EPĠDEMĠYOLOJĠ
ABD deher yıl 10 000 yeni vaka
Gençlerde daha sık
Erkeklerde 4 kat sık
Vakaların % 90 ı motorlu araç kazalarına
bağlı künt travma
ABD ye maliyeti 5.6 milyar dolar/ yıl
4.
EPĠDEMĠYOLOJĠ
Servikal yaralanmalar
Kalıcı
YaĢam biçimini değiĢtirici
YaĢam kalitesini azaltan
YaĢam süresini azaltan yaralanmalar olması
nedeniyle önemli
Erken tanı ve yönetim bu olumsuz sonuçları
azaltmada önemli
5.
EPĠDEMĠYOLOJĠ
Vertebra yaralanmasının %55 i servikal
bölgede olur
• Eklem hareket geniĢliği daha fazla
• Kas koruması az
• Vertebralar daha küçük
• Bağları daha zayıf
6.
National Emergency X-Radiography
Utilization Study (NEXUS) göre
• Kırıklar en sık C2 de(%24)
• C3 en az yaralanan (%4.3)
• Dislokasyon ve subluksasyonlar en sık C5-
C6, C6-C7 de görülür
SPĠNAL ĠMMOBĠLĠZASYON
Uzunomurga tahtası
Servikal collar
Kum torbası
Kütük çevirme hareketi
BaĢ-boyun ve gövde nötral pozisyonda
Manuel stabilizasyon
Aksiyel traksiyon yapılmamalı
15.
VERTEBRA YARALANMASI KRĠTERLERĠ
Bilinç durum değiĢikliği
Zehirlenme bulgusunun olması
Nörolojik defisit
Ekstremite kırığı veya Ģüphesi
Vertebra ağrısı veya hassasiyeti
Servikal ağrı veya hassasiyet
REKTAL MUAYENE
Tonus
His
Kontrol: Ġstemli sfinkter kontrolu veya rektal
hissin olması alt spinal kord ve supraspinal
merkezle iletiĢimi gösterir. Ġyi prognoz
Bulbokavernöz refleks: Glans penisin
çekilmesi veya klitorise bası ile anal
kontraksiyonun olmasıdır. Negatifliği spinal
Ģoku gösterir
20.
SPĠNAL KORD LEZYONLARI/SPĠNALġOK
Yaralanmanın altında kalan seviyelerde ani
refleks fonksiyon kaybı (arefleksi)
Bulguları
Bradikardi
Hipotansiyon
Flask
paralizi
Somatik duyu kaybı
Mesane disfonksiyonu
21.
SPĠNAL KORD SENDROMLARI
SENDROM ETYOLOJİ SEMPTOMLAR PROGNOZ
Anterior kord Direkt anterior Komplet paralizi+ağrı ve ısı duyu KÖTÜ
kord kaybı
kompresyonu, Pozisyon ve vibrasyon duyusu
Fleksiyon, anterior
korunur
spinal arterin
trombozu
Santral kord Hiperekstansiyon, Quadriparezi; üst>alt; ağrı ve ısı ĠYĠ
stenoz duyusunda parsiyel kayıp
Brown- Transverse kesi, Ġpsilateral spastik paralizi, ĠYĠ
Sequard kord basısı pozisyon ve vibrasyon kaybı,
karĢı tarafta ağrı ve ısı duyu kaybı
Kauda Equina Periferal sinir DeğiĢken motor ve duyusal kayıp, ĠYĠ
hasarı siyatik, barsak/mesane disfonk.
Spinal Ģok Genelde T6 ve Arefleksi, duyu kaybı ve flask DEĞĠġKEN
üstünün parsiyel paralizi, flask mesane ve rektal
veya komplet tonus kaybı, bradikardi,
hasarı
hipotansiyon
22.
NATIONAL EMERGENCY X-RADYOGRAPHY
UTILIZATIONSTUDY (NEXUS) KRĠTERLERĠ
Orta hat servikal spinal hassasiyetin
olmaması
Zehirlenme bulgusunun olmaması
Bilinç değiĢikliğinin olmaması
Fokal nörolojik defisitin olmaması
Servikal yaralanma ile karıĢabilecek baĢka
bir ağrılı yaralanmanın olmaması
Bu durumlarda grafiye gerek yoktur
23.
KANADA SERVĠKAL
VERTEBRA KURALLARI
grafi
çekileçek
1. YaĢ 65 den büyük
2. Tehlikeli mekanizma Tehlikeli mekanizma
3. Ekstremitelerde parestezi • 90 cm veya 5 basamaktan
düĢme
hayır • BaĢa aksiyel yüklenme
• Motorlu taĢıt kazası
1. Basit arkadan çarpma 1. 100km /sa
2. Acil serviste oturur 2. Takla atma
pozisyonda 3. Araçtan fırlama
3. Kazadan sonra yürümüĢ • Bisiklet kazası
4. Geç dönemde boyun ağrısı
5. Orta hat hassasiyeti yok
evet hayır
x ray
Boyun 45 derece dönebiliyor
hayır
evet
Grafi çekme
24.
NEXUS KSVK
düşük risk
kriterleri
Duyarlılık %99.6 %99.4
Negatif %99.9 %100
prediktif
değer
Seçicilik %12 +%45.1
25.
RADYOLOJĠK ĠNCELEME
Standart 3 grafiyi içermeli
Lateralgrafi
Antero-posterior
Açık ağız grafi (Odontoid)
26.
LATERAL GRAFĠ
T1 vertebranın üstü görülmeli
Üç eğri hattı kontrol edilmeli
Vertebral gövdeler kontrol edilmeli
C2 nin altında aynı büyüklük ve Ģekilde olmalılar.
AyrılmıĢ bir kemik fragmanı önemli bir ligemantöz hasarı
gösterebilir.
Spinöz prosesler intakt olmalıdır.
Ġntervertebral disk mesafeleri kontrol edilmeli
YumuĢak dokuları kontrol edilmeli
Kemik hasarı olan hastaların %50 sine prevertebral dokularda
ĢiĢlik eĢlik eder. Eğer yumuĢak doku ĢiĢliği varsa; tüm grafiler
gizli kemik/ ligamentöz hasar açısından tekrar gözden
geçirilmelidir
27.
LATERAL GRAFĠ
C1önünde 10 mm
C4 önünde 3-7 mm
C6 önünde 16-20 mm
yumuĢak doku kalınlığı
olmalıdır.
Atlanto aksiyal açıklık
eriĢkinde 3mm, çocukta
5-6 mm den fazla
olmamalıdır
31.
AP GRAFĠ
Spinöz proseslerdüzgün bir
hatta mı?
Eğer değilse;unilateral faset
dislokasyonu dıĢlanmalıdır.
Ne zaman bir spinöz prosesin
deviasyonu tespit edilirse;
lateral grafi yeniden
değerlendirilmeli.
32.
AP GRAFĠ
Ġnterspinöz mesafenin
kabaca eĢitliği kontrol
edilmeli
Bir üst interspinöz aralık
/alttaki mesafeden %50
den fazla geniĢ ise
anterior servikal
dislokasyon için
tanısaldır.
%50 kuralı eğer grafi
hastanın boynu
fleksiyonda çekilirse
de bozulur.
34.
AÇIK AĞIZ GRAFĠ
Odontoid kırık
C1 lateral
sınırlarının karĢılık
gelen C2 lateral
sınırları ile iliĢkisi
Odontoid çıkıntının
her iki yanındaki
boĢluk mesafelerinin
eĢitliği
35.
TOMOGRAFĠ
Grafide fraktürveya dislokasyon
ġüpheli grafi bulguları
Normal grafiye rağmen yüksek klinik Ģüphe
Yeterli grafi elde edilememesi
36.
TOMOGRAFĠ
Yüksek klinik risk
Yüksek hızlı motorlu araç kazası
Yüksekten düĢme (10 ft)
Yayaya araç çarpması
Ciddi kapalı kafa hasarı veya ĠC kanama
Bilinçsiz hasta
Servikal omurga ile ilgili olabilecek nörolojik bulgu-semp.
37.
J.TRAUMA , 2009JUN
Bailitz J Department Of Emergency Medicine
Chicago
YetiĢkin hastalarda künt servikal yaralanmada
CT ile 3 yönlü radyografinin prospektif
karĢılaĢtırması
Literatürde grafinin sensivitesi %32-%89
belirtilmiĢ
ÇalıĢmaya alınan hastalar NEXUS kriterlerinin
bir veya daha fazlasını karĢılıyormuĢ
23 ay sürmüĢ
CT yi ve grafiyi değerlendirenler diğer yöntemin
sonuçlardan habersizmiĢ
38.
ÇalıĢmada 1505 hasta değerlendirmiĢ
78 hastada 2 teknikten biri ile yaralanma olduğu
gösterilmiĢ
50 sinde klinik olarak önemli yaralanma mevcutmuĢ
Ct önemli yaralanmaların tümünü tespit etmiĢ
Radyografi 18 (%36) ini tespit etmiĢ
Sonuç; klinik olarak servikal yaralanmaların tespitinde
CT nin üstün olduğu gösterilmiĢ. Hızlı tanı konmasına
neden olduğu da göz önüne alındığında bütün
hastalarda CT ilk tercih olmalıdır.
39.
MR
Spinal kordhasarına bağlı nörolojik defisiti
bulunan tüm hastalarda endikedir
Spinal kırıklara eĢlik eden yumuĢak doku
hasarını göstermede CT den daha iyi
Epidural mesafenin intervertebral disk
herniasyonu, hematom, kemik fragmanları;
spinal kordda ödem,kanama ve laserasyon
açısından değerlendirmeyi sağlar
40.
ÜST SERVIKAL YARALANMALAR
ATLANTO-OKSĠPĠTALDĠSLOKASYON
Sıklıkla fleksiyon ve distraksiyon
mekanizması ile oluĢur
Çoğunlukla beyin sapı lezyonu ve apne ile
ölürler
YaĢayanlar quadriplejik ve ventilatöre bağlı
kalırlar
Spinal immobilizasyon tavsiye edilir
41.
ATLAS KIRIKLARI
%40aksis kırıkları ile birliktedir
Genellikle aksiyel yüklenme ile olur
Sıklıkla patlama (burst) kırığıdır (jefferson
kırığı)
Tek taraflı halka ve lateral kitle kırıkları
nadirdir ve stabildirler
42.
JEFFERSON FRAKTÜRÜ
Önve arka
segmentlerin
fraktürü ile
karakterize
Açık ağız grafi ve
BT de görülür
HANGMAN KIRIĞI (ASIKIRIĞI)
Aksisin arka arkusu
kırığıdır
Hiperekstansiyon
travmasıyla oluĢur
Sıklıkla C2-3
dislokasyonu mevcuttur
46.
ODONTOĠD KIRIKLARI
Özelliklemandibula
kırığı olmak üzere baĢ
ve boyun hasarlarıyla
birlikte görülür
ÇeĢitli mekanizmalarla
(fleksiyon, ekstansiyon,
rotasyon) oluĢabilir
Tip III cerrahi tedavi
gerektirir
47.
VERTEBRA CĠSĠM WEDGEKIRIĞI
Ġki vertebra arasında kompresyon
EĢlik eden posterior ligament hasarı
stabiliteyi bozar
ALT SERVĠKAL YARALANMALAR
C3 kırıkları çok nadirdir
Bu bölgede en sık kırık C5 de ve
subluksasyon C5-6 da görülür
Bu bölgede en sık vertebra cisim kırığı, tek
veya çift taraflı faset
subluksasyonu,lamina, spinoz proses
kırıkları, ligament yırtılmaları
TEDAVĠ
Tedavinin amacı
Sekonder yaralanmayı önlemek
Korda basıyı azaltmak/kaldırmak
Spinal stabiliteyi sağlamak
Nörolojik defisit veya instabilite varsa
öncelikle stabilite sağlanmalı sonra konsultan
çağrılmalı
54.
TEDAVĠ
ĠV sıvı
Hipotansiyonun nedeni aksi ispatlanana
kadar kan kaybı kabul edilir
Nörojenik Ģokta ise sıcak periferik
vazodilatasyon ve bradikardi
PA AC, pelvis grafisi
USG , DPL
55.
TEDAVĠ
NASCIS çalıĢmasındayüksek doz
steroidlerin komplet ve inkomplet lezyonlarda
motor ve duyusal fonksiyonları iyileĢtirdiği
gösterilmiĢ
Bu etki doza ve zamana bağlı
8 saat içinde baĢlanacak
Metilprednizolon (30 mg/kg) bolus/15 dk.
45 dk ara
5.4 mg/kg/sat 23 saat infüzyon
Penetran travmada etkisi gösterilememiĢtir
58.
KAYNAKLAR
• Tintinalli
• ATLS
• Travma
• Kas iskelet yumuĢak doku radyolojisi, Tamer
Kaya
• Ġnternet
