Descrición dos sintagmas nominal e verbal e introdución ao suxeito.

1. O sintagma nominal O sintagma nominal (SN) está constituido por unha palabra ou grupo de palabras, agrupadas en torno a un núcleo substantivo, que desenvolve unha función unitaria (suxeito, CD…) dentro da oración.

2. O sintagma nominal (SN) Non aparece só na oración (si en frases). Forma parte de unidades maiores. Pero o propio SN está constituído por unidades menores. A nena loira xogaba no xardín. SN Det N Mod O

3. Estrutura do SN N Mod Det Elementos opcionais Elemento necesario

4. Estrutura do SN Determinante/s (Det) Núcleo (N) Modficador/es (Mod) Sintagma nominal (SN) Artigo Indefinidos Demostrativos Posesivos Numerais Interrogativos Exclamativos Relativo cuxo Substantivo Pronome substantivado Adx. ou adv. substantivados Proposición substantiva Adxectivo Sintagma adxectivo SN en aposición SPrep Proposición de participio ou xerundio Proposición de relativo

5. Orde de palabras no SN moza esta a Querida amiga miña Amiga miña querida Miña querida amiga Miña amiga querida

6. Funciones do SN A súa función principal é a de suxeito, mais pode desempeñar outras moitas funcións, só ou precedido de preposición.

7. Funcións do SN Sen preposición suxeito (SUX) complemento directo (CD) atributo (Atr) Modificador (Mod) vocativo (Voc) complemento circunstancial (CC) Con preposición Modificador (Mod) complemento directo (CD) complemento indirecto (CI) complemento circunstancial (CC) suplemento (Supl) complemento axente (CAx)

8. Suxeito O bar do Instituto énchese nos recreos. SN S O

9. Complemento directo Martiño ten unha inchazón molestísima. SN CD O SV P

10. Atributo Carmela é unha mestra extraordinaria. SN Atr O SV P

11. Modificador (aposición) Federico, SN Mod O SN S profesor de Latín, xubílase hoxe.

12. Vocativo Nenos, poñede a mesa. SN Voc O

13. Complemento circunstancial Esta mañá almorcei torradas e macela. SN CC O SV P

14. Funcións do SN Sen preposición suxeito (SUX) complemento directo (CD) atributo (Atr) Modificador (Mod) vocativo (Voc) complemento circunstancial (CC) Con preposición Modificador (Mod) complemento directo (CD) complemento indirecto (CI) complemento circunstancial (CC) suplemento (Supl) complemento axente (CAx)

15. Modificador (Mod) O can Mod O SN S d/o veciño é perigoso. T Enl

16. Complemento directo El ama CD O SV P a Laura SN Enl

17. Complemento indirecto Deille a entrada CI O SV P a miña irmá SN Enl

18. Complemento circunstancial N/ esta clase CC O SV P pasan cousas raras. SN Enl

19. Suplemento Xiana non cre Supl O SV P en heroes. SN Enl

20. Complemento axente O lume foi extinguido CAx O SV P po/ los bombeiros. SN Enl

21. O sintagma verbal O sintagma verbal (SV) está constituído por un verbo ou unha expresión complexa que funciona como tal e uns complementos que, no seu conxunto, desenvolven a función de predicado (P) na oración.

22. Estrutura do SV N Elementos opcionais Elemento necesario C C C

23. Estrutura dos complementos Quero auga. unha moto verde. contar un chiste. que veña a miña nai. A estrutura de cada complemento pode ser moi sinxela ou extraordinariamente complexa

24. Complementos do SV Complemento directo (CD) Complemento indirecto (CI) Suplemento (Supl) Complemento circunstancial (CC) Atributo (Atr) Complemento predicativo (CPred) Complemento axente (CAx) Os complementos son termos adxacentes do sintagma verbal que serven para especificar a referencia á realidade que efectúa o núcleo (verbo)

25. Suxeito É o elemento nominal (SN ou equivalente) cuxo núcleo determina o número e a persoa do núcleo do predicado. O núcleo do suxeito e o núcleo do predicado concordan en número e persoa.

26. Suxeito As monx as teñ en un convento na Alameda Singular ten A monx a un convento na Alameda O elemento que necesariamente cambia de número ao cambiar o verbo é o núcleo do suxeito O cambio non afecta a outros elementos

27. Suxeito Falta n día un dous s para a feira. SN S Cambiando o verbo de número… … comprobamos que o elemento que tamén cambia é o suxeito

28. Ausencia do suxeito Suxeito omitido Suxeito elidido Oracións impersoais Cando o contexto e a forma verbal permiten identificalo (elidido): Soubo que estaba só . Cando esta en P3 do plural e o falante non o identifica (en apariencia oración impersoal): Seica contan que hai crise . En oracións impersoais: Fenómenos naturais ou atmosféricos: Choveu toda a noite . Con determinados verbos: Haber (“existir”): Hai fame no mundo . Haber que + infinitivo: Hai que axudar . Facer (cumprimento dun prazo temporal): Fixo onte un ano no mar . Ser (referido ao tempo): É de noite . Con infinitivos cando indican orde: Traballar niso . Non fumar . En construcíós verbais de P3 de sing. con se : O luns coñecerase o gañador .