc

3. วันที่ 25 มกราคม 2552
- Quinine 1200mg stat (Off Chloroquine)
- Quinine 600mg V drip q 8 ชั่วโมง
- Off Cet-3
- Platelet 1 U
ผลการตรวจทางหองปฏิบัติการ
CBC
WBC 2,400 Hct 23.8 Plt 50,000 N43% L54%
P.Vivax Amount: 0.3%
P.Vivax State:Trophozoites Gameetocyte
แพทยสรุปการวินิจฉัยวา Plasmodium vivax และโรครวม Pancytopenia และ Ac.Renal failure
จากการสอบสวนสภาพสิ่งแวดลอมที่บานผูปวยทีเ่ สียชีวิต พบวาเปนบานไมชั้นเดียว
หลังคามุงสังกะสี ไมมหองเปนสัดสวน มีหองน้ําแยกออกจากตัวบาน มีการปลูกสรางบานเรือน
ี
อยูกันแออัด
มาตรการปองกันควบคุมโรคที่ดําเนินการแลว
ทีมควบคุมโรค ศูนยควบคุมโรคติดตอนําโดยแมลงที่ 8.1 กําแพงเพชร เขาพืนที่ในวันที่ 27
้
มกราคม 2552 โดยไดดําเนินการดังนี้
1. เจาะโลหิตคนหาผูปวย ครอบคลุมในละแวกบานผูปวย จํานวน 134 ไมพบเชื้อมาลาเรีย

2. พนทําลายแหลง เพื่อกําจัดยุงกนปลองนําเชือไขมาลาเรียละแวกบานผูปวย จํานวน 7
้ 
หลังคาเรือน
3. ดําเนินการสํารวจลูกน้ํายุงกนปลองพาหะนําโรคไขมาลาเรียบริเวณลําหวยของหมูบาน พบ

ลูกน้ํายุงพาหะชนิด Anopheles minimus จํานวน 3 ตัว
4. ดําเนินการใหสุขศึกษาประชาสัมพันธการปองกันควบคุมโรคไขมาลาเรีย จํานวน 134 คน
ไมพบผูปวยรายใหม
มาตรการปองกันและควบคุมโรคอื่นๆ
ผลการสอบสวนโรค พบวาผูปวยรายนีเ้ สียชีวิตดวยโรคไขมาลาเรีย จากการวินิจฉัยของ
แพทย และจากผลการสอบสวนโรค สภาพแวดลอมอื่นๆ พบวาที่ผานมาผูปวยที่เสียชีวิตมี
พฤติกรรมที่ไมคอยใหความรวมมือในการเจาะโลหิตคนหาเชื้อไขมาลาเรีย การสํารวจสภาพพืนที่ ้
รอบบานผูปวยเสียชีวิต พบวามีสงแวดลอมที่เหมาะสมเปนแหลงเพาะพันธุยุงกนปลอง และทราบ
ิ่ 
อีกวาผูปวยเสียชีวิตรายนี้ไมไดเดินทางไปไหนมาเลยกอนปวย สรุปไดวาแหลงรังโรคนาจะอยูใน
 
พื้นที่ดังกลาว เนื่องจากมีการพบทังลูกน้าและยุงพาหะนําโรคไขมาลาเรีย
้ ํ

4. จากขอสถานการณโรคไขมาลาเรียหมู 10 บานโละโคะ ตําบลโกสัมพี อําเภอโกสัมพีนคร
จังหวัดกําแพงเพชร ยอนหลังตั้งแตป 2549- 2551 พบผูปวยโรคไขมาลาเรียป 2549 จํานวน5
ราย คิดเปนอัตราปวย 10.66 ตอประชากรพันคน ป 2550 พบผูปวยโรคไขมาลาเรียจํานวน 14 ราย
คิดเปนอัตราปวย 32.49 ตอพันประชากร และในป 2551 พบผูปวยจํานวน 19 รายคิดเปนอัตรา
ปวย 26.32 ตอประชากรพันคน ในพืนที่ดังกลาวดําเนินการพนสารเคมีฤทธิ์ตกคางเปนประจําทุกป
้
ขอเสนอแนะ
1. จากการพบผูปวยเสียชีวิตดวยโรคไขมาลาเรียในพืนที่ ทีมควบคุมโรค ของหนวยควบคุม
 ้
โรคติดตอนําโดยแมลงที่ 8.1.1 อําเภอเมือง จังหวัดกําแพงเพชร ควรใชมาตรการในการเฝาระวัง
ใหมากขึ้น รวมถึงการใหความสําคัญในการปองกันควบคุมโรคของผูปวยรายแรกของพืนที่ ้
(Index Case) การประสานงานในดานขอมูลของผูปวยกับหนวยงานที่เกียวของ อาจอาศัยรูปแบบ
่
คณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับอําเภอ (คปสอ.)
2. ควรมีการประชาสัมพันธการปองกันควบคุมโรคไขมาลาเรียอยางจริงจังและตอเนื่อง รวมถึง
การสรางการมีสวนรวมของประชาชนในพืนที่ผานการประชุมจัดทําเวทีประชาคม
้  เพื่อการ
ดําเนินงานควบคุมโรคแบบมีสวนรวม
3. ควรมีการประสานงานกับหนวยงานที่เกี่ยวของ เพื่อความรวมมือประสานแผนและการ
จัดสรรทรัพยากรที่ใชในการปองกันควบคุมโรคไขมาลาเรียใหเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล
สูงสุด
กิตติกรรมประกาศ
งานควบคุมโรคและงานระบาดวิทยา ของศูนยควบคุมโรคติดตอนําโดยแมลงที่ 8.1
กําแพงเพชร สํานักงานปองกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดนครสวรรค ขอขอบคุณ งานระบาดวิทยา
สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดกําแพงเพชร, งานเวชกรรมสังคมโรงพยาบาลกําแพงเพชร, งาน
ควบคุมโรคติดตอ สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดกําแพงเพชร ที่ไดใหขอมูลผลการตรวจทาง
หองปฏิบัติการ ตลอดจนใหความรวมมือในการดําเนินการสอบสวนโรคเปนอยางดี