έθιμα της άνοιξης: χελιδονίσματα και περπερούνα

2. Ήδθ από τθν αρχαιότθτα τα παιδιά γιόρταηαν το τζλοσ του χειµώνα
και τον ερχοµό τθσ άνοιξθσ και των χελιδονιών µε τα
«χελιδονίςµατα». Κρατώντασ το οµοίωµα ενόσ χελιδονιοφ,
τριγυρνοφςαν ςτθν πόλθ και τραγουδώντασ τθ «χελιδόνα»,
ηθτοφςαν φιλζµατα. Το ζκιµο τθσ «χελιδόνασ» ςυνεχίςτθκε ςε
πολλζσ περιοχζσ τθ Ελλάδασ ωσ τα νεότερα χρόνια. Τθν 1θ του
Μάρτθ τα παιδιά ξεχφνονταν ςτουσ δρόµουσ για να καλωςορίςουν
τα χελιδόνια, αγγελιαφόρουσ τθσ άνοιξθσ, που δε κ' αργοφςε να
ζρκει και τραγουδοφν, ςε διάφορεσ τοπικζσ παραλλαγζσ, το
παρακάτω τραγοφδι:
Ήρθε, ήρθε χελιδόνα, Με το τραγούδι αυτό καλωςορίζουν τα χελιδόνια και
Ήρθε κι άλλη μεληδόνα, μαζί μ’ αυτά την άνοιξη.
Κάθιςε και λάληςε, Είναι ςυγκινητική η ομοιότητα με το επίςησ παιδικό
Και γλυκά κελάηδηςε: τραγούδι για τη χελιδόνα, που μασ παραδόθηκε από την
«Μάρτη , Μάρτη μου καλέ, αρχαιότητα:
και Φλεβάρη φοβερέ,
κι αν φλεβίςεισ κι αν τςακίςεισ,
καλοκαίρι θα μυρίςεισ. Ηλθ΄ήλθε η χελιδών
Κι αν χιονίςεισ, κι αν κακίςεισ, καλάσ ώρασ άγουςα
πάλιν άνοιξη θ’ ανθίςεισ» καλούσ ενιαυτούσ
επί γαςτέρι λευκά
επί νώτα μέλαινα…...

3. Οι μαθητζσ μασ ζφτιαξαν τισ δικζσ τουσ
χελιδόνεσ

17. Αφοφ ςυγκεντρώθηκαν ςτην αυλή του ςχολείου, ξεχφθηκαν ςτη
γειτονιά

26. Πζραςαν από τα καταςτήματα τησ γειτονιάσ, τραγοφδηςαν τη
χελιδόνα και γείτονεσ και καταςτηματάρχεσ τουσ ζδιναν
καραμζλεσ

39. Πζραςαν από το εκκληςάκι του Αγίου Ανδρζα και ςταμάτηςαν
ςτην πλατεία Καλλιγά

48. Μηα ηδηάδνπζα πεξίπηωζε κεηακθίεζεο ζηα πξάζηλα είλαη ε “Πεξπεξνύλα” ,
έζηκν πνπ ηειείηαη ζε πεξηόδνπο παξαηεηακέλεο μεξαζίαο ηελ άλνημε ή ην
θαινθαίξη.Έλα κηθξό θνξίηζη, ζπλήζωο νξθαλό ή κία ηζηγγάλα ληύλεηαη κε θύιια
θαη πξαζηλάδεο θαη γπξίδεη από ζπίηη ζε ζπίηη ρνξεύνληαο, ελώ ηα θνξίηζηα ηεο
ζπλνδείαο ηεο ηξαγνπδάλε ην παξαθιεηηθό ηξαγνύδη γηα βξνρή. Οη λνηθνθπξέο
ξαληίδνπλ ηελ πεξπεξνύλα κε λεξό, ώζπνπ λα ζηάμεη ζηε γε, ζαλ λα έρεη βξέμεη
πξαγκαηηθά. Τν θείκελν ηεο κηθξήο παξαθιεηηθήο ιηηαλείαο έρεη ωο εμήο:
Περπεροφνα περπατεί
και το Θιό παρακαλεί
για να βρζξει μια βροχι,
μια βροχι, μια ςιγανι
για να γζν’ τα ςτάρια μασ
κι τα καλαμπόκια μασ.
Μπάρισ, μπάρισ τα νιρά,
μπάρισ, μπάρισ τα κραςιά.
Φαίλεηαη πωο ην έζηκν είρε κηα ζηελόηεξε ζπζρέηηζε κε ηελ εθθιεζία θαη ηε κεηακθηεζκέλε πεξπεξνύλα, ηελ νπνία
αληηθαζηζηνύζε θάπνηε ν ηεξέαο ηνπ ρωξηνύ, νδεγώληαο ηελ πνκπή ζηνπο γύξω αγξνύο. Παξόκνηεο παξαθιεηηθέο πνκπέο
εθθιεζηαζηηθνύ ραξαθηήξα γηα ηελ πξόθιεζε βξνρήο κε ιηηαλείεο, πεξηθνξά εηθόλωλ θαη ηνλ παπά, ππήξραλ παιαηόηεξα
ζηε Θεζζαιία, ηελ Εύβνηα, ηε Μαθεδνλία, ηελ Πεινπόλλεζν, ηε Σηεξεά Ειιάδα θαη ηελ Κξήηε. Εθεί γύξηδαλ ηνπο αγξνύο
θαη έθαλαλ ζηάζε ζην θάζε ζηαπξνδξόκη.
Η εηπκνινγηθή ξίδα ηεο πεπεξνύλαο αλάγεηαη πηζαλώο ζηα ” ππέξππξα ” ή πην ιαϊθά” πέξπεξα” , έλα ρξπζό λόκηζκα ηωλ
Βπδαληηλώλ. Παιαηόηεξα ηα θνξίηζηα, θάηω από ηελ πξάζηλε ελδπκαζία ηνπο, έπξεπε λα είλαη γπκλά. Τηο πεξηζζόηεξεο
θνξέο όκωο θνξνύλ έλα άζπξν πνπθάκηζν, ζην νπνίν θαξθηηζώλνπλ ηα θύιια θαη ηα ινπινύδηα!!!