2. สุขภาวะ คือ ความสุข + ภาวะ ฉะนั้นสุขภาวะจึงหมายถึง สภาวะหือภาวะที่เป็นสุข และภาวะที่เป็นสุขตลอดชีวิตซึ่งจะต้อง เป็นภาวะที่เป็นสุขทั้งของตน ครอบครัว ชมชน และสังคม ฉะนั้น .... ความฉลาดทางสุขภาวะ คืออะไร ? ... ความฉลาดทางสุขภาวะต้องทำอะไร ? ... ความฉลาดทางสุขภาวะต้องทำกับใครบ้าง ? ... ความฉลาดทางสุขภาวะต้องทำเมื่อไรและทำอย่างไร ? ความหมายของสุขภาวะ

3. ความฉลาดทางสุขภาวะ หมายถึง พฤติกรรมของบุคคล ในการใช้ความสามารถด้านการรู้หนังสือ และทักษะทางสังคม เพื่อเข้าถึง เข้าใจ ประเมิน ใช้ความรู้ และสื่อสารเกี่ยวกับ สารสนเทศด้านสุขภาวะ ตามความต้องการเพื่อส่งเสริมและ รักษาสุขภาวะที่ดีตลอดชีวิต ความหมายของความฉลาดทางสุขภาวะ

4. การเข้าถึง ( Access : Ac ) หมายถึง การใช้ความสามารถในการสื่อสารการสืบค้น และการคำนวณ ที่มีกระบวนการใคร่ครวญ ตรวจสอบ เชื่อมโยงด้วยเหตุผล ความน่าเชื่อถือ ความถูกต้องตามกฎ ระเบียบ และวัฒนธรรมอันดีงามของสังคม เพื่อให้ได้ข้อมูล และสารสนเทศ ที่ต้องการเกี่ยวกับด้านสุขภาวะ การเข้าใจ ( Understanding : Un ) หมายถึง การตีความ แปลความ อ้างอิง จำแนกประเภท และลักษณะสำคัญของข้อมูลและสารสนเทศ เกี่ยวกับสุขภาวะ ด้วยการคิดใคร่ครวญ ตรวจสอบตามหลักเหตุผล ความน่าเชื่อถือ ความถูกต้องตามกฎ ระเบียบ และวัฒนธรรมอัน ดีงามของสังคม เพื่อประมวลความรู้ ความคิดรวบยอดจากข้อมูลและสารสนเทศ

5. การประเมิน ( Assessment : As ) หมายถึง การตรวจสอบ อ้างอิง ทำนาย วิเคราะห์เปรียบเทียบ เชิงตัดสินข้อมูล และสารสนเทศที่เกี่ยวกับสุขภาวะ โดยคิดใคร่ครวญ ตรวจสอบด้วยหลักเหตุผล ความน่าเชื่อถือ ความชอบธรรมตามสิทธิหน้าที่ตามกฎ ระเบียบ และวัฒนธรรมอันดีงามของสังคม เพื่อเลือกและสรุปเป็นหลักการและแนวปฏิบัติที่เหมาะสม การใช้ความรู้ ( Utilization : Ut ) หมายถึง การนำความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการปฏิบัติ ในบริบทของการเสริมสร้างความสุขของชีวิต ไปประยุกต์ใช้ โดยคิดใคร่ครวญ ตรวจสอบด้วยหลักเหตุและผล ความน่าเชื่อถือ ความชอบธรรมตามสิทธิ หน้าที่ ตามกฎ ระเบียบ และวัฒนธรรมอันดีงามของสังคม เพื่อแก้ปัญหา ลดความเสี่ยงและ เพิ่มคุณภาพชีวิต

6. การสื่อสาร ( Communication : Co ) หมายถึง การนำเสนอ เผยแพร่ ชักชวน ต่อรอง และรณรงค์การปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการเสริมสร้าง สุขภาวะ ด้วยการคิดใคร่ครวญ ตรวจสอบด้วยหลักเหตุผล ความน่าเชื่อถือ ความชอบธรรมตามสิทธิ หน้าที่ กฎ ระเบียบ และวัฒนธรรมอันดีงามของสังคม เพื่อกระตุ้น ชักนำความคิดและ วิธีปฏิบัติของครอบครัว ชุมชน สังคม

7. ระดับการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ มี 3 ระดับ 1 . ระดับปฏิบัติส่วนตัว ( Functional Health Literacy : F ) เป็นระดับการใช้ทักษะพื้นฐานในการสื่อสาร ที่จำเป็นต่อการเข้าถึง เข้าใจ ประเมิน และประยุกต์ข้อมูลและสารสนเทศทางสุขภาวะ เพื่อแก้ปัญหา ลดความเสี่ยง และเพิ่มคุณภาพชีวิตให้กับตนเอง พร้อมทั้งสามารถสื่อสารข้อมูล และสารสนเทศเกี่ยวกับสุขภาวะ ของตนเองได้

8. 2 . ระดับปฏิสัมพันธ์ ( Interactive Health Literacy : I ) เป็นระดับการใช้ทักษะพื้นฐานในการรู้หนังสือ และทักษะทางสังคม ในกระบวนการเข้าถึง เข้าใจ ประเมิน ประยุกต์ และสื่อสารข้อมูล และสารสนเทศทางสุขภาวะ เพื่อมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพ แก้ปัญหา ลดความเสี่ยง และเพิ่มพูนชีวิตของตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคม

9. 3 . ระดับวิจารณญาณ ( Critical Health Literacy : C ) เป็นระดับการใช้ทักษะพื้นฐานในการรู้หนังสือ ทักษะทางสังคม และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ใช้ข้อมูลและสารสนเทศ และการสื่อสารทางสุขภาวะ อย่างมีวิจารณญาณ ตามสิทธิหน้าที่ ซึ่งรัฐและกฎหมายกำหนด เพื่อเอาชนะอุปสรรคเชิงโครงสร้าง ของวัฒนธรรมและสังคมที่มีอิทธิพล ต่อความฉลาดทางสุขภาวะ ของตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคม

10. จำแนกระดับและการปฏิบัติสู่การเกิดพฤติกรรมของความฉลาดทางสุขภาวะ การปฏิบัติ ระดับของความฉลาดทางสุขภาวะ ส่วนตัว ( F ) ปฏิสัมพันธ์ ( I ) วิญญาณ ( C ) การเข้าถึง ( AC ) ใช้ความสามารถในการสื่อสาร สืบค้น คำนวณ เพื่อให้ได้ข้อมูลเกี่ยวกับ สุขภาวะ แลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาวะเพื่อให้ได้แนวคิด ความรู้ ในการดูแลสุขภาพ เพื่อดูแลแก้ปัญหา ลดความเสี่ยง และเพิ่มคุณภาพชีวิตของตน ครอบครัว ชุมชน และสังคม สืบคัน ตรวจสอบข้อมูลด้านสิทธิ หน้าที่ และกฎหมาย ข้อกำหนด แนวคิดความรู้ด้านสุขภาวะเพื่อให้ได้ทางเลือกได้เหมาะสมกับวัฒนธรรม สังคม ที่มีอิทธิพลต่อความฉลาดทางสุขภาวะของตนครอบครัว ชุมชน สังคม

11. การปฏิบัติ ระดับของความฉลาดทางสุขภาวะ ส่วนตัว ( F ) ปฏิสัมพันธ์ ( I ) วิญญาณ ( C ) การเข้าใจ ( Un ) ตีความแปลความแยกแยะลักษณะสำคัญของข้อมูล ที่เข้าถึงเพื่อให้ได้ข้อมูลสารสนเทศทางสุขภาวะ ที่ถูกต้อง ร่วมกับผู้อื่นตีความแปลความ อ้างอิง จำแนกข้อมูลที่เข้าถึงเกี่ยวกับสุขภาวะเพื่อให้ได้แนวคิด ความรู้ทางสุขภาวะ ในการดูแลสุขภาพ แก้ปัญหา ลดความเสี่ยง และเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนครอบครัว ชุมชน และสังคม วิเคราะห์แยกแยะชี้ประเด็น สิทธิและหน้าที่ซึ่งรัฐและกฎหมายกำหนด เชื่อมโยงกับแนวคิด ความรู้ด้านสุขภาวะ เพื่อโต้แย้ง สนับสนุน และให้ได้ข้อสรุปในการเอาชนะอุปสรรคโครงสร้างทางวัฒนธรรมและสังคม ที่มีอิทธิพลต่อความฉลาดทางสุขภาวะของตนครอบครัว ชุมชน สังคม

12. การปฏิบัติ ระดับของความฉลาดทางสุขภาวะ ส่วนตัว ( F ) ปฏิสัมพันธ์ ( I ) วิญญาณ ( C ) การประเมิน ( AS ) ตรวจสอบ อ้างอิง ทำนาย วิเคราะห์และเปรียบเทียบเชิงตัดสินข้อมูลและ สารสนเทศ ที่เข้าใจเพื่อเลือกและสรุปเป็นสารสนเทศที่ถูกต้องสำหรับนำไปใช้ส่วนตน ร่วมกับผู้อื่นนำข้อมูลสารสนเทศที่ผ่านการตรวจสอบมาวิเคราะห์ วิจารณ์ และสรุปเพื่อให้ได้แนวคิดและความรู้ทางด้านสุขภาวะ ในการดูแลสุขภาพ แก้ปัญหา ลดความเสี่ยง และเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนครอบครัว ชุมชน และสังคม วิพากษ์ และสรุปวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ซึ่งรัฐและกฎหมายกำหนด ที่สอดคล้องกับแนวคิด และความรู้ด้านสุขภาวะ เพื่อ ให้ได้แนวทางการเอาชนะ อุปสรรคโครงสร้างทางวัฒนธรรมและสังคมที่มีอิทธิพลต่อความฉลาดทางสุขภาวะของตนครอบครัว ชุมชน สังคม

13. การปฏิบัติ ระดับของความฉลาดทางสุขภาวะ ส่วนตัว ( F ) ปฏิสัมพันธ์ ( I ) วิญญาณ ( C ) การใช้ความรู้ ( Ut ) ใช้ความรู้ที่ผ่านการประเมินแล้ว นำไปประยุกต์อย่างเหมาะสมเพื่อแก้ปัญหา ลดความเสี่ยงและเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนเอง ร่วมกับประยุกต์แนวคิด ความรู้ ความเข้าใจ ที่ผ่านการประเมินเพื่อแก้ปัญหา ลดความเสี่ยงและเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนครอบครัว ชุมชน และสังคม เข้าร่วม ริเริ่มกิจกรรมส่งเสริม หรือเปลี่ยนแปลงความเชื่อทางสุขภาวะโดยคำนึงถึงสิทธิและหน้าที่ซึ่งรัฐและกฎหมายกำหนด เพื่อเอาชนะ อุปสรรคโครงสร้างทางวัฒนธรรมและสังคมที่มีอิทธิพลต่อความฉลาดทางสุขภาวะของตนครอบครัว ชุมชน สังคม

14. การปฏิบัติ ระดับของความฉลาดทางสุขภาวะ ส่วนตัว ( F ) ปฏิสัมพันธ์ ( I ) วิญญาณ ( C ) การสื่อสาร ( Co ) บอกเล่าความรู้ การปฏิบัติ ผลที่เกิดข้อจำกัดและเหตุผลของการใช้ความรู้เพื่อเผยแพร่ข้อมูลสารสนเทศที่ใช้แก้ปัญหา ลดความเสี่ยงและเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนเอง ร่วมกับผู้อื่นสื่อแนวคิด ความรู้ ประสบการณ์จากการปฏิบัติอย่างมีหลักการและเหตุผล เพื่อชักชวน ต่อรอง รณรงค์การแก้ปัญหา ลดความเสี่ยงและเพิ่มคุณภาพชีวิตของตนครอบครัว ชุมชน และสังคม เลือกและใช้การสื่อสารที่มีพลัง เพื่อเผยแพร่ความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับความฉลาดทางสุขภาวะที่คำนึงถึงความเชื่อ สิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายและที่ ส่งเสริม หรือเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางวัฒนธรรมและสังคมที่มีอิทธิพลต่อความฉลาดทางสุขภาวะของตนครอบครัว ชุมชน สังคม

15. แนวทางการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะตามหลักสูตรสถานศึกษา 1. จัดการเรียนการสอน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ โดย 1.1 วิเคราะห์ สาระการเรียนรู้ มฐ . ตชว . สมรรถนะ คุณลักษณะ ที่ตรงกับเรื่องที่ควรรู้เกี่ยวกับการสร้างความตระหนักในเรื่อง การพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ 1.2 การบูรณาการหรือเชื่อมโยงการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ เข้าไปในสาระการเรียนรู้และกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมโดย * วิเคราะห์หลักสูตรเพื่อบูรณาการระหว่างกลุ่มสาระการเรียนรู้ * เพิ่มคุณลักษณะที่พึงประสงค์ด้านความฉลาดทางสุขภาวะ * ปรับคำอธิบายรายวิชา หน่วยการเรียนรู้ แผนฯ ที่บูรณาการ

16. 1.3 การเพิ่มตัวชี้วัดในสาระการเรียนรู้ ในกรณีที่ไม่มีช่องทางในการ บูรณาการหรือเชื่อมโยงการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ โดย * วิเคราะห์หลักสูตรเพื่อเพิ่มตัวชี้วัดด้าน HL ในกลุ่มสาระฯ * เพิ่มคุณลักษณะที่พึงประสงค์ด้าน HL * วิเคราะห์คำอธิบายรายวิชา และหน่วยการเรียนรู้ ว่ามี ตชว . ที่เกี่ยวกับ HL ว่ามีหรือไม่ ถ้ามีและเหมาะสมให้นำมา เพิ่มเติมในหน่วยการเรียนรู้นั้น หากไม่มี ให้กำหนดตชว . เกี่ยวกับ HL เพิ่มเติมโดยกำหนดขึ้นมาใหม่

17. การกำหนดวัตถุประสงค์ และการออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ วัตถุประสงค์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ มีดังนี้ 1. การให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทักษะทางการรู้หนังสือในด้านต่าง ๆ อย่างครบถ้วน โดยการใช้การเสริมแรงทางบวก 2. การให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับความฉลาดทาง สุขภาวะในบริบทที่มีความหมายต่อชีวิต โดยการแบ่งปันความรู้กัน

18. การออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ 1. ให้ผู้เรียนเป็นผู้สำรวจและเลือกหัวข้อที่เกี่ยวกับการส่งเสริม HL 2. ให้ผู้เรียนพูด หรือเขียนเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ เกี่ยวกับ HL ทั้งของตนเองและของผู้อื่น ( รายคน / รายกลุ่ม ) 3. ถามให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นว่ารู้อะไร คิดอย่างไรเกี่ยวกับ HL และเชื่อมโยงกับเรื่อง HL ในสาระที่กำลังเรียนอยู่ 4. ครูกระตุ้นให้ผู้เรียนสนทนา / อภิปราย เพื่อพัฒนาการคิดวิเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ ในประเด็นที่สนทนา / นำเสนอ 5. สร้างโอกาสการเรียนรู้ โดยให้พูด / เขียนเกี่ยวกับวิธีคิด และความรู้ เดิมที่ใช้ และมองหาวิธีการใหม่ ๆ ในการปฏิบัติ เพราะผู้เรียนจะได้ เข้าถึง เข้าใจ ประเมิน ใช้ความรู้ สื่อสารด้วยภาษาของตน

19. 6. ตั้งคำถามปลายปิดเพื่อให้ผู้เรียนได้พูดแสดงความคิดเห็น หรือ แลกเปลี่ยนข้อมูล ความรู้ แนวคิดเกี่ยวกับเรื่อง HL ที่สอดคล้อง กับสาระการเรียนรู้ / วิชาที่กำลังเรียน 7. ใช้กิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายในการช่วยให้ผู้เรียนเรียนรู้ อย่างสนุกสนานและมีความสุข เช่น การระดมสมอง ละคร การสนทนา แสดงบทบาทสมมุติ การนำเสนอ การโต้วาที ฯลฯ 8. ในบางเรื่องอาจกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ทดลองปฏิบัติจริง ตามที่ตน ได้ค้นคว้าความรู้เดิม แล้วนำไปสู่ความรู้ใหม่ นำเสนอผลงานเพื่อก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ให้ผู้เรียนทำชิ้นงาน / ภารงานส่งครูรายคน / รายกลุ่ม

20. แนวทางการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน จุดมุ่งหมายสำคัญของการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเพื่อประสานและส่งเสริมความฉลาดทางสุขภาวะในโรงเรียน ได้แก่ 1. เพื่อปลูกสำนึก กระตุ้นการเรียนรู้ และส่งเสริมการพัฒนา ความฉลาดทางสุขภาวะของผู้เรียน 2. เพื่อเป็นกิจกรรมแกนกลางบูรณาการสาระการเรียนรู้ของ ทุกกลุ่มสาระ หลักสูตรแกนกลางฯ แบ่งกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเป็น 3 ลักษณะคือ กิจกรรมแนะแนว กิจกรรมนักเรียน ลูกเสือ ยุวกาชาด และผู้บำเพ็ญฯ กิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์

21. การพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะในกิจกรรมแนะแนว โดย บูรณราการ หรือเชื่อมโยงเรื่อง HL ในทุกมิติทั้งทางกาย ทางใจ ทางสังคม และทางสติปัญญา เข้ากับสาระและเนื้อหาของกิจกรรม แนะแนว โดยเน้นการสร้างความตระหนัก และเรียนรู้จนตกผลึกได้ยิ่งดี การพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะในกิจกรรมนักเรียน โดย บูรณาการ หรือเชื่อมโยงเรื่อง HL ในทุกระดับตั้งแต่ ระดับปฏิบัติ ระดับปฏิสัมพันธ์ และระดับวิจารณญาณ เช่น การดูแลสุขภาพอนามัยของนร . รุ่นน้อง การเผยแพร่ความรู้เรื่อง HL เช่น การเผาหล้า เผาบุหรี่ ให้กับนร . ในร . ร . ด้วยกัน หรือกลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครอง รวมทั้งคนในชุมชน หรืออาจตั้งเป็นชุมนุมก็ได้ เช่น ชุมนุมสุขกาย สุขใจ ไร้กังวล เป็นต้น

22. แนวทางที่ 3 การตัดกิจกรรมและโครงการเป็นสื่อส่งเสริมและ พัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ เป็นการเปิดกว้าทางความคิดให้โรงเรียนจัดกิจกรรม / โครงการส่งเสริมพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ ได้ตามสภาพปัญหาและความต้องการ บริบท ของโรงเรียนและชุมชน สังคมรอบข้าง โดยโรงเรียนร่วมกับคณะกรรมการฯ ผู้ปกครอง ชุมชน อบต . สสต . และองค์กร / หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ปัญหา ความต้องการพัฒนา และจัดทำโครงการ / กิจกรรมพัฒนา HL ขึ้น เช่น กิจกรรมสุขภาพดีไม่มีขาย โครงการสร้างสุขภาวะด้วยวิถีพอเพียง เป็นต้น

23. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ด้าน ความฉลาดทางสุขภาวะ การวัดและประเมินผลด้าน HL ดำเนินการตามเกณฑ์ดังนี้ จำแนกพฤติกรรม 5 พฤติกรรม คือ การเข้าถึง การเข้าใจ การประเมิน การใช้ความรู้ และการสื่อสาร แต่ละพฤติกรรมต้องมี 3 ระดับ คือ ระดับปฏิบัติส่วนตัว ( F ) ระดับปฏิสัมพันธ์ ( I ) และระดับวิจารณญาณ ( C ) กำหนดเกณฑ์การประมาณค่าไว้ 4 ระดับ คือ 1 2 3 และ 4 ประเมินพฤติกรรม HL ของน . ร . รายคน รายชั้น รวมโรงเรียน โดยการประเมินพฤติกรรม 5 อย่าง ๆ ละ 3 ระดับ แต่ละระดับใช้เกณฑ์การประมาณค่าพฤติกรรม 4 ระดับ

24. ตัวอย่าง แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ในการพัฒนาความฉลาดทางสุขภาวะ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ ตัวอย่าง โครงการ / กิจกรรมส่งเสริมการพัฒนา ความฉลาดทางสุขภาวะ