Ang modyul na ito ay nagtatalakay sa pagkukusa ng makataong kilos at mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kanyang mga desisyon. Ipinapaliwanag dito ang pagkakaiba ng kilos ng tao at makataong kilos, pati na ang mga uri at antas ng pananagutan ayon kay Aristoteles. Binibigyang-diin ang kahalagahan ng isip at kilos-loob sa mga pagpili at ang epekto ng kamangmangan, masidhing damdamin, takot, at karahasan sa pananagutan ng isang tao.

1. MODYUL 5:
ANG PAGKUKUSA NG MAKATAONG KILOS AT
MGA SALIK NA NAKAAAPEKTO SA
PANANAGUTAN NG TAO SA KAHIHINATNAN NG
KILOS AT PASIYA

2. Ang Makataong
Kilos

3.  Ano ang iyong gagawin kapag
ikaw ay….
 Napilitang magsinungaling?
 Nabiktima ng pangbubully?
 Nahuli ng guro na nangongopya?

4.  Paano nga ba nahuhubog ang pagkatao ng
tao?
Pamprosesong tanong:
 Paano niya ginagamit ang mga salik na
nabanggit sa pagsisikap niyang
magpakatao?

6.  anumang uri ng tao ang isang indibiduwal
ngayon at kung magiging anong uri siya ng
tao sa mga susunod na araw, ay nakasalalay
sa uri ng kilos na kaniyang ginagawa ngayon
at gagawin pa sa mga nalalabing araw ng
kaniyang buhay.
Ramon B. Agapay (2001)

7.  Dahil sa isip at kilos-loob ng tao, kasabay ang
iba pang pakultad na kaniyang taglay tulad
ng kalayaan, siya ay may kapangyarihang
kumilos ayon sa kaniyang nais at ayon sa
katuwiran.
Ramon B. Agapay (2001)

8. Dalawang (2) uri ng kilos ang
tao:
(1) kilos ng tao (acts of man)
(2) makataong kilos (human act)

9. (1) ang kilos ng tao (acts of man)
mga kilos na nagaganap sa tao
likas sa tao o ayon sa kaniyang kalikasan bilang tao at hindi
ginagamitan ng isip at kilos-loob
walang aspekto ng pagiging mabuti o masama - kaya walang
pananagutan ang tao kung naisagawa ito
biyolohikal at pisyolohikal na kilos na nagaganap sa tao

10. (2) makataong kilos (human act)
kilos na isinagawa ng tao nang may kaalaman, malaya, at kusa
ito ay resulta ng kaalaman, ginamitan ng isip at kilos-loob
tinatawag itong kilos na niloob, sinadya at kinusa sapagka’t
isinasagawa ito ng tao sa panahon na siya ay responsable,
alam niya ang kaniyang ginagawa at ninais niyang gawin ang
kilos na ito

11. (2) makataong kilos (human act)
Ang makataong kilos ay kilos na malayang pinili mula sa
paghuhusga at pagsusuri ng konsensiya.

12. Balik-aral!
Tukuyin ang ipinakikitang
larawan ng mga kilos kung
ito ay Kilos ng Tao (Acts of
Man) o Maktaong Kilos
(Human Act)
1.

13. 2. 3.

14. 4. 5.

15. Maaari bang
maging
makataong kilos
ang kilos ng tao?

16.  Ang pananagutan ay nararapat na may kaalaman
at kalayaan sa piniling kilos upang masabing ang
kilos ay pagkukusang kilos (voluntary act).
 Ang bigat (degree) ng pananagutan sa
kinakaharap na sitwasyon ng isang makataong
kilos ay nakabatay sa bigat ng kagustuhan o
pagkukusa.

17.  Ang ating mabuting kilos ang huhubog
sa ating pagpapahalaga na gagabay sa
atin sa paggawa ng tama. Sa ating
pagkilos, kinakailangan ang ating pag-
iisip. Iwasan natin ang magpadalos-
dalos dahil sa huli, tayo ang may
pananagutan dito.
Tandaan!

18. (3) Tatlong uri ng Kilos
ayon sa Kapanagutan
(Accountability)

19. Ayon kay Aristoteles, may tatlong
uri ng kilos ayon sa kapanagutan:
(1) kusang-loob,
(2) di kusang-loob, at
(3) walang kusang-loob.

20. (1) Kusang-loob
 Ito ang kilos na may kaalaman at pagsang-
ayon.
 Ang gumagawa ng kilos ay may lubos na
pagkaunawa sa kalikasan at kahihinatnan
nito.

21. (2) Di kusang-loob
 Dito ay may paggamit ng kaalaman ngunit
kulang ang pagsang-ayon.
 Makikita ito sa kilos na hindi isinagawa
bagaman may kaalaman sa gawain na
dapat isakatuparan.

22. (3) Walang kusang loob
 Dito ang tao ay walang kaalaman kaya’t
walang pagsang-ayon sa kilos.
 Ang kilos na ito ay hindi pananagutan ng tao
dahil hindi niya alam kaya’t walang
pagkukusa.

23.  Makikita sa layunin ng isang
makataong kilos kung ito ay
masama o mabuti.
Dito mapatutunayan kung bakit
ginawa o nilayon ang isang bagay.
Ayon kay Aristoteles, ang kilos o
gawa ay hindi agad nahuhusgahan
kung masama o mabuti.
Layunin: Batayan
ng Mabuti at
Masamang Kilos

24. Makataong Kilos at Obligasyon
 Ayon kay Santo Tomas, hindi lahat ng kilos ay
obligado.
 Ang isang gawa o kilos ay obligado lamang kung
ang hindi pagtuloy sa paggawa nito ay may
masamang mangyayari. Dapat piliin ng tao ang
mas mataas na kabutihan - ang kabutihan ng sarili
at ng iba, patungo sa pinakamataas na layunin.

25. Kabawasan ng Pananagutan:
Kakulangan sa Proseso ng
Pagkilos

26.  Ayon kay Aristoteles, may eksepsiyon sa
kabawasan sa kalalabasan ng isang kilos
kung may kulang sa proseso ng pagkilos.
May apat na elemento sa prosesong ito: (1)
paglalayon, (2) pag-iisip ng paraan na
makarating sa layunin, (3) pagpili ng
pinakamalapit na paraan, at (4) pagsasakilos
ng paraan.

27. (1) Paglalayon
Kasama ba sa nilalayon ang kinalabasan ng
isang makataong kilos?
Kung sa kabuuan ng paglalayon ay nakikita
ng tao ang isang masamang epekto ng kilos
na sa kaniya ang kapanagutan ng kilos.

28. (2) Pag-iisip ng paraan na
makarating sa layunin
Ang pamaraan ba ay tugma sa pag-abot ng
layunin at hindi lamang kasangkapan sa
pag-abot ng naisin?
 Dito ay ginagamit ang tamang kaisipan at
katuwiran.

29. (3) Pagpili ng pinakamalapit na paraan
 Sa puntong ito, itatanong mo: - Nagkaroon ba ng kalayaan sa
mga opsiyon na pagpipilian o pinili lamang ang mas
nakabubuti sa iyo na walang pagsasaalang-alang sa
maaaring epekto nito?
 Iniwasan mo ba ang pagpipilian/opsiyon na mas humihingi
ng masusing pag-iisip?
 Ang lahat ba ay bumabalik lamang sa pansariling kabutihan
na hindi nagtataguyod ng kabutihan ng iba?

30. (4) Pagsasakilos ng paraan
 Dito ay ginagamit ang kilos-loob na lalong
nagpapalakas ng isang makataong kilos upang
maging tunay na mapanagutan.
 Ang pagkilos sa pamaraan ay ang paglapat ng
pagkukusa na tunay na magbibigay ng kapanagutan
sa kumikilos.

31. Ayon kay Aristoteles, kung may kulang sa mga ito,
nagkakaroon ng kabawasan sa kapanagutan ng isang tao
ang ginawang kilos. Ngunit hindi nawawala ang
kapanagutang ito maliban sa kung apektado ito ng mga
salik na maaaring makapagpawala ng kapanagutan.
Dahil dito, maaaring mabawasan o mawala ang
kapanagutan. Ibig sabihin, ang kahihinatnan ng
makataong kilos, kasama na ang pagpapataw ng parusa
kung mayroon man, ay nababawasan din o nawawala.

32. TANDAAN!
Ang mapanagutang kilos ay may
papel ng isip at kilos-loob. Bilang tao,
hindi natin hangad ang masamang
bunga ng ating piniling kilos o gawa;
kung kaya dapat na maging maingat
sa mga pagpapasiya.

33. Panghuling Pagtataya:

34. Kasunduan:
 Ano-ano ang mga salik na
nakakaapekto sa makataong
kilos? Ipaliwanag ang bawat isa at
magbigay ng halimbawa.

35. Balik-aral:
1. Ano-ano ang tatlong (3) uri ng Kilos
ayon sa Kapanagutan (Accountability)
2. Paano maiipakita ang mapanagutang
kilos?

36. Mga Salik na
Nakaaapekto sa
Makataong Kilos

37. Ang mga salik ay direktang
nakaaapekto o nakapagpapabago ng
kalikasan ng isang makataong kilos lalo
na sa papel ng isip at kilos-loob.

38. Maaari ring mabawasan ang
pananagutan ng makataong kilos dahil
sa impluwensiya ng mga salik na ito.

39. Kamangmangan
Masidhing damdamin
Takot
Gawi
Karahasan

40. kawalan o kasalatan ng kaalaman na dapat
taglay ng tao.
1. Kamangmangan

41. dalawang uri:
(1) nadaraig (vincible) at
(2) hindi nadaraig (invincible)
1. Kamangmangan

42. (1) nadaraig (vincible)
kawalan ng kaalaman sa isang gawain subalit
may pagkakataong itama o magkaroon ng
tamang kaalaman kung gagawa ng paraan
upang malaman at matuklasan ito

43. (2) hindi nadaraig (invincible)
kawalan ng kaalaman na mayroon siyang hindi
alam na dapat niyang malaman, o kaya naman
walang posibleng paraan upang malaman ang
isang bagay sa sariling kakayahan o sa
kakayahan man ng iba

44. 2. Masidhing Damdamin
ang dikta ng bodily appetites, pagkiling sa isang
bagay o kilos (tendency) o damdamin
Maituturing ito na paglaban ng masidhing
damdamin sa isip - para bang ang pangangailangan
ng masidhing damdamin ay mas matimbang kaysa
sa dikta ng isip.

45. 2. Masidhing Damdamin
Ito ay maaaring:
(1) nauuna (antecedent) ay damdamin na
nadarama o napupukaw kahit hindi niloob o
sinadya
Ito ay umiral bago pa man gawin ang isang kilos.
Ang kilos sa ilalim ng damdaming ito ay hindi
malaya kaya ito ay kilos ng tao (act of man).

46. 2. Masidhing Damdamin
Ang naunang damdamin (antecedent)
ay hindi nakapag-aalis ng kapanagutan
subalit nakapagpapababa lamang ito.

47. 2. Masidhing Damdamin
nahuhuling damdamin (consequent),
ang may gawa ay direkta at lubos na
mapanagot sa kaniyang ginawa

48. 3. Takot
Ang pagkatakot ay isa sa mga
halimbawa ng masidhing silakbo ng
damdamin.

49. 3. Takot
Hindi nawawala ang pananagutan ng
isang tao sa kilos na ginawa dahil sa
takot kundi nababawasan lamang. Ito ay
dahil malinaw pa rin sa isip ang
ginagawa mo.

50. 4. Karahasan
Ito ay ang pagkakaroon ng panlabas na
puwersa upang pilitin ang isang tao na
gawin ang isang bagay na labag sa
kaniyang kilos-loob at pagkukusa.

51. 4. Karahasan
Maaaring mawala ang pananagutan ng
kilos o gawa na may impluwensiya ng
karahasan.

52. 5. Gawi
Ang mga gawain na paulit-ulit na isinasagawa at
naging bahagi na ng sistema ng buhay sa araw-
araw ay itinuturing na gawi (habits). Kung ang
isang gawa o kilos ay nakasanayan na,
nababawasan ang pananagutan ng isang tao
ngunit hindi ito nawawala.

53. CREDITS: This presentation template was
created by Slidesgo, and includes icons by
Flaticon, and infographics & images by
Freepik
Tandaan!
Ang antas ng pananagutan ay
nakadepende sa antas ng kilos na
ginawa. Nangangahulugan ito na may
maliit at malaking pananagutan para sa
maliit at malaking bagay na nagawa.

54. CREDITS: This presentation template was
created by Slidesgo, and includes icons by
Flaticon, and infographics & images by
Freepik
Tandaan!
Ang Likas na Batas Moral ay patuloy na
iiral upang manatili at umiral ang
katarungan. Lahat ng bagay ay may
kapalit, malaki man ito o maliit pa.

55. Miracles of the Virgin of Guadalupe
Despite being red,
Mars is actually a
very cold place
It’s a gas giant and
the biggest planet in
the Solar System
Saturn is composed
mostly of hydrogen
and helium
Mars Jupiter Saturn

56. A picture is worth a thousand words

57. Our team
You can replace the image
on the screen with your own
You can replace the image
on the screen with your own
Elena James John Doe

58. Pilgrimage to the Virgin of Guadalupe
The Moon is Earth’s
only natural satellite
Moon
Despite being red,
Mars is a cold place
Mars
It’s the biggest planet
in the Solar System
Jupiter
Saturn is a gas giant
and has rings
Saturn
It’s the farthest planet
from the Sun
Neptune

59. Offerings to the Virgin of Guadalupe?
It’s the biggest planet in
the Solar System
It’s the farthest planet
from the Sun
Despite being red, Mars
is a cold place
The Moon is Earth’s
only natural satellite
Saturn is a gas giant
and has several rings
Jupiter Neptune Mars
Moon Saturn

60. Icon pack

61. Alternative resources
Here’s an assortment of alternative resources whose style fits that of this template:
Photos
● Flat design spring background

62. Resources
Did you like the resources on this template? Get them for free at our other websites:
Photos
● Kids listening to teacher front view
● Beautiful church background
● Medium shot girl and teacher at school
● Kids being a part of sunday school
Vector
● Beautiful flat design spring background with flowers
● Flat design fiesta de la virgen
● Hand drawn spring flowers set
● Flat design fiesta de la virgen
Icon
● Icon pack: Dia de la Virgen de Guadalupe | Flat

63. Instructions for use
If you have a free account, in order to use this template, you must credit Slidesgo by keeping the Thanks slide. Please
refer to the next slide to read the instructions for premium users.
As a Free user, you are allowed to:
● Modify this template.
● Use it for both personal and commercial projects.
You are not allowed to:
● Sublicense, sell or rent any of Slidesgo Content (or a modified version of Slidesgo Content).
● Distribute Slidesgo Content unless it has been expressly authorized by Slidesgo.
● Include Slidesgo Content in an online or offline database or file.
● Offer Slidesgo templates (or modified versions of Slidesgo templates) for download.
● Acquire the copyright of Slidesgo Content.
For more information about editing slides, please read our FAQs or visit Slidesgo School:
https://slidesgo.com/faqs and https://slidesgo.com/slidesgo-school

64. As a Premium user, you can use this template without attributing Slidesgo or keeping the Thanks slide.
You are allowed to:
● Modify this template.
● Use it for both personal and commercial purposes.
● Hide or delete the “Thanks” slide and the mention to Slidesgo in the credits.
● Share this template in an editable format with people who are not part of your team.
You are not allowed to:
● Sublicense, sell or rent this Slidesgo Template (or a modified version of this Slidesgo Template).
● Distribute this Slidesgo Template (or a modified version of this Slidesgo Template) or include it in a database or in
any other product or service that offers downloadable images, icons or presentations that may be subject to
distribution or resale.
● Use any of the elements that are part of this Slidesgo Template in an isolated and separated way from this
Template.
● Register any of the elements that are part of this template as a trademark or logo, or register it as a work in an
intellectual property registry or similar.
For more information about editing slides, please read our FAQs or visit Slidesgo School:
https://slidesgo.com/faqs and https://slidesgo.com/slidesgo-school
Instructions for use (premium users)

65. This presentation has been made using the following fonts:
Abril Fatface
(https://fonts.google.com/specimen/Abril+Fatface)
Lato
(https://fonts.google.com/specimen/Lato)
#081c3a #ffdbd2 #ffbaa2 #f99073
#ffce84 #f9e1c0 #ffa500 #00909f
#ef6a4b
#fff8f6
Fonts & colors used

66. Create your Story with our illustrated concepts. Choose the style you like the most, edit its colors,
pick the background and layers you want to show and bring them to life with the animator panel!
It will boost your presentation. Check out how it works.
Storyset
Pana Amico Bro Rafiki Cuate

67. You can easily resize these resources without losing quality. To change the color, just ungroup the resource and click
on the object you want to change. Then, click on the paint bucket and select the color you want. Group the resource again
when you’re done. You can also look for more infographics on Slidesgo.
Use our editable graphic resources...

70. JANUARY FEBRUARY MARCH APRIL MAY JUNE
PHASE 1
PHASE 2
Task 1
Task 2
Task 1
Task 2
JANUARY FEBRUARY MARCH APRIL
PHASE 1
Task 1
Task 2

73. You can resize these icons without losing quality.
You can change the stroke and fill color; just select the icon and click on the paint bucket/pen.
In Google Slides, you can also use Flaticon’s extension, allowing you to customize and add even more icons.
...and our sets of editable icons

74. Educational Icons Medical Icons

75. Business Icons Teamwork Icons

76. Help & Support Icons Avatar Icons

77. Creative Process Icons Performing Arts Icons

78. Nature Icons

79. SEO & Marketing Icons

80. Add the title here
Text 1 Text 2 Text 3
Text 4 Text 5 Text 6
2016 2017 2018 2019 2020
“Despite being red,
Mars is actually a
very cold place”
“Mercury is the
smallest planet in
the Solar System”
“Neptune is the
farthest planet from
the Sun”
“Saturn is a gas
giant and has
several rings”
“Venus is the
second planet from
the Sun and is
terribly hot”
Premium infographics

81. “Despite being red,
Mars is actually a
very cold place”
“Jupiter is the
biggest planet in the
entire Solar System”
“Saturn is a gas
giant and has
several rings”
75%
Premium infographics
“Mercury is the
smallest planet in the
Solar System”
TITLE 1
75%

82. Digital Marketing
Premium Icons

83. Online Learning
Premium Icons

84. Laboratory
Premium Icons

85. Goals & Results
Premium Icons

86. Infographic Elements
Premium Icons