SAYI ÖRÜNTÜLERİ
Sayıların virgülle ayrılarak birbiri ardına dizilmesine sayı dizisi denir.
Dizideki her bir sayıya dizinin terimi denir.
Aşağıdaki örüntüleri üç adım daha devam ettirelim.
a) 5, 9, 13, 17, 21, 25, 29 b) 43, 38, 33, 28, 23, 18,
13
c) 9, 19, 39, 69, 109, 159 d) –10, –7, –4, –1, 2, 5, 8
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, ............ sayılarına Fibonacci
sayıları, bu sayı dizisine de Fibonacci sayı dizisi denir.
Şevval, çiçekçiden aldığı sarmaşıkta kaç yaprak olduğunu haftalık
olarak gözlemleyip yazıyor.Yaprak sayıları şekildeki gibi olduğuna
göre, sarmaşıkta 10. hafta kaç yaprak olduğunu bulalım.
....... (a + 3), (a + 11), (4a – 6) ....... ifadeleri, Fibonacci dizisinin
ardışık üç terimi olduğuna göre, a sayısını bulalım.
Fransız matematikçi Blaise Pascal’ın sayı üçgeni üzerinde bir çok
çalışması vardır. Bu nedenle bu sayı üçgeni genellikle “Pascal Üçgeni”
olarak bilinmektedir.
Pascal Üçgeni'nde her satırın başında ve sonunda 1 bulunur. Ortadaki
terimler ise üstteki iki terimin toplamıdır.
Yanda verilen Pascal Üçgen'ine göre, A + B
+ C toplamının kaç olduğunu bulalım.
Pascal üçgeninin köşegenleri üzerindeki sayılar toplanırsa Fibonacci
sayıları elde edilir.
n bir pozitif tam sayı olmak üzere, 1 den n ye kadar olan tam sayıların
toplamı biçiminde yazılabilen sayılara üçgensel veya üçgenik sayı dizisi
denir.
Üçgensel sayıları model çizerek gösterelim.
Yandaki tabloda üçgensel sayıları
boyayalım.
Yandaki üçgensel sayı dizisini üç adım daha boyayarak devam ettirelim.
Yukarıda kare tuğlalarla bir örüntü oluşturulmuştur. Bu örüntüye
göre, 9. adımdaki boyalı tuğla sayısını bulalım.
1, 4, 9, 16, 25, ... şeklindeki sayılara karesel sayılar denir.
Karesel sayıları model çizerek gösterelim.
1, 4, 9, 16, 25, a, b, ... karesel sayı dizisinde a + b kaçtır?
Bir sayıya, belirlenen başka bir sayının art arda eklenmesi veya
çıkarılması ile elde edilen sayıların oluşturduğu örüntü aritmetik dizi
olarak adlandırılır.Aritmetik dizide ardışık iki terimin farkı olan sayıya
dizinin ortak farkı denir.
1, 4, 7, 10, 13, 16, ....
Sayı örüntüsünde 1 sayısına 3 sayısının ard arda eklenmesi ile elde
edilen örüntü aritmetik bir dizidir. Ayrıca dizinin ortak farkı 3 tür.
2, 6, 10, 14, 18 , 22 Ortak fark = 4
55, 52, 49, 46, 43 , 40 Ortak fark = –3
5, 9, 13, 17, 21 , 25 Ortak fark = 4
8, 3, –2, –7, –12 , –17 Ortak fark = –5
Aşağıdaki örüntüleri iki adım daha devam ettirelim ve dizilerin ortak
farkını bulalım.
a) Genel terimi 4n – 3 olan dizinin 10. terimi:
b) Genel terimi 2n + 7 olan dizinin 20. terimi:
c) Genel terimi 16 + 4n olan dizinin 25. terimi:
Aşağıdaki genel terimleri verilen aritmetik dizilerin istenilen
terimlerini bulalım.
Aşağıdaki aritmetik dizilerin genel terimlerini bulalım.
2, 5, 8, 11, .... 4, 9, 14, 19, .... 3, 7, 11, 15, ....
İlk terimi 10, ortak farkı 7 olan aritmetik dizinin genel terimini
bulalım.
İlk terimi 20, ortak farkı –6 olan aritmetik dizinin genel terimini
bulalım.
Üçüncü terimi 14 ve beşinci terimi 24 olan aritmetik dizinin onikinci
terimini bulalım.
Saksıdaki çiçek sayılarının oluşturduğu dizinin genel terimini ve 1 yıl
sonunda saksıdaki çiçek sayısını bulalım.
Kısa kenarı 1 br, uzun kenarı 3 br olan dikdörtgenlerle oluşturulan
örüntünün, n. adımında oluşacak olan şeklin çevre uzunluğunu
gösteren ifadeyi yazalım.
Yukarıdaki örüntünün kaçıncı adımında 45 tane üçgen
olduğunu bulalım.
Bir sayıyla, belirlenen başka bir sayının art arda çarpılması veya
bölünmesi ile elde edilen sayıların oluşturduğu örüntü geometrik dizi
olarak adlandırılır.Geometrik dizide ardışık iki terimin oranına bu dizinin
ortak çarpanı denir.
4, 8, 16, 32, 64, .....
Sayı örüntüsünde 4 sayısının 2 ile art arda çarpılması ile elde edilen
örüntü geometrik bir dizidir. Ayrıca bu dizinin ortak çarpanı 2 dir.
Aşağıdaki örüntüleri iki adım daha devam ettirelim ve ortak
çarpanı bulalım.
3, 9, 27, 81 , 243 Ortak çarpan: 3
80, 40, 20, 10 , 5 Ortak çarpan:
64, 16, 4, 1 , ... Ortak çarpan:
12 , 14 , 18 , ... , ... Ortak çarpan:
1
32
1
16
,
İlk terimi 243, ortak çarpanı olan geometrik dizinin 4.
terimini bulalım.
İk terimi 4, ortak çarpanı 2 olan geometrik dizinin 3. terimini
bulalım.
8, ?, 18, 27, ... dizisinde ? yerine hangi sayı yazılırsa bir geometrik dizi
oluşacağını bulalım.
32n–1 kuralı ile verilen geometrik sayı dizisinde aşağıdaki sayılardan
bulunanları işaretleyelim.
Bir bakteri her dakikada bir ikiye bölünerek
çoğaldığına göre, başlangıçta bir adet olan
bakterinin 2 saat sonraki sayısını bulalım.
Aşağıdaki dizilerden aritmetik dizi olanların yanına A, geometrik dizi
olanların yanına G yazalım.
Nurhayat, elindeki su dolu sürahiden belli bir kurala göre
su dökmektedir. İlk üç dökmedeki suların hacimleri
sırasıyla 162 cm3, 54 cm3 ve 18 cm3 olduğuna göre, 5.
dökmedeki suyun hacmini kaç cm3 olduğunu bulalım.
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara (D), yanlış olanlara
(Y) yazalım.
Sayi örüntüleri̇

Sayi örüntüleri̇

  • 1.
  • 2.
    Sayıların virgülle ayrılarakbirbiri ardına dizilmesine sayı dizisi denir. Dizideki her bir sayıya dizinin terimi denir. Aşağıdaki örüntüleri üç adım daha devam ettirelim. a) 5, 9, 13, 17, 21, 25, 29 b) 43, 38, 33, 28, 23, 18, 13 c) 9, 19, 39, 69, 109, 159 d) –10, –7, –4, –1, 2, 5, 8
  • 3.
    1, 1, 2,3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, ............ sayılarına Fibonacci sayıları, bu sayı dizisine de Fibonacci sayı dizisi denir.
  • 4.
    Şevval, çiçekçiden aldığısarmaşıkta kaç yaprak olduğunu haftalık olarak gözlemleyip yazıyor.Yaprak sayıları şekildeki gibi olduğuna göre, sarmaşıkta 10. hafta kaç yaprak olduğunu bulalım.
  • 5.
    ....... (a +3), (a + 11), (4a – 6) ....... ifadeleri, Fibonacci dizisinin ardışık üç terimi olduğuna göre, a sayısını bulalım.
  • 6.
    Fransız matematikçi BlaisePascal’ın sayı üçgeni üzerinde bir çok çalışması vardır. Bu nedenle bu sayı üçgeni genellikle “Pascal Üçgeni” olarak bilinmektedir. Pascal Üçgeni'nde her satırın başında ve sonunda 1 bulunur. Ortadaki terimler ise üstteki iki terimin toplamıdır.
  • 7.
    Yanda verilen PascalÜçgen'ine göre, A + B + C toplamının kaç olduğunu bulalım.
  • 8.
    Pascal üçgeninin köşegenleriüzerindeki sayılar toplanırsa Fibonacci sayıları elde edilir.
  • 9.
    n bir pozitiftam sayı olmak üzere, 1 den n ye kadar olan tam sayıların toplamı biçiminde yazılabilen sayılara üçgensel veya üçgenik sayı dizisi denir.
  • 11.
    Üçgensel sayıları modelçizerek gösterelim.
  • 12.
    Yandaki tabloda üçgenselsayıları boyayalım.
  • 13.
    Yandaki üçgensel sayıdizisini üç adım daha boyayarak devam ettirelim.
  • 14.
    Yukarıda kare tuğlalarlabir örüntü oluşturulmuştur. Bu örüntüye göre, 9. adımdaki boyalı tuğla sayısını bulalım.
  • 15.
    1, 4, 9,16, 25, ... şeklindeki sayılara karesel sayılar denir.
  • 16.
    Karesel sayıları modelçizerek gösterelim.
  • 17.
    1, 4, 9,16, 25, a, b, ... karesel sayı dizisinde a + b kaçtır?
  • 18.
    Bir sayıya, belirlenenbaşka bir sayının art arda eklenmesi veya çıkarılması ile elde edilen sayıların oluşturduğu örüntü aritmetik dizi olarak adlandırılır.Aritmetik dizide ardışık iki terimin farkı olan sayıya dizinin ortak farkı denir.
  • 19.
    1, 4, 7,10, 13, 16, .... Sayı örüntüsünde 1 sayısına 3 sayısının ard arda eklenmesi ile elde edilen örüntü aritmetik bir dizidir. Ayrıca dizinin ortak farkı 3 tür.
  • 20.
    2, 6, 10,14, 18 , 22 Ortak fark = 4 55, 52, 49, 46, 43 , 40 Ortak fark = –3 5, 9, 13, 17, 21 , 25 Ortak fark = 4 8, 3, –2, –7, –12 , –17 Ortak fark = –5 Aşağıdaki örüntüleri iki adım daha devam ettirelim ve dizilerin ortak farkını bulalım.
  • 21.
    a) Genel terimi4n – 3 olan dizinin 10. terimi: b) Genel terimi 2n + 7 olan dizinin 20. terimi: c) Genel terimi 16 + 4n olan dizinin 25. terimi: Aşağıdaki genel terimleri verilen aritmetik dizilerin istenilen terimlerini bulalım.
  • 23.
    Aşağıdaki aritmetik dizileringenel terimlerini bulalım. 2, 5, 8, 11, .... 4, 9, 14, 19, .... 3, 7, 11, 15, ....
  • 24.
    İlk terimi 10,ortak farkı 7 olan aritmetik dizinin genel terimini bulalım. İlk terimi 20, ortak farkı –6 olan aritmetik dizinin genel terimini bulalım.
  • 25.
    Üçüncü terimi 14ve beşinci terimi 24 olan aritmetik dizinin onikinci terimini bulalım.
  • 26.
    Saksıdaki çiçek sayılarınınoluşturduğu dizinin genel terimini ve 1 yıl sonunda saksıdaki çiçek sayısını bulalım.
  • 27.
    Kısa kenarı 1br, uzun kenarı 3 br olan dikdörtgenlerle oluşturulan örüntünün, n. adımında oluşacak olan şeklin çevre uzunluğunu gösteren ifadeyi yazalım.
  • 28.
    Yukarıdaki örüntünün kaçıncıadımında 45 tane üçgen olduğunu bulalım.
  • 29.
    Bir sayıyla, belirlenenbaşka bir sayının art arda çarpılması veya bölünmesi ile elde edilen sayıların oluşturduğu örüntü geometrik dizi olarak adlandırılır.Geometrik dizide ardışık iki terimin oranına bu dizinin ortak çarpanı denir.
  • 30.
    4, 8, 16,32, 64, ..... Sayı örüntüsünde 4 sayısının 2 ile art arda çarpılması ile elde edilen örüntü geometrik bir dizidir. Ayrıca bu dizinin ortak çarpanı 2 dir.
  • 31.
    Aşağıdaki örüntüleri ikiadım daha devam ettirelim ve ortak çarpanı bulalım. 3, 9, 27, 81 , 243 Ortak çarpan: 3 80, 40, 20, 10 , 5 Ortak çarpan: 64, 16, 4, 1 , ... Ortak çarpan: 12 , 14 , 18 , ... , ... Ortak çarpan: 1 32 1 16 ,
  • 32.
    İlk terimi 243,ortak çarpanı olan geometrik dizinin 4. terimini bulalım. İk terimi 4, ortak çarpanı 2 olan geometrik dizinin 3. terimini bulalım.
  • 33.
    8, ?, 18,27, ... dizisinde ? yerine hangi sayı yazılırsa bir geometrik dizi oluşacağını bulalım.
  • 34.
    32n–1 kuralı ileverilen geometrik sayı dizisinde aşağıdaki sayılardan bulunanları işaretleyelim.
  • 35.
    Bir bakteri herdakikada bir ikiye bölünerek çoğaldığına göre, başlangıçta bir adet olan bakterinin 2 saat sonraki sayısını bulalım.
  • 36.
    Aşağıdaki dizilerden aritmetikdizi olanların yanına A, geometrik dizi olanların yanına G yazalım.
  • 37.
    Nurhayat, elindeki sudolu sürahiden belli bir kurala göre su dökmektedir. İlk üç dökmedeki suların hacimleri sırasıyla 162 cm3, 54 cm3 ve 18 cm3 olduğuna göre, 5. dökmedeki suyun hacmini kaç cm3 olduğunu bulalım.
  • 38.
    Aşağıdaki ifadelerden doğruolanlara (D), yanlış olanlara (Y) yazalım.