Download to read offline
More Related Content
Similar to 1 ANG LINGGUWISTIKA.pptx...............................................
1 ANG LINGGUWISTIKA.pptx...............................................
- 1.
- 2. • Kahulugan atKahalagahan ng Lingguwistika sa Guro ng Wika • Kasaysayan ng Lingguwistika sa Pilipinas, • Ang Lingguwistika sa Paglinang sa Wikang Filipino
- 3. "Ang wika aysusi ng diwa, tulayan ng tao't ugnayan ng bansa." - Marisol Mapulan introduksyon
- 4. • Bakit hindi magkakatuladang mga wikang sinasalita ng tao? • Papaano nalikha ang unang salita? • Ano ang relasyon ng katawagan at ng bagay na tinutukoy nito? panimulang gawain
- 5. Kahulugan at Kahalagahanng Lingguwistika sa Guro ng Wika
- 6. Ang Lingguwistika ayisang disiplina na responsable para sa pang- agham na pag-aaral at malalim na likas na wika at lahat ng kaugnay sa kanila, nauunawaan kung bakit: ang wika, bokabularyo, pagsasalita, bigkas, lokasyon ng mga wika sa isang kulturang etniko na mapa at ang pagpapasiya at paghahanap para sa mga nawalang wika, bukod sa iba pang mga aspeto na nakatuon sa pagsasalita ng tao.
- 7. Ang modernong lingguwistikaay naimpluwensyahan ng mga pag-aaral na binuo ni Ferdinand de Saussure noong ika- 19 na siglo, ang iskolar na ito ng paksa ay nilinaw at tumpak na ito ay linggwistika at pagkakaiba ng wika, na tinutukoy ang kanyang sarili bilang pag-aaral na kasama ang parehong istraktura ng mga orihinal na wika, pati na rin ang mga aspetong nauugnay dito.
- 8. Ang Lingguwistika (mulasa linguistic French) ay ang agham na nag-aaral ng lahat ng mga aspeto ng wika , tulad ng kakayahang makipag-usap na mayroon ang mga tao at lahat ng aspeto ng isang wika bilang isang kongkretong pagpapakita ng kakayahang iyon. Hanggang sa mga pag-andar ng kapanganakan at pangwika tulad ng agham, ang balarila ay ayon sa kaugalian na siyang nagpalagay sa pag-aaral ng wika. Sa loob ng mga agham na nagsasangkot ng lingguwistika, maaari nating banggitin ang syntax, lexicography, ang teorya ng linguistics, morphology at spelling, at iba pa.
- 9.
- 11.
- 12. MGA ANTAS NGLINGGUWISTIKA • PONOLOHIYA • MORPOLOHIYA • SINTAKS • SEMANTIKA • ORTOGRAPIYA
- 13. kasaysayan ng linggwistikasa pilipinas
- 14. mga Teologo (theologians) • Sakanila nagbuhat ang mga unang sagot sa mga gayong katanungan. • Sinasabing nilikha ng Diyos ang wika. • Sinasabing ang pagkakaroon ng iba‘t- ibang wika sa daigdig ay parusa ng Diyos sa pagmamalabis ng tao
- 15. tore ng babel •Subalit ang mga palaaral nang unang panahon, tulad nina Plato at Socrates, ay hindi nasiyahan sa mga ganong paliwanag ng simbahan. • Nagsimula silang maglimi tungkol sa wika. • Sa kanilang mga sinulat ay mababakas ang kanilang halos walang katapusang pagtatalu-talo tungkol sa pinagmulan at
- 16. tore ng babel •Mga mambabalarilang Hindu- Kauna- unahang pangkat na kinilala sa larangan ng lingguwistika. • Nang panahong iyon, naniniwala ang mgatao na wika ng Diyos ang ginamit sa matatandang banal na himno ng Ebreo.
- 17. tore ng babel •Mahabang panahong hindi nila ginalaw ang istilo ng lengguwahe ng nasabing mga himno kahit naka iwanan na ng panahon sa paniniwalang paglapastangan sa gawa ng Diyos ang anumang isasagawang pagbabago dito. • Subalit nagpunyagi ang mga palaaral na Hindu. Sinuri nila ang matandang wikang ginamit sa nasabing mga himno—sa palatunugan, palabuuan, palaugnayan, sa layuning makatulong sa pagpaliwanag ng diwa ng halos di maunawaang
- 18. tore ng babel •Ang mga pagsusuring isinagawa ng mga mambabalarilang Hindu ay naging simula ng mga pag-aaral sa ibang wika sa Europa. • Sa mga wikang Griyego at Latin,unang nagkaanyo ang wika sa tunay nakahulugan nito, sapagkat ang mga wikang ito ang dalawang magkasunod na wikang unang nalinang at lumaganap nang puspusan sa Europang panahong iyon.
- 19. • Ilan langsa mga linggwistang laging nababanggit nang mga panahong yaon. • Itinuturing na syang nagsipanguna sa larangan ng agham –wika. aristotle at ang pangkat ng stoics
- 20. panahon ng kalagitnaangsigla (middle ages) • Hindi gaanong umunlad ang agham-wika sapagkat ang napagtuunang-pansin ng mga palaaral noon ay kung papaanong mapapanatili ang Latin bilang wika ng simbahan.
- 21. panahon ng pagbabagongisip (renaissance) • Dahil sa mabilis na pag-unlad ng sibilisasyon at paglaganap ng karunungan sa iba‘t-ibang panig ngdaigdig mula sa Gresya at Roma, ay naging masusi at puspusan ang pagsusuring panlingguwistika sa mga wikang Griyego at Latin dahil sa napakarami at iba‘t ibang karunungang sa dalawang wikang ito
- 22. panahon ng pagbabagongisip (renaissance) • Ang pag-aaral sa mga wikang Griyego at Latin ay nakaimpluwensya sa iba‘t ibang wika sa Europa. • Wikang Ebreo ➢ Orihinal na wikang kinasusulatan ng MatandangTipan. ➢ Pinaniniwalaang siyang wikang sinasalita sa paraiso kaya‘t inakalang lahat ng wika‘y dito nag- ugat, pati na ang Griyego at Latin na syang unang mga wikang kinasalinan ng nasabing
- 23. pagsapit ng ika-19siglo • Nagkaroon ng malaganap na pag-unlad ang agham wika. • Nagkaroon ng mga pananaliksik sa pinagmulan ng mga wika na humantong sa pagpapapangkat- pangkat ng mga ito ayon sa pinagmulang angkan. • Ang pagsusuri sa mga wika ay hindi lamang palarawan (descriptive) kundi sumasagot pa rin sa bakit ng mga bagay-bagay tungkol sa wika.
- 24. pagsapit ng ika-19siglo • Sa panahong ito‘y nakilala ang tungkung-kalan sa lingguwistika na labis na nakaimpluwensya sa larangan ng lingguwistika sa Europa: • Bopp (Sanskrito) • Grimm (Aleman) at • Rask (Islandic) ❖ Ang mga linggwistang ito‘y sinundan ng marami pang iba tulad nina: • Rappf •Whitney •Bredsdorff •Muller •Curtios
- 25. pagsapit ng ika-19siglo • Tinangka nilang ihambing ang mga wikang tulad ng Sanskrito, Griyego, Latin, Italyano, Espanyol, Pranses, atbp. sa wikang Ebreo na itinuturing ngang pinakasimula ng lahat ng wika sa daigdig ng mga panahong iyon. • MULLER AT WHITNEY (1860-75) nagsikap na maging payak ang pagtalakay sa mga prinsipyo at simulain at agham na ito upang mapakinabangan ng mga paaralan.
- 26. Lingguwistikang historikal Itinuturing na kauna-unahang disiplinasa lingguwistika na naglalayong magpatotoo na ang mga wika sa daigdig ay mula sa iba‘t-ibang angkan. Ang ganitong simulain ay pinatunayan sa pamamagitan ng pag-alam sa mga salitang magkakaugat (cognates) sa mga wika. Sa payak na pakahulugan, ang mga wikang katatagpuan ng sapat na dami ng mga salitang magkakaugat, bukod sa malaking pagkahawig sa palatunugan, palabuuan, at
- 27. blumentritt • Isa sanagpasimula sa pag- aaral sa angkang Malayo- Polinesyo na pinagmulan ng iba‘t-ibang wika sa Pilipinas. • Sinasabing siya ang nakaimpluwensya kay Rizal upang magtangka ring magsagawa ng ilang pag-aaral sa mga wika sa Pilipinas, tulad
- 28. blumentritt • Sumunod kayBlumentritt ang iba panglingguwistang tulad nina: ▪ Otto Dempwolf, Otto Scheerer, Frank Blake, C. Douglas Chretien, Carlos Conant, Harold Conklin, Isidore Dyen, Richard Howard McKaughan, at Cecilio Lopez ng Pilipinas. (cf. Gonzales, et. al., 1973)
- 29. Lingguwistikang instruktural Nagbibigay diin sa pagsusurisa distribusyon ng mga ponema at morpema sa isang salita o pangungusap. Iba‘t-ibang mahahalagang pag-aaral ang isinagawa sa mga diyalekto sa Asya, Australya at sa Amerika sa ilaim ng disiplinang ito. Ngunit sa pagsusuri sa balangkas ng mga pangungusap sa iba‘t ibang wika ay nangangailangan ang mga dalubwika ng mgasimbolong pamponetika at pamponemika upangkumatawan sa
- 30. Lingguwistikang instruktural Taong 1870 lumitaw angIPA (InternationalPhon etic Alphabet) na gumagamit ng hindi kukulanging 400 simbolo. Ang gayong dami ng simbolo ay naging suliranin hindi lamang sa mga dalubwika kundi gayundin sa bumabasa ng bunga ng kanilang pananaliksik. Nagsimulang umisip ang mga dalubwika kung papaano nila magagawang payak ang kanilang isinasagawang paglalarawan sa mga wikang
- 31. • Hindi nagtagalay lumitaw ang ponema (phonemes) na naging palasak na palasak hanggang sa kasalukuyan. • Sa pamamagitan ng ponema ay naging payak ang paglalarawan sa palatunugan ng isang wika sapagkat kakaunting simbolo na lamang ang ginagamit. • Sa I.P.A. ay binibigyan ng katumbas na simbolo at mga alopono ng isang ponema kaya‘t lubhang ponema
- 32. • Ang ponemaay itinuturing na panulukang-bato ng lingguwistikang-istruktural. • Gumagamit din ang mga instrukturalista ng katawagang morpema (morpheme) sa pagsusuri sa palabuuan ng mga salita ng isang wika. • Ang linggwistikang istruktural ay naging popularnoong 1925 hanggang 1955. • Namukod-tangi sa panahong ito ang pangalang Leonard Bloomfield ng Amerika ponema
- 33. • Subalit sapaglakad ng panahon ay napansin ng mga dalubwika na hindi sapat na ilarawan lamang ang mga balangkas ng mga pangungusap. • Inisip din nilang kailangan ding alamin kung bakit‘at kung paano‘nagsasalita ang tao. ponema
- 34. • Ang mgapantas (philosophers), mga sikologo(psychologists), antropologo (anthropologists), at maging mga inhinyero (engineers) ay nangangailangan ng isang wikang inilalarawan sa pamamagitan ng isang maagham na pamamaraan upang kanilang higit na maipahayag ang kanilang karunungan sa isang mabisa, tiyak at teknikal na paraan. ponema
- 35. • Pinabuti atpinayaman ni Zellig Harris na hindi nagtagal at nakilala sa tawag na transformational o generative grammar. Logical syntax
- 36. • Sinasabing bungao resulta ng gramatika heneratibo upang lalong matugunan ang pangangailangan sa larangan ng sikolohiya. • Si Harris ang kinikilalang ―transitional figure mula sa istruktural tungo sa linggwistikang heneratibo. lingguwistikang sikolohikal (psycho- lingustics)
- 37. • Pinangungunahan ninaBoas, Sapir, Whorf, Malinowski, Kroeber, at Trager. anthropological linguistics
- 38. • Nagbibigay-diin sapagkakaugnayan ng anyo (form) at ng gamit(function). • Ang isang anyo at gamit sa disiplinang tagmemiko ay itinuturing naisang yunit na may sariling lugar o slot‘sa isang wika. tagmemic model ni kenneth pike
- 39. • Ang isangyunit ay may iba‘t-ibang antas: • Antas ng Ponema (phoneme level) • Antas ng Morpema (morpheme level) • Antas ng Salita (word level) • Antas ng Parirala (phrase level) • Antas ng Sugnay (clause level) • Antas ng Pangungusap (sentence level) at • Antas ng Talakay (discourse level). tagmemic model ni kenneth pike
- 40. • Masasabing nag-ugatsa logical syntax. • Dito‘y namukod-tangi ang pangalan ni Chomsky • May pagkakahawig sa lingguwistikang sikolohikal- ang pagtarok sa sinasabi at di- sinasabi ng nasasalita sa kanyang sariling wika. phrase structure transformational generative model
- 41. • Sinundan nitoang transformational-generative • Kung ang una ay nagbibigay-diin sa form o anyo,ang huli naman ay sa meaning o kahulugan. • Dito‘y nakilala ang pangalang Lakoff, Fillmore, McCawley, Chafe, atb. • Sa Pilipinas, masasabing ang pinakapalasak na modelo ay istruktural pa rin. modelong generative semantics
- 42. • Bukambibig nadin ang modelong transformational-generative ni Chomsky at ng kanyang mga kasamang tulad nina Jacobs at Rosenbaum ngunit waring ang modelong ito‘y hindi makapasok sa larangan ng pagtuturo ng wika sa mga paaralan. • Ang modelong generative-semantics ay nagsisimula nang pumalit sa modelong transformational-generative, gayundin ang modelong Case for Case ni Fillmore. modelong generative semantics
- 43. • Panahon lamangang makapagsasabi kung aling modelo ang sa dakong huli ang totohanang papalit sa modelong istruktural. • Sa kasalukuyan, marami pang lumilitaw na modelo sa lingguwistika. modelong generative semantics
- 44. • Ang pinakahuliat ang ipinapalagay na siyang magiging pinakamalaganap at gamitin sa mga darating na araw. • Tinatawag din itong computational linguistics. • Hindi man ito gaanong nalilinang sa ngayon, halos natitiyak na ito‘y magiging palasak sa malapit na hinaharap dahil sa pagdatal ng computer sa lahat halos ng larangan ng pag- unlad. mathematical linguistics o lingguwistikang matematikal
- 45. gawain 1.1 Bumuo ngtimeline hinggil sa mahahalagang pangyayari sa kasaysayan ng linggwistika. Isulat ang sagot sa yellow paper o bondpaper.
- 46.
- 47. gawain 1.2 1. Angpagkakaroon ng iba’t ibang wika sa daigdig ay parusa ng Diyos sa pagmamalabis ng tao. Sagot: Tore ng Babel
- 48. gawain 1.2 2. Anoang wikang ginamit sa matatandang banal na aklat? Sagot: wikang Ebreo
- 49. gawain 1.2 2. Anoang wikang ginamit sa matatandang banal na aklat? Sagot: wikang Ebreo
- 50. gawain 1.2 3. Itoang pinaniniwalaang wikang sinasalita sa paraiso. Sagot: wikang Ebreo
- 51. gawain 1.2 4. Mgataong nagsasalita ng bernakular na wika. Sagot: native speaker
- 52. gawain 1.2 5. Ibigayang pagkakaiba ng wika at lengguwahe? Sagot: wika – ginagamit sa komunikasyon. Maaaring pasulat o pasalita. Lengguwahe – kombinasyon ng wika at tunog gamit ang dila
- 53. gawain 1.2 6. Magbigayng dalawang lingguwista mula sa ating napag-aralan. Sagot: Lope K. Santos, Francisco Balagtas
- 54. gawain 1.2 7. Representasyonng tunog ng wika o palabaybayan. Sagot: Ortograpiya
- 55. gawain 1.2 8. Tawagsa taong may kakayahang magsalita ng iba’t ibang lengguwahe. Sagot: polyglot
- 56. gawain 1.2 9. Ilarawanang tagmemic model ni Kenneth Pike.
- 57. gawain 1.2 10. Tinatawagdin itong computational linguistics. Sagot: mathematical linguistics
- 58.