6-1

1. บทที่ ๖

2. รูปแบบของรัฐ
รูปแบบของรัฐหรือรูปแบบการ
ปกครองเกิดขึ้นพร้อมกับการกาเนิด
รัฐ โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็น
เครื่องมือในการควบคุม ดูแล ให้
ประชาชนอยู่ภายใต้อานาจ หรือบาง
ทีเป้าหมายก็เพื่อประโยชน์สุขของ
ผู้ปกครองเองและพวกพ้อง บางทีก็
เพื่อประโยชน์สุขของประชาชนที่อยู่
ในรัฐ ให้อยู่กันอย่างปกติสุข ทาให้
สังคมมีความเป็นปึกแผ่นมั่นคง

3. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
นักปราชญ์ ชาวกรีก ๒
ท่าน ที่ได้ให้กาเนิดแนวคิด
เรื่องการเมือง การปกครอง
และนักรัฐศาสตร์ในปัจจุบันที่
ศึกษาเรื่องการเมืองการ
ปกครองหรื อที่เรี ยกว่า
รัฐศาสตร์ จะต้องอ้างถึงเสมอ
คือ เพลโต และ อริสโตเติล
Plato
Aristotle

4. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
แนวคิดของเพลโต

5. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
ตารางโดยจาแนกตามจานวนผู้เป็ นเจ้าของอานาจอธิปไตย และ
จุดมุ่งหมายในการใช้อานาจการปกครองสามารถจาแนกได้ดังนี้

6. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
สรุปแนวคิดเกี่ยวกับรัฐในอุดมคติของเพลโตได้วางกฎเกณฑ์ที่
ค่อนข้างเข้มงวดไว้มาก ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการครอบครอง
ทรัพย์สินของชนชั้นปกครองและชนชั้นนักรบ เรื่องของ
ความสัมพันธ์ในฐานะครอบครัว ตลอดจนเรื่องที่ใครหลาย ๆ คน
อาจจะมองดูว่าโหดร้าย อย่างเรื่องการทาลายทารก การทอดทิ้งคน
ที่เจ็บป่วยเรื้อรังและไม่แข็งแรง สิ่งเหล่านี้อาจจะไม่สามารถที่จะ
เกิดขึ้นมาในโลกแห่งความเป็นจริงในยุคปัจจุบัน ที่เน้นในเรื่องการ
เชิดชูสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพอย่างออกนอกหน้า

7. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
รัฐในอุดมคติของเพลโต ถ้ามองในแง่มุมของปัจจุบันอาจจะเป็นสิ่งที่ดู
เข้มงวด และวางกรอบกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ไว้อย่างมากมาย มากจนดู
เหมือนกับการบังคับและกีดกันสิทธิของคนในรัฐจนเกินไป เป็นเหมือนกับ
การใช้ชีวิตในแบบรัฐทหาร แต่ถ้ารัฐในอุดมคตินี้เกิดขึ้นมาได้ ก็จะเป็นรัฐที่
มีระเบียบและคงไว้ซึ่งระบบ แต่ก็คงจะเป็ นการยากที่จะหาราชา
ปราชญ์ที่ทรงไว้ซึ่งคุณธรรมและความรู้มาเป็ นผู้ปกครองได้
เพราะว่ามนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความเห็นแก่ตัวแฝงอยู่มากน้อย
อาจจะไม่เท่ากัน การที่จะหาราชาปราชญ์ที่คานึงถึงแต่ผลประโยชน์ของ
รัฐเพียงอย่างเดียว คงจะเป็นการยาก

8. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
แนวคิดของอริสโตเติล

9. รูปแบบการปกครองต่าง ๆ ในอดีต
แนวคิดของอริสโตเติล
๑. มนุษย์เป็นสัตว์การเมือง จะต้องมีการจัดระบอบการปกครอง
เพื่อรักษาความสงบสุขและความยุติธรรม
๒. แนวคิดเกี่ยวกับรัฐ รัฐเป็นประชาคมการเมืองขั้นสูงสุด โดยมี
จุดมุงหมายอยู่ที่ความดีอันสูงสุดเหนือความดีทั้งมวล
๓. สนับสนุนหลักการปกครองโดยกฎหมาย อริสโตเติลเข้าใจถึง
ลักษณะธรรมชาติของมนุษย์ว่ามีความเห็นแก่ตัวและเอารัดเอา
เปรียบ เขาจึงไม่เชื่อในการปกครองโดยบุคคล
๔. สนับสนุนให้มีการถือครองสมบัติส่วนตัว อริสโตเติลคิดว่า
มนุษย์ควรมีสมบัติส่วนตัว เพราะว่าเป็นสิ่งที่ช่วยในการดารงชีพ

10. รูปแบบการปกครองในปัจจุบัน
การปกครองของประเทศส่วนใหญ่ในยุโรปตะวันตก
สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น ล้วนเป็นประเทศที่มีการ
ปกครองระบอบประชาธิปไตยและมีความมั่นคงทางการเมือง
การปกครองจนเป็นแบบอย่างของประเทศต่าง ๆ ลักษณะร่วม
กันของการปกครองในกลุ่มประเทศเหล่านี้
๑. ระบอบประชาธิปไตย ๖. ศาล
๒. ประมุขของรัฐ ๗. พรรคการเมือง
๓. ประมุขของรัฐบาล ๘. ปัญหาการเมือง
๔. รัฐบาล
๕. รัฐสภา

11. รูปแบบการปกครองในปัจจุบัน
การปกครองแบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์
- แนวความคิดของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ คือ รัฐไม่
เพียงแต่จะเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต แต่ยังมีอานาจไปถึงการ
ควบคุมสิทธิเสรีภาพ และวิถีการดาเนินชีวิตของประชาชนอีก
ด้วย
- ที่มาของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ได้มาจาก
แนวความคิดของ คาร์ลมาร์กซ์
- ที่มาของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ได้มาจาก
แนวความคิดของ คาร์ลมาร์กซ์

12. รูปแบบการปกครองในปัจจุบัน
การปกครองแบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์
- ที่มาของระบบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ได้มาจาก
แนวความคิดของ คาร์ลมาร์กซ์
- ลัทธิคอมมิวนิสต์ได้แพร่เข้าไปยังประเทศต่าง ๆ อย่าง
รวดเร็วตามอุดมการณ์คอมมิวนิสต์
- ลักษณะการเมืองการปกครองของประเทศสังคมนิยม
คอมมิวนิสต์
- ปัจจุบันนี้อุดมการณ์คอมมิวนิสต์ได้ลดความสาคัญลงไปมาก

13. รูปแบบการปกครองตามแนวพุทธศาสตร์
๑. พระพุทธเจ้า
ปกครองด้วยตนเอง
๒. พระสงฆ์สาวกเป็น
ผู้ปกครอง
๓. สงฆ์เป็นผู้ปกครอง
๔. อุปัชฌาย์อาจารย์
เป็นผู้ปกครอง

14. การปกครองคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน
การจัดโครงสร้างการบริหาร
และการปกครองคณะสงฆ์ใน
ปั จ จุ บั น เ ป็ น ไ ป ต า ม
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.
๒๕๐๕ การตราพระราชบัญญัติ
ฉบับนี้เกิดจากความต้องการของ
รัฐบาลในสมัยนั้น

15. การปกครองคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน
เจ้าคณะใหญ่ปกครองบังคับบัญชาเจ้าคณะภาค แบ่งออกเป็น เจ้าคณะใหญ่ฝ่ายมหานิกาย
และเจ้าคณะใหญ่ ฝ่ายธรรมยุตมีอานาจบังคับบัญชาสูงสุดในคณะสงฆ์แต่ละนิกาย ในสายการบังคับ
บัญชา เจ้าคณะใหญ่ยังต้องอยู่ภายใต้การปกครองของมหาเถรสมาคม แต่ในทางปฏิบัติเจ้าคณะใหญ่มัก
เป็นกรรมการมหาเถรสมาคมอีกตาแหนางหนึ่ง เจ้าคณะใหญาทั้งห้ามีเขตการปกครองดังนี้
(๑) เจ้าคณะใหญ่หนกลาง ปฏิบัติหน้าที่ในเขตการปกครองคณะสงฆ์ มหานิกาย ภาค ๑, ๒, ๓,
๑๓, ๑๔ และ ๑๕
(๒) เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ ปฏิบัติหน้าที่ในเขตการปกครองคณะสงฆ์ มหานิกาย ภาค ๔, ๕, ๖
และ ๗
(๓) เจ้าคณะใหญ่หนใต้ ปฏิบัติหน้าที่ในเขตการปกครอง คณะสงฆ์ มหานิกาย ภาค ๑๖, ๑๗
และ ๑๘
(๔) เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก ปฏิบัติหน้าที่ในเขตการปกครอง คณะสงฆ์มหานิกาย ภาค ๘, ๙,
๑๐, ๑๑ และ ๑๒
(๕) เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต ปฏิบัติหน้าที่ในเขตการปกครองคณะสงฆ์ธรรมยุตทุกภาค

16. การปกครองคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน
เขตการปกครองคณะสงฆ์ทั้ง ๑๘ ภาค ประกอบด้วยจังหวัด ต่างๆ ดังนี้
ภาค ๑ มี ๔ จังหวัด คือ กรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี และสมุทรปราการ
ภาค ๒ มี ๓ จังหวัด คือ พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง และ สระบุรี
ภาค ๓ มี ๔ จังหวัด คือ ลพบุรี สิงห์บุรี ชัยนาท และอุทัยธานี
ภาค ๔ มี ๔ จังหวัด คือ นครสวรรค์ กาแพงเพชร พิจิตร และเพชรบูรณ์
ภาค ๕ มี ๔ จังหวัด คือ พิษณุโลก สุโขทัย ตาก และอุตรดิตถ์
ภาค ๖ มี ๕ จังหวัด คือ ลาปาง พะเยา เชียงราย แพร่ และน่าน
ภาค ๗ มี ๓ จังหวัด คือ เชียงใหม่ ลาพูน และ แม่ฮ่องสอน
ภาค ๘ มี ๖ จังหวัด คือ อุดรธานี หนองคาย เลย สกลนคร หนองบัวลาภู และบึงกาฬ
ภาค ๙ มี ๔ จังหวัด คือ ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ และร้อยเอ็ด
ภาค ๑๐ มี ๖ จังหวัด คือ อุบลราชธานี ยโสธร มุกดาหาร ศรีสะเกษ นครพนม และอานาจเจริญ
ภาค ๑๑ มี ๔ จังหวัด คือ นครราชสีมา ชัยภูมิ บุรีรัมย์ และ สุรินทร์
ภาค ๑๒ มี ๔ จังหวัด คือ ปราจีนบุรี นครนายก ฉะเชิงเทรา และสระแก้ว
ภาค ๑๓ มี ๔ จังหวัด คือ ชลบุรี ระยอง จันทบุรี และตราด
ภาค ๑๔ มี ๔ จังหวัด คือ นครปฐม สุพรรณบุรี กาญจนบุรี และสมุทรสาคร
ภาค ๑๕ มี ๔ จังหวัด คือ ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม และประจวบคีรีขันธ์
ภาค ๑๖ มี ๓ จังหวัด คือ นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี และชุมพร
ภาค ๑๗ มี ๕ จังหวัด คือ ภูเก็ต ตรัง พังงา กระบี่ และระนอง
ภาค ๑๘ มี ๖ จังหวัด คือ สงขลา พัทลุง สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส

17. จบแล้วนะ ๖ บท