Дэлхйин
 далай


 “Усан мандал” III улирал
Далай гэдэг нь дэлхийн усан мандлын хэсэг
      болох ихээхэн хэмжээний өндөр
          давсжилттай ус юм.
Ойролцоогоор дэлхийн гадаргуугийн 71% буюу 361
   сая км кв талбай эзэлнэ. Энэхүү тасралтгүй
үргэлжилсэн ус буюу далайг хэд хэдэн далай, мөн
       жижиг тэнгисүүдэд хуваадаг байна.
Тив,арлуудын тогтолцоо зэрэг нь дэлхийн далайг
            хуваах үндсэн шалгуур болно.




                                                         Дундаж
                     Талбай




                                                         гүн / м/
     Далайн нэр                    Хамгийн гүн хонхор
№
№
                     / сая км
                        кв /
                     178,62     Марианы хонхор
1 Номхон далай                  / 11022 м/               3980

                      91,56     Пуэрто-Рикогийн хонхор
2 Атлантын далай                / 8742м/                 3600

                      76,17     Зондын хонхор
3 Энэтхэгийн далай              / 7729м/                 3710

                      14,75     Гренландын хонхор
4 Хойд мөсөн далай              / 5527м/                 1220
Далайн жижгэвтэр хэсгийг тэнгис булан, тохой гэх
               мэтээр нэрлэнэ.
Тэнгисийг байрлалынхан нь хувьд дотор нь хэд
              хэд ангилж үздэг.

1.   Дотоодын тэнгис
         Эх газар дээр, далайтай холбогдоогүй
      давсжилттай, жижиг хэмжээний усны биетүүд
     байх ба үүнийг тэнгис, нуур гэх мэтээр нэрлэнэ.
     (Жишээлбэл, Арал тэнгис, Их давст нуур зэрэг)
     Эдгээрийн заримыг тэнгис гэж нэрлэдэг боловч,
                 үнэндээ давст нуур юм.
Арал тэнгис
2. Газар дундын тэнгис
3.   Зах хязгаарын тэнгис
          / Чукотын тэнгис, Агнуурын тэнгис /
Далай нь дэлхийн гадаргуугийн ¾-ийг бүрхэх
  тул биомандалд их хэмжээгээр нөлөөлнө.




                                  Шүрэн арлууд
Далайн усны ууршилт нь хур тунадсын эх үүсвэр ба улмаар энэ
       нь уур амьсгал, салхины чиглэлд онцгой нөлөөтэй.
  3 гаруй тэрбум жилийн өмнө далайд амьдрал үүссэн байна.

дэлхйин далай

  • 1.
    Дэлхйин далай “Усанмандал” III улирал
  • 2.
    Далай гэдэг ньдэлхийн усан мандлын хэсэг болох ихээхэн хэмжээний өндөр давсжилттай ус юм.
  • 3.
    Ойролцоогоор дэлхийн гадаргуугийн71% буюу 361 сая км кв талбай эзэлнэ. Энэхүү тасралтгүй үргэлжилсэн ус буюу далайг хэд хэдэн далай, мөн жижиг тэнгисүүдэд хуваадаг байна.
  • 4.
    Тив,арлуудын тогтолцоо зэрэгнь дэлхийн далайг хуваах үндсэн шалгуур болно. Дундаж Талбай гүн / м/ Далайн нэр Хамгийн гүн хонхор № № / сая км кв / 178,62 Марианы хонхор 1 Номхон далай / 11022 м/ 3980 91,56 Пуэрто-Рикогийн хонхор 2 Атлантын далай / 8742м/ 3600 76,17 Зондын хонхор 3 Энэтхэгийн далай / 7729м/ 3710 14,75 Гренландын хонхор 4 Хойд мөсөн далай / 5527м/ 1220
  • 6.
    Далайн жижгэвтэр хэсгийгтэнгис булан, тохой гэх мэтээр нэрлэнэ.
  • 7.
    Тэнгисийг байрлалынхан ньхувьд дотор нь хэд хэд ангилж үздэг. 1. Дотоодын тэнгис Эх газар дээр, далайтай холбогдоогүй давсжилттай, жижиг хэмжээний усны биетүүд байх ба үүнийг тэнгис, нуур гэх мэтээр нэрлэнэ. (Жишээлбэл, Арал тэнгис, Их давст нуур зэрэг) Эдгээрийн заримыг тэнгис гэж нэрлэдэг боловч, үнэндээ давст нуур юм.
  • 8.
  • 9.
  • 10.
    3. Зах хязгаарын тэнгис / Чукотын тэнгис, Агнуурын тэнгис /
  • 11.
    Далай нь дэлхийнгадаргуугийн ¾-ийг бүрхэх тул биомандалд их хэмжээгээр нөлөөлнө. Шүрэн арлууд
  • 12.
    Далайн усны ууршилтнь хур тунадсын эх үүсвэр ба улмаар энэ нь уур амьсгал, салхины чиглэлд онцгой нөлөөтэй. 3 гаруй тэрбум жилийн өмнө далайд амьдрал үүссэн байна.