SlideShare a Scribd company logo
1
Punim nga lënda e Informatikës
13
Sistemet Operative (SO)
Operating System (OS)
Sara Jashari Shkolla:''Gjon Serreçi''Klaxa:IX3
2
ÇKA ËSHT Ë SISTEMI OPERATIV (SO)
Sistem operativ eshte nje softwer kompjuterik i cili i menaxhon
mënyrën në të cilën programe të ndryshme e përdorin hardwerin e
kompjuterit dhe rregullon mënyrën si përdoruesi e kontrollon
kompjuterin.
Sistemi operativ eshte programi me i rendesishem ne nje kompjuter.
Permes tij ekzekutohet cdo program tjeter aplikativ. Sistemi operativ
kujdeset per funksionet baze te kompjuterit siq jane njohja e hyrjeve
prej tastieres.daljet ne pajisjet dalese, mbajtja e shenimeve per
ndryshimet ne fajlla dhe direktoriume dhe kontrollimi i pajisjeve
periferike si disqet dhe shtypesit. Ekzistojne sisteme operative te
ndryshme, por i pari qe eshte shfrytezuar ka qene DOS-i (Disk
Operating System) i paraqitur nga firma "IBM" ne vitin 1981. Pasi qe
per te punuar me te eshte dashur qe shfrytezuesit te jene te
avancuara ne njohurite e kompjuterit, firma Microsoft paraqiti
Windows 3.11 si sistem operativ shume me te persosur se DOS-i.
Me vone paraqiten edhe sisteme operative nga Microsoft si:
Windows 95, Windows NT, Windows 98, Windows ME, Windows
2000, Windows XP, Windows 2003, Windows Vista (2007) dhe
Windows Seven(7) ne vitin 2009,Windows(8)2012. Gjithashtu ka
edhe sisteme operative te tjera,si UNIX,LINUX etj.
Programet kompjuterike mund të ndahen në dy kategori kryesore:
– programet e sistemit qe drejtojne operacionet e sistemit te
perpunimit
 – programet zbatuese qe zgjidhin problemet e perdoruesve te
tyre;
3
PËRBËRJA
Sistemi operativ përbëhet nga një sistemmë vete i
quajtur kernel (bërthama) dhe nga një numër programesh të
sistemit.
ÇKA D.M.TH ‘’KERNEL’’?
Në informatikë, kernel është një program kompjuterik që
menaxhon kërkesat input / output nga software dhe i përkthen ato
në udhëzimet e përpunimit të të dhënave për njësinë përpunuese
qendrore dhe komponente të tjera elektronike të një
kompjuteri.Kernel është një pjesë themelore e sistemit operativ të
kompjuterit modern.
Kur një program kompjuterik (në këtë rast quhet një proces) bën
kërkesat e kernel, kërkesa quhet një telefonatë sistem. Dizajne të
ndryshme kernel ndryshojnë në mënyrën se si ata e drejtojnë
thirrjet e sistemit (për ndarjen e kohës) dhe burimeve. Për
shembull, një kernel monolit ekzekuton të gjitha udhëzimet e
sistemit operativ në të njëjtën hapësirë të adresës për të
përmirësuar performancën e sistemit. Një microkernel shkon
shumica e procesit sfond e sistemit operativ në hapësirë e
përdoruesit, për të bërë sistemi operativ më modulare dhe, për
këtë arsye, më të lehtë për të ruajtur.
Për programuesit e kompjuterit, ndërfaqe e kernel është një
shtresë abstraksion i nivelit të ulët.
4
ÇKA KA PËR QËLLIM KY SISTEM OPERATIV?
Një sistemoperativ siguron një mjedis për ekzekutimin e
programeve duke siguruar shërbime të nevojshme nga
këtoprograme.Shërbime Programe Kërkesa të bien në pesë
kategori.:
1. Kontrolli process
2. Sistemi Media
3. I / Operacioni O
4. Interprocess Komunikimi
5. Mirëmbajtja Informacione
Sistemi operativ duhet të përpiqet të
plotësojë këto kërkesa në një multi-
user, multi procesit të Mjedisit
ndërsa menaxhimin e:
 Caktimit të burimeve
 Zbulimit të Gabimeve
 Mbrojtjeve
5
KUJTESA
Moderne të përgjithshëm me qëllim kompjutera, duke përfshirë
kompjuterët personal dhe Mainframes, kanë një sistemit operativ
për të drejtuar programet e tjera, të tilla si software e aplikimit.
Shembuj të veprojnë sistemet e kompjuterëve personal janë
Microsoft Windows, Mac OS (dhe Darvini), UNIX, dhe Linux.Niveli
më i ulët i çdo sistemi operativ është kernel i saj. Kjo është shtresa
e parë e programeve ngarkuar në memorie kur një çizme të sistemit
ose fillimi up. Kernel siguron qasje të ndryshme dhe shërbimet e
përbashkëta thelbësore për të gjithë sistemin e të tjera dhe
programet e aplikimit. Këto shërbime përfshijnë, por nuk kufizohen
vetëm në: qasje disk, menaxhimin e kujtesës, planifikimin e
detyrave, si dhe qasje në pajisje të tjera pajisjet. Si edhe të kernel,
një sistem operativ është shpërndarë shpesh me mjete për
programet të shfaqur dhe për të menaxhuar një ndërfaqe grafike të
përdoruesit (edhe pse Windows dhe Macintosh kanë këto mjete të
ndërtuar në sistemit operativ), si dhe programet e shërbimeve për
detyra të tilla si menaxhimin e dosjeve dhe konfigurimin e sistemit
operativ. Ata gjithashtu janë shpërndarë shpesh me aplikacionet e
softuerit atë nuk mund ta lidhesh direkt me funksionin e sistemit
operativ bazë, por ne të cilat eshte sistemi operativ distributor gjen
favorshëmpër të furnizuar me sistemin operativ.Drejtimtë
specifikimit në mes sistemit operativ dhe software aplikimit nuk
është e saktë, dhe është herë pas here objekt polemikash. Nga
pikat tregtare ose juridik, ndarje mund të varet kontekstin e
interesave të përfshira. Për shembull, një nga pyetjet kryesore në
shtetet e Bashkuara k gjyq Microsoft antitrust ishte nëse shfletuesi i
Microsoft-it web ishte pjesë e saj sistemit operativ, ose nëse kjo
ishte një pjesë e ndashme e softuerit të aplikimit.Ashtu si "sistemi
6
operativ" vetë termi, pyetja se çfarë pikërisht duhet të
formojnë"Kernel" është subjekt i ndonjë polemike, me debate nëse
mbi gjëra të tilla si sistemet e skedarëve duhet të t'u përfshirë në
kernel. Kampe të ndryshme avokat microkernels, kernelit monolit,
dhe kështu me radhë.Sistemet operative janë përdorur në
shumicën, por jo të gjitha, sistemet kompjuterike. Kompjuterët
thjeshta,duke përfshirë sistemet e vogla ngulitur dhe shumë prej
kompjuterëve të parë nuk janë operative sistemeve. Në vend të
kësaj, ata u mbështetën në programet e aplikimit për të menaxhuar
hardware minimale veten, ndoshta me ndihmën e bibliotekave të
zhvilluara për këtë qëllim. Komercialisht furnizuar Sistemet
operative janë të pranishëm në pothuajse të gjitha pajisjet moderne
të përshkruara si kompjutera, nga personale kompjutera për
mainframes, si dhe kompjutera celulare të tilla si PDAs dhe
telefonat celularë.
Kujtesa Virtuale
 Shpesh kujtesa kompjuterike nuk është e mjaftueshme për te
permbajtur te gjitha kodet e detyrave te ndryshme;
 Mund te simulohet nje kujtese me e madhe qe mban ne (RAM)
vetem pjeset e kodeve dhe te dhenave qe sherbejne ne ate çast;
 Perdoret koncepti i kujteses virtuale.
 Te dhenat e programeve jo ne perdorim mund te hiqen nga
kujtesa qendrore dhe te vendosen ne diskun kompjuterik ne
zonen e quajtur zona e shkembimit (swap-it).
 Raporti i dimensioneve te zones shkembyese dhe e RAM-it
është 3 : 1 (maksimum);
7
 Procesoret moderne zoterojne mekanizma harduere për te
lehtesuar drejtimin e kujteses virtuale
Drejtuesi i sistemit te dosjeve
Drejtuesi i sistemit te dosjeve (file system) është moduli i sistemit
operativ qe ben drejtimin e informacioneve te ruajtura ne
mekanizmat e kujteses masive.
Ky drejtues duhet te garantoje
korrektesine dhe koherencen e
informacioneve. Ne sistemet
shume-perdorues, duhet te
vendose ne dispozicion
mekanizma te mbrojtjes , ne
menyre qe ti lejoje perdoruesve
mbrojtjen e te dhenave nga
perdorues jo te autorizuar.
Funksionet tipike qe duhet te kryhen jane:
 – Te jepet nje mekanizem për identifikimin e dosjeve;
 – Te jepen menyrat me te voliteshme ne qasjen e te dhenave;
 – Te behet transparente struktura fizike e mbeshtetesit te
kujtimit;
 – Zbatimi i mekanizmave te mbrojtjes se te dhenave.
Table of Contents
Hyrje..........................................................................................1
Cka eshte sistemi operativ……………………………………………………………….2
Perberja…………………………………………………………………3
Qka ka per qellim SO?....................................................................4
Kujtesa………………………………………………………………...5-6
Kujtesa Virtuale……………………………………………………….6-7
Drejtuesi I sistemit te dosjeve…………………………………………7

More Related Content

What's hot

Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimiDukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
Florent Reshani
 
Projekt ne informatike
Projekt ne informatike Projekt ne informatike
Projekt ne informatike
NA XXXXXXXXXXXXX
 
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
Lirim Jahiu
 
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
fatonbajrami1
 
Pyetje me pergjigje nga informatika
Pyetje me  pergjigje nga  informatikaPyetje me  pergjigje nga  informatika
Pyetje me pergjigje nga informatika
Dritan Halimi
 
Teknologjia kompjuteri
Teknologjia kompjuteriTeknologjia kompjuteri
Teknologjia kompjuteri
Olt Shala
 
Paisjet dalese te kompjuterit
Paisjet dalese te kompjuteritPaisjet dalese te kompjuterit
Paisjet dalese te kompjuterit
Bjorna_Danja Petriti
 
interneti
internetiinterneti
interneti
Izaura Xhumari
 
Microsoft Access
Microsoft AccessMicrosoft Access
Microsoft Access
Ajla Hasani
 
rrjetat kompjuterike
rrjetat kompjuterikerrjetat kompjuterike
rrjetat kompjuterike
Miallaq Rusta
 
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyreDetyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
Durim Hysa
 
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
Shpejtim Rudi
 
Histori dhe zhvillimi i kompjuterave
Histori dhe zhvillimi i kompjuteraveHistori dhe zhvillimi i kompjuterave
Histori dhe zhvillimi i kompjuterave
EGLI TAFA
 
Algoritmet
AlgoritmetAlgoritmet
Algoritmet
Valdet Shala
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
enerisaloti
 
Siguria ne internet
Siguria ne internetSiguria ne internet
Siguria ne internet
Rinorbislimi
 
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
Anida Ago
 

What's hot (20)

Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimiDukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
Dukuritë negative, pasojat dhe parandalimi
 
Projekt ne informatike
Projekt ne informatike Projekt ne informatike
Projekt ne informatike
 
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
Njesite hyrse dhe dalese te Kompjuterit ©
 
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
 
Pyetje me pergjigje nga informatika
Pyetje me  pergjigje nga  informatikaPyetje me  pergjigje nga  informatika
Pyetje me pergjigje nga informatika
 
Teknologjia kompjuteri
Teknologjia kompjuteriTeknologjia kompjuteri
Teknologjia kompjuteri
 
Paisjet dalese te kompjuterit
Paisjet dalese te kompjuteritPaisjet dalese te kompjuterit
Paisjet dalese te kompjuterit
 
interneti
internetiinterneti
interneti
 
Virtualizimi
VirtualizimiVirtualizimi
Virtualizimi
 
Microsoft Access
Microsoft AccessMicrosoft Access
Microsoft Access
 
rrjetat kompjuterike
rrjetat kompjuterikerrjetat kompjuterike
rrjetat kompjuterike
 
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyreDetyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
Detyre Kursi - Rrjetet Wireless dhe siguria e tyre
 
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
Punim seminarik sistemet informative –sistemi informatik dhe siguria në rrjet...
 
Histori dhe zhvillimi i kompjuterave
Histori dhe zhvillimi i kompjuteraveHistori dhe zhvillimi i kompjuterave
Histori dhe zhvillimi i kompjuterave
 
Algoritmet
AlgoritmetAlgoritmet
Algoritmet
 
Leksioni 3 procesori
Leksioni 3   procesoriLeksioni 3   procesori
Leksioni 3 procesori
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
 
Siguria ne internet
Siguria ne internetSiguria ne internet
Siguria ne internet
 
Monopoli
MonopoliMonopoli
Monopoli
 
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle Pyetësor për matjen e BULIZMIT  ne shkolle
Pyetësor për matjen e BULIZMIT ne shkolle
 

Viewers also liked

Sisteme operative
Sisteme operativeSisteme operative
Sisteme operative
Xhelal Bislimi
 
OCR using Supported vector Machine
OCR using Supported vector Machine OCR using Supported vector Machine
OCR using Supported vector Machine
Kejvi Doko
 
Exploration Lan Switching Chapter3
Exploration Lan Switching Chapter3Exploration Lan Switching Chapter3
Exploration Lan Switching Chapter3
Carmelo de Jesús
 
Prezantimi për shkollë
Prezantimi për shkollëPrezantimi për shkollë
Prezantimi për shkollë
guest1a9eb2
 
Lan switching and wireless
Lan switching and wirelessLan switching and wireless
Lan switching and wireless
Lindu Pranayama
 
Rreth Communication Progress, 2016
Rreth Communication Progress, 2016Rreth Communication Progress, 2016
Rreth Communication Progress, 2016
Communication Progress
 
Komunikimi Në formën e Web-it
Komunikimi Në formën e Web-itKomunikimi Në formën e Web-it
Komunikimi Në formën e Web-it
brejdon xhavara
 
Tranzicioni shqiptar
Tranzicioni shqiptarTranzicioni shqiptar
Tranzicioni shqiptar
ali lacej
 
Transmisione elektrike
Transmisione elektrikeTransmisione elektrike
Transmisione elektrike
Xhelal Bislimi
 
Algoritmet ne praktike
Algoritmet ne praktikeAlgoritmet ne praktike
Algoritmet ne praktike
yllferizi
 
Switched networks (LAN Switching – Switches)
Switched networks (LAN Switching – Switches)Switched networks (LAN Switching – Switches)
Switched networks (LAN Switching – Switches)
Fleurati
 
Rc6 algorithm
Rc6 algorithmRc6 algorithm
Rc6 algorithm
Chethan Chetu
 
Sistemet e informimit publik
Sistemet e informimit publikSistemet e informimit publik
Sistemet e informimit publik
kulla 2010
 
Sistemi Kompjuterik
Sistemi KompjuterikSistemi Kompjuterik
Sistemi Kompjuterik
Magribe
 
Technology of today
Technology of todayTechnology of today
Technology of today
alban1shabani
 
Sisteme transmetuese
Sisteme transmetueseSisteme transmetuese
Sisteme transmetuese
Xhelal Bislimi
 
Leksione te elektroteknikes
Leksione te elektroteknikesLeksione te elektroteknikes
Leksione te elektroteknikes
Xhelal Bislimi
 
Biznesi Elektronik
Biznesi ElektronikBiznesi Elektronik
Biznesi Elektronik
Ermon Cërvadiku
 

Viewers also liked (20)

Sisteme operative
Sisteme operativeSisteme operative
Sisteme operative
 
Ne
NeNe
Ne
 
OCR using Supported vector Machine
OCR using Supported vector Machine OCR using Supported vector Machine
OCR using Supported vector Machine
 
Exploration Lan Switching Chapter3
Exploration Lan Switching Chapter3Exploration Lan Switching Chapter3
Exploration Lan Switching Chapter3
 
Prezantimi për shkollë
Prezantimi për shkollëPrezantimi për shkollë
Prezantimi për shkollë
 
Lan switching and wireless
Lan switching and wirelessLan switching and wireless
Lan switching and wireless
 
Rreth Communication Progress, 2016
Rreth Communication Progress, 2016Rreth Communication Progress, 2016
Rreth Communication Progress, 2016
 
Komunikimi Në formën e Web-it
Komunikimi Në formën e Web-itKomunikimi Në formën e Web-it
Komunikimi Në formën e Web-it
 
Tranzicioni shqiptar
Tranzicioni shqiptarTranzicioni shqiptar
Tranzicioni shqiptar
 
Transmisione elektrike
Transmisione elektrikeTransmisione elektrike
Transmisione elektrike
 
Algoritmet ne praktike
Algoritmet ne praktikeAlgoritmet ne praktike
Algoritmet ne praktike
 
Switched networks (LAN Switching – Switches)
Switched networks (LAN Switching – Switches)Switched networks (LAN Switching – Switches)
Switched networks (LAN Switching – Switches)
 
Rc6 algorithm
Rc6 algorithmRc6 algorithm
Rc6 algorithm
 
Sistemet e informimit publik
Sistemet e informimit publikSistemet e informimit publik
Sistemet e informimit publik
 
Sistemi Kompjuterik
Sistemi KompjuterikSistemi Kompjuterik
Sistemi Kompjuterik
 
Technology of today
Technology of todayTechnology of today
Technology of today
 
Sisteme transmetuese
Sisteme transmetueseSisteme transmetuese
Sisteme transmetuese
 
Leksione te elektroteknikes
Leksione te elektroteknikesLeksione te elektroteknikes
Leksione te elektroteknikes
 
Gjuha c++
Gjuha c++Gjuha c++
Gjuha c++
 
Biznesi Elektronik
Biznesi ElektronikBiznesi Elektronik
Biznesi Elektronik
 

Similar to Sistemet operative so

Ligjerata 5
Ligjerata 5Ligjerata 5
Ligjerata 5
Ferdi Nuredini
 
Softveri sistemor informatike biznesore
Softveri sistemor informatike biznesoreSoftveri sistemor informatike biznesore
Softveri sistemor informatike biznesore
Valdet Shala
 
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
Rexhino Kovaci
 
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
Rexhino Kovaci
 
teknologjia informative / Ligjerata 5
teknologjia informative / Ligjerata 5teknologjia informative / Ligjerata 5
teknologjia informative / Ligjerata 5
ilir 1122
 
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driverEnkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
Enkel Vela
 
ligjerata.ppt
ligjerata.pptligjerata.ppt
ligjerata.ppt
DardanLaji
 
ligjerata.ppt
ligjerata.pptligjerata.ppt
ligjerata.ppt
DardanLaji
 
Ligj 2 mimoza_luta
Ligj 2 mimoza_lutaLigj 2 mimoza_luta
Ligj 2 mimoza_luta
Valdet Shala
 
Sisteme operative
Sisteme operativeSisteme operative
Sisteme operative
Valdete Sherifi
 
Softveri sistemor
Softveri sistemorSoftveri sistemor
Softveri sistemor
edona krasniqi
 
Ligjerata 3
Ligjerata 3Ligjerata 3
Ligjerata 3
Ferdi Nuredini
 
Punim Seminarik Projektimi i Sistemeve Informative
Punim Seminarik   Projektimi i Sistemeve InformativePunim Seminarik   Projektimi i Sistemeve Informative
Punim Seminarik Projektimi i Sistemeve Informative
Veton Sopjani
 
software hardware
software hardwaresoftware hardware
software hardware
Fred Kapo
 
Detyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
Detyre Kursi - Pjeset fizike te KompjuteritDetyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
Detyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
Durim Hysa
 
Labinot Rexhaj
Labinot RexhajLabinot Rexhaj
Labinot Rexhaj
Labinot Rexhaj
 

Similar to Sistemet operative so (20)

Ligjerata 5
Ligjerata 5Ligjerata 5
Ligjerata 5
 
Softveri sistemor informatike biznesore
Softveri sistemor informatike biznesoreSoftveri sistemor informatike biznesore
Softveri sistemor informatike biznesore
 
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje 12 Semestri i 1
 
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
Deyrat e portofolit te Tik me Zgjedhje
 
teknologjia informative / Ligjerata 5
teknologjia informative / Ligjerata 5teknologjia informative / Ligjerata 5
teknologjia informative / Ligjerata 5
 
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driverEnkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
Enkel vela nje krahasim midis arkitekturave te driver
 
Informatik,
Informatik,Informatik,
Informatik,
 
Ligjerata 3
Ligjerata 3Ligjerata 3
Ligjerata 3
 
ligjerata.ppt
ligjerata.pptligjerata.ppt
ligjerata.ppt
 
ligjerata.ppt
ligjerata.pptligjerata.ppt
ligjerata.ppt
 
Ligj 2 mimoza_luta
Ligj 2 mimoza_lutaLigj 2 mimoza_luta
Ligj 2 mimoza_luta
 
Ligjerata e dytë
Ligjerata e dytëLigjerata e dytë
Ligjerata e dytë
 
Sisteme operative
Sisteme operativeSisteme operative
Sisteme operative
 
Softveri sistemor
Softveri sistemorSoftveri sistemor
Softveri sistemor
 
Ligjerata 3
Ligjerata 3Ligjerata 3
Ligjerata 3
 
Punim Seminarik Projektimi i Sistemeve Informative
Punim Seminarik   Projektimi i Sistemeve InformativePunim Seminarik   Projektimi i Sistemeve Informative
Punim Seminarik Projektimi i Sistemeve Informative
 
Punimi i Arbrit
Punimi i ArbritPunimi i Arbrit
Punimi i Arbrit
 
software hardware
software hardwaresoftware hardware
software hardware
 
Detyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
Detyre Kursi - Pjeset fizike te KompjuteritDetyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
Detyre Kursi - Pjeset fizike te Kompjuterit
 
Labinot Rexhaj
Labinot RexhajLabinot Rexhaj
Labinot Rexhaj
 

Sistemet operative so

  • 1. 1 Punim nga lënda e Informatikës 13 Sistemet Operative (SO) Operating System (OS) Sara Jashari Shkolla:''Gjon Serreçi''Klaxa:IX3
  • 2. 2 ÇKA ËSHT Ë SISTEMI OPERATIV (SO) Sistem operativ eshte nje softwer kompjuterik i cili i menaxhon mënyrën në të cilën programe të ndryshme e përdorin hardwerin e kompjuterit dhe rregullon mënyrën si përdoruesi e kontrollon kompjuterin. Sistemi operativ eshte programi me i rendesishem ne nje kompjuter. Permes tij ekzekutohet cdo program tjeter aplikativ. Sistemi operativ kujdeset per funksionet baze te kompjuterit siq jane njohja e hyrjeve prej tastieres.daljet ne pajisjet dalese, mbajtja e shenimeve per ndryshimet ne fajlla dhe direktoriume dhe kontrollimi i pajisjeve periferike si disqet dhe shtypesit. Ekzistojne sisteme operative te ndryshme, por i pari qe eshte shfrytezuar ka qene DOS-i (Disk Operating System) i paraqitur nga firma "IBM" ne vitin 1981. Pasi qe per te punuar me te eshte dashur qe shfrytezuesit te jene te avancuara ne njohurite e kompjuterit, firma Microsoft paraqiti Windows 3.11 si sistem operativ shume me te persosur se DOS-i. Me vone paraqiten edhe sisteme operative nga Microsoft si: Windows 95, Windows NT, Windows 98, Windows ME, Windows 2000, Windows XP, Windows 2003, Windows Vista (2007) dhe Windows Seven(7) ne vitin 2009,Windows(8)2012. Gjithashtu ka edhe sisteme operative te tjera,si UNIX,LINUX etj. Programet kompjuterike mund të ndahen në dy kategori kryesore: – programet e sistemit qe drejtojne operacionet e sistemit te perpunimit  – programet zbatuese qe zgjidhin problemet e perdoruesve te tyre;
  • 3. 3 PËRBËRJA Sistemi operativ përbëhet nga një sistemmë vete i quajtur kernel (bërthama) dhe nga një numër programesh të sistemit. ÇKA D.M.TH ‘’KERNEL’’? Në informatikë, kernel është një program kompjuterik që menaxhon kërkesat input / output nga software dhe i përkthen ato në udhëzimet e përpunimit të të dhënave për njësinë përpunuese qendrore dhe komponente të tjera elektronike të një kompjuteri.Kernel është një pjesë themelore e sistemit operativ të kompjuterit modern. Kur një program kompjuterik (në këtë rast quhet një proces) bën kërkesat e kernel, kërkesa quhet një telefonatë sistem. Dizajne të ndryshme kernel ndryshojnë në mënyrën se si ata e drejtojnë thirrjet e sistemit (për ndarjen e kohës) dhe burimeve. Për shembull, një kernel monolit ekzekuton të gjitha udhëzimet e sistemit operativ në të njëjtën hapësirë të adresës për të përmirësuar performancën e sistemit. Një microkernel shkon shumica e procesit sfond e sistemit operativ në hapësirë e përdoruesit, për të bërë sistemi operativ më modulare dhe, për këtë arsye, më të lehtë për të ruajtur. Për programuesit e kompjuterit, ndërfaqe e kernel është një shtresë abstraksion i nivelit të ulët.
  • 4. 4 ÇKA KA PËR QËLLIM KY SISTEM OPERATIV? Një sistemoperativ siguron një mjedis për ekzekutimin e programeve duke siguruar shërbime të nevojshme nga këtoprograme.Shërbime Programe Kërkesa të bien në pesë kategori.: 1. Kontrolli process 2. Sistemi Media 3. I / Operacioni O 4. Interprocess Komunikimi 5. Mirëmbajtja Informacione Sistemi operativ duhet të përpiqet të plotësojë këto kërkesa në një multi- user, multi procesit të Mjedisit ndërsa menaxhimin e:  Caktimit të burimeve  Zbulimit të Gabimeve  Mbrojtjeve
  • 5. 5 KUJTESA Moderne të përgjithshëm me qëllim kompjutera, duke përfshirë kompjuterët personal dhe Mainframes, kanë një sistemit operativ për të drejtuar programet e tjera, të tilla si software e aplikimit. Shembuj të veprojnë sistemet e kompjuterëve personal janë Microsoft Windows, Mac OS (dhe Darvini), UNIX, dhe Linux.Niveli më i ulët i çdo sistemi operativ është kernel i saj. Kjo është shtresa e parë e programeve ngarkuar në memorie kur një çizme të sistemit ose fillimi up. Kernel siguron qasje të ndryshme dhe shërbimet e përbashkëta thelbësore për të gjithë sistemin e të tjera dhe programet e aplikimit. Këto shërbime përfshijnë, por nuk kufizohen vetëm në: qasje disk, menaxhimin e kujtesës, planifikimin e detyrave, si dhe qasje në pajisje të tjera pajisjet. Si edhe të kernel, një sistem operativ është shpërndarë shpesh me mjete për programet të shfaqur dhe për të menaxhuar një ndërfaqe grafike të përdoruesit (edhe pse Windows dhe Macintosh kanë këto mjete të ndërtuar në sistemit operativ), si dhe programet e shërbimeve për detyra të tilla si menaxhimin e dosjeve dhe konfigurimin e sistemit operativ. Ata gjithashtu janë shpërndarë shpesh me aplikacionet e softuerit atë nuk mund ta lidhesh direkt me funksionin e sistemit operativ bazë, por ne të cilat eshte sistemi operativ distributor gjen favorshëmpër të furnizuar me sistemin operativ.Drejtimtë specifikimit në mes sistemit operativ dhe software aplikimit nuk është e saktë, dhe është herë pas here objekt polemikash. Nga pikat tregtare ose juridik, ndarje mund të varet kontekstin e interesave të përfshira. Për shembull, një nga pyetjet kryesore në shtetet e Bashkuara k gjyq Microsoft antitrust ishte nëse shfletuesi i Microsoft-it web ishte pjesë e saj sistemit operativ, ose nëse kjo ishte një pjesë e ndashme e softuerit të aplikimit.Ashtu si "sistemi
  • 6. 6 operativ" vetë termi, pyetja se çfarë pikërisht duhet të formojnë"Kernel" është subjekt i ndonjë polemike, me debate nëse mbi gjëra të tilla si sistemet e skedarëve duhet të t'u përfshirë në kernel. Kampe të ndryshme avokat microkernels, kernelit monolit, dhe kështu me radhë.Sistemet operative janë përdorur në shumicën, por jo të gjitha, sistemet kompjuterike. Kompjuterët thjeshta,duke përfshirë sistemet e vogla ngulitur dhe shumë prej kompjuterëve të parë nuk janë operative sistemeve. Në vend të kësaj, ata u mbështetën në programet e aplikimit për të menaxhuar hardware minimale veten, ndoshta me ndihmën e bibliotekave të zhvilluara për këtë qëllim. Komercialisht furnizuar Sistemet operative janë të pranishëm në pothuajse të gjitha pajisjet moderne të përshkruara si kompjutera, nga personale kompjutera për mainframes, si dhe kompjutera celulare të tilla si PDAs dhe telefonat celularë. Kujtesa Virtuale  Shpesh kujtesa kompjuterike nuk është e mjaftueshme për te permbajtur te gjitha kodet e detyrave te ndryshme;  Mund te simulohet nje kujtese me e madhe qe mban ne (RAM) vetem pjeset e kodeve dhe te dhenave qe sherbejne ne ate çast;  Perdoret koncepti i kujteses virtuale.  Te dhenat e programeve jo ne perdorim mund te hiqen nga kujtesa qendrore dhe te vendosen ne diskun kompjuterik ne zonen e quajtur zona e shkembimit (swap-it).  Raporti i dimensioneve te zones shkembyese dhe e RAM-it është 3 : 1 (maksimum);
  • 7. 7  Procesoret moderne zoterojne mekanizma harduere për te lehtesuar drejtimin e kujteses virtuale Drejtuesi i sistemit te dosjeve Drejtuesi i sistemit te dosjeve (file system) është moduli i sistemit operativ qe ben drejtimin e informacioneve te ruajtura ne mekanizmat e kujteses masive. Ky drejtues duhet te garantoje korrektesine dhe koherencen e informacioneve. Ne sistemet shume-perdorues, duhet te vendose ne dispozicion mekanizma te mbrojtjes , ne menyre qe ti lejoje perdoruesve mbrojtjen e te dhenave nga perdorues jo te autorizuar. Funksionet tipike qe duhet te kryhen jane:  – Te jepet nje mekanizem për identifikimin e dosjeve;  – Te jepen menyrat me te voliteshme ne qasjen e te dhenave;  – Te behet transparente struktura fizike e mbeshtetesit te kujtimit;  – Zbatimi i mekanizmave te mbrojtjes se te dhenave.
  • 8. Table of Contents Hyrje..........................................................................................1 Cka eshte sistemi operativ……………………………………………………………….2 Perberja…………………………………………………………………3 Qka ka per qellim SO?....................................................................4 Kujtesa………………………………………………………………...5-6 Kujtesa Virtuale……………………………………………………….6-7 Drejtuesi I sistemit te dosjeve…………………………………………7