ARALIN 1.5
Unang Araw: 
Layunin: 
Maisasalaysay ang sariling karanasan na 
may kaugnayan sa pagbabagong-buhay. 
Dula ng Pilipinas - Tiyo Simon 
ni N.P.S. Toribio.
Pagbabalik-Aral: 
*Ang mga paraan ng pamumuhay noon at 
ngayon: 
a. Sinaunang Pamumuhay 
b. Modernong Pamumuhay 
- 
-PPagakgakkaakiabtaulad
Ang Pamumuhay ng Indonesia at Pilipinas. 
Kay Estella Zeehandelaar 
Salin ni Ruth Elynia S. Mabanglo 
Mula sa Mga Liham ng Isang Prinsesang 
Javanese Japara, 
Mayo 25, 1899 
Ang Pilipinas Noon at Ngayon....
Ang akdang binasa ay isang uri ng 
Sanaysay. 
Uri ng Sanaysay: 
Ito ay ang pormal at di-pormal.Impersonal ang 
tawag sa ibang aklat sa sanaysay na pormal. 
Naghahatid ito ng mahahalagang 
kaalaman o impormasyon, kaisipan na 
makaagham at lohikal na pagkakasunod-sunod 
ng mga ideya.
Maingat na pinipili ang mga ginagamit na 
salita at maanyo ang pagkakasulat. Maaari 
ring 
maging pampanitikan ang pormal na uri ng 
sanaysay. 
Maaari itong maging makahulugan, mata-linhaga 
at matayutay. Ang tono ng pormal 
na sanaysay ay seryoso at di nagbibiro.
Samantalang sa di-pormal na sanaysay, 
nagbi-bigay ito ng kasiyahan sa 
pamamagitan ng pagtalakay sa mga 
karaniwan at pang-araw-araw na paksa. 
Pamilyar ang ganitong uri ng sanaysay. 
Gumagamit ng mga salitang sinasambit sa 
araw-araw na pakikipag-usap lamang. 
Palakaibigan ang tono sapagkat pumapanig 
sa damdamin at paniniwala ng may-akda 
ang pananaw nito.
Alam ko 
na… 
Sa isang sanaysay, makatutulong nang 
malaki sa pag-oorganisa ng ideya ang mga 
pang-ugnay. Ang mga pang-ugnay ay 
nauuri rin bilang mga salitang 
pangkayarian. 
A. Pangatnig (conjunction) - mga salitang 
nag-uugnay ng dalawang salita, parirala o 
sugnay halimbawa: tulad ng, kahit na, dahil 
sa, kasi, palibhasa, bukod-tangi at iba pa.
B. Pang-angkop (ligature) - mga katagang 
nag-uugnay sa panuring at salitang 
tinuturingan halimbawa: na, ng at iba pa 
C. Pang-ukol (preposition) - mga salitang nag-uugnay 
sa isang pangngalan sa iba pang 
salita halimbawa: ang/si, ng/ni/kay, ayon 
sa/ayon kay, para sa/ para kay hinggil 
sa/hinggil kay at iba pa.
Yugto ng Pagkatuto 
A. Tuklasin 
Alamin muna natin ang lawak ng inyong 
kaa-laman kaugnay ng paksang ating 
tatalakayin. Subukin ninyong sagutin ang 
gawain na ito:
Pangkatang Gawain: 
Bawat isa sa inyo ay magsusulat ng isang 
karanasan tungkol sa inyong amain/tiyuhin 
ninyo. Magbigay ng ilang katangian ng iyong 
amain/tiyuhin na labis mong hinahangaan. 
Magsalaysay ng ilang patunay.
Gawain 1. Amain Ko, Kilalanin 
Mo 
Magbigay ng ilang katangian ng inyong 
amain/ tiyuhin na labis mong hinahangaan. 
Magsalaysay ng ilang patunay. 
ANG IYONG AMAIN
Gawain 2. Ikuwento 
Mo... 
Magsalaysay ng sariling karanasan o 
karanasan ng iba na may kaugnayan sa 
salitang nasa bilohaba. Isalaysay kung anong 
pangyayari o pagkakataon ang nagtulak sa 
iyo/sa iba na magbagong buhay. 
pagbabagong‐ buhay

Kto12 Grade 9 Aralin 1.5

  • 1.
  • 2.
    Unang Araw: Layunin: Maisasalaysay ang sariling karanasan na may kaugnayan sa pagbabagong-buhay. Dula ng Pilipinas - Tiyo Simon ni N.P.S. Toribio.
  • 3.
    Pagbabalik-Aral: *Ang mgaparaan ng pamumuhay noon at ngayon: a. Sinaunang Pamumuhay b. Modernong Pamumuhay - -PPagakgakkaakiabtaulad
  • 4.
    Ang Pamumuhay ngIndonesia at Pilipinas. Kay Estella Zeehandelaar Salin ni Ruth Elynia S. Mabanglo Mula sa Mga Liham ng Isang Prinsesang Javanese Japara, Mayo 25, 1899 Ang Pilipinas Noon at Ngayon....
  • 5.
    Ang akdang binasaay isang uri ng Sanaysay. Uri ng Sanaysay: Ito ay ang pormal at di-pormal.Impersonal ang tawag sa ibang aklat sa sanaysay na pormal. Naghahatid ito ng mahahalagang kaalaman o impormasyon, kaisipan na makaagham at lohikal na pagkakasunod-sunod ng mga ideya.
  • 6.
    Maingat na pinipiliang mga ginagamit na salita at maanyo ang pagkakasulat. Maaari ring maging pampanitikan ang pormal na uri ng sanaysay. Maaari itong maging makahulugan, mata-linhaga at matayutay. Ang tono ng pormal na sanaysay ay seryoso at di nagbibiro.
  • 7.
    Samantalang sa di-pormalna sanaysay, nagbi-bigay ito ng kasiyahan sa pamamagitan ng pagtalakay sa mga karaniwan at pang-araw-araw na paksa. Pamilyar ang ganitong uri ng sanaysay. Gumagamit ng mga salitang sinasambit sa araw-araw na pakikipag-usap lamang. Palakaibigan ang tono sapagkat pumapanig sa damdamin at paniniwala ng may-akda ang pananaw nito.
  • 8.
    Alam ko na… Sa isang sanaysay, makatutulong nang malaki sa pag-oorganisa ng ideya ang mga pang-ugnay. Ang mga pang-ugnay ay nauuri rin bilang mga salitang pangkayarian. A. Pangatnig (conjunction) - mga salitang nag-uugnay ng dalawang salita, parirala o sugnay halimbawa: tulad ng, kahit na, dahil sa, kasi, palibhasa, bukod-tangi at iba pa.
  • 9.
    B. Pang-angkop (ligature)- mga katagang nag-uugnay sa panuring at salitang tinuturingan halimbawa: na, ng at iba pa C. Pang-ukol (preposition) - mga salitang nag-uugnay sa isang pangngalan sa iba pang salita halimbawa: ang/si, ng/ni/kay, ayon sa/ayon kay, para sa/ para kay hinggil sa/hinggil kay at iba pa.
  • 10.
    Yugto ng Pagkatuto A. Tuklasin Alamin muna natin ang lawak ng inyong kaa-laman kaugnay ng paksang ating tatalakayin. Subukin ninyong sagutin ang gawain na ito:
  • 11.
    Pangkatang Gawain: Bawatisa sa inyo ay magsusulat ng isang karanasan tungkol sa inyong amain/tiyuhin ninyo. Magbigay ng ilang katangian ng iyong amain/tiyuhin na labis mong hinahangaan. Magsalaysay ng ilang patunay.
  • 12.
    Gawain 1. AmainKo, Kilalanin Mo Magbigay ng ilang katangian ng inyong amain/ tiyuhin na labis mong hinahangaan. Magsalaysay ng ilang patunay. ANG IYONG AMAIN
  • 13.
    Gawain 2. Ikuwento Mo... Magsalaysay ng sariling karanasan o karanasan ng iba na may kaugnayan sa salitang nasa bilohaba. Isalaysay kung anong pangyayari o pagkakataon ang nagtulak sa iyo/sa iba na magbagong buhay. pagbabagong‐ buhay