Genetik Hastalıkların
Sınıflandırılması
Genetik Hastalıklar
• Kromozomal hastalıklar
• Tek gen hastalıkları
• Multifaktöriyel hastalıklar
• Mitokondriyel hastalıklar
• Somatik hücre genetik hastalıkları
Kromozomal Hastalıklar
• Sayısal
– Anöploidi
– Poliploidi
• Yapısal
– Translokasyon
– Delesyon
– İnversiyon
– Duplikasyon
– Ring
– İzokoromozom
Tek Gen Hastalıkları
• Otozomal dominant
• Otozomal resesif
• X’e bağlı dominant
• X’e bağlı resesif
• Y’ye bağlı ?
Multifaktöriyel Hastalıklar
Birden fazla gen ve çevresel faktörlerin
etkileşimi sonucu ortaya çıkan
hastalıklardır.
• konjenital malformasyonlar
• erişkin dönemi yaygın hastalıkları
mitokondriyel hastalıklar
(maternal kalıtım)
somatik hücre
genetik hastalıkları
Number of Entries
(Updated 5 February 2013)
Autosomal X-Linked Y-Linked Mitochondrial Total
* Gene description 13726 670 48 35 14479
+ Gene and phenotype, combined 100 2 0 2 104
# Phenotype description,
molecular basis known 3714 282 4 28 4028
% Phenotype description or locus,
molecular basis unknown 1579 135 5 0 1719
Other, mainly phenotypes with
suspected mendelian basis 1747 116 2 0 1865
Total 20866 1205 59 65 22195
OMIM* Statistics
*: Online Mendelian Inheritance in Man
http://omim.org/statistics/entry
Frequency of Different Types of Genetic Disease
Type
Incidence at Birth
(per 1000)
Prevalence at Age
25 Years (per
1000)
Population
Prevalence (per
1000)
Disorders due to
genome and
chromosome
mutations
6 1.8 3.8
Disorders due to
single-gene mutations
10 3.6 20
Disorders with
multifactorial
inheritance
50 50 600
Gebeliğin Anormal Sonuçlanma
Riskleri
Konjenital anomalili çocuk doğurma 1/30
Ciddi fiziksel veya mental handikaplı
(FMH) çocuk doğurma
1/50
1. kuzen evliliği yapan çiftlerin ciddi
FMH çocuk doğurması
1/30
Spontan abortus riski 1/8
Ölüdoğum riski 1/125
Perinatal ölüm riski 1/150
1 haftadan sonra ilk 1 yıl içinde ölüm 1/200
Çiftin infertil olma riski 1/10
•Tüm gebeliklerin % 50’si gebelik tanımlanmadan
önceki dönemlerde,
•Tanımlanmış gebeliklerin % 15’i 12. gebelik
haftasından önce,
abortusla sonuçlanmaktadır.
Tüm ilk trimestre kayıplarının % 50’si
kromozomal anormalliğe sahiptir. Belirgin yapısal
anomali varlığında bu oran % 60’ tır.
Incidence of Chromosome Abnormalities at
Different Stages of Fetal or Postnatal Life
Abnormal Karyotype
First-Trimester
Abortuses
Fetuses of Mothers > 35
Years*
Live
Births
Total incidence 1/2 1/50 1/160
Percentage of
abnormalities
Numerical
abnormalities
96% 85% 60%
Structural
abnormalities
Balanced 0% 10% 30%
Unbalanced 4% 5% 10%
• 28. Gebelik haftasından sonraki ölü
doğumlar ve yaşamın ilk haftası içinde
bebeklerin % 25-30’u yapısal anomali
nedeni ile kaybedilmektedir
• Bunların da % 80’inden genetik
faktörler sorumludur
tüm yenidoğanların;
% 2-3’ünde en az bir majör malformasyona,
% 10’unda en az bir minör malformasyona,
rastlanmaktadır.
2 ya da daha fazla minör malformasyon varlığında %10-20
olasılıkla majör bir malformasyon bulunma riski vardır.
prognozun zayıf olduğu %25’i erken bebeklikte kaybedilir,
%25’inde mental ve fiziksel sorunlar ortaya çıkabilir.
tüm yenidoğanların yaklaşık;
% 0.5’inde kromozomal anomali,
% 1’inde tek gen hastalığı bulunmaktadır.
Konjenital Malformasyonlar
• Majör malformasyon
- tekli
- çoklu
• Minör malformasyon
- tekli
- çoklu
Spontan abortus %
- İlk trimestre 80-85
- 2. Trimestre 25
Tüm bebekler
- Majör anomali
- Doğumda izlenen 2-3
- Daha sonra izlenen 2
- Minör anomali 10
Perinatal dönemde ölüm 25
Hayatın ilk yılında ölüm 25
1-9 yaşları arasında ölüm 20
10-14 yaşları arasında ölüm 7.5
konjenital malformasyonların sıklığı
konjenital malformasyonların nedenleri
• yaşamın ilk yılında tüm ölümlerin
yaklaşık %25’i,
• 1-10 yaşları arasında %20’si,
• 10-15 yaşları arasında %7.5’i,
konjenital malformasyon(lar) nedeni ile
olmaktadır
tüm çocukluk dönemi;
• körlüklerinin % 50’sinden,
• sağırlıklarının % 50’sinden,
• ciddi mental retardasyonlu olguların
% 50’sinden,
genetik hastalıklar sorumludur.
tüm çocukluk dönemi
ölümlerinin % 40-50’si ve
hastane başvurularının % 30’u
genetik hastalıklar ve
konjenital malformasyonlar
nedeniyledir
Erişkin dönemi:
yaygın hastalıklar
(common diseases)
yaygın hastalıkların genetik temeli,
genetik yatkınlıktır
Risk Ratios λr
for Siblings of Probands with Diseases with
Familial Aggregation and Complex Inheritance
Disease Relationship λr
Schizophrenia Siblings 12
Autism Siblings 150
Manic-depressive (bipolar) disorder Siblings 7
Type 1 diabetes mellitus Siblings 35
Crohn's disease Siblings 25
Multiple sclerosis Siblings 24
Empirical Risks for Counseling in Type 1 Diabetes
Relationship to Affected
Individual Risk for Development of Type 1 Diabetes
MZ twin 40%
Sibling 7%
Sibling with no DR
haplotypes in common
1%
Sibling with 1 DR
haplotype in common
5%
Sibling with 2 DR
haplotypes in common
17% (20%-25% if shared haplotype is DR3/DR4)
Child 4%
Child of affected
mother
3%
Child of affected father 5%
Disease Race Frequency
Porphyria
variegata
South african (white) 3.0
Caucasians (general) 0.01
Cystic fibrosis N. Europeans 0.4-0.5
Afro-americans,
orientals
0.01
Disease Frequency
per 10000
Unimpaired
life
İmpaired
life
Lost life
years
Familial
hypercholesterolemia
20 55 10 5
Congenital deafness 1 0 70 0
Cystic fibrosis
(untreated)
5 2 8 60
Muscular dystrophy
(X-linked)
2 4 16 50

Genetikhastaliksiniflandirma

  • 1.
  • 2.
    Genetik Hastalıklar • Kromozomalhastalıklar • Tek gen hastalıkları • Multifaktöriyel hastalıklar • Mitokondriyel hastalıklar • Somatik hücre genetik hastalıkları
  • 3.
    Kromozomal Hastalıklar • Sayısal –Anöploidi – Poliploidi • Yapısal – Translokasyon – Delesyon – İnversiyon – Duplikasyon – Ring – İzokoromozom
  • 4.
    Tek Gen Hastalıkları •Otozomal dominant • Otozomal resesif • X’e bağlı dominant • X’e bağlı resesif • Y’ye bağlı ?
  • 5.
    Multifaktöriyel Hastalıklar Birden fazlagen ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. • konjenital malformasyonlar • erişkin dönemi yaygın hastalıkları
  • 6.
  • 7.
  • 8.
    Number of Entries (Updated5 February 2013) Autosomal X-Linked Y-Linked Mitochondrial Total * Gene description 13726 670 48 35 14479 + Gene and phenotype, combined 100 2 0 2 104 # Phenotype description, molecular basis known 3714 282 4 28 4028 % Phenotype description or locus, molecular basis unknown 1579 135 5 0 1719 Other, mainly phenotypes with suspected mendelian basis 1747 116 2 0 1865 Total 20866 1205 59 65 22195 OMIM* Statistics *: Online Mendelian Inheritance in Man http://omim.org/statistics/entry
  • 9.
    Frequency of DifferentTypes of Genetic Disease Type Incidence at Birth (per 1000) Prevalence at Age 25 Years (per 1000) Population Prevalence (per 1000) Disorders due to genome and chromosome mutations 6 1.8 3.8 Disorders due to single-gene mutations 10 3.6 20 Disorders with multifactorial inheritance 50 50 600
  • 10.
    Gebeliğin Anormal Sonuçlanma Riskleri Konjenitalanomalili çocuk doğurma 1/30 Ciddi fiziksel veya mental handikaplı (FMH) çocuk doğurma 1/50 1. kuzen evliliği yapan çiftlerin ciddi FMH çocuk doğurması 1/30 Spontan abortus riski 1/8 Ölüdoğum riski 1/125 Perinatal ölüm riski 1/150 1 haftadan sonra ilk 1 yıl içinde ölüm 1/200 Çiftin infertil olma riski 1/10
  • 11.
    •Tüm gebeliklerin %50’si gebelik tanımlanmadan önceki dönemlerde, •Tanımlanmış gebeliklerin % 15’i 12. gebelik haftasından önce, abortusla sonuçlanmaktadır. Tüm ilk trimestre kayıplarının % 50’si kromozomal anormalliğe sahiptir. Belirgin yapısal anomali varlığında bu oran % 60’ tır.
  • 12.
    Incidence of ChromosomeAbnormalities at Different Stages of Fetal or Postnatal Life Abnormal Karyotype First-Trimester Abortuses Fetuses of Mothers > 35 Years* Live Births Total incidence 1/2 1/50 1/160 Percentage of abnormalities Numerical abnormalities 96% 85% 60% Structural abnormalities Balanced 0% 10% 30% Unbalanced 4% 5% 10%
  • 13.
    • 28. Gebelikhaftasından sonraki ölü doğumlar ve yaşamın ilk haftası içinde bebeklerin % 25-30’u yapısal anomali nedeni ile kaybedilmektedir • Bunların da % 80’inden genetik faktörler sorumludur
  • 14.
    tüm yenidoğanların; % 2-3’ündeen az bir majör malformasyona, % 10’unda en az bir minör malformasyona, rastlanmaktadır. 2 ya da daha fazla minör malformasyon varlığında %10-20 olasılıkla majör bir malformasyon bulunma riski vardır. prognozun zayıf olduğu %25’i erken bebeklikte kaybedilir, %25’inde mental ve fiziksel sorunlar ortaya çıkabilir. tüm yenidoğanların yaklaşık; % 0.5’inde kromozomal anomali, % 1’inde tek gen hastalığı bulunmaktadır.
  • 15.
    Konjenital Malformasyonlar • Majörmalformasyon - tekli - çoklu • Minör malformasyon - tekli - çoklu
  • 16.
    Spontan abortus % -İlk trimestre 80-85 - 2. Trimestre 25 Tüm bebekler - Majör anomali - Doğumda izlenen 2-3 - Daha sonra izlenen 2 - Minör anomali 10 Perinatal dönemde ölüm 25 Hayatın ilk yılında ölüm 25 1-9 yaşları arasında ölüm 20 10-14 yaşları arasında ölüm 7.5 konjenital malformasyonların sıklığı
  • 17.
  • 18.
    • yaşamın ilkyılında tüm ölümlerin yaklaşık %25’i, • 1-10 yaşları arasında %20’si, • 10-15 yaşları arasında %7.5’i, konjenital malformasyon(lar) nedeni ile olmaktadır
  • 19.
    tüm çocukluk dönemi; •körlüklerinin % 50’sinden, • sağırlıklarının % 50’sinden, • ciddi mental retardasyonlu olguların % 50’sinden, genetik hastalıklar sorumludur.
  • 20.
    tüm çocukluk dönemi ölümlerinin% 40-50’si ve hastane başvurularının % 30’u genetik hastalıklar ve konjenital malformasyonlar nedeniyledir
  • 21.
  • 22.
    yaygın hastalıkların genetiktemeli, genetik yatkınlıktır
  • 23.
    Risk Ratios λr forSiblings of Probands with Diseases with Familial Aggregation and Complex Inheritance Disease Relationship λr Schizophrenia Siblings 12 Autism Siblings 150 Manic-depressive (bipolar) disorder Siblings 7 Type 1 diabetes mellitus Siblings 35 Crohn's disease Siblings 25 Multiple sclerosis Siblings 24
  • 24.
    Empirical Risks forCounseling in Type 1 Diabetes Relationship to Affected Individual Risk for Development of Type 1 Diabetes MZ twin 40% Sibling 7% Sibling with no DR haplotypes in common 1% Sibling with 1 DR haplotype in common 5% Sibling with 2 DR haplotypes in common 17% (20%-25% if shared haplotype is DR3/DR4) Child 4% Child of affected mother 3% Child of affected father 5%
  • 26.
    Disease Race Frequency Porphyria variegata Southafrican (white) 3.0 Caucasians (general) 0.01 Cystic fibrosis N. Europeans 0.4-0.5 Afro-americans, orientals 0.01
  • 29.
    Disease Frequency per 10000 Unimpaired life İmpaired life Lostlife years Familial hypercholesterolemia 20 55 10 5 Congenital deafness 1 0 70 0 Cystic fibrosis (untreated) 5 2 8 60 Muscular dystrophy (X-linked) 2 4 16 50