De gerechtelijke procedure voor planschade - zoals van kracht op 20 oktober 2017

1. Procedure aspecten van
planschade
mr. Joris Geens
mr. Olivier Verhulst

2. Inhoud
 Decretale grondslag
 Startfeit
 Verjaring
 Bevoegde rechtbank
 Vormvereiste
 Partijen
 Vorderingsgrond
 Bewijsvoering voorwaarden
 De taak van de deskundige
 Dadingsovereenkomst

3. Decretale grondslag
 Art. 2.6.1 – 2.6.3 VCRO
 Overgangsbepaling art. 7.4.11 VCRO
 VCRO van toepassing op plannen van aanleg die vanaf 1
september 2009 (opnieuw) voorlopig worden aangenomen
of opnieuw worden vastgesteld
 Vorderingen uit eerdere plannen van aanleg: art. 35 – 36 van
het Coördinatiedecreet van 22 oktober 1996 (DRO), zoals die
gold op 31 augustus 2009
 Art. 1382 B.W.? Art. 16 G.W. en art. 1 EAP EVRM?
GBOL?

4. Startfeit
 Art. 2.6.2, §1, 6e lid VCRO
 Startfeit = de daad die de minwaarde van het goed
tot uiting brengt
 “Het recht op planschadevergoeding ontstaat ofwel bij
een overdracht onder bezwarende titel van het goed,
ofwel bij inbreng van het goed in een vennootschap,
ofwel bij de weigering van een vergunning om te
bouwen of voor het verkavelen van gronden, ofwel bij
het afleveren van een negatief stedenbouwkundig
attest”

5. Startfeit
 Negatief Stedenbouwkundig attest
 Art. 5.3.1 VCRO
 Het stedenbouwkundig attest geeft op basis van een plan aan
of een overwogen project in redelijkheid de toets aan de
stedenbouwkundige voorschriften, de eventuele
verkavelingsvoorschriften en een goede ruimtelijke ordening
zal kunnen doorstaan
 = het project zal de toets in redelijkheid niet doorstaan

6. Startfeit
 DRO: S.A. nr. 1 en nr. 2
 Attest nr. 1 voldoende
• Cass. 7 november 2014, nr. C.14.0028.N
 Stedenbouwkundig uittreksel
• Brussel, 27 september 2016
• <-> “Stedenbouwkundig attest” (in VCRO en DRO)
 Inhoud aanvraag stedenbouwkundig attest
 Loutere doel creatie startfeit toelaatbaar (geen werkelijk
bouwintentie noodzakelijk)
• Rb. Brussel 9 juni 2011, Res Jur. Imm. 2012, afl. 1, 98.
 Tip: vraag toch duidelijk aan wat je wil realiseren
• In het licht van een mogelijke integrale schadevergoeding
• Cfr. tendens in de rechtspraak

7. Startfeit
 Overdracht onder bezwarende titel
 DRO: “overdracht van het goed”
• Schenking, erfopvolging
 VCRO: “… onder bezwarende titel”
• Vergoeding noodzakelijk
• Partijen kunnen bedingen dat het recht op planschadevergoeding niet
mee wordt overgedragen aan de koper. De verkoper behoudt belang en
hoedanigheid om vordering in te stellen.
 Inbreng in vennootschap
 Voor het eerst in VCRO, maar vindt zijn oorsprong in rechtspraak
• Inbreng = overdracht waarbij minwaarde wordt gerealiseerd. Overdracht gebeurt
immers in ruil voor aandelen, waar een waarde tegenover staat.

8. Startfeit
 Weigering van een vergunning om te bouwen of te
verkavelen
 Definitieve weigering
 Datum van kennisname
• Cass. C.07.0608.N/2, 3 september 2009.
 Startfeit moet zich hebben voorgedaan vóór de
dagvaarding
 Cass. 11 september 1997, Arr. Cass. 1997, 345

9. Verjaring
 Art. 2.6.2, §1, in fine VCRO
 Recht op planschadevergoeding kan niet meer
ontstaan
 Na verloop van 5 jaar te rekenen vanaf de datum van
inwerkingtreding van het plan
• RUP: 14d na publicatie B.S.
• DRO: 10 jaar
 Opgeschort gedurende 5 jaar in het geval er een bouw
of verkavelingsverbod is t.g.v. een onteigeningsbesluit,
tenzij onteigeningsbesluit eerder zou vallen

10. Verjaring
 Vorderingsrecht vervalt binnen één jaar na de
dag waarop het recht op
planschadevergoeding is ontstaan (startfeit)
 Kan in iedere stand van het geding worden
opgeworpen
 Ook in graad van beroep
• Antwerpen 3 oktober 2006, 2005/AR/1890, onuitg

11. Bevoegde rechtbank
 Rechtbank Eerste aanleg
 Art. 2.6.3, 1e lid VCRO
 Art. 624 Ger.W.
 Betreft geen zakelijke rechtsvordering, doch
vordering aangaande schadevergoeding
(persoonlijke rechtsvordering)
 O.m. woonplaats van de verweerder

12. Vormvereiste
 Staat bewijs onroerend goed
 Overzicht van eigendommen in het bezit in het Vlaamse Gewest
 Andere, bebouwde of onbebouwde, gronden of aandelen in een
vennootschap die als hoofddoel het beheer van onroerende
goederen heeft
 Precieze aanduiding kadastrale gegevens van de gronden en de
aandelen
 Aangaande de dag voorafgaand aan de inwerkingtreding van het
RUP
 Per aangetekende brief gericht aan de griffie van de bevoegde
rechtbank én aan de verwerende partij en aan haar raadsman
 Binnen de 6 maanden na inleiding van de zaak (dagvaarding) en
uiterlijk voor de eerste rechterlijke uitspraak over de grond van
de zaak

13. Vormvereiste
 Op straffe van definitief verval van het recht op
planschade
• Toets GwH nr. 139/2012, 14 november 2012
 Opname register RUP
 Art. 2.2.2, §1, 7° VCRO: register bij een RUP is
niet rechtscheppend
• RvS nr. 235.173, 21 juni 2016

14. Partijen
 Eisende partij
 Niet alle schade, evenmin eenieder die schade heeft
geleden ingevolge bouwverbod
 De eigenaar, of een ander zakelijk gerechtigde kan
aanspraak maken op de vergoeding
 Bij verkoop van een onroerend goed kan de koper
contractueel bedingen het recht op
planschadevergoeding niet mee over te dragen
• Overeenkomst bijbrengen om belang en hoedanigheid te
bewijzen
• Is beding überhaupt nodig?
– Brussel 19 mei 2015, T.G.R. 2015, blz. 242.

15. Partijen
 Eisende partij
 “Verhoogd met lasten en kosten”
• Art. 2.6.2, §1 VCRO
• Niet alle kosten en lasten
 Cass. 7 november 2009 , C.08.0494.N/1
• Duinendecreet

16. Partijen
 Verwerende partij
 Art. 2.6.3, 2e lid VCRO
 Overheid die het RUP opmaakte waardoor
planschade is ontstaan
• Boskaart? Signaalgebieden? Betonstop?

17. Vorderingsgrond planschade
 Art. 2.6.2 ev. VCRO
 Alternatieve vorderingsgronden?
 Art. 1 EAP EVRM
 Art. 16 G.W.
 Quasi-onteigening / GBOL
 1382 B.W.

18. Bewijsvoering - inhoudelijke
beoordeling
 In werking getreden RUP
 Startfeit
 Gronden kwamen voor bebouwing in
aanmerking (decretale voorwaarden)
 Was het perceel objectieve bouwgrond
 Niet vereist te bewijzen dat effectief een SBV zou
kunnen worden bekomen
• Geen rekening houden met stedenbouwkundig beleid
• GwH nr. 164/206, 22 december 2016
• <-> Cass. 20 november 1990

19. Bewijsvoering en inhoudelijke
beoordeling
 Voorwaarden
 Perceel gelegen aan een voldoende uitgeruste weg
 Perceel komt stedenbouwkundig en
bouwtechnisch voor bebouwing in aanmerking
 Perceel is gelegen binnen een bebouwbare zone
 50m-regel
 Technische beoordeling vaak via deskundige
 Begroting vergoeding
 Via deskundige

20. De deskundige
 Begroting van de schade en technische
beoordeling criteria
 Gehouden tot zijn opdracht en niet ruimer
 Enkel rechtbank kan opdracht aanpassen
 Art. 962 Ger.W.
 Enkel technisch onderzoek, geen juridische
appreciatie
 Art. 11 Ger.W.

21. Dadingsovereenkomst
 Vanaf dat recht op planschade is ontstaan
 Voordien is er geen vorderingsrecht
 2044 B.W.

22. Dank voor de aandacht
mr. Joris Geens
mr. Olivier Verhulst