Η Ευρώπη και ο κόσμος τον
   19ο αιώνα (1815-1871)

          Κεφάλαιο 2ο
    Τα Εθνικά και Φιλελεύθερα
     Κινήματα στην Ευρώπη
Στόχοι
Οι μαθητές:

1. Να διαμορφώσουν εικόνα για τα επαναστατικά
   κινήματα του 1820, 1830 και 1848.

2. Να γνωρίσουν το χαρακτήρα, τους στόχους
   και τις αλλαγές που επέφεραν τα εθνικά και
   φιλελεύθερα κινήματα

          Διδακτικός χρόνος: 2 περίοδοι
Αφόρμηση

Προβολή του χάρτη και εστίαση της
προσοχής των μαθητών στις πολυεθνικές
Αυτοκρατορίες και στους κινδύνους που
εγκυμονούν γι’ αυτές οι διάφοροι λαοί που
διεκδικούν την Εθνική τους Ανεξαρτησία.
Μελετώντας προσεκτικά το πιο κάτω
        παράθεμα «Εθνικισμός και
 Φιλελευθερισμός», που βρίσκεται και στη
 σελ. 13 του βιβλίου σας, να εντοπίσετε τις
  ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των
εθνικών και των φιλελεύθερων κινημάτων.
ΠΑΡΑΘΕΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ


Ούτε ο εθνικισμός ούτε η δημιουργία εθνικών κρατών
βρίσκονταν σε αναγκαία αντίθεση με το φιλελευθερισμό.
Αντίθετα, στο βαθμό που ο εθνικισμός τιμούσε τα επιτεύγματα
ενός συγκεκριμένου απλού λαού ως ανώτερα εκείνων κάποιας
κοσμοπολίτικης αριστοκρατικής ηγετικής τάξης, αντανακλούσε
την απέχθεια του φιλελευθερισμού προς τα παραδοσιακά
προνόμια. Ωστόσο, στην προθυμία του φιλελευθερισμού να
αποδεχτεί το καινούριο, ο εθνικισμός απαντούσε με μια
εκτίμηση, αν όχι λατρεία, του παρελθόντος. Ακόμα, στην
επίμονη προσήλωση των φιλελεύθερων στην αξία και στη
σημασία του ατομικισμού, οι δημιουργοί των εθνικών κρατών
απαντούσαν ότι το ζωτικό έργο τους απαιτούσε ίσως τη θυσία
ενός μέρους της ελευθερίας κάθε πολίτη…
                        E. Burns, Ευρωπαϊκή Ιστορία, Παρατηρητής, Αθήνα, σ.σ. 118-119
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ
ΕΘΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ                    ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ

Κινήσεις ανθρώπινων                Κινήσεις ανθρώπων
κοινοτήτων με κοινή                που προωθούσαν
γλώσσα ή/και                       συνταγματικούς και
θρήσκευμα, κοινή                   κοινοβουλευτικούς θεσμούς
παράδοση και ιστορία               για την εξασφάλιση
(υπάρχει η αντίληψη της            πολιτικών δικαιωμάτων και
κοινής ταυτότητας).                ελευθεριών των πολιτών ενός
                                   κράτους.

Στόχος: η επικράτηση ενός          Στόχος: η κατοχύρωση των
        έθνος                                δικαιωμάτων ενός λαού
 Τόσο τα Εθνικά όσο και τα Φιλελεύθερα κινήματα στηρίζονται στις
 αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης.
Ελλάδα                                                   Ρωσία
                                         Πολωνία                 Επανάσταση
        Επίδραση ιδεών
                                     Εθνικό κίνημα κατά         Δεκεμβριστών
    Γαλλικής Επανάστασης.
                                    των Αυστριακών, των            κατά της
    Το ισχυρό εθνικό κίνημα
                                        Πρώσων και                Μοναρχίας
    οδήγησε στην Ελληνική
                                        των Ρώσων                (τσαρισμού)
     Επανάσταση του 1821

                                                               Αμερικανική
           Ιταλία                                          Επανάσταση (1776)
     Άλλοι προτάσσουν
     την ενοποίηση των           Εθνικά και               Εθνικά και φιλελεύθερα
                                                                 στοιχεία
 Ιταλικών χωρών και άλλοι        φιλελεύθερα
την εισαγωγή φιλελεύθερων         κινήματα
      Μεταρρυθμίσεων
 και οικονομική ανάπτυξη
                                                                Βρετανία
                                                             Υποστηρίζονται
         Ισπανία                                           παραδοσιακοί θεσμοί
    Το εθνικό κίνημα                  Γερμανία              όπως ο κοινοβου-
    αντιτάχθηκε στον          Το εθνικό κίνημα αντιδρά       λευτισμός και οι
        αυταρχικό               στη γαλλική παρουσία       ατομικές ελευθερίες
       μηχανισμό                  αλλά και στις ιδέες
   της ναπολεόντειας               του διαφωτισμού
     αυτοκρατορίας             και του Ορθολογισμού
Αφού παρατηρήσετε με προσοχή τον
 πιο κάτω πίνακα (σελ. 15 ΒΜ) και τη
  λεζάντα που τον συνοδεύει, να τον
    σχολιάσετε (εποχή, ιδέες, πηγή
έμπνευσης, οπτική γωνία δημιουργού,
      ο ρόλος της τέχνης κ.λπ.).
Εζέν Ντελακρουά (1798-1863), «Η Ελευθερία οδηγεί τον λαό», 1830, Μουσείο Λούβρου
Φραντζίσκο Γκόγια, 3 Μαΐου 1808
Ευγένιος Ντελακρουά
Η σφαγή της Χίου
«Τα σύνορα των ιδιοκτησιών θα εξαλειφθούν, όλες οι
ιδιοκτησίες θα συναποτελέσουν κοινό πλούτο και η
μία και μοναδική πατρίδα, η ευγενέστερη από τις
μητέρες, θα προμηθεύει τροφή, παιδεία και εργασία
σε όλο το σώμα των αγαπημένων και ελεύθερων
παιδιών της. Αυτή είναι η λύτρωση στην οποία θα
καταφύγουν οι συνετοί. Αυτή είναι η αληθινή
αναδημιουργία της Ιερουσαλήμ. Αυτό είναι το
μανιφέστο και η αναπόφευκτη απόφαση του
Υπέρτατου Όντος»

                       Ο όρκος των Καρμπονάρων
Λεπίδες στιλέτων.
   Όλοι οι Καρμπονάροι ήταν οπλισμένοι με στιλέτο.
     Στις τελετές παρίσταναν κινήσεις με τα στιλέτα,
έδιναν όρκους και αναλάμβαναν δεσμεύσεις. Yπήρχαν έξι
διαφορετικά στιλέτα, τα οποία αντιστοιχούσαν στους επί
             μέρους οργανωτικούς βαθμούς.

εθνικά και φιλελεύθερα κινήματα

  • 1.
    Η Ευρώπη καιο κόσμος τον 19ο αιώνα (1815-1871) Κεφάλαιο 2ο Τα Εθνικά και Φιλελεύθερα Κινήματα στην Ευρώπη
  • 2.
    Στόχοι Οι μαθητές: 1. Ναδιαμορφώσουν εικόνα για τα επαναστατικά κινήματα του 1820, 1830 και 1848. 2. Να γνωρίσουν το χαρακτήρα, τους στόχους και τις αλλαγές που επέφεραν τα εθνικά και φιλελεύθερα κινήματα Διδακτικός χρόνος: 2 περίοδοι
  • 3.
    Αφόρμηση Προβολή του χάρτηκαι εστίαση της προσοχής των μαθητών στις πολυεθνικές Αυτοκρατορίες και στους κινδύνους που εγκυμονούν γι’ αυτές οι διάφοροι λαοί που διεκδικούν την Εθνική τους Ανεξαρτησία.
  • 5.
    Μελετώντας προσεκτικά τοπιο κάτω παράθεμα «Εθνικισμός και Φιλελευθερισμός», που βρίσκεται και στη σελ. 13 του βιβλίου σας, να εντοπίσετε τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των εθνικών και των φιλελεύθερων κινημάτων.
  • 6.
    ΠΑΡΑΘΕΜΑ ΓΙΑ ΤΑΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ Ούτε ο εθνικισμός ούτε η δημιουργία εθνικών κρατών βρίσκονταν σε αναγκαία αντίθεση με το φιλελευθερισμό. Αντίθετα, στο βαθμό που ο εθνικισμός τιμούσε τα επιτεύγματα ενός συγκεκριμένου απλού λαού ως ανώτερα εκείνων κάποιας κοσμοπολίτικης αριστοκρατικής ηγετικής τάξης, αντανακλούσε την απέχθεια του φιλελευθερισμού προς τα παραδοσιακά προνόμια. Ωστόσο, στην προθυμία του φιλελευθερισμού να αποδεχτεί το καινούριο, ο εθνικισμός απαντούσε με μια εκτίμηση, αν όχι λατρεία, του παρελθόντος. Ακόμα, στην επίμονη προσήλωση των φιλελεύθερων στην αξία και στη σημασία του ατομικισμού, οι δημιουργοί των εθνικών κρατών απαντούσαν ότι το ζωτικό έργο τους απαιτούσε ίσως τη θυσία ενός μέρους της ελευθερίας κάθε πολίτη… E. Burns, Ευρωπαϊκή Ιστορία, Παρατηρητής, Αθήνα, σ.σ. 118-119
  • 7.
    ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ Κινήσεις ανθρώπινων Κινήσεις ανθρώπων κοινοτήτων με κοινή που προωθούσαν γλώσσα ή/και συνταγματικούς και θρήσκευμα, κοινή κοινοβουλευτικούς θεσμούς παράδοση και ιστορία για την εξασφάλιση (υπάρχει η αντίληψη της πολιτικών δικαιωμάτων και κοινής ταυτότητας). ελευθεριών των πολιτών ενός κράτους. Στόχος: η επικράτηση ενός Στόχος: η κατοχύρωση των έθνος δικαιωμάτων ενός λαού Τόσο τα Εθνικά όσο και τα Φιλελεύθερα κινήματα στηρίζονται στις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης.
  • 9.
    Ελλάδα Ρωσία Πολωνία Επανάσταση Επίδραση ιδεών Εθνικό κίνημα κατά Δεκεμβριστών Γαλλικής Επανάστασης. των Αυστριακών, των κατά της Το ισχυρό εθνικό κίνημα Πρώσων και Μοναρχίας οδήγησε στην Ελληνική των Ρώσων (τσαρισμού) Επανάσταση του 1821 Αμερικανική Ιταλία Επανάσταση (1776) Άλλοι προτάσσουν την ενοποίηση των Εθνικά και Εθνικά και φιλελεύθερα στοιχεία Ιταλικών χωρών και άλλοι φιλελεύθερα την εισαγωγή φιλελεύθερων κινήματα Μεταρρυθμίσεων και οικονομική ανάπτυξη Βρετανία Υποστηρίζονται Ισπανία παραδοσιακοί θεσμοί Το εθνικό κίνημα Γερμανία όπως ο κοινοβου- αντιτάχθηκε στον Το εθνικό κίνημα αντιδρά λευτισμός και οι αυταρχικό στη γαλλική παρουσία ατομικές ελευθερίες μηχανισμό αλλά και στις ιδέες της ναπολεόντειας του διαφωτισμού αυτοκρατορίας και του Ορθολογισμού
  • 10.
    Αφού παρατηρήσετε μεπροσοχή τον πιο κάτω πίνακα (σελ. 15 ΒΜ) και τη λεζάντα που τον συνοδεύει, να τον σχολιάσετε (εποχή, ιδέες, πηγή έμπνευσης, οπτική γωνία δημιουργού, ο ρόλος της τέχνης κ.λπ.).
  • 11.
    Εζέν Ντελακρουά (1798-1863),«Η Ελευθερία οδηγεί τον λαό», 1830, Μουσείο Λούβρου
  • 12.
  • 13.
  • 14.
    «Τα σύνορα τωνιδιοκτησιών θα εξαλειφθούν, όλες οι ιδιοκτησίες θα συναποτελέσουν κοινό πλούτο και η μία και μοναδική πατρίδα, η ευγενέστερη από τις μητέρες, θα προμηθεύει τροφή, παιδεία και εργασία σε όλο το σώμα των αγαπημένων και ελεύθερων παιδιών της. Αυτή είναι η λύτρωση στην οποία θα καταφύγουν οι συνετοί. Αυτή είναι η αληθινή αναδημιουργία της Ιερουσαλήμ. Αυτό είναι το μανιφέστο και η αναπόφευκτη απόφαση του Υπέρτατου Όντος» Ο όρκος των Καρμπονάρων
  • 15.
    Λεπίδες στιλέτων. Όλοι οι Καρμπονάροι ήταν οπλισμένοι με στιλέτο. Στις τελετές παρίσταναν κινήσεις με τα στιλέτα, έδιναν όρκους και αναλάμβαναν δεσμεύσεις. Yπήρχαν έξι διαφορετικά στιλέτα, τα οποία αντιστοιχούσαν στους επί μέρους οργανωτικούς βαθμούς.