AS FORMAS NOMINAIS DO VERBO
O infinitivo achéganos o significado do verbo e representa como modelo a
súa conxugación.
Pode desempeñar as mesmas función ca un substantivo,desempeñando as
funcións propias deste (suxeito, CD, suplemento, CN): Soñar é necesario. E
pode levar determinantes e modificadores: O seu fumar era compulsivo.
Pero tamén coma un verbo e por iso levar complementos: Quero comer
mazás.
O INFINITIVO
CI CII CIII
AMAR TEMER PARTIR
O INFINITIVO CONXUGADO
En galego, igual ca no portugués, temos un infinitivo flexionado que se forma
engadindo á forma invariable as desinencias de número e persoa.
AMAR TEMER PARTIR
amar
amar-es
amar
amar-mos
amar-des
amar-en
temer
temer-es
temer
temer-mos
temer-des
temer-en
partir
partir-es
partir
partir-mos
partir-des
partir-en
O INFINITIVO CONXUGADO
Úsase
Non se usa
1. Cando é o verbo auxiliado dunha perífrase verbal ou dun complexo verbal: Temos que coller o tren
das 11 da noite.
2. Cando o infinitivo non ten suxeito: Iso é traballar para o aire.
3. Cando o verbo principal é modal (querer, poder, deber) e ten o mesmo suxeito: Queremos escoitar
a túa versión.
4. Cando o infinitivo funciona de CD ou suplemento de verbos causativos (mandar, deixar, facer) ou
de sentido (ver, oír, sentir): Deixaron de fumar.
5. Cando o infinitivo funciona como imperativo: A durmir.
6. Cando ten o mesmo suxeito que o verbo principal e vai situado tras del ou separado por unha
preposición: Viñemos para xogar o partido.
O PARTICIPIO
O participio indica unha acción rematada. Fórmase engadindo o morfema aspectual –DO ao
tema.
Funciona coma un adxectivo, por iso admite flexión de xénero e número e funciona de
modificador do núcleo da frase nominal: Teño os zapapos estragados
Pero funciona tamén coma un verbo e leva complementos: Quedaron falados todos os asuntos,
falados funciona de predicativo.
CI CII CIII
am-a-do tem-i-do part-i-do
OS PARTICIPIOS DUPLOS
Infinitivo P Regular P Irregular Infinitivo P Regular P Irregular
calmar calmado calmo volver volvido volto
cansar cansado canso comer comido comesto
ceibar ceibado ceibe disolver disolvido disolto
espertar espertado esperto resolver resolvido resolto
enxugar enxugado enxoito erguer erguido ergueito
gastar gastado gasto morrer morrido morto
murchar murchado murcho prender prendido preso
pagar pagado pago romper rompido roto
soltar soltado solto toller tollido tollerito
nacer nacido nado tinxir tinguido tinto…
O XERUNDIO
O xerundio é a forma nominal do verbo que expresa acción no seu proceso.
Fórmase engadindo o morfema aspectual –NDO ao tema.
Funcióna coma un verbo, e por iso leva complemetnos. Explicoumo movendo as
mans.
Pero tamén funciona como adverbio. Eles estaban cantando.
CI CII CIII
amando temendo partindo
O infinitivo xerundial constrúese con a + infinitivo e podemos substituílo por un
xerundio: MarchouMarchou a correra correr = Marchou= Marchou correndocorrendo.
AS PERÍFRASES VERBAIS
Son o conxunto formado por un verbo en forma conxugada (auxiliar) e outro en
forma nominal (auxiliado: infinitivo, xerundio ou participio) entre os que pode
aparecer un elemento de relación (preposición ou conxunción).
Forman unha unidade tanto pola súa función como polo su significado.
Vai nevar axiña >quere dicir “nevará axiña”, vai perde o significado de
desprazamento.
Estrutura das perífrases:
Verbo auxiliar
debo -- teño
Relacionante
de -- que
Verbo auxiliado
saír -- comer
En forma persoal
Perdeu o seu significado léxico
Información gramatical de xº, nº, P
Non aparece sempre
Pode ser preposición ou conxunción
•Forma non persoal
•Información léxica
AS PERÍFRASES TEMPORAIS
TEMPORAIS
(perspectiva
con que o
falante
contempla a
acción)
FUTURIDADE
(sen explicar o
momento exacto)
IR + INF Vai sacar unha falta
INMINENCIA
(futuridade
inmediata)
ESTAR + PARA + INF Está para chover
QUERER + INF Quere saír o sol
HABER + (DE) + INF Houben de morrer co susto
AS PERÍFRASES MODAIS
MODAIS
(indican a
actitude do
emisor)
OBRIGACIÓN
(necesidade de
realizar unha
acción)
DEBER + (DE) + INF Debo de pagar a luz
TER + QUE + INF Teñen que preparar a comida
HABER + QUE/DE + INF Han de comer todo
HIPÓTESE
(acción posible)
HABER + (DE) + INF Han de ser os veciños
PODER + INF Poden ser as dúas da tarde
DÚBIDA DEBER + (DE) + INF Debe ser o raposo
AS PERÍFRASES ASPECTUAIS I
ASPECTUAIS
(refírense ao
proceso da
acción
verbal)
IMPERFECTIVAS
(sinala acción non
rematada)
ESTAR + A + INF Está a escribir unha novela
ANDAR + A + INF Anda a traballar na horta
LEVAR + XER Levan nadando vinte minutos
SEGUIR +XER Seguen falando dende a mañá
IR + XER Van cantando na procesión
PERFECTIVAS
(sinala acción
rematada)
ACABAR + DE + INF Acabamos de pintar
VIR + DE + INF Viñeron de amañar a bicicleta
DEIXAR + DE + INF Deixade de protestar
LEVAR + PART Leva segado unha leira
TER +PART Teñen comida a torta de mazá
AS PERÍFRASES ASPECTUAIS II
ASPECTUAIS
(refírense ao
proceso da
acción verbal)
INCOATIVAS
(sinala acción no
comezo)
COMEZAR + A + INF Comezou a rir e non deu parado
BOTARSE + A + INF Botouse a andar cara a entrada
POÑERSE + A + INF Púxose a limpar o coche
DAR + EN + INF Deu en berrar polo fillo
ROMPER + A + INF Rompeu a lostregar á tardiña
TERMINATIVAS
(a acción verbal
sitúase no final
ACABAR + POR + INF Acabamos por chamala hoxe
VIR + A + INF Veu a saberse o que ocorrera
CHEGAR + A + INF Chegou a pedirlle perdón
REITERATIVAS
(sinala unha
repetición da
acción)
VOLVER + A + INF Volveu mercar a mesma novela
TER + PART Tedes lidos moitos contos

As formas nominais do verbo

  • 1.
  • 2.
    O infinitivo achéganoso significado do verbo e representa como modelo a súa conxugación. Pode desempeñar as mesmas función ca un substantivo,desempeñando as funcións propias deste (suxeito, CD, suplemento, CN): Soñar é necesario. E pode levar determinantes e modificadores: O seu fumar era compulsivo. Pero tamén coma un verbo e por iso levar complementos: Quero comer mazás. O INFINITIVO CI CII CIII AMAR TEMER PARTIR
  • 3.
    O INFINITIVO CONXUGADO Engalego, igual ca no portugués, temos un infinitivo flexionado que se forma engadindo á forma invariable as desinencias de número e persoa. AMAR TEMER PARTIR amar amar-es amar amar-mos amar-des amar-en temer temer-es temer temer-mos temer-des temer-en partir partir-es partir partir-mos partir-des partir-en
  • 4.
    O INFINITIVO CONXUGADO Úsase Nonse usa 1. Cando é o verbo auxiliado dunha perífrase verbal ou dun complexo verbal: Temos que coller o tren das 11 da noite. 2. Cando o infinitivo non ten suxeito: Iso é traballar para o aire. 3. Cando o verbo principal é modal (querer, poder, deber) e ten o mesmo suxeito: Queremos escoitar a túa versión. 4. Cando o infinitivo funciona de CD ou suplemento de verbos causativos (mandar, deixar, facer) ou de sentido (ver, oír, sentir): Deixaron de fumar. 5. Cando o infinitivo funciona como imperativo: A durmir. 6. Cando ten o mesmo suxeito que o verbo principal e vai situado tras del ou separado por unha preposición: Viñemos para xogar o partido.
  • 5.
    O PARTICIPIO O participioindica unha acción rematada. Fórmase engadindo o morfema aspectual –DO ao tema. Funciona coma un adxectivo, por iso admite flexión de xénero e número e funciona de modificador do núcleo da frase nominal: Teño os zapapos estragados Pero funciona tamén coma un verbo e leva complementos: Quedaron falados todos os asuntos, falados funciona de predicativo. CI CII CIII am-a-do tem-i-do part-i-do
  • 6.
    OS PARTICIPIOS DUPLOS InfinitivoP Regular P Irregular Infinitivo P Regular P Irregular calmar calmado calmo volver volvido volto cansar cansado canso comer comido comesto ceibar ceibado ceibe disolver disolvido disolto espertar espertado esperto resolver resolvido resolto enxugar enxugado enxoito erguer erguido ergueito gastar gastado gasto morrer morrido morto murchar murchado murcho prender prendido preso pagar pagado pago romper rompido roto soltar soltado solto toller tollido tollerito nacer nacido nado tinxir tinguido tinto…
  • 7.
    O XERUNDIO O xerundioé a forma nominal do verbo que expresa acción no seu proceso. Fórmase engadindo o morfema aspectual –NDO ao tema. Funcióna coma un verbo, e por iso leva complemetnos. Explicoumo movendo as mans. Pero tamén funciona como adverbio. Eles estaban cantando. CI CII CIII amando temendo partindo O infinitivo xerundial constrúese con a + infinitivo e podemos substituílo por un xerundio: MarchouMarchou a correra correr = Marchou= Marchou correndocorrendo.
  • 8.
    AS PERÍFRASES VERBAIS Sono conxunto formado por un verbo en forma conxugada (auxiliar) e outro en forma nominal (auxiliado: infinitivo, xerundio ou participio) entre os que pode aparecer un elemento de relación (preposición ou conxunción). Forman unha unidade tanto pola súa función como polo su significado. Vai nevar axiña >quere dicir “nevará axiña”, vai perde o significado de desprazamento. Estrutura das perífrases: Verbo auxiliar debo -- teño Relacionante de -- que Verbo auxiliado saír -- comer En forma persoal Perdeu o seu significado léxico Información gramatical de xº, nº, P Non aparece sempre Pode ser preposición ou conxunción •Forma non persoal •Información léxica
  • 9.
    AS PERÍFRASES TEMPORAIS TEMPORAIS (perspectiva conque o falante contempla a acción) FUTURIDADE (sen explicar o momento exacto) IR + INF Vai sacar unha falta INMINENCIA (futuridade inmediata) ESTAR + PARA + INF Está para chover QUERER + INF Quere saír o sol HABER + (DE) + INF Houben de morrer co susto
  • 10.
    AS PERÍFRASES MODAIS MODAIS (indicana actitude do emisor) OBRIGACIÓN (necesidade de realizar unha acción) DEBER + (DE) + INF Debo de pagar a luz TER + QUE + INF Teñen que preparar a comida HABER + QUE/DE + INF Han de comer todo HIPÓTESE (acción posible) HABER + (DE) + INF Han de ser os veciños PODER + INF Poden ser as dúas da tarde DÚBIDA DEBER + (DE) + INF Debe ser o raposo
  • 11.
    AS PERÍFRASES ASPECTUAISI ASPECTUAIS (refírense ao proceso da acción verbal) IMPERFECTIVAS (sinala acción non rematada) ESTAR + A + INF Está a escribir unha novela ANDAR + A + INF Anda a traballar na horta LEVAR + XER Levan nadando vinte minutos SEGUIR +XER Seguen falando dende a mañá IR + XER Van cantando na procesión PERFECTIVAS (sinala acción rematada) ACABAR + DE + INF Acabamos de pintar VIR + DE + INF Viñeron de amañar a bicicleta DEIXAR + DE + INF Deixade de protestar LEVAR + PART Leva segado unha leira TER +PART Teñen comida a torta de mazá
  • 12.
    AS PERÍFRASES ASPECTUAISII ASPECTUAIS (refírense ao proceso da acción verbal) INCOATIVAS (sinala acción no comezo) COMEZAR + A + INF Comezou a rir e non deu parado BOTARSE + A + INF Botouse a andar cara a entrada POÑERSE + A + INF Púxose a limpar o coche DAR + EN + INF Deu en berrar polo fillo ROMPER + A + INF Rompeu a lostregar á tardiña TERMINATIVAS (a acción verbal sitúase no final ACABAR + POR + INF Acabamos por chamala hoxe VIR + A + INF Veu a saberse o que ocorrera CHEGAR + A + INF Chegou a pedirlle perdón REITERATIVAS (sinala unha repetición da acción) VOLVER + A + INF Volveu mercar a mesma novela TER + PART Tedes lidos moitos contos