A SITUACIÓN LINGÜÍSTICANO SÉCULO XIX O galego é falado por máis do 90% da poboación (labregos, mariñeiros, artesáns...) O castelán era a lingua que representaba o poder (fidalgos, cregos, médicos, mestres...)
3.
Neste século aumentao coñecemento, uso e prestixio do castelán debido a: unha maior presenza da escola a importancia que ía adquirindo a prensa o crecemento dunha nova burguesía (comerciantes, conserveiros...) de orixe foránea a emigración a países de fala hispana
O REXURDIMENTO Éo movemento de recuperación política e cultural de Galiza que se desenvolveu na metade do século XIX. Tivo especial importancia para a literatura Distínguense dúas etapas: PRERREXURDIMENTO REXURDIMENTO PLENO
9.
PRERREXURDIMENTO Entre principiosdo XIX e 1863 Relaciónase co Provincialismo (movemento político que pedía que Galiza fose unha única provincia) Ao principio úsase o galego en textos que animan á loita contra a invasión francesa (1808) Anos máis tarde destacaron os poetas Xoán Manuel Pintos e Francisco Añón
10.
XOÁN MANUEL PINTOS(1812-1876) Óu Galicia, Galicia boi de palla Canta lástima tèn de ti o Gaiteiro! O aguillon que che menten è de aceiro E con el muita forza te asoballa. No lombo teu zorrega, bate e malla Fasta o máis monicreque ferrancheiro, E calesquer podenco forasteiro Te vafa, de vergonza sin migalla! Agarima alleeira eses ingratos Ou vívoras que postas ò teu peito Co ferrete che rompen mil buratos! Si o sangre teu refugas do teu leito, Malas novas, madrasta de insensatos, Dos fillos teus ò amor non tès dereito . Portada de A gaita gallega
11.
Ay esperta, adoradaGalicia, D'ese sono en q'estás debruzada; D'o teu rico porvir a alborada Po-l'o Ceo enxergándose vay. Xa cantando os teus fillos te chaman, E c'os brazos en cruz se espreguizan... Malpocados! O q'eles cobizan É un bico d'os labios d'a Nay. FRANCISCO AÑÓN (1812-1878)
12.
O REXURDIMENTO PLENOEntre 1863 e 1916 Relaciónase co Rexionalismo (movemento político e cultural que concibe a Galiza como rexión, reinvindica as súas particularidades culturais e pide unha certa autonomía). Autores principais: Rosalía de Castro , Eduardo Pondal e Manuel Curros Enríquez . Dúas datas básicas: En 1863 publícase Cantares gallegos de Rosalía de Castro. 1880. Neste ano publicáronse Follas novas de Rosalía de Castro e Aires da miña terra de Curros Enríquez.
13.
14.
CARACTERÍSTICAS DO REXURDIMENTOA reivindicación do carácter diferenciado de Galiza . Os intelectuais interésanse polas raíces do país: a súa historia, as súas tradicións, a súa lingua. En 1856 participaron no chamado “ Banquete de Conxo ”, acto de confraternización entre obreiros e estudantes. Publicouse máis poesía que prosa ou teatro. En prosa destacou Marcial Valladares e en teatro Francisco Maria de la Iglesia. Importancia de publicacións periódicas como O Tío Marcos da Portela e de coleccións como a Biblioteca Gallega. Aparecen as primeiras gramáticas , dicionarios e estudos sobre lingua, literatura e historia de Galiza.