Περιγραφή και οδηγίες για την διαχείριση των υπολειμμάτων με τη μέθοδο της κομποστοποίησης

1. ΑνδρέαςΑθανασόπουλος
Σχολικός Σύμβουλος Γεωπόνων

2.  Χημικά λιπάσματα
 Ανόργανη μορφή
 Οργανική (χηλική) μορφή
 Οργανικά βελτιωτικά εδάφους
 Κοπριές (χωνεμένες ή μη, διαφόρων προελεύσεων)
 Τύρφες (μαύρη, ξανθή, εμπλουτισμένη…)
 Φυτοχώματα (σχινόχωμα, καστανόχωμα…)
 Κομπόστ
 Άλλα (ανόργανα)
 Περλίτης, ελαφρόπετρα, ζεόλιθος
 Ασβεστούχα πρόσθετα
 Χαλαζιακή γέλη κ.ά….
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 2

3.  Μακροστοιχεία
 Ν – Ρ – Κ (Με αυτή τη σειρά και στα λιπάσματα)
 (C – O – Η δεν χρειάζεται να προστεθούν)
 Ιχνοστοιχεία
 Mn Mg Zn B ...
 (Fe)
 Σε μη φυσικά περιβάλλοντα χρειάζεται να
παρέχονται περιοδικά.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 3

4.  Βελτίωση αερισμού εδάφους
 Συγκράτηση περισσότερου νερού από το
έδαφος (ελαφρά /αμμώδη εδάφη κυρίως)
 Αποφυγή διάβρωσης
 Περιορισμός ζιζανίων
 Θρεπτικές ουσίες
 Που περιέχονται / απελευθερώνονται
 Που δεσμεύονται / δεν αποπλένονται.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 4

5. ΥΠΕΡ
 Τυποποιημένη σύνθεση
 Συμπυκνωμένα (υψηλό
περιεχόμενο)
 Παρέχονται σε διάφορες
αναλογίες και συνθέσεις
 Πολλοί τρόποι εφαρμογής
(διαφυλλικά, πότισμα,
ενσωμάτωση)
 Άμεσο αποτέλεσμα
 Ευκολία μεταφοράς
αποθήκευσης και χρήσης.
ΚΑΤΑ
 Στοιχεία σε ανόργανη μορφή
(κατά κανόνα)
 Κόστος
 Πιθανά με ανεπιθύμητα
συστατικά (Cl, ίχνη Al κλπ)
 Περιβαλλοντικά
προβλήματα (ευτροφισμός)
 Προβλήματα υγείας
(Νιτρώδη…)
 Δεν βελτιώνουν την δομή
του εδάφους.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 5

6. ΥΠΕΡ
 Μικρή περιεκτικότητα σε
θρεπτικά στοιχεία
 Μη τυποποιημένη σύνθεση
 Απαιτείται εμπειρία και
κόπος
 Δυσκολία μεταφοράς
αποθήκευσης και χρήσης
 Πιθανή παρουσία
ανεπιθύμητων οργανισμών.
ΚΑΤΑ
 Στοιχεία σε οργανική
μορφή (κατά κανόνα)
 Μικρό κόστος
 Περιβαλλοντικά
πλεονεκτήματα
(ανακύκλωση οργανικών
υπολειμμάτων)
 Βελτιώνουν την δομή του
εδάφους.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 6

7. Παραγωγή φυτοχώματος (κομπόστ) με ανακύκλωση οργανικών
υπολειμμάτων του σπιτιού και του κήπου
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 7

8. 1. Πολλά υπολείμματα
λαχανικών και φαγητών από
σπίτια και εστιατόρια
 μεγάλο ποσοστό (~50%) στα
αστικά απορρίμματα
 Δυσάρεστη μυρωδιά
2. Ελληνικά εδάφη: χαμηλό
ποσοστό οργανικής ουσίας.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 8

9.  Παραγωγή κομπόστ
(φυτοχώματος) με την
ανάμειξη και ζύμωση
των άχρηστων
οργανικών υλικών.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 9

10. Κομποστοποίηση είναι η
 βιολογική,
 αερόβια,
 ελεγχόμενη
διεργασία μερικής αποσύνθεσης των
οργανικών αποβλήτων που οδηγεί στην
παραγωγή κομπόστ, δηλ. ενός οργανικού
εδαφοβελτιωτικού παρόμοιο με το χούμο του
εδάφους (Κ. Λαζαρίδου, ΧΠΑ).
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 11

11. 05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 12

12. 05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 13

13. 05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 14

14. 05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 15

15. 05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 16

16. Κατάλληλα και ακατάλληλα
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 17

17.  Χαρτί (τεμαχισμένο ή απορροφητικό)
 Άχυρο
 Φύλλα, χορτάρια (ξερά)
 Ροκανίδι
 Βαμβάκι.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 18
Ροκανίδι

18.  Μπύρα
 Κατακάθι και φίλτρα καφέ
 Σακουλάκια από τσάι
 Υπολείμματα λαχανικών & φρούτων
 Φρέσκα φύλλα από κούρεμα γρασιδιού ή
φυτικού φράχτη
 Μαλλιά, χνούδι από ηλ. σκούπα.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 19

19.  Στάχτη
 Τσόφλια αυγών θρυμματισμένα
 Αζωτούχο λίπασμα αν τα ξερά υλικά είναι
πάρα πολλά
 Ασβεστούχα άμμος ή σκόνη μαρμάρου (αν
το pH του προϊόντος ή του εδάφους είναι
πολύ χαμηλό)
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 20

20.  Φυτοφάρμακα αυτούσια ή ψεκασμένα φυτά
 Πάνες, χαρτί τουαλέτας (για λόγους υγιεινής)
 Κρέας, ψάρι, κρόκοι αυγών (προσελκύουν
τρωκτικά, μύγες, παράσιτα)
 Λάδια και λίπη (προσελκύουν έντομα,
δυσκολεύουν τον αερισμό, δυσάρεστη οσμή)
 Αρωματικά φυτά, πευκοβελόνες, φύλλα
ευκαλύπτου κλπ σε πολύ μεγάλη ποσότητα
(καθυστέρηση ζύμωσης)
 Λεμονόκουπες, πορτοκαλόφλουδες σε πολύ
μεγάλη ποσότητα (οξίνιση).
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 21

21.  Μεταλλικά, γυάλινα ή πλαστικά
αντικείμενα
 Χημικά, διαλυτικά, απορρυπαντικά
κλπ
 Εφημερίδες & περιοδικά
(ατεμάχιστα)
 Χοντρά κλαδιά ή φυτά ολόκληρα
 Άρρωστα φυτά
 Κόπρανα οικιακών ζώων (παθογόνα,
πχ σαλμονέλλα).
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 22

22. Η πορεία και τα στάδια της ζύμωσης
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 23

23. 1. Τεμαχισμός χονδροειδών υλικών
2. Ισορροπημένη ανάμειξη και στρωμάτωση
 Προσοχή στην αναλογία C/Ν ή, εμπειρικά,
χλωρά/ξερά
 «Εμβολιασμός» με χώμα ή παλιό προϊόν
 Προσθήκη λιπάσματος (προαιρετική)
 Προσθήκη γαιοσκωλήκων (προαιρετική, κυρίως σε
κλειστά δοχεία)
3. Διαβροχή (και πιθανά κάλυψη με πλαστικό)
4. Ανάπτυξη υψηλής θερμοκρασίας
5. Αερισμός - αναστροφή.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 24

24.  Υλικά όπως φύλλα, άχυρο ή
αποφάγια μπορούν να
χρησιμοποιηθούν αυτούσια.
 Μεγάλα κομμάτια (κλαδιά,
ολόκληρα αγριόχορτα, σβώλοι
κοπριάς κλπ) πρέπει να
θρυμματιστούν
 Με ηλεκτρικό, βενζινοκίνητο ή, για
δήμους και μεγάλες επιχειρήσεις,
πετρελαιοκίνητο μηχάνημα άλεσης
(μύλο)
 Μπορούμε επιπρόσθετα στο τέλος
να κοσκινίσουμε το προϊόν πριν τη
χρήση.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 25

25.  Καθοριστική για το αποτέλεσμα είναι η
αναλογία C προς Ν ή φρέσκων προς ξερά
υλικά.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 26

26.  Μόνο αν τα φρέσκα υλικά
είναι πολύ λίγα,
προσθέτουμε αζωτούχο
λίπασμα, πχ Θειική ή Νιτρική
Αμμωνία, Ουρία ή και
σύνθετο αρκεί το πρώτο από
τα τρία νούμερα να μην είναι
μηδέν (πχ 11-15-15 και όχι
0-20-0).
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 27

27.  Τα υλικά πρέπει να διατηρούνται υγρά
(νοτισμένα). Σε περιοχές με λίγες
βροχοπτώσεις, σε ζεστό καιρό ή αν το προς
ζύμωση υλικό είναι καλυμμένο με πλαστικό, θα
πρέπει να υγραίνεται τακτικά. Αν έχουμε
αυτόματο πότισμα (σταγόνες) ο σωρός μπορεί
να συνδεθεί στο σύστημα.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 28

28.  Οι μικροοργανισμοί που
αποσυνθέτουν το υλικό προκαλούν
(αν ο όγκος του υλικού είναι
αρκετός) αύξηση της
θερμοκρασίας μέχρι και τους 60 -
70o C. Οι περισσότεροι βλαβεροί
(για φυτά και ζώα) οργανισμοί
εξοντώνονται μ΄ αυτόν τον τρόπο
 Μια σιδερένια βέργα (καίει) στο
κέντρο του σωρού μας δείχνει πότε
τελειώνει η φάση αυτή, οπότε
πρέπει να ακολουθήσει η
αναστροφή.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 29

29.  Κατά τη διάρκεια της
ζύμωσης το υλικό
αναμειγνύεται 2 – 3
φορές. Αυτό γίνεται
συνήθως με αναστροφή
και σώριασμα σε διπλανό
χώρο.
 Αν η ζύμωση γίνεται σε
βαθύ λάκκο ή δοχείο (πχ
βαρέλι) ανοίγουμε τρύπες
στα τοιχώματα ή
τοποθετούμε στο κέντρο
διάτρητο σωλήνα που
εξέχει από το υλικό
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 30

30.  Αν ο αερισμός δεν
είναι καλός
(αναερόβια ζύμωση),
η μύτη σας θα σας
ειδοποιήσει….
(κανονικά η
διαδικασία δεν
παράγει δυσάρεστες
οσμές).
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 31

31.  Ανάλογα αν η εποχή είναι ζεστή
ή κρύα (περίπου): Μετά από 2
(νότος, καλοκαίρι) - 5 (βορράς,
χειμώνα) μήνες, το φυτόχωμα
είναι έτοιμο για χρήση ή
αποθήκευση.
 Το τελικό προϊόν έχει
 λεπτή και ομοιόμορφη υφή (δεν
φαίνεται η προέλευση των υλικών)
 καφέ χρώμα όπως η χωνεμένη
κοπριά περίπου
 δεν μυρίζει δυσάρεστα.
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 32

32. Χρήσεις, δυνατότητες (οικιακή / σχολική κομποστοποίηση)
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 33

33.  Στον ανθόκηπο
 Στο λαχανόκηπο
 Για την εκπαίδευση
 Στο θερμοκήπιο
 Σε φυτώρια
 Σε σχολικά εργαστήρια
 Μάλλον όχι για φυτοδοχεία και
φυτά εσωτερικού χώρου
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 34

34.  Προσοχή στην επιλογή των υλικών (είμαστε
συντηρητικότεροι)
 Ευθύνη στα παιδιά - όχι μόνο θεωρία
 Χρησιμοποίηση ειδικευμένων συνεργατών
 Πληροφορίες με παιχνίδι, όχι σαν μάθημα
 Να έχουν χώρους ευθύνης με καλλιέργεια
πχ. Λαχανόκηπο ή ταρατσόκηπο που θα
φροντίζουν, αξιοποιώντας το παραγόμενο
φυτόχωμα._
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 35

35.  «Εργαστήριο Ανθοκομίας - Κηποτεχνίας» τεύχος
πρώτο, Κιούση Γ., Κουτέπα Ν.,Ταμβάκη Ν., Εκδ.
Ευγενίδειου ιδρύματος
 Sunset “Western Garden Book”
 http://biokipos.blogspot.com/p/blogpage.html Κ.
Τάτσης, γεωπόνος
 Παρουσίαση «Κομποστοποίηση οργανικών αποβλήτων
και υπολειμμάτων» Κ. Λαζαρίδη, Χαροκόπειο
Πανεπιστήμιο
05/05/2017 Ανδρέας Αθανασόπουλος 36