Tema de Literatura do XIX: Rosalía de Castro (1º BACH)

1. ROSALÍA DE CASTRO
Compostela( 1837)- Padrón (1885)

2. Rosalía por Cardarelly. Santiago de Compostela na
década dos 60 do século XIX. Colección da RAG

3. BIOGRAFÍA
Nace en Santiago de Compostela o 24 de febreiro de 1837.
Filla de María Teresa De la Cruz de Castro y Abadía e José
Martínez Viojo.
Antes de 1842 parece que viviu na parroquia de Ortoño, preto
de Santiago, coidada polas tías paternas (María Josefa e
Teresa)
En 1842 sábese que xa vivía coa nai en Padrón e en 1850
trasládanse a Compostela onde participa nas actividades do
“Liceo de la juventud”

4. Casa de Ortoño e Casa da Matanza en Padrón
Casa da Matanza

5. En 1853 pasa unha tempada en Muxía, invitada pola
familia de Pondal. A experiencia serviralle para ambientar
a súa primeira novela en castelán: La hija del mar e para
compor o poema: “A romaría da Barca” publicado no
Álbum de la Caridad en 1862.

6.  En 1856 viaxa a Madrid, alí coñece a Murguía co que
casa en 1858.
 En 1857 publica o seu primeiro poemario en castelán, o
libriño La flor do que fixo unha reseña M. Murguía.

7. Rosalía coa familia, por Juan Palmeiro e fillos (A Matanza,
Padrón. 1883/4)
Comeza unha vida itinerante:
Madrid, Santiago, Lestrobe,
A Coruña…
O matrimonio terá sete fillos.

8. En 1862 morre a nai de forma repentina.
En 1863 publica:
A mi madre
e
Cantares Gallegos.
Desde este ano ata 1870 publica varios
libros en castelán (novelas, artigos) e o
único texto en prosa en galego (sen
contar os dous prólogos aos
poemarios) un conto recollido baixo o
título:
Contos da miña terra
Ademais escribe a maior parte dos
poemas de:
Follas novas
aínda que será publicado en 1880

9. O 15 de xullo de 1885 morre aos 48 anos de idade.
É soterrada o día 16, en Iria Flavia,
no cemiterio de Adina
que ela cantara en célebre poema :
“O simiterio de Adina
n´ hai duda que é encantador…”.
O 25 de maio de 1891 foi exhumado o seu cadáver
e levado solemnemente a Santiago,
onde foi sepultado ao día seguinte
no mausoleo creado ad hoc
polo escultor Jesús Landeira,
sito na capela da Visitación
do Convento de San Domingos de Bonaval,
hoxe Panteón de Galegos Ilustres.

11. Asina a adicatoria do libro o 17
de maio de 1863
•Importancia do prólogo
•Estrutura circular
•Glosas de cantares populares
•Temática costumista, amorosa,
intimista e social-patriótica

12. PRÓLOGO (fragmento)
“Grande atrevemento é, sin duda, pra un probe inxenio como o que me cadrou
en sorte, dar á luz un libro cuias páxinas debían estar cheias de sol (…)
Á poesía gallega (…) compríalle para ser cantada un esprito subrime e cristaíño,
si así o podemos decir; unha inspriación fecunda como a vexetación que
hermosea esta nosa privilexiada terra; e sobre todo un sentimento delicado e
penetrante, para dar a conocer tantas bellezas de pirmeiro orden, tanto fuxitivo
raio de hermosura como se desprende de cada costume, de cada pensamento
escapado a este pobo a quen moitos chaman estúpido (…)
Por esto, inda achándome débil en forzas e n´habendo deprendido en máis
escola que a dos nosos probes aldeáns, guiada sólo por aqueles cantares,
aquelas palabras cariñosas e aqueles xiros nunca olvidados que tan dosemente
resoaron nos meus oídos desde a cuna e que foran recollidos polo meu
corazón como harencia propia, atrevinme a escribir estos cantares,
esforzándome en dar a conocer como algunhas das nosoas poéticas costumes
inda conservan certa frescura patriarcal e primitiva, e como o noso dialecto
dose e sonoro é tan apropósito como o pirmeiro para toda clase de versificación”

13. Reivindicación social patriótica.
Demostrar a utilidade do galego como lingua
literaria.
Glosar cantares populares ( usando o modelo de
Antonio Trueba).
Función de CAPTATIO BENEVOLENTIAE
Expresa cal é a súa intención:
Descúlpase por escribir como fala.

14. POEMA 1:
PRÓLOGO
POÉTICO
POEMA 36:
EPÍLOGO
POÉTICO
POEMAS 2 A 35:
• COSTUMISTAS
• INTIMISTAS
• AMOROSOS
• SOCIAL-PATRIÓTICOS
“Has de cantar
meniña gaiteira…”
“Eu cantar, cantar, cantei…”

17. Rosalía traducida a outras
linguas

19. Rosalía:
Feminista na sombra

20. “Sólo cantos de
independencia y libertad
han balbucido mis labios,
aunque alrededor hubiese
sentido, desde la cuna ya,
el ruído de las cadenas que
debían aprisionarme para
siempre, porque el
patrimonio de la mujer son
los grillos de la esclavitud”
Lieders, 1858

22. “…la vulgar idea de que
la mujer sólo sirve para
las labores domésticas, y
que aquella que,
obedeciendo tal vez a una
fuerza irresistible, se
aparta de esa vida
pacífica y se lanza a las
revueltas olas de los
torbellinos del mundo, es
una mujer digna de la
execración general”
La hija del mar, 1859

24. •Publicado en Madrid en 1880.
•A maioría dos poemas escritos entre
1868-1870 en Simancas (Valladolid)
•Importancia do prólogo:
DÚAS PALABRAS DA AUTORA.
•Son 137 poemas clasificados en
cinco apartados ou libros:
VAGUEDÁS (20 poemas)
DO ÍNTIMO (36 poemas)
VARIA (40 poemas)
DA TERRA (9 poemas)
AS VÍÚDAS DOS VIVOS E AS VIÚDAS
DOS MORTOS (31 poemas)

26. Son cinco partes que van do INDIVIDUAL
ao COLECTIVO.
Rosalía sitúa nun ambiente galego a
problemática humana universal.
•CONTIDO DO POEMARIO:
Vaguedás
Do íntimo
Da terra
As viúdas dos vivos
e as viúdas dos
mortos
Varia
LÍRICA
SOLITARIA OU
SUBXECTIVA
LÍRICA SOLIDARIA
OU OBXECTIVA

27. Reflexión
metapoética
Manifestación do
estado anímico:
desasosego,
pesimismo,
saudade,
melancolía…

28. DO ÍNTIMO

29. VARIA
poesía obxectiva:
social, costumista… poesía
subxectiva:
intimista, solitaria…

30. DA TERRA
Identificación co
pobo galego:
coa súa maneira de
ser,
cos seus costumes,
cos seus valores,
coa súa cultura,
co seu idioma…

31. as viúdas dos vivos
e
as viúdas dos mortos
poemas
centrados no
tema da
emigración
desde a
solidariedade,
admiración e
identificación coas
mulleres campesiñas
galegas do seu tempo

32. LINGUA EESTILO
RECURSOS ESTILÍSTICOS de orixe
popular:
repeticións, paralelismos, anáforas.
MÉTRICA: arte menor predominante e rima
asonante.
LINGUA: galego espontáneo e coloquial
con abundantes castelanismos, vulgarismos
e dialectalismos
CANTARES GALLEGOS
Revolución métrica:
formas de arte maior e
combinacións métricas
novidosas
lingua máis “interdialectal”
FOLLAS NOVAS

35. “Do mar pola orela
mireina pasar,
na frente unha estrela
no bico un cantar”
“A Rosalía “
M. Curros Enríquez