Η χρήση της προστακτικής στα λατινικά, η κλίση της σε ενεστώτα και μέλλοντα και ιδιαίτερες περιπτώσεις κατά το σχημάτισμο της. Αναφορά και σε άλλους δυνατούς τρόπους δήλωσης της προσταγής.

1. Lectio Viginti
Η προστακτική

2. Στο σημερινό μάθημα θα δούμε
Προστακτική

3. Προστακτική

4. Η προστακτική
Χρήση
Κλίση
Χρόνοι

5. Η έγκλιση του επιθυμητού
Δηλώνει:
Το επιθυμητό
Προσταγή
Προτροπή
Ικεσία

6. Η προστακτική ενεργητικής
φωνής στο δεύτερο ενικό
πρόσωπο ισοδυναμεί με το
θέμα του ρήματος (μόνο στην
τρίτη συζυγία προστίθεται η
κατάληξη -ĕ), ενώ στο δεύτερο
πληθυντικό προστίθεται στο
θέμα η κατάληξη -te (στην τρίτη
συζυγία αναπτύσσεται μεταξύ
θέματος και κατάληξης και ένα -
i-).
Χρόνοι
Ενεστώτας

7. Η προστακτική παθητικής
φωνής στο δεύτερο ενικό
πρόσωπο ισοδυναμεί με το
θέμα του ρήματος (μόνο στην
τρίτη συζυγία προστίθεται η
κατάληξη -ĕ) και την προσθήκη
της κατάληξης -re, ενώ στο
δεύτερο πληθυντικό
προστίθεται στο θέμα η
κατάληξη -mini (στην τρίτη
συζυγία αναπτύσσεται μεταξύ
θέματος και κατάληξης και ένα -
i-).
Χρόνοι
Ενεστώτας

8. Η προστακτική ενεργητικής φωνής
σχηματίζεται με την προσθήκη στο θέμα
των καταλήξεων -to για το δεύτερο και
τρίτο ενικό πρόσωπο, -tōte για το
δεύτερο πληθυντικό και -nto για το τρίτο
πληθυντικό. Και πάλι στα ρήματα της
τρίτης συζυγίας αναπτύσσεται μεταξύ
θέματος και κατάληξης ένα φωνήεν, το -
i- , για όλα τα πρόσωπα πλην του τρίτου
πληθυντικού, όπου αναπτύσσεται το -u-
(πράγμα που ισχύει και για τα ρήματα
της τέταρτης συζυγίας).
Χρόνοι
Μέλλοντας

9. Η προστακτική παθητικής φωνής
σχηματίζεται με την προσθήκη στο θέμα
των καταλήξεων -tor για το δεύτερο και
τρίτο ενικό πρόσωπο και -ntor για το
τρίτο πληθυντικό. Και πάλι στα ρήματα
της τρίτης συζυγίας αναπτύσσεται
μεταξύ θέματος και κατάληξης ένα
φωνήεν, το -i- , για όλα τα πρόσωπα
πλην του τρίτου πληθυντικού, όπου
αναπτύσσεται το -u- (πράγμα που ισχύει
και για τα ρήματα της τέταρτης
συζυγίας).
Χρόνοι
Μέλλοντας

10. Θυμάμαι…
 Προστακτική Ενεστώτα
β’ εν. προσ. Θέμα (γ’ συζυγία +e)
β’ πληθ. προσ. Θέμα + te (γ’
συζυγία + ite)
• Προστακτική μέλλοντα
β’/γ’ εν. προσ.  Θέμα + to (γ’
συζυγία + ito)
β’ πληθ. προσ.  Θέμα + tote (γ’
συζυγία + itote)
γ’ πληθ. προσ.  Θέμα + nto (γ’
συζυγία + unto)
Μήπως μπορείς να
κλίνεις τα ρήματα
των 4 συζυγιών;

11. Παρατηρήσεις
1) Τα ρήματα της τάξης του capio στο β’
ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα
χάνουν το -i- του θέματος, γιατί το ληκτικό -
e είναι βραχύ, π.χ. cape (όχι capie).
2) Οι προστακτικές των ρημάτων dico, duco,
facio, fero στο β’ ενικό πρόσωπο του
ενεστώτα σχηματίζονται με αποβολή του
ληκτικού - e: dic, duc, fac, fer. Τα σύνθετα
όμως του facio διατηρούν το ληκτικό αυτό -
e, π.χ. interfice.

12. Παρατηρήσεις
3) Η απαγόρευση εκφράζεται με
διάφορους τρόπους, πιο συνηθισμένοι
όμως είναι οι εξής:
α) noli/nolite + απαρέμφατο ενεστώτα και
β) ne + υποτακτική παρακειμένου,
π.χ.
Μην φοβάστε τους εχθρούς!
Hostes nolite timere!
Ne hostes timueritis!

13. Αν έχεις ένα κήπο
και μια βιβλιοθήκη,
έχεις όλα όσα σου
χρειάζονται.
Κικέρωνας