1. Lendas galegas Natalia Szejko

2. O concepto ´ lenda ´ Un relato no que participan seres ou poderes sobrenaturais, pero que ten unha localización espacial e mesmo temporal, non requirendo o apoio dos rituais máis ou menos complexos que acompañan o mito

3. Vicente Risco sobre as lendas: etiolóxigas , destinadas a explicar a orixe dunha cousa ou dun feito, exemplo a lenda de Xurenzás haxiográficas , que reflicten algún feito lenxendario da Virxe, dos Santos ou do mesmo Xesús Cristo históricas , que destacan algún feito do pasado históric o reinterpretado a nivel popular. de unha fonda raíz popular, Carlomango, Doce Pares de Francia outras de escaso arraigo no conxunto do pobo, de Hércules, o rei Brigo. Todos eles, arrincados de vellos cronicóns ou de creacións literarias diversas, representan ou intento romántico e posromántico de crear unha mitoloxía galega para contribiur con ela a arirmar a personalidade diferenciada so noso país, intento que non callou no mundo tradicional de cultura oral, que as ignorou ou recibíu en cativa medida.

4. As ifluencas: de cultura latina de cultura celta ¿Qué cultura mostran as lendas galegas? ¿Qué psicoloxía, que ideas predominan no íntimo do ser do pobo galego? Non me Cabe dúbida de que é unha cultura Nórdica de tipo céltico.

5. Tipo de lendas mouros encantados

6. Porque os mouros? Claras referencias aos elfos, lutins Mouro – outro, estraño, antigo, os mouros históricos Tribo máxico Feitos dos heroes a miudo son transferidos a novos personaxes

7. A importancia da sociedade agrocultural Ecotipo paleotécnico Sociedade a medias

8. Labregos Actividade fundamentalmente diúrna Vida normal na aldea Actividade económica baseada no medio agrario (labrar, coidar ganado…) Son cristiáns Non teñen poderes especiais (a non ser que algún mediador, xeralmente non labrego, llelos facilite). Mouros Actividade moitas veces nocturna Vida subterránea ou en lugares especiais, sempre fóra da aldea Posesión de tesouros e riquezas, incluso agrarias, sen especial esforzo Non son cristiáns Teñen poderes especiais

9. Mouros – simbolización extrema de non labrego Mouro – señorito, don, señor a situación de interdependencia Asimetria – a posición de desventaxe do labrego (teñen que entregar algúns bienes aos mouros) Para demostrar que existe unha vida mellor

10. A mourindade, información xeral Foron derrotados por Carlomagno e agora están encantados e viven baixo terra, baixo os castros e os penedos Ás veces os castelos están baixo as auga, en cidades invisibles, só se pode ver un reflexo das torres máis altas na mañá do día de San Xoán Fan vida nocturna, son de cor negra ou terrosa, aínda que algúns son louros e brancos

11. Os mouros viven aínda baixo do castro O castro é obra de mouros que aínda non hai moito saían ao exterior, pero ao veren xente agachábanse rapidamente debaixo da terra. Dentro do recinto do castro hai tanto viño que, se algún día chegase a estalar o depósito, asogaría todo o lugar de Vilacaiz. Ao traballar as terras co arado, a xente non pode afondar moito porque as casas dos mouros están debaixo e tropezan as ferramentas nos tellados; por iso algunha vez lles berran : Ai, hom, cerra o arrado, non ares tan fondo que me destallas a casa!

12. Mouras retratos das mulleres Os seres femeninos moi fermosos, Os mecanismos que garantizas a súa protección En mayoria dos casos os labregos comenten o error e teñen unha relación coa muller fantástica Iso provoca un fracaso total ou parcial da súa tarefa

13. A miudo as mozas encantadas teñen algun defecto físico O ser parcialmente inútil é sempre un elemento que se atopa entre dous mundos, o seu defecto físico o sitúa a metade de camiño A moura mostra unha tenda a un humano para que elixa entre os obxetos que nela ten. Elección dunhas tixeiras supón a inmediata ruptura de relacións

14. mouras Belísimas e encantadas que viven nas fontes, castros, penedos, mámoas Teñen cabelos rubios, é decir roxos, máis que louros, a pel branca Son seductoras, encantadoras Gardan tesouros e visten marabillosamente Sacan os seus obxectos máxicos de ouro e póñenos a asollar nunha tenda. O que pasa debe elexir o que máis lle gusta. Tes que elexir ela. Ás veces preséntanse como unha guapa moza e quedan cun mozo para o día seguiente e, á hora de cita, en vez da guapa moza, vén unha enorme cobra

15. Serpes A relación moura, serpe É necesario desfacer o encantamento Mircea Eliade – relación muller serpe existe dende os tempos do Neolítico O triunfo do heroe varón na proba supón a súa felicidade Serpe é o símbolo do infrahumano, extracultural

16. Serpe – natureza en súa expresión máis salvaxe Muller – serpe – un paso cultural Moura – un ser atípico para a sociedade campesina, por iso asociado coa realidade extrahumana A parte das serpes representase os dragóns que non se asocian coas mulleres

17. Codex Calixtinus Século XII Engano da raíña Lupa Os discípulos que traían os restos do Apóstolo toparon no chamado Monte Ilicino (Pico Sacro) cun enorme réptil que tiveron que destruír co símbolo da cruz Relación coa tradición bíblica, serpe é o símbolo do mal

18. O mito da esposa sobrenatural A nobreza tratou de xistificar a creación ou o fortalecemento da súa liñaxe en función do matrimonio cunha esposa dotada de poderes ou cualidades sobrenaturais A xeneralización destas ideas entre a fidalguía tiña a función social de dotala dunhas orixes especiais que xustificaban a súa posición estamental superior O campesiñado, pola súa banda, tratou de imitar estes temas, e de aí que xurdan relatos coma o dos xacios do Salviñao, de clara orixe popular

19. Dos tesouros Ouro , simboliza o sagrado, o perfeito, conquista da inmortalidade Psicologia – copro símbolo, libido anal sádica O desexo de saír da vida cotidiá

20. A explicación de enriquecemento – riqueza extraordinaria ou axuda dun mouro (patrón extraordinario) Os obstáculos son unha representación dos perigos da ruptura do equilibrio socioeconómico Os mediadores que axudan a pasar a outra dimensión – o crego (auga bendita, libro relixioso)

21. A sabia O Libro de San Cipriano, Cirpianillo – libro de maxia de século XVI, o seu suposto autor, Beniciana Kabino, Rabino Hembra O nombre verdadero Antonio Venitiana del Rabina, autor do famoso libro de bruxería en frances Grand Grimoire

22. Todas as edicións teñen o Roteiro de tesouros que comprende máis de cento corenta lugares de Galicia onde se asegura están as riquezas ocultas Os topónimos utilizados no Roteiro son xenéricos, é moi fácil de identificar

23. Os tesouros Poden estar só, encantados, con capacidade para moverse e disimular Pode estar protexido por un mouro, moura, xigante, anano, serpe, lagarto Moitos aparecen envoltos na pel dun boi mouro ou roxo, ou dentro dunha ola de barro

24. Heroes Enraizamento nunha tradición cristiá A peregrinaxe a Compostela trouxo consigo a introducción destes temas que se populizaron axiña Antecedente literario no Codex Calixtinus, o libro IV, Crónica de Turpín Aparece Galicia da dominación saracena e o propio Carlomagno

25. Uso do simbolismo acuático como forma de purificación e destrucción do pecado A auga é receptáculo de vida, fonte de fertilidade e instrumento de purificación A través do bautismo os labregos acceden á categoría de ´homes´ (Edad Media!) A auga como elemento da destrucción - Duluvio

26. A lenda pode servir tamén como fórmula de sanción social – lenda de Masidade (Ourense) Tanto nas lendas da cidade asolagad coma nas lendas haxiográficas aparecen como heroes da historia santos, a Virxe ou o mesmo Xesús Cristo

27. Lenda da Lagoa de Carragal Nunha peneda do monte hai unha patada do cabalo de Roldán, dada cando este pediu, depois do sol posto, unha hora de día para derrubar aos inimigos. E é dende entón que, depoios do sol posto, hai unha hora de luz.

28. Os Santos Cobran o valor dos patróns ideais, sempre valorados positivamente O concepto de cristián co de home no senso máis fondo sa palabra Reflexos na literatura medieval

29. O Río Miño Cando a Virxe andaba polo mundo co seu Neniño, chegou á beira do Río Miño, e a corrente das augas producía un forte ruído que espertou ao Neno, que cjoraba sen consolo. A Nai, deseperada polos berros do seu fillo, diriuxiuse ao río dicindo: Río Miño, Pasa caladiño, Non espertes ao meu Neniño. E dende aquela o ríio Miño corre en silencio e tranquilo. (Lugo)

30. As transformacións Lendas ligadas a transformación, inspiradas nos temas romanescos do ciclo artúrico Os paralelos co folclore europeo (loup – garou francés) Relato de contraposición natureza – cultura O home como ser cultural leva dentro actitudes antisociais e anticulturais que o levan a se identificar coa natureza Lobo – agresivo, salvaxe Cervo – pacífico, pero salvaxe

31. Só mediación dun sacrificio, baseado xeralmente na perda de sangue e a mutilación, poden rematar con a situación extracultural Nalgún caso este intento de retorno supón a morte

32. Muller cerva Pasou en Cervantes, nos Ancares de Lugo Un rapaz saíu de caza e feriu de morte a unha cerva branca Como el só non podí coa carga, volvía a pedir axuda, pero rabenoulle unha pata Ó chegar onda o pai, a pata da cerva volveráse man de muller, que axiña recoñeceron coma a man dunha súa irmá que desaparecera había moito tempo

33. As xacias Son anfibios e fan vida entre o Castro de Marce, en Pantón, e os pozos máis profundos do río Miño Moitas veces os mozos enamóranse delas

34. O lobishome Por maldición dos pais, por ter nacido na noite de Nadal ou na de Venres Santo, por ser sétimo ou noveno fillo sen ter irmán de distinto sexo interposto, ou por meigallo ou envexa, un home ou unha muller poden verse obrigados a tomar a figura de lobos e andar coma tales ata que alguén os fire facéndolles sangue ou ata que se acaba o tempo de fadario. En Galicia sábese de varios casos de persoas que anduvieron coma lobos, facendo mortes e desgracias. O máis coñecido foi Manuel Blanco Romasanta, veciño de Esgos, Ourense, que se confesou autor da morte de trece persoas na serra de San Mamede.

35. Monte Pindo Situado en San Mamede, no concello de Carnota Alí estaba o Olimpo Celta, os Castelos da Raíña Lupa e o Paraíso terreal Hai moitas herbas medicinais que medran pola noite Os animais que viven alí son moi fecundos Está relacionado con Fisterre Pensase que a terra dalí ten as posibilidades curativas Na chamada Casa de Xoana, unha cova de vintenove metros de longo víanse polas noites as luces da Compañía Tamén as meigas facían parada a noite de San Xoán

36. Pico Sagro Está no concello de Boqueixón, a 15km de Compostela Alí viviu a Raíña Lupa, mesmo hai anacos da rúa pola que subía Aquí viñeron dar os porteadores dos restos de Apóstolo Santiago, despois de pasar por Duio, buscando axuda Atoparon alí moitos seres máxicos como serpes, lagartos No Pico Sagro estaba na antiguedade unha das entradas ó outro mundo : a famosa cova

37. O pozo de Pico ten tesouros, gardados pola serpe