1. TEMA 4 A ESPAÑA DO
SÉCULO XIX:
A
CONSTRUCIÓN DUN RÉXIME
LIBERAL

2. GUERRA E REVOLUCIÓN LIBERAL
A CRISE DA MONARQUÍA BORBÓNICA
Carlos IV (1788-1808).
Manuel Godoy, o ministro máis influente do monarca.
Tratado de Fontainebleau (1807)
Motín de Aranjuez (1808); forozu a dimisión do ministro e a
abdicación do rei no seu fillo Fernando VII.
Xosé I (1810-1813) quería impoñer os principios liberais da Revolución
Francesados, desexosos de poñerlle fin ao Antigo Réxime.

3. A GUERRA DA INDEPENDENCIA
2 de maio de 1808: rebelión popular.
Fases da Guerra de Independencia:
-Resistencia popular (1808); patriotas. Guerrillas.
Batalla de Bailén.
-Ofensiva francesa (1808-1812).
-Victorias anglo-españolas (1812-1814); mariscal Wellintong. Los
Arapiles.
-Tratado de Valençay

4. AS CORTES DE CÁDIZ
Xuntas locais e provinciais de defensa.
Xunta Suprema Central.
En 1812 redactouse unha Constitución que reflectiu os principios
básicos do liberalismo político.
As Cortes de Cádiz aprobaron unhas leis destinadas a abolir o Antigo
Réxime.
Lexislación gaditana.

5. ENTRE O ABSOLUTISMO E O LIBERALISMO
A RESTAURACIÓN DO ABSOLUTISMO (1814-1820)
Fernando VII, “o desexado” regresou a España en 1814.
Derrogación da lexislación de Cádiz.
Fernando VII clausurou as Cortes, anulou a Constitución e derrogou
as leis durante a guerra; voltou ó Anrigo Réxime.
Moitos liberais tiveron que exiliarse para evitar a represión.
Múltiples pronunciamentos que foron reprimidos e, o seus dirixentes,
executados.

6. O TRIENIO LIBERAL (1820-1823)
Pronunciamento de coronel Riego.
O rei viuse obrigado a acatar a Constitución de 1812.
Milicia Nacional: voluntarios armados que defendían o réxime liberal.
Santa Alianza, formada polos chamados Cen Mil Fillos deSan Luís.
A DÉCADA OMINOSA (1823-1833)
A volta do absolutismo foi seguida dunha gran represión contra os
liberais e a destrucción de toda obra do Trienio.
Gran crise económica.
Conflicto dinástico; Leis Sálica, Pragmática Sanción.
Coa morte do monarca estalou a guerra civil.

7. A INDEPENDENCIA DA AMÉRICA HISPÁNICA
AS CAUSAS DA INDEPENDENCIA
*A nivel externo; influíron a difusión dos princiìos de liberdade e
igualdade promovidos pola Revolución Francesa. Proclamación da
independencia de Estado Unidos (1776).
*A nivel interno; descontento da burguesía crioula. Debilidade da
monarquía española.

8. PRIMEIRA FASE (1808-1814)
Formáronse as Xuntas nas colonias, que comezaron a
autogobernarse.
1811: independencia de Paraguai.
Destacan: Simón Bolívar, Antonio José de Sucre e José de San
Martín.
1814: Fernando VII freou este proceso de autogoberno.
SEGUNDA FASE (1816-1826)
1816: independencia de Arxentina.
-O xeneral San Martín dirixiu unha expedicón que derrou ós españois,
-Simón Bolívar fundou a Gran Colombia,
-Iturbide logrou a rebelión de México.
-Antonio José de Sucre derrou aos españois (Ayacucho) e
emancipou
Perú e Bolivia.

9. A REVOLUCIÓN LIBERAL
A PRIMEIRA GUERRA CARLISTA (1833-1839)
Conflicto dinástico.
Carlistas: partidarios de Carlos; querían manter a monarquía
absoluta.
Liberais; isabelinos: quería defenderos dereitos de Isabel, que só tiña
3
anos.
Carlismo: movemento rural, zxa que as cidades estaban controladas
polos isabelinos.
O Convenio de Vergara (1839) púxolle fin a este conflicto.

10. AS REFORMAS LIBERAIS
Moderados e progresistas.
Consitución de 1837, basada en principios progresistas.
Disolución do réxime señorial, desvinculación da propiedade e
desamortización.
Economía capitalista e de libre mercado.
11837: xiro conservador á revolución liberal.
1840: Mar´´ia Cristina vese obrigada a diimtir.
A REXENCIA DE ESPARTERO (1840-1843)
O progresista xeneral Espartero foi nomeado rexente.
1843: novo pronunciamento moderado que obrigou a Espartero a
dimitir e as Cortes adiantaron a maioría de idade de Isabel.

11. A ETAPA ISABELINA
A DÉCADA MODERADA (1843-1854)
Partido Liberal Moderado. Xeneral Narváez.
O novo réxime moderado
Sistema conservador e centralista. Nova Constitución (1845),
Concordato coa Santa Sé (1851). Administración estatal e municipal,
dereitos forais. Código penal, Instrucción pública nacional.
As limitacións do sistema político
-Intramisión da coroa.
-Camarillismo.
-Inxerencia política do exército.
-Falseamento electoral.

12. O BIENIO PROGRESISTA (1854-1856)
1854: triunfou o pronunciamento militar en Vicálvora.
A raíña entregoulles o poder aos progresistas e Espartero formou un
novo goberno.
Reformas económicas.
A CRISE DO SISTEMA ISABELIINO (1856-1868)
Foi a alternancia no goberno entre os moderados e a Unión Liberal.
1854: Partido creado por O’Donnell.
Impulsouse unha política exterior colonialista.
Xurdiron novos grupos políticos como os demçocratas e os
republicanos.

13. O SEXENIO DEMOCRÁTICO
A REVOLUCIÓN DE 1868
As causas da Revolución
-Grave crise económica.
-Monopolio do poder.
-Descrédito da monarquía.
-Difusión dos novos ideais democráticos.
O estalido da Revolución
A Gloriosa (1868) Almirante Topete, Juan Prim e Francisco Serrano.
Alcolea: guerra onde as tropas fieis ao Goberno e a raíña foron
vencidos.
A formación dun goberno provisional
Prim e Serrano.
Constitución de 1869.

14. A MONARQUÍA DEMOCRÁTICA (1870-1873)
Amadeu de Savoia; rei.
Tiña o apoio dos progresistas, unionistas e demócratas, pero contou
coa oposición de moderados, carlistas e da Igreza.
Dous conflictos.
1873: Amadeu renuncia ao trono e volve a Italia.
A PRIMEIRA REPÚBLICA (1873-1874)
As Cortes votaron por unha gran maioría a proclamación da
República.
Os republicanos prepararon un programa de reformas sociais e
pretendeuse organizar o Estado de forma federal.
A República viviu unha permanente inestabilidade.
1874: golpe de Estado protagonizado polo xeneral Pavía.

15. A RESTAURACIÓN DA MONARQUÍA
1874: o xeneral Martínez Campos proclamou rei de España a Afonso
de Borbón.
O SISTEMA CANOVISTA
Antonio Cánovas del Castillo. Pacificación.
A Constitución de 1876
Carácter moderado. Soberanía compartida. Flexibilidade.
Bipartidismo e quenda pacífica
-Partido conservador: Antonio Cánovas.
-Partido liberal; Práxedes Mateo Sagasta.
Caciquismo e corrupción electoral,

16. OS NACIONALISMOS
-En Cataluña: Renaixença. Unión Catalanista, Liga Regionalista.
-No País Vasco; movemento de protesta que culminou na creación do
Partido Nacionalista Vasco.
-En Galicia: o galeguista mantívose durante anos;
Rexurdimento.
A CRISE DO 98
1895: nova insurreción en Cuba.
España perdeu as últimas colonias.
Xurdiron movementos rexeneracionistas.