OO ssééccuulloo XXVVIIIIII:: 
VVEERREENNAA VVIIEEIITTEESS FFEERRNNAANNDDEESS
1. EECCOONNOOMMÍÍAA AAGGRRAARRIIAA EE 
DDEESSEENNVVOOLLVVEEMMEENNTTOO CCOOMMEERRCCIIAALL.. 
• Definición e características do antigo réxime. 
1.1. O MANTEMENTO DA ECONOMÍA AGRARIA 
-Actividade máis importante: A agricultura (principal actividade económica. 
-Agricultura de subsistencia: Rendementos baixos que se orientan ao autoconsumo, 
resultados dos intercambios escasos, realizábanse en mercados locais ou rexionais. 
-Crise de subsistencia: Períodos de escaseza de alimentos e subas de prezo. As crises 
estas xeraban fame e miseria e, a miúdo, eran a orixe de revoltas populares. 
-Propiedade señorial (grandes propiedades estaban en mans da nobreza e do clero).
11..22.. OO CCRREECCEEMMEENNTTOO 
DDEEMMOOGGRRÁÁFFIICCOO EECCOONNÓÓMMIICCOO 
• Causas do crecemento demográfico: No século XVIII a 
sinatura do Tratado de Utrecht deulle paso a un período 
de paz, ausencia das epidemias, no século XVIII 
introdúcense novos cultivos (a pataca e o millo), 
aumento da producción de alimentos, aumento das 
manufacturas, compañías comerciais, aumento do 
comercio colonial (triángulo comercial).
2. SSoocciieeddaaddee eessttaammeennttaall ee 
mmoonnaarrqquuííaa aabbssoolluuttaa 
2.1. Unha sociedade desigual. 
Sociade do Antigo Réxime dividida en dúas partes: Privilexiados e non 
privilexiados. 
Sociedade cerrada. 
*Privilexiados: Nobleza e clero. 
*Non privilexiados: A burguesía, as clases populares urbanas e os 
campesiños. 
2.2. A monarquía absoluta. 
Rei con poder absoluto. 
Monarquía hereditaria e de dereito divino. 
O rei tiña unhas institucións que o asesoraban (Consellos de Estado). 
Algúns asuntos deberían ser aprobados polos parlamentos (Estados 
Xerais en Francia e cortes en España), unha institución nada na 
Idade Media e composta por representantes de tres estamentos.
OO PPEENNSSAAMMEENNTTOO IILLUUSSTTRRAADDOO 
3.1. Que foi a ilustración? 
Defendía a fé absoluta na razón. 
O coñecemento para eles era a base da felicidade. 
Defenderon a tolerancia como a base das relacións 
humanas e criticaron a intransixencia relixiosa. 
3.2. Os filósofos das luces. 
As ideas da ilustración foron propagadas por franceses: 
Montesquieu, Voltaire, Diderot, Rousseau, D´Alembert, 
etc. 
Defenderon os principios de liberdade e igualdade.
*O pensamento económico: 
En economía, os ilustrados defenderon a fisiocracia e o liberalismo 
económico. 
Ambas doutrinas opoñíanse ao mercantilismo, que cría na 
acumulación de metais preciosos. 
Defendían a propiedade privada e a liberdade de comercio e industria. 
Para os fisiócratas, a agricultura era a principal fonte de riqueza nun 
país. 
*O pensamento político: 
Liberalismo político (principios). 
Montesquieu (división de poderes). 
Rousseau (contrato social, soberanía nacional). 
Voltaire. 
3.3 A ENCICLOPEDIA: 
Os dous pensadores ilustrados (Diderot e D´Alembert) puxeron en 
marcha A Enciclopedia.
4. AA CCRREEBBAA DDOO AABBSSOOLLUUTTIISSMMOO 
Despotismo ilustrado. 
4.1. A REVOLUCIÓN INGLESA 
Poder real dos nobres (lores). 
Poder real dos burgueses (comúns) 
Os monarcas necesitaban a súa autorización para a aprobación de novos 
impostos. 
*A Guerra Civil e a república 
A distancia (no século XVII) dos Estuardos pretendeu gobernar sen 
control o parlamento. 
Por iso, deu lugar a Guerra Civil entre os defensores do parlamento e 
os da monarquía absoluta. 
En 1649 o rei, Carlos I, foi axustizado e proclamouse a república. 
Oliver Cromwell, o principal impulsor do cambio político, transformou a 
república nunha dictadura militar.
*A limitación do poder do rei 
Carlos II aceptou o control do Parlamento que, en 1679 votou a favor 
do Hábeas Corpus. 
En 1689 a política do novo monarca Xacobe II e a súa fé católica 
provocaron unha segunda revolución que acabou cos Estuardo. O 
parlamento ofreceulle a coroa de Guillerme de Orange, de fe 
protestante e disposto a xurar a Declaración de Dereito (Bill of 
Rights), que limitaban os poderes dos monarcas. 
4.2. O DESPOTISMO ILUSTRADO. 
Os monarcas seguían exercendo un poder absoluto. 
Monarcas ilustrados como: Federico II de Prusia, María de Austria, 
Catarina de Rusia e Carlos III (monarca Español) . 
Definición e características de Despotismo. 
“Todo para o pobo pero sin o pobo”. 
Política reformista.
5. A RREEVVOOLLUUCCIIÓÓNN AAMMEERRIICCAANNAA 
5.1. A GUERRA DA INDEPENDENCIA AMERICANA 
As trece colonias inglesas da costa leste de América do Norte foron 
protagonistas no século XVIII, da primeira insurreción colonial contra unha 
metrópole e constituíron o primeiro exemplo de goberno fundado sobre un 
principio de igualdade e liberdade. 
Os colonos americanos declararon a súa intención de non obedecer unhas leis 
que non foran votadas polos seus representante. 
O 4 de xullo de 1776 redactaron a declaración da Independencia de Inglaterra. 
5.2. A FORMACIÓN DE ESTADOS UNIDOS 
Batalla de Yorktown. 
George Washington. 
Primeira Constitución. 
Goberno Federal. 
Declaración de Dereitos.
6.O SÉCULO XVIII EN ESPAÑA: AA MMOONNAARRQQUUÍÍAA 
BBOORRBBÓÓNNIICCAA 
6.1. A GUERRA DA SUCESIÓN 
Problemas sucesorios. 
Carlos II e Felipe V. 
Arquiduque Carlos de Austria. 
Guerra de sucesión. 
Castela amosouse fiel a Felipe V. 
Coroa de Aragón. 
Tratado de Utrecht (1713).
6.2. O ABSOLUTISMO BORBÓNICO 
Felipe V e Fernando VI. 
Absolutismo centralista. 
Secretarios (Gabinete). 
As cortes. 
6.3. O UNIFORMISMO TERRITORIAL 
Decretos de Nova Planta. 
Provincias. 
Capitán Xeneral. 
Audiencias. 
Corrixidores. 
Intendentes.
77..RREEFFOORRMMIISSMMOO IILLUUSSTTRRAADDOO EENN 
EESSPPAAÑÑAA.. 
7.1. OS ILUSTRADOS ESPAÑOIS. 
*Elemento distintivo: Preocupados pola decadencia. 
*Figuras importantes: Jovellanos, Floridablanca, Campomanes, Pablo de 
Olavide, Ensenada e Aranda. 
7.2. DESPOTISMO ILUSTRADO DE CARLOS III 
-Reformas: 
*Expulsión dos xesuítas. 
*Creación de novas escolas e reformas de universidades. 
*Decretar honestas todas as profesións. 
*Limitar os privilexios da Mesta e colonizar novas terras. 
*Liberalizar os prezos do trigo e decretar a liberdade de comercio con América 
para todos os portos Españois. 
*Impulsar e protexer as Sociedades Económicas de Amigos do país, dedicadas 
ao fomento da agricultura, da industria e do comercio.
7.3. O CRECEMENTO ECONÓMICO DO SÉCULO XVIII 
-Sociedade esencialmente rural, cunha agricultura de escasos rendementos. 
-Crecemento da poboación. 
-Crecemento da producción agrícola. 
-Manufacturas reais e privadas. 
-Compañías comerciais que negociaban con productos coloniais. 
-Escasa demanda. 
-Reforma agraria.
88.. GGAALLIICCIIAA NNOO SSÉÉCCUULLOO XXVVIIIIII 
8.1. UNHA ECONOMÍA AGRARIA 
*Innovacións técnicas en agricultura e abastecemento: 
Galicia rural e agraria. 
Aldeas ou pequenas vilas. 
Introducción de novo cultivo: miño, liño, trigo e nabos; e nas terras do interior 
introduciron a pataca. 
Os foros. 
*Unha industria incipiente: 
Industria rural. 
Lenzos de liño (utilizábase o liño galego, aínda que era insuficiente) 
A mantelaría da Coruña. 
Fundición de Sargadelos. 
Fábrica de louza de Sargadelos. 
Impulso á industria da “conserva” de sardiñas. 
*O comercio marítimo: 
Comercio marítimo a longa distancia.
8.2. A SOCIEDADE SEÑORIAL 
Nobreza. 
Clero. 
Campesiños. 
Pequeños burgueses. 
8.3. MOVEMENTO ILUSTRADO 
Figura máis sobranceira: O Padre Benito Feixoo, O Padre Sarmiento, José Andrés Cornide, Lucas 
Labrada. 
Institución máis coñecidas: Academia de Agricultura do Reino de Galicia, Sociedades Económicas 
de Amigos do País de Santiago e Lugo.

TEMA 1- HISTORIA

  • 1.
    OO ssééccuulloo XXVVIIIIII:: VVEERREENNAA VVIIEEIITTEESS FFEERRNNAANNDDEESS
  • 2.
    1. EECCOONNOOMMÍÍAA AAGGRRAARRIIAAEE DDEESSEENNVVOOLLVVEEMMEENNTTOO CCOOMMEERRCCIIAALL.. • Definición e características do antigo réxime. 1.1. O MANTEMENTO DA ECONOMÍA AGRARIA -Actividade máis importante: A agricultura (principal actividade económica. -Agricultura de subsistencia: Rendementos baixos que se orientan ao autoconsumo, resultados dos intercambios escasos, realizábanse en mercados locais ou rexionais. -Crise de subsistencia: Períodos de escaseza de alimentos e subas de prezo. As crises estas xeraban fame e miseria e, a miúdo, eran a orixe de revoltas populares. -Propiedade señorial (grandes propiedades estaban en mans da nobreza e do clero).
  • 3.
    11..22.. OO CCRREECCEEMMEENNTTOO DDEEMMOOGGRRÁÁFFIICCOO EECCOONNÓÓMMIICCOO • Causas do crecemento demográfico: No século XVIII a sinatura do Tratado de Utrecht deulle paso a un período de paz, ausencia das epidemias, no século XVIII introdúcense novos cultivos (a pataca e o millo), aumento da producción de alimentos, aumento das manufacturas, compañías comerciais, aumento do comercio colonial (triángulo comercial).
  • 5.
    2. SSoocciieeddaaddee eessttaammeennttaallee mmoonnaarrqquuííaa aabbssoolluuttaa 2.1. Unha sociedade desigual. Sociade do Antigo Réxime dividida en dúas partes: Privilexiados e non privilexiados. Sociedade cerrada. *Privilexiados: Nobleza e clero. *Non privilexiados: A burguesía, as clases populares urbanas e os campesiños. 2.2. A monarquía absoluta. Rei con poder absoluto. Monarquía hereditaria e de dereito divino. O rei tiña unhas institucións que o asesoraban (Consellos de Estado). Algúns asuntos deberían ser aprobados polos parlamentos (Estados Xerais en Francia e cortes en España), unha institución nada na Idade Media e composta por representantes de tres estamentos.
  • 7.
    OO PPEENNSSAAMMEENNTTOO IILLUUSSTTRRAADDOO 3.1. Que foi a ilustración? Defendía a fé absoluta na razón. O coñecemento para eles era a base da felicidade. Defenderon a tolerancia como a base das relacións humanas e criticaron a intransixencia relixiosa. 3.2. Os filósofos das luces. As ideas da ilustración foron propagadas por franceses: Montesquieu, Voltaire, Diderot, Rousseau, D´Alembert, etc. Defenderon os principios de liberdade e igualdade.
  • 9.
    *O pensamento económico: En economía, os ilustrados defenderon a fisiocracia e o liberalismo económico. Ambas doutrinas opoñíanse ao mercantilismo, que cría na acumulación de metais preciosos. Defendían a propiedade privada e a liberdade de comercio e industria. Para os fisiócratas, a agricultura era a principal fonte de riqueza nun país. *O pensamento político: Liberalismo político (principios). Montesquieu (división de poderes). Rousseau (contrato social, soberanía nacional). Voltaire. 3.3 A ENCICLOPEDIA: Os dous pensadores ilustrados (Diderot e D´Alembert) puxeron en marcha A Enciclopedia.
  • 11.
    4. AA CCRREEBBAADDOO AABBSSOOLLUUTTIISSMMOO Despotismo ilustrado. 4.1. A REVOLUCIÓN INGLESA Poder real dos nobres (lores). Poder real dos burgueses (comúns) Os monarcas necesitaban a súa autorización para a aprobación de novos impostos. *A Guerra Civil e a república A distancia (no século XVII) dos Estuardos pretendeu gobernar sen control o parlamento. Por iso, deu lugar a Guerra Civil entre os defensores do parlamento e os da monarquía absoluta. En 1649 o rei, Carlos I, foi axustizado e proclamouse a república. Oliver Cromwell, o principal impulsor do cambio político, transformou a república nunha dictadura militar.
  • 13.
    *A limitación dopoder do rei Carlos II aceptou o control do Parlamento que, en 1679 votou a favor do Hábeas Corpus. En 1689 a política do novo monarca Xacobe II e a súa fé católica provocaron unha segunda revolución que acabou cos Estuardo. O parlamento ofreceulle a coroa de Guillerme de Orange, de fe protestante e disposto a xurar a Declaración de Dereito (Bill of Rights), que limitaban os poderes dos monarcas. 4.2. O DESPOTISMO ILUSTRADO. Os monarcas seguían exercendo un poder absoluto. Monarcas ilustrados como: Federico II de Prusia, María de Austria, Catarina de Rusia e Carlos III (monarca Español) . Definición e características de Despotismo. “Todo para o pobo pero sin o pobo”. Política reformista.
  • 14.
    5. A RREEVVOOLLUUCCIIÓÓNNAAMMEERRIICCAANNAA 5.1. A GUERRA DA INDEPENDENCIA AMERICANA As trece colonias inglesas da costa leste de América do Norte foron protagonistas no século XVIII, da primeira insurreción colonial contra unha metrópole e constituíron o primeiro exemplo de goberno fundado sobre un principio de igualdade e liberdade. Os colonos americanos declararon a súa intención de non obedecer unhas leis que non foran votadas polos seus representante. O 4 de xullo de 1776 redactaron a declaración da Independencia de Inglaterra. 5.2. A FORMACIÓN DE ESTADOS UNIDOS Batalla de Yorktown. George Washington. Primeira Constitución. Goberno Federal. Declaración de Dereitos.
  • 16.
    6.O SÉCULO XVIIIEN ESPAÑA: AA MMOONNAARRQQUUÍÍAA BBOORRBBÓÓNNIICCAA 6.1. A GUERRA DA SUCESIÓN Problemas sucesorios. Carlos II e Felipe V. Arquiduque Carlos de Austria. Guerra de sucesión. Castela amosouse fiel a Felipe V. Coroa de Aragón. Tratado de Utrecht (1713).
  • 18.
    6.2. O ABSOLUTISMOBORBÓNICO Felipe V e Fernando VI. Absolutismo centralista. Secretarios (Gabinete). As cortes. 6.3. O UNIFORMISMO TERRITORIAL Decretos de Nova Planta. Provincias. Capitán Xeneral. Audiencias. Corrixidores. Intendentes.
  • 20.
    77..RREEFFOORRMMIISSMMOO IILLUUSSTTRRAADDOO EENN EESSPPAAÑÑAA.. 7.1. OS ILUSTRADOS ESPAÑOIS. *Elemento distintivo: Preocupados pola decadencia. *Figuras importantes: Jovellanos, Floridablanca, Campomanes, Pablo de Olavide, Ensenada e Aranda. 7.2. DESPOTISMO ILUSTRADO DE CARLOS III -Reformas: *Expulsión dos xesuítas. *Creación de novas escolas e reformas de universidades. *Decretar honestas todas as profesións. *Limitar os privilexios da Mesta e colonizar novas terras. *Liberalizar os prezos do trigo e decretar a liberdade de comercio con América para todos os portos Españois. *Impulsar e protexer as Sociedades Económicas de Amigos do país, dedicadas ao fomento da agricultura, da industria e do comercio.
  • 21.
    7.3. O CRECEMENTOECONÓMICO DO SÉCULO XVIII -Sociedade esencialmente rural, cunha agricultura de escasos rendementos. -Crecemento da poboación. -Crecemento da producción agrícola. -Manufacturas reais e privadas. -Compañías comerciais que negociaban con productos coloniais. -Escasa demanda. -Reforma agraria.
  • 22.
    88.. GGAALLIICCIIAA NNOOSSÉÉCCUULLOO XXVVIIIIII 8.1. UNHA ECONOMÍA AGRARIA *Innovacións técnicas en agricultura e abastecemento: Galicia rural e agraria. Aldeas ou pequenas vilas. Introducción de novo cultivo: miño, liño, trigo e nabos; e nas terras do interior introduciron a pataca. Os foros. *Unha industria incipiente: Industria rural. Lenzos de liño (utilizábase o liño galego, aínda que era insuficiente) A mantelaría da Coruña. Fundición de Sargadelos. Fábrica de louza de Sargadelos. Impulso á industria da “conserva” de sardiñas. *O comercio marítimo: Comercio marítimo a longa distancia.
  • 23.
    8.2. A SOCIEDADESEÑORIAL Nobreza. Clero. Campesiños. Pequeños burgueses. 8.3. MOVEMENTO ILUSTRADO Figura máis sobranceira: O Padre Benito Feixoo, O Padre Sarmiento, José Andrés Cornide, Lucas Labrada. Institución máis coñecidas: Academia de Agricultura do Reino de Galicia, Sociedades Económicas de Amigos do País de Santiago e Lugo.