Downloaded 15 times
Kasaysayan ng Linggwistika sa Daigdig.pptx
- 1. Tsapter 2: KASAYSAYAN NG LINGGWISTIKA A.Kasaysayan ng Linggwistika sa Daigdig
- 2. • Msasabing nagsimulaang maagham na pag- aaral sa wika mula nang magtanung tanong ang tao ng ganito: • Bakit hindi magkakatulad ang mga wikang sinasalita ng tao? • Papaano nalikha ang unang salita? • Anoang relasyon ng katawagan at ng bagay na tinutukoy nito? • Bakit ganito o gayon ang tawag sa ganito o ganiyong bagay?... atbp.
- 3. Mga Teologo(Theologians) •Sa kanilanagbuhat ang mga unang sagot sa mga gayong katanungan. •Sinasabing nilikha ng Diyos ang wika. •Sinasabing ang pagkakaroon ng iba't- ibang wika sa daigdig ay parusa ng Diyos sa pagmamalabis ng tao (gaya ng natalakay sa kabanata I).
- 4. •Subalit ang mgapalaaral nang unang panahon, tulad nina Plato at Socrates, ay hindi nasiyahan sa mga ganong paliwanag ng simbahan. •Nagsimula silang maglimi tungkol sa wika. •Sa kanilang mga sinulat ay mababakas ang kanilang halos walang katapusang pagtatalu- talo tungkol sa pinagmulan at kakanyahan ng wika.
- 5. Mga mambabalarilang Hindu •Kauna-unahangpangkat na kinilala sa larangan ng linggwistika. •Nang panahong iyon, naniniwala ang mga tao na wika ng Diyos ang ginamit sa matatandang banal na himno ng Ebreo. •Mahabang panahong hindi nila ginalaw ang istilo ng lenggwahe ng nasabing mga himno kahit nakaiwanan na ng panahon sa paniniwalang paglapastangan sa gawa ng Diyos ang anumang isasagawang pagbabago dito.
- 6. •Subalit nagpunyagi angmga palaaral na Hindu. •Sinuri nila ang matandang wikang ginamit sa nasabing mga himno-sa palatunugan, palabuuan, palaugnayan, sa layuning makatulong sa pagpaliwanag ng diwa ng halos di maunawaang mga himno.
- 7. Ang mga pagsusuringisinagawa ng mga mambabalarilang Hindu ay naging simula ng mga pag- aaral sa ibang wika sa Europa. . • Mapatunayan ito sa mga terminolohiyang teknikal na ginamit ng mga unang mambabalarilang Hindu na hangggang sa kasalukuyan ay ginagamit pa ng mga makabagong mambabalarila at linggwista.
- 8. • Sa mgawikang Griyego at Latin, unang nagkaanyo ang wika sa tunay na kahulugan nito, sapagkat ang mga wikang ito ang dalawang magkasunod na wikang unang nalinang at lumaganap nang puspusan sa Europa ng panahong iyon.
- 9. Mapapansing kung saanunang nalinang ang sibilisasyon ay doon din unang nagkaanyo ang kauna-unahang maagham na pagsusuri sa wika. Aristotle at ang pangkat ng mga Stoics •Ilan lang sa mga linggwistang laging nababanggit nang mga panahong yaon. •Itinuturing na syang nagsipanguna sa larangan ng agham -wika.
- 10. Panahon ng KalagitnaangSiglo (Middle Ages) • Hindi gaanong umunlad ang agham-wika sapagkat ang napagtuunang-pansin ng mga palaaral noon ay kung papaanong mapapanatili ang Latin bilang wika ng simbahan.
- 11. Panahon ng pagbabagongIsip (Renaissance) Dahil sa mabilis na pag-unlad ng sibilisasyon at paglaganap ng karunungan sa iba't-ibang panig ng daigdig mula sa Gresya at Roma, ay naging masusi at puspusan ang pagsusuring panlinggwistika sa mga wikang Griyego at Latin dahil sa napakarami at iba't ibang karunungang sa dalawang wikang ito lamang matatagpuan.
- 12. <Ang pag-aaral samga wikang Griyego at Latin ay nakaimpluwensya sa iba't-ibang wika sa Europa. Wikang Ebreo •orihinal na wikang kinasusulatan ng Matandang Tipan. •pinaniniwalaang siyang wikang 'sinasalita sa paraiso' kaya't inakalang lahat ng wika'y dito nag-ugat, pati na ang Griyego at Latin na syang unang mga wikang kinasalinan ng nasabing Bibliya.
- 13. Pagsapit ng ika-19siglo... •Nagkaroon ng malaganap na pag-unlad ang aghamwika. •Nagkaroon ng mga pananaliksik sa pinagmulan ng mga wika na humantong sa pagpapapangkat- pangkat ng mga ito ayon sa pinagmulang angkan. •Ang pagsusuri sa mga wika ay hindi lamang palarawan (descriptive) kundi sumasagot pa rin sa 'bakit' ng mga bagay-bagay tungkol sa wika. •Lumitaw ang iba't-ibang disiplina sa linggwistika.
- 14. •Sa panahong ito'ynakilala ang tungkul-kalan sa linggwistika na labis na nakaimpluwensya sa larangan ng linggwistika sa Europa: Bopp (Sanskrito) Grimm (Aleman) at Rask (Islandic)
- 15. •Ang mga linggwistangito'y sinundan ng marami pang iba tulad nina: • Rappf • Madvig • Bredsdorff • Schleicher • Muller • Whitney • Curtios • at marami pang iba. • Tinangka nilang ihambing ang mga wikang tulad ng Sanskrito, Griyego, Latin, Italyano, Espanyol, Pranses, atbp. sa wikang Ebreo na itinuturing ngang pinakasimula ng lahat ng wika sa daigdig ng mga panahong iyon.
- 16. • Ang mgapananaliksik sa larangan ng linggwistika sa teknikal na kahulugan nito, ay alam nating karakarakang nauunawaan ng mga hindi linggwista. Muller at Whitney (1860-75) •nagsikap na maging payak ang pagtalakay sa mga prinsipyo at simulain at agham na ito upang mapakinabangan ng mga paaralan.
- 17. •Sa paglakad ngpanahon, iba't-ibang modelo o paraan ng paglalarawan sa wika ang lumaganap sa daigdig. •Lumitaw ang itinuturing na makabagong pamamaraan ngunit masasabing nananatiling hindi nagagalaw ang makalumang pamamaraan. ✓Hal. Hanggang sa ngayon ay wala pang kinikilalang pamamaraan na maaaring higit na mabuti sa pamamaraan ni Panini sa paglalarawan ng gramatika ng Sanskrito. ✓Gayundin sa gramatika ng Ebreo na nalinang noong Kaligatnaang Siglo at sa gramatika ng Klasikang Arabiko at Intsik.
- 18. Linggwistikang Historikal (HistoricalLinguistics) • Itinuturing na kauna-unahang disiplina sa linggwistika na naglalayong magpatotoo na ang mga wika sa daigdig ay mula sa iba't-ibang angkan. • Ang ganitong simulain ay pinatunayan sa pamamagitan ng pag-alam sa mga salitang magkakaugat (cognates) sa mga wika. • Sa payak na pakahulugan, ang mga wikang katatagpuan ng sapat na dami ng mga salitang magkakaugat, bukod sa malaking pagkahawig sa palatunugan, palabuuan, at palaugnayan ay pinapangkat sa isang angkan.
- 19. NAGING MATAGUMPAY BAANG LINGGWISTIKANG HISTORIKAL BILANG ISANG DISIPLINA SA LINGGWISTIKA?
- 20. •Naging matagumpay anglinggwistikang historikal kaya't noong 1970, •masasabing napangkat halos ang lahat ng wika sa daigdig.
- 21. Blumentritt • Isa sanagpasimula sa pag-aaral sa angkang Malayo- Polinesyo na pinagmulan ng iba't-ibang wika sa Pilipinas. • Sinasabing sya ang nakaimpluwensya kay Rizal upang magtangka ring magsagawa ng ilang pag-aaral sa mga wika sa Pilipinas, tulad ng Tagalog. Sumunod kay Blumentritt ang iba pang linggwistang tulad nina: • Otto Dempwolf, Otto Scheerer, Frank Blake, C. Douglas Chretien, Carlos Conant, Harold Conklin, Isidore Dyen, Richard Howard McKaughan, at Cecilio Lopez ng Pilipinas. (cf. Gonzales, et. al., 1973)
- 22. Linggwistikang Istruktural (Structural Linguistics) •Sinundan nito ang Linggwistikang Historikal. • Nagbibigay diin sa pagsusuri sa distribusyon ng mga ponema at morpema sa isang salita o pangungusap. • Iba't-ibang mahahalagang pag-aaral ang isinagawa sa mga diyalekto sa Asya, Australya at sa Amerika sa ilaim ng disiplinang ito.
- 23. • Ngunit sapagsusuri sa balangkas ng mga pangungusap sa iba't ibang wika ay nangangailangan ang mga dalubwika ng mga simbolong pamponetika at pamponemika upang kumatawan sa iba't ibang tunog. • Taong 1870 lumitaw ang IPA (International Phonetic Alphabet) na gumamagamit ng hindi kukulanging 400 simbolo.
- 24. • Ang gayongdami ng simbolo ay naging suliranin hindi lamang sa mga dalubwika kundi gayundin sa bumabasa ng bunga ng kanilang pananaliksik. • Nagsimulang umisip ang mga dalubwika kung papaano nila magagawang payak ang kanilang isinasagawang paglalarawan sa mga wikang kanilang sinusuri.
- 25. Ponema • Hindi nagtagalay lumitaw ang ponema (phonemes) na naging palasak na palasak hanggang sa kasalukuyan. • Sa pamamagitan ng ponema ay naging payak ang paglalarawan sa palatunugan ng isang wika sapagkat kakaunting simbolo na lamang ang ginagamit.
- 26. • Sa I.P.A.ay binibigyan ng katumbas na simbolo pati mga alopono ng isang ponema kaya't lubhang napakarami ang ginagamit na mga simbolo. • Ang ponema ay itinuturing na panulukang-bato ng linggwistikang-istruktural. • Gumagamit din ang mga instrukturalista ng katawagang morpema (morpheme) sa pagsusuri sa palabuuan ng mga salita ng isang wika.
- 27. • Ang linggwistikangistruktural ay naging popular noong 1925 hanggang 1955. • Namukod-tangi sa panahong ito ang pangalang Leonard Bloomfield ng Amerika. • Subalit sa paglakad ng panahon ay napansin ng mga dalubwika na hindi sapat na ilarawan lamang ang mga balangkas ng mga pangungusap. • Inisip din nilang kailangan ding alamin kung 'bakit' at kung 'paano nagsasalita ang tao.
- 28. • Ang mgapantas (philosophers), mga sikologo (psychologists), antropologo (anthropologists), at maging mga inhinyero (engineers) ay nangangailangan ng isang wikang inilalarawan sa pamamagitan ng isang maagham na pamamaraan upang kanilang higit na maipahayag ang kanilang karunungan sa isang mabisa, tiyak at teknikal na paraan.
- 29. LOGICAL SYNTAX • Pinabutiat pinayaman ni Zellig Harris na hindi nagtagal at nakilala sa tawag na 'transformational' o 'generative grammar'. Linggwistikang Sikolohikal (Psycho-linguistics) •Sinasabing bunga o resulta ng gramatika heneratibo upang lalong matugunan ang pangangailangan sa larangan ng sikolohiya.
- 30. • Si Harrisang kinikilalang "transitional figure" mula sa istruktural tungo sa linggwistikang heneratibo. Anthropological Linguistics • Pinangungunahan nina Boas, Sapir, Whorf, Malinowski, Kroeber, at Trager.
- 31. • Tagmemic Moder( ni Kenneth Pike) Nagbibigay-diin sa pagkakaugnayan ng anyo (form) at ng gamit (function). Ang isang anyo at gamit sa disiplinang tagmemiko ay itinuturing na isang yunit na may sariling lugar o 'slot' sa isang wika. • Ang isang yunit ay may iba't-ibang antas: ✓ ng Ponema (phoneme level) ✓ Antas ng Morpema (morpheme level) ✓Antas ng Salita (word level) ✓Antas ng Parirala (phrase level) ✓Antas ng Sugnay (clause level) ✓Antas ng Pangungusap (sentence level) at ✓ Antas ng Talakay (discourse level).
- 32. Phrase-Structure Transformational Generative Model •Masasabing nag-ugat sa 'logical syntax'. • Dito'y namukod-tangi ang pangalan ni Chomsky. • May pagkakahawig sa linggwistikang sikolohika- ang pagtarok sa sinasabi' at 'di sinasabi ng nasasalita sa kanyang sariling wika.
- 33. Modelong Generative -Semantics • Sinundan nito ang transformational-generative. • Kung ang una ay nagbibigay-diin sa form o anyo, ang huli naman ay sa meaning o kahulugan. • Dito'y nakilala ang pangalang Lakoff, Fillmore, McCawley, Chafe, atb.
- 34. • Sa Pilipinas,masasabing ang pinakapalasak na modelo ay istruktural pa rin. • Bukambibig na din ang modelong transformational- generative ni Chomsky at ng kanyang mga kasamang tulad nina Jacobs at Rosenbaum ngunit waring ang modelong ito'y hindi makapasok sa larangan ng pagtuturo ng wika sa mga paaralan.
- 35. • Ang modelonggenerative-semantics ay nagsisimula nang pumalit sa modelong transformational-generative, gayundin ang Modelong Case for Case ni Fillmore. • Panahon lamang ang makapagsasabi kung aling modelo ang sa dakong huli ang totohanang papalit sa modelong istruktural. • Sa kasalukuyan, marami pang lumilitaw na modelo sa linggwistika
- 36. Mathematical Linguistics oLinggwistikang Matematikal • Ang pinakahuli at ang ipinapalagay na siyang magiging pinakamalaganap at gamitin sa mga darating na araw. • Tinatawag din itong 'computational linguistics. • Hindi man ito gaanong nalilinang sa ngayon, halos natitiyak na ito'y magiging palasak sa malapit na hinaharap dahil sa pagdatal ng 'computer' sa lahat halos ng larangan ng pag-unlad.
- 37.