MASTER: STUDIME EKONOMIKE EUROPIANE 
TTeemmaa:: KKrriijjiimmii ii TTrreegguutt PPrriivvaatt ttee SSiigguurriimmeevvee SShhooqqeerroorree.. 
FFoonnddeett PPrriivvaattee ttee PPeennssiioonneevvee 
Punoi: Pranoi: 
Anita DOGANI Asc. Prof. Olta Milova 
Tirane Korrik 2014 
1 
Lënda: Financa Publike
PPeerrmmbbaajjttjjaa…… 
Hyrje……………… 
 Historiku I Sigurimeve Shoqerore ……………….. 
 Sigurime Shoqërore dhe Pensionet……………. 
 Parimet bazë mbi të cilat ndërtohet skema e sigurimit të detyrueshëm…….. 
 Popullsia Perfituese dhe Kontribuese……………….. 
 Klasifikimet e sistemit te pensioneve………………… 
 Pervoja e vendeve te Rajonit. Reformat strukturore,……………………. 
 Fondet private te pensioneve Ndikimi ne ekonomi…………………….. 
 Faktorët kryesorë që ndikojnë në fondet e pensioneve………………….. 
 Mënyrat e shfaqjes së fondeve të pensioneve………………….. 
 Ç’është Fondi i Pensioneve Private Vullnetare?................................ 
 Perse te zgjedhim skemen private te pensioneve?............................... 
 Kriza ekonomike dhe impakti i saj në skemën e pensioneve………………… 
 Fondet e Pensioneve Private Vullnetare ne Shqiperi………………………. 
 Sfidat e fondeve të pensionit…………………………………. 
 Arsyet përse skema publike është jo efiçente…………… 
 Konkluzione ……………………………………… 
 Referenca…………………………………
FFjjaalleett kkyycc :: 
Sigurimet Shoqerore 
I Siguruar 
 Pensionet Private,
HHiissttoorriikkuu II SSiigguurriimmeevvee SShhooqqeerroorree 
Sigurimet Shoqërore kanë filluar te aplikohen për herë të 
parë në Gjermani në vitet 1817-1823 
Sigurimet Shoqërore në Shqipëri, janë krijuar në vitin 
1947 
Sistemi sot përfaqësohet nga Instituti i Sigurimeve 
Shoqërore, një institucion i pavarur publik, i drejtuar nga 
një Këshill Administrativ dhe i kontrolluar nga Ministria e 
Financave. 
Sistemi aktual i pensioneve në Shqipëri u prezantua në 
vitin 1993 i cili po I nenshtrohet reformave rrenjesore per 
ristrukturimin e skemes finaciare.
S Sigurime Shhooqqëërroorree ddhhee PPeennssiioonneett 
 Termi “Sigurime Shoqërore” nënkupton në vetvete lidhjen e një 
kontrate me institucionin e sigurimit për të marrë përfitime 
afatshkurtra dhe afatgjata gjatë periudhave të jetës, kur njeriu nuk 
është në marrëdhënie pune . 
 Pensionet janë një element i rëndësishëm i mbrojtjes sociale. 
 Sistemi i pensioneve përbëhet nga pensionet e pleqërisë, të 
invaliditetit dhe familjare. 
 Për të fituar të drejtën e përfitimeve, çdo individ duhet të kontribuojë 
në degën përkatëse. Periudha e sigurimit i përfshin të gjitha periudhat 
për të cilat janë paguar kontribute dhe gjatë të cilave është dhënë 
përfitim nga sigurimet shoqërore
Parimet bbaazzëë mmbbii ttëë cciillaatt nnddëërrttoohheett 
sskkeemmaa ee ssiigguurriimmiitt ttëë ddeettyyrruueesshhëëmm jjaannëë:: 
 Universaliteti që presupozon përfshirjen e të gjithë 
popullsisë që plotëson kushtet ligjore. 
Barazia që shprehet në sigurimin e të gjithë personave 
sipas rregullave të njëjta 
Kompleksiteti që përfaqëson mbulimin me sigurime në të 
gjitha rastet 
Garancia apo siguria ligjore dhe ekonomike, që është 
garancia ligjore për mbrojtjen e të drejtave të njeriut 
Solidariteti ndërmjet brezave dhe midis pensionistëve
Popullsia PPeerrffiittuueessee ddhhee KKoonnttrriibbuueessee
Klasifikimet e sistemit ttee ppeennssiioonneevvee.. 
A. Sistemi i pensioneve shumështyllësh 
Shtylla e parë (kolona e parë) e cila është e detyrueshme, 
e menaxhuar publikisht një PAYG sistem. 
Shtylla e dytë e detyrueshme, e menaxhuar privatisht 
Shtylla e tretë është vullnetare dhe është e menaxhuar 
privatisht. 
B. Sistemi i pensioneve i strukturuar në: 
Plane pensioni, 
Fonde pensioni 
 Ente pensioni.
PPeerrvvoojjaa ee vveennddeevvee ttee RRaajjoonniitt.. 
RReeffoorrmmaatt ssttrruukkttuurroorree,, 
Në Bullgari Sistemi tradicional PAYG u shndërrua në 
një sistem me tre shtylla përmes futjes së pensioneve të 
detyrueshme dhe vullnetare të financuara plotësisht. 
Në Kroaci sistemi i pensioneve është një sistem i 
përzier privat dhe shtetëror i bazuar në tre shtylla. 
Në Republikën Çeke sistemi i pensioneve është 
subjekt i ndryshimeve të shpeshta. Sistemi i pensioneve 
është dizenjuar si një sistem një shtyllësh
FFoonnddeett pprriivvaattee ttee ppeennssiioonneevvee 
NNddiikkiimmii nnee eekkoonnoommii.. 
 Per të nxitur kursime më të larta nga personat e punësuar 
ose me aktivitet ekonomik, 
 Për të ngritur ose rigjeneruar zhvillimin e tregjeve lokale 
të kapitaleve. në formalizimin e ekonomive të këtyre 
vendeve 
 Duke rritur shumat e kapitalit të formalizuar vendas, 
 Duke mbështetur ndjeshëm zhvillimet ekonomike të këtyre 
vendeve, të cilat së bashku me sistemin bankar formojnë 
pjesën kryesore të investuesve në ekonomi.
FFaakkttoorrëëtt kkrryyeessoorrëë qqëë nnddiikkoojjnnëë nnëë ffoonnddeett ee 
ppeennssiioonneevvee 
1. Kuadri ligjor e rregullativ; 
2. Politikat e kujdesshme të investimeve; 
3. Hapësira kohore (Zgjatja në kohë e 
investimeve); 
4. Transparenca me publikun
MMëënnyyrraatt ee sshhffaaqqjjeess ssëë ffoonnddeevvee ttëë ppeennssiioonneevvee 
Kolona e parë ose fondi i pensioneve të sigurimeve 
shoqërore është kolona kryesore e politikës sociale e 
sistemit publik të pensioneve 
Kolona e dytë, është një sistem i detyrueshëm me 
administrim privat ku çdo i siguruar në (Kolona e Parë), 
është i detyruar ligjërisht të paguajë një pjesë të 
kontributeve individuale në një fond privat pensionesh. 
Kolona e Tretë, është një sistem krejtësisht vullnetar me 
administrim privat,
Ç’është Fondi i Pensioneve PPrriivvaattee VVuullllnneettaarree?? 
 Sigurimet Private si skemë efikase e ndërthurur me Sigurimet Shoqërore 
janë krijuar me synimin për të financuar të ardhurat në moshën e 
pensionit. 
 Fondi i pensionit vullnetar është pjesë e njohur e sistemit ndërkombëtar të 
pensioneve. Ky lloj pensioni është krijuar për faktin se sistemet e 
zakonshme shtetërore të pensioneve nuk u sigurojnë njerëzve të ardhura 
të mjaftueshme kur arrijnë moshën e pensionit 
 Sipas ligjit kemi dy llojë Fondesh Pensioni : 
 a) Fond Pensioni Vullnetar, Individual, përfaqëson dëshirën e individëve, 
 b) Fond Pensioni Profesional, përfaqëson dëshirën e Punëdhënësit, 
-Fond Pensioni Profesional vetem i Punëdhënësit, 
-Fond Pensioni Profesional i Përbashket,
Perse ttee zzggjjeeddhhiimm sskkeemmeenn pprriivvaattee ttee 
ppeennssiioonneevvee?? 
 Për të përfituar pension shtesë përveç atij që ofron skema shtetërore 
 Përfitime më të mëdha se skema shtetërore si rezultat i investimit të 
kontributeve 
 Përfitime edhe në formë të pagesave të menjëherëshme 
Epërsi me depositat bankare si. 
 Depozitim i shumave të vogla nën minimumin e depozitave që kërkon 
një bankë 
 Përfitimi më i madh për shkak te investimeve me afatgjata dhe me 
norma interesi më të larta; 
 Opsioni i përdorimit të përfitimit me këste mujore si pension duke e 
vazhduar investimin ose shlyerjen e menjehershme te llogarise 
 Kontributi për pension është i zbritshëm për efekt të llogaritjes së 
tatimit mbi të ardhurat dhe interesi i përfituar perjashtohet ne tatim 
 Anëtarët e fondit të pensioneve përfitojnë nga fakti që fondi mbledh 
shumë anëtarë dhe përfiton nga “ekonomia e shkalles duke ulur kostot 
per njesi. 

KKrriizzaa eekkoonnoommiikkee ddhhee iimmppaakkttii ii ssaajj 
nnëë sskkeemmëënn ee ppeennssiioonneevvee.. 
Kriza ekonomike globale në vitin 2008-2009 rezultoi në një 
rënie dramatike në prodhimin ekonomik dhe në një rritje 
të papunësisë në rajon 
Fondet private të pensioneve dhe ato të detyrueshme kanë 
shënuar humbje të konsiderueshme në vlerën e aseteve 
Kriza globale ka rezultuar në një rritje të konsiderueshme 
të defiçiteve qeveritare dhe të borxheve të akumuluara 
Një nënsistem i rëndësishëm socioekonomikë dhe politikë 
e cila bashkëvepron me aktorë të tjerë të ekonomisë 
kombëtare dhe globale. 
Rritja e qëndrueshme ekonomike dhe nivelet e larta të 
punësimit nxisin një mjedis të përshtatshëm për sistemet e 
pensioneve
FFoonnddeett ee PPeennssiioonneevvee PPrriivvaattee 
VVuullllnneettaarree nnee SShhqqiippeerrii 
Raiffeisen Invest- Shoqeri Administruese E 
Fondeve te Pensionit dhe Sipermarrjeve te 
Investimeve Kolektive Sh.a. 
Fondi i Pensioneve SIGAL Life UNIQA Group 
AUSTRIA. 
Fondi I Pensionit Vullnetar SiCRED
SSffiiddaatt ee ffoonnddeevvee ttëë ppeennssiioonniitt 
Sistemi financiar jo shumë i zhvilluar 
Integrimi i dobët i ekonomisë sonë në 
ekonominë globale 
Niveli i lartë i varfërisë dhe nivlei i ulët i pagave 
Mungesa e traditës dhe vetëdijes shoqërore 
Përpjekje jo efiçente nga fondet private për të 
promovuar shërbimet 
Tradita ku fëmijët kujdesen për prindërit 
Mungesa e besimit –skemat piramidale’97
AArrssyyeett ppëërrssee sskkeemmaa ppuubblliikkee 
ëësshhttëë jjoo eeffiiççeennttee 
Problemet e skemës pay-as-you-go: raporti 
kontribues /përfitues është i ulët 
Të ardhura mesatare të ulta 
Norma e lartë e papunësisë 
Evazioni fiscal 
Emigrimi
KKoonnkklluuzziioonnee…… 
 Në modelin aktual të sistemit të pensioneve ka mangësi të mëdha, të cilat 
evoluan si arnime për të korigjuar problemet e mëparshme. 
 Skema aktuale e pensioneve të Shqipërisë vuan nga një deficit i thellë, ofron 
përfitime të ulëta dhe mbulon një numër të ulët të popullsisë në moshë pune. 
 Ekzistenca e instrumenteve të mjaftueshme të tregut financiar për investime 
në kursimet e pensioneve vullnetare për individët që duan të përfitojnë më 
shumë sesa ç'garanton sistemi bazë social eshte e rendesishme 
 Si përfundim mund të themi se një sistem kombëtar i pensioneve nuk vepron 
në izolim nga ekonomia e një vendi. Në fakt ajo është një nënsistem i 
rëndësishëm socioekonomikë dhe politikë e cila bashkëvepron me aktorë të 
tjerë të ekonomisë kombëtare dhe globale. Rritja e qëndrueshme ekonomike 
dhe nivelet e larta të punësimit nxisin një mjedis të përshtatshëm për 
sistemet e pensioneve. Prandaj, është e domosdoshme që politika e 
pensioneve të krijojë një si energji pozitive me politikat e tregut të punës, 
politikat fiskale dhe makroekonomike, dhe politikat e mbrojtjes sociale si 
pjesë e një politike kombëtare të integruar
LLiitteerraattuurraa…… 
http://www.sociale.gov.al/files/news_files/Dokum 
enti_i_Pensioneve_Alb.pdf 
http://www.amf.gov.al/pensionet.asp?id=1&s=1 
http://www.raiffeisen-invest.al/web/guest/fondet-e- 
pensioneve 
http://www.uamd.edu.al/new/wp-content/ 
uploads/2013/01/Sistemet-e-pensioneve-. 
pdf 
http://amf.gov.al/pdf/publikime2/periodik/arkive/s 
igurime/Prezantimi%20i%20Kryetares 
%20Elisabeta%20Gjoni.pdf
FFaalleemmiinnddeerriitt !!

Fondet private te pensioneve

  • 1.
    MASTER: STUDIME EKONOMIKEEUROPIANE TTeemmaa:: KKrriijjiimmii ii TTrreegguutt PPrriivvaatt ttee SSiigguurriimmeevvee SShhooqqeerroorree.. FFoonnddeett PPrriivvaattee ttee PPeennssiioonneevvee Punoi: Pranoi: Anita DOGANI Asc. Prof. Olta Milova Tirane Korrik 2014 1 Lënda: Financa Publike
  • 2.
    PPeerrmmbbaajjttjjaa…… Hyrje……………… Historiku I Sigurimeve Shoqerore ………………..  Sigurime Shoqërore dhe Pensionet…………….  Parimet bazë mbi të cilat ndërtohet skema e sigurimit të detyrueshëm……..  Popullsia Perfituese dhe Kontribuese………………..  Klasifikimet e sistemit te pensioneve…………………  Pervoja e vendeve te Rajonit. Reformat strukturore,…………………….  Fondet private te pensioneve Ndikimi ne ekonomi……………………..  Faktorët kryesorë që ndikojnë në fondet e pensioneve…………………..  Mënyrat e shfaqjes së fondeve të pensioneve…………………..  Ç’është Fondi i Pensioneve Private Vullnetare?................................  Perse te zgjedhim skemen private te pensioneve?...............................  Kriza ekonomike dhe impakti i saj në skemën e pensioneve…………………  Fondet e Pensioneve Private Vullnetare ne Shqiperi……………………….  Sfidat e fondeve të pensionit………………………………….  Arsyet përse skema publike është jo efiçente……………  Konkluzione ………………………………………  Referenca…………………………………
  • 3.
    FFjjaalleett kkyycc :: Sigurimet Shoqerore I Siguruar  Pensionet Private,
  • 4.
    HHiissttoorriikkuu II SSiigguurriimmeevveeSShhooqqeerroorree Sigurimet Shoqërore kanë filluar te aplikohen për herë të parë në Gjermani në vitet 1817-1823 Sigurimet Shoqërore në Shqipëri, janë krijuar në vitin 1947 Sistemi sot përfaqësohet nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore, një institucion i pavarur publik, i drejtuar nga një Këshill Administrativ dhe i kontrolluar nga Ministria e Financave. Sistemi aktual i pensioneve në Shqipëri u prezantua në vitin 1993 i cili po I nenshtrohet reformave rrenjesore per ristrukturimin e skemes finaciare.
  • 5.
    S Sigurime Shhooqqëërroorreeddhhee PPeennssiioonneett  Termi “Sigurime Shoqërore” nënkupton në vetvete lidhjen e një kontrate me institucionin e sigurimit për të marrë përfitime afatshkurtra dhe afatgjata gjatë periudhave të jetës, kur njeriu nuk është në marrëdhënie pune .  Pensionet janë një element i rëndësishëm i mbrojtjes sociale.  Sistemi i pensioneve përbëhet nga pensionet e pleqërisë, të invaliditetit dhe familjare.  Për të fituar të drejtën e përfitimeve, çdo individ duhet të kontribuojë në degën përkatëse. Periudha e sigurimit i përfshin të gjitha periudhat për të cilat janë paguar kontribute dhe gjatë të cilave është dhënë përfitim nga sigurimet shoqërore
  • 6.
    Parimet bbaazzëë mmbbiittëë cciillaatt nnddëërrttoohheett sskkeemmaa ee ssiigguurriimmiitt ttëë ddeettyyrruueesshhëëmm jjaannëë::  Universaliteti që presupozon përfshirjen e të gjithë popullsisë që plotëson kushtet ligjore. Barazia që shprehet në sigurimin e të gjithë personave sipas rregullave të njëjta Kompleksiteti që përfaqëson mbulimin me sigurime në të gjitha rastet Garancia apo siguria ligjore dhe ekonomike, që është garancia ligjore për mbrojtjen e të drejtave të njeriut Solidariteti ndërmjet brezave dhe midis pensionistëve
  • 7.
  • 8.
    Klasifikimet e sistemitttee ppeennssiioonneevvee.. A. Sistemi i pensioneve shumështyllësh Shtylla e parë (kolona e parë) e cila është e detyrueshme, e menaxhuar publikisht një PAYG sistem. Shtylla e dytë e detyrueshme, e menaxhuar privatisht Shtylla e tretë është vullnetare dhe është e menaxhuar privatisht. B. Sistemi i pensioneve i strukturuar në: Plane pensioni, Fonde pensioni  Ente pensioni.
  • 9.
    PPeerrvvoojjaa ee vveennddeevveettee RRaajjoonniitt.. RReeffoorrmmaatt ssttrruukkttuurroorree,, Në Bullgari Sistemi tradicional PAYG u shndërrua në një sistem me tre shtylla përmes futjes së pensioneve të detyrueshme dhe vullnetare të financuara plotësisht. Në Kroaci sistemi i pensioneve është një sistem i përzier privat dhe shtetëror i bazuar në tre shtylla. Në Republikën Çeke sistemi i pensioneve është subjekt i ndryshimeve të shpeshta. Sistemi i pensioneve është dizenjuar si një sistem një shtyllësh
  • 10.
    FFoonnddeett pprriivvaattee tteeppeennssiioonneevvee NNddiikkiimmii nnee eekkoonnoommii..  Per të nxitur kursime më të larta nga personat e punësuar ose me aktivitet ekonomik,  Për të ngritur ose rigjeneruar zhvillimin e tregjeve lokale të kapitaleve. në formalizimin e ekonomive të këtyre vendeve  Duke rritur shumat e kapitalit të formalizuar vendas,  Duke mbështetur ndjeshëm zhvillimet ekonomike të këtyre vendeve, të cilat së bashku me sistemin bankar formojnë pjesën kryesore të investuesve në ekonomi.
  • 11.
    FFaakkttoorrëëtt kkrryyeessoorrëë qqëënnddiikkoojjnnëë nnëë ffoonnddeett ee ppeennssiioonneevvee 1. Kuadri ligjor e rregullativ; 2. Politikat e kujdesshme të investimeve; 3. Hapësira kohore (Zgjatja në kohë e investimeve); 4. Transparenca me publikun
  • 12.
    MMëënnyyrraatt ee sshhffaaqqjjeessssëë ffoonnddeevvee ttëë ppeennssiioonneevvee Kolona e parë ose fondi i pensioneve të sigurimeve shoqërore është kolona kryesore e politikës sociale e sistemit publik të pensioneve Kolona e dytë, është një sistem i detyrueshëm me administrim privat ku çdo i siguruar në (Kolona e Parë), është i detyruar ligjërisht të paguajë një pjesë të kontributeve individuale në një fond privat pensionesh. Kolona e Tretë, është një sistem krejtësisht vullnetar me administrim privat,
  • 13.
    Ç’është Fondi iPensioneve PPrriivvaattee VVuullllnneettaarree??  Sigurimet Private si skemë efikase e ndërthurur me Sigurimet Shoqërore janë krijuar me synimin për të financuar të ardhurat në moshën e pensionit.  Fondi i pensionit vullnetar është pjesë e njohur e sistemit ndërkombëtar të pensioneve. Ky lloj pensioni është krijuar për faktin se sistemet e zakonshme shtetërore të pensioneve nuk u sigurojnë njerëzve të ardhura të mjaftueshme kur arrijnë moshën e pensionit  Sipas ligjit kemi dy llojë Fondesh Pensioni :  a) Fond Pensioni Vullnetar, Individual, përfaqëson dëshirën e individëve,  b) Fond Pensioni Profesional, përfaqëson dëshirën e Punëdhënësit, -Fond Pensioni Profesional vetem i Punëdhënësit, -Fond Pensioni Profesional i Përbashket,
  • 14.
    Perse ttee zzggjjeeddhhiimmsskkeemmeenn pprriivvaattee ttee ppeennssiioonneevvee??  Për të përfituar pension shtesë përveç atij që ofron skema shtetërore  Përfitime më të mëdha se skema shtetërore si rezultat i investimit të kontributeve  Përfitime edhe në formë të pagesave të menjëherëshme Epërsi me depositat bankare si.  Depozitim i shumave të vogla nën minimumin e depozitave që kërkon një bankë  Përfitimi më i madh për shkak te investimeve me afatgjata dhe me norma interesi më të larta;  Opsioni i përdorimit të përfitimit me këste mujore si pension duke e vazhduar investimin ose shlyerjen e menjehershme te llogarise  Kontributi për pension është i zbritshëm për efekt të llogaritjes së tatimit mbi të ardhurat dhe interesi i përfituar perjashtohet ne tatim  Anëtarët e fondit të pensioneve përfitojnë nga fakti që fondi mbledh shumë anëtarë dhe përfiton nga “ekonomia e shkalles duke ulur kostot per njesi. 
  • 15.
    KKrriizzaa eekkoonnoommiikkee ddhheeiimmppaakkttii ii ssaajj nnëë sskkeemmëënn ee ppeennssiioonneevvee.. Kriza ekonomike globale në vitin 2008-2009 rezultoi në një rënie dramatike në prodhimin ekonomik dhe në një rritje të papunësisë në rajon Fondet private të pensioneve dhe ato të detyrueshme kanë shënuar humbje të konsiderueshme në vlerën e aseteve Kriza globale ka rezultuar në një rritje të konsiderueshme të defiçiteve qeveritare dhe të borxheve të akumuluara Një nënsistem i rëndësishëm socioekonomikë dhe politikë e cila bashkëvepron me aktorë të tjerë të ekonomisë kombëtare dhe globale. Rritja e qëndrueshme ekonomike dhe nivelet e larta të punësimit nxisin një mjedis të përshtatshëm për sistemet e pensioneve
  • 16.
    FFoonnddeett ee PPeennssiioonneevveePPrriivvaattee VVuullllnneettaarree nnee SShhqqiippeerrii Raiffeisen Invest- Shoqeri Administruese E Fondeve te Pensionit dhe Sipermarrjeve te Investimeve Kolektive Sh.a. Fondi i Pensioneve SIGAL Life UNIQA Group AUSTRIA. Fondi I Pensionit Vullnetar SiCRED
  • 18.
    SSffiiddaatt ee ffoonnddeevveettëë ppeennssiioonniitt Sistemi financiar jo shumë i zhvilluar Integrimi i dobët i ekonomisë sonë në ekonominë globale Niveli i lartë i varfërisë dhe nivlei i ulët i pagave Mungesa e traditës dhe vetëdijes shoqërore Përpjekje jo efiçente nga fondet private për të promovuar shërbimet Tradita ku fëmijët kujdesen për prindërit Mungesa e besimit –skemat piramidale’97
  • 19.
    AArrssyyeett ppëërrssee sskkeemmaappuubblliikkee ëësshhttëë jjoo eeffiiççeennttee Problemet e skemës pay-as-you-go: raporti kontribues /përfitues është i ulët Të ardhura mesatare të ulta Norma e lartë e papunësisë Evazioni fiscal Emigrimi
  • 20.
    KKoonnkklluuzziioonnee……  Nëmodelin aktual të sistemit të pensioneve ka mangësi të mëdha, të cilat evoluan si arnime për të korigjuar problemet e mëparshme.  Skema aktuale e pensioneve të Shqipërisë vuan nga një deficit i thellë, ofron përfitime të ulëta dhe mbulon një numër të ulët të popullsisë në moshë pune.  Ekzistenca e instrumenteve të mjaftueshme të tregut financiar për investime në kursimet e pensioneve vullnetare për individët që duan të përfitojnë më shumë sesa ç'garanton sistemi bazë social eshte e rendesishme  Si përfundim mund të themi se një sistem kombëtar i pensioneve nuk vepron në izolim nga ekonomia e një vendi. Në fakt ajo është një nënsistem i rëndësishëm socioekonomikë dhe politikë e cila bashkëvepron me aktorë të tjerë të ekonomisë kombëtare dhe globale. Rritja e qëndrueshme ekonomike dhe nivelet e larta të punësimit nxisin një mjedis të përshtatshëm për sistemet e pensioneve. Prandaj, është e domosdoshme që politika e pensioneve të krijojë një si energji pozitive me politikat e tregut të punës, politikat fiskale dhe makroekonomike, dhe politikat e mbrojtjes sociale si pjesë e një politike kombëtare të integruar
  • 21.
    LLiitteerraattuurraa…… http://www.sociale.gov.al/files/news_files/Dokum enti_i_Pensioneve_Alb.pdf http://www.amf.gov.al/pensionet.asp?id=1&s=1 http://www.raiffeisen-invest.al/web/guest/fondet-e- pensioneve http://www.uamd.edu.al/new/wp-content/ uploads/2013/01/Sistemet-e-pensioneve-. pdf http://amf.gov.al/pdf/publikime2/periodik/arkive/s igurime/Prezantimi%20i%20Kryetares %20Elisabeta%20Gjoni.pdf
  • 22.