1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ
ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΠΑΙΔΩΝ
Προγράμματα Πρώιμης
Ολιστικής Παρέμβασης
Δημοπούλου Έλενα
Ειδική Παιδαγωγός, MSc
Προϊσταμένη
Τμήματος
Πρώιμης Εκπαιδευτικής &
Θεραπευτικής
Παρέμβασης

2. ΕΛΕΠΑΠ
Μεριμνά για την
ανάπτυξη των
παιδιών με
κινητικές
αναπηρίες και
αναπτυξιακές
διαταραχές
Ολοκληρωμένα
προγράμματα
αναπτυξιακής
παρέμβασης στα
πλαίσια μιας
ολιστικής
προσέγγισης
Καθοριστικός
παράγοντας η
σύναψη μιας
ισχυρής
συμμαχίας με
την οικογένεια
μέσα σε ένα
κλίμα
συνεργασίας και
εμπιστοσύνης

3. Ομάδα Αποκατάστασης

Ιατρό Αποκατάστασης-Επιστημονικό Διευθυντή

Ιατρούς: Ορθοπεδικούς, Παιδονευρολόγους, Παιδοψυχίατρο,
Παιδίατρο

Θεραπευτικό Προσωπικό: Φυσικοθεραπευτές, Εργοθεραπευτές,
Λογοθεραπευτές,
Νευροψυχολόγους,
Μουσικοθεραπεύτρια,
Ψυχολόγος, Κοινωνική Λειτουργός.

Ειδικούς Παιδαγωγούς

Νοσηλευτές και Εκπαιδευμένους Βοηθούς

4. Η Διεπιστημονική Ομάδα της ΕΛΕΠΑΠ εφαρμόζει μια ολιστική
προσέγγιση που αφορά σε όλους τους εξελικτικούς τομείς:
Ψυχοκινητική Ανάπτυξη
Λειτουργικότητα
Αυτοεξυπηρέτηση
Λόγος και Επικοινωνία
Εκπαίδευση
Κοινωνικοποίηση…..
…και αντιμετωπίζει την ανάπτυξη ως μια πολυδιάστατη και
δυναμική διαδικασία. Μεριμνά για την συνεχή συνεργασία με το
άμεσο οικογενειακό περιβάλλον, το οποίο χρειάζεται τεχνική
καθοδήγηση, ψυχολογική στήριξη, υπεύθυνη ενημέρωση.

5. ΟΡΙΣΜΟΙ
Πρώιμη Παρέμβαση
Έγκαιρη και Έγκυρη
Θεραπευτική
&
Ειδική Παιδαγωγική
υποστήριξη του παιδιού με αναπηρίες
(Καδέρογλου ,2006)

6. ΟΡΙΣΜΟΙ

Ως Πρώιμη Παρέμβαση ορίζονται όλες οι μορφές
παιδοκεντρικών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, καθώς και
δραστηριοτήτων που αφορούν στην καθοδήγηση των γονέων
αμέσως μετά τον προσδιορισμό της αναπτυξιακής κατάστασης
του παιδιού (De Moor, Τζουριάδου, 1998).

Τα προγράμματα Πρώιμης Παρέμβασης είναι συνδεδεμένα με
το ιδεολογικό φορτίο της ένταξης των παιδιών στην γενική
εκπαίδευση (Ζώνιου-Σιδέρη, 1993 α,β, 1998, 2000 α,β).

Η πρώιμη παρέμβαση αξιοποιεί την πλαστικότητα της πρώτης
παιδικής ηλικίας και εξασφαλίζει το βέλτιστο αναπτυξιακό
αποτέλεσμα.

7. Με την Πρώιμη Παρέμβαση:
Ενθαρρύνουμε την καλύτερη δυνατή ανάπτυξη του
παιδιού
 Προλαβαίνουμε σοβαρότερες επιπλοκές ή/και
δευτερογενείς αρνητικές επιπτώσεις
 Αποτρέπουμε την επιδείνωση δυσλειτουργιών
 Ενισχύουμε την αγωγή και τη μάθηση
 Εξασφαλίσουμε την ενεργή συμμετοχή των γονέων
στην παρεμβατική διαδικασία


8. ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΩΙΜΗΣ
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
Έγκαιρος εντοπισμός δυσκολιών και πρώιμη παρέμβαση
Μειώνει μαθησιακές
δυσκολίες
Βελτιώνει την
κοινωνικοποίηση
Προλαμβάνει προβλήματα
συμπεριφοράς
(Comby et al., 1995; Schweinhart et al., 1993)

9. Πρόγραμμα
Ημερήσιας
Φροντίδας
Τακτικό
Πρόγραμμα
Βρεφών
Προγράμματα
Πρώιμης
Παρέμβασης
Πρόγραμμα
Πρώιμης
Εκπαιδευτικής και
Θεραπευτικής
Παρέμβασης

10. Τακτικό Πρόγραμμα Βρεφών
Στόχος του προγράμματος είναι η πρόληψη της εγκατάστασης
νευροαναπτυξιακών ελλειμμάτων σε βρέφη υψηλού κινδύνου. Εφαρμόζεται
εξατομικευμένο πρόγραμμα για κάθε βρέφος σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα
της Πρώιμης Ολιστικής Θεραπευτικής Παρέμβασης
Παράλληλα αξιολογούνται και παρακολουθούνται τακτικά από:
1. Παιδονευρολόγο
2. Αναπτυξιολόγο
3. Φυσίατρο
4. Ορθοπαιδικό
Εντάσσονται βρέφη που έχουν κινητική καθυστέρηση, πρόωρα με μακρά νοσηλεία
σε ΜΕΝΝ ή παιδιά που είναι σε υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν ποικίλα
νευροαναπτυξιακά προβλήματα. Δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση των
γονέων.

11. Πρόγραμμα Ημερήσιας Φροντίδας
Στόχος είναι να επιτευχθεί το βέλτιστο αναπτυξιακό όφελος μέσα από
μια ολιστική προσέγγιση της αποκατάστασης για παιδιά νηπιακής
ηλικίας με πολλαπλές αναπηρίες λόγω νευροαναπτυξιακών
διαταραχών.
Το ημερήσιο πρόγραμμα περιλαμβάνει παροχές φροντίδας (υγιεινή,
σίτιση, ασφάλεια, ιατρική εποπτεία) και δραστηριότητες κινητοποίησης
του αναπτυξιακού δυναμικού των παιδιών. Τα θεραπευτικά τμήματα
της ΕΛΕΠΑΠ παρέχουν ατομικές και ομαδικές θεραπείες ενώ έχει
προβλεφθεί και η διασφάλιση συνθηκών για την απαραίτητη ανάπαυση
των παιδιών.

12. ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΙΜΗΣ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ
ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
ΜΟΝΑΔΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ
ΑΓΩΓΗΣ

13. 
Ημερήσιο παιδαγωγικό -θεραπευτικό πρόγραμμα
Απευθύνεται σε παιδιά
 Από 18 μηνών – 6 ετών
Που παρουσιάζουν
 Κινητικές
 Αισθητηριακές
 Αναπτυξιακές διαταραχές

14. Προϋποθέσεις Ένταξης
 Το φυσιολογικό έως και οριακό νοητικό δυναμικό

Η μετρίου βαθμού κινητική δυσκολία

Η δυνατότητα ομαδοποίησης βάσει ηλικίας και
ικανοτήτων

15. ΣΚΟΠΟΣ
Κατάρτιση και εφαρμογή εξατομικευμένων και
ομαδικών προγραμμάτων με στόχο την:

16. ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

17. 
4 τμήματα – βαθμίδες, όπου τα
παιδιά εντάσσονται ανάλογα με
την ηλικία τους και το γνωστικό
τους δυναμικό

Κάθε τμήμα περιλαμβάνει 10
-12 παιδιά

Όλα τα τμήματα λειτουργούν
με μία Ειδική Παιδαγωγό και με
μία βοηθό παιδαγωγού που
καθημερινά συνεργάζονται για
την κατάρτιση και εφαρμογή
του
εκπαιδευτικού
προγράμματος

Τα παιδιά προσέρχονται στις
8:00 και αποχωρούν στις 15:00

18. 1ο Παιδαγωγικό τμήμα
ΠράσινηΤάξη




Παιδιά ηλικίας 18 μηνών – 3
ετών
Ψυχοσυναισθηματική
προσαρμογή στην ομάδα
Βελτίωση ικανότητας
επεξεργασίας
αισθητηριακών
ερεθισμάτων
Ανάπτυξη επικοινωνίας και
αλληλεπίδρασης με το
περιβάλλον

19. 2ο Παιδαγωγικό τμήμα
Πορτοκαλί Τάξη

Παιδιά ηλικίας 3 – 5 ετών

Εκμάθηση βασικών εννοιών
και γνώσεων

Βελτίωση οπτικοκινητικού
συντονισμού

20. 3ο Παιδαγωγικό τμήμα
Κίτρινη Τάξη





Παιδιά ηλικίας 4 – 6 ετών
Κατάκτηση βασικών
ποσοτικών,
χωρικών,χρονικών εννοιών
Κατάκτηση προμαθηματικών εννοιών
Καλλιέργεια πρώιμης
φωνολογικής και
γραφοφωνημικής
επίγνωσης και ανάπτυξη
προγραφικών δεξιοτήτων
Αυτοεξυπηρέτηση,
δημιουργική έκφραση,
κοινωνικοποίηση

21. 4ο Παιδαγωγικό τμήμα
Μπλε Τάξη

Παιδιά ηλικίας 5 – 7 ετών

Απόκτηση γραφοφωνημικής
και αναγνωστικής
ικανότητας
Κατάκτηση βασικών
αριθμητικών εννοιών
Καλλιέργεια δεξιοτήτων
σχολικής ετοιμότητας



22. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

23. ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΑΘΗΤΩΝ
ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΑ
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Γνωστικός τομέας
Μειωμένη ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών
Προβλήματα στην απομνημόνευση και ανάκληση πληροφοριών
Ελλειμματική προσοχή
Οριακή ή/και χαμηλή νοημοσύνη
Μειωμένη ικανότητα λογικής σκέψης
Μειωμένη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
(Smith et al., 2001)

24. Συναισθηματικός και Συμπεριφορικός τομέας
Παρατηρούνται προβλήματα ως προς:
 Την ικανότητα σχεδιασμού, οργάνωσης και επίλυσης
προβλημάτων
 Την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση
 Την ανάπτυξη της προσωπικότητας
 Την επίδειξη κοινωνικά αποδεκτών συμπεριφορών
 Τις διαπροσωπικές σχέσεις
 Την κατανόηση του ρόλου σε ομαδικές δραστηριότητες
(Smith et al., 2001)

25. Παιδαγωγική Αξιολόγηση
Πραγματοποιείται σε 3 φάσεις:

Αρχική ή διαγνωστική αξιολόγηση: Αναφέρεται στη διαδικασία
διάγνωσης και μέτρησης της αρχικής κατάστασης, η οποία
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την διαμόρφωση της
ενδιάμεσης αλλά και της τελικής αξιολόγησης.

Διαμορφωτική-σταδιακή αξιολόγηση: Πρόκειται για την
αξιολόγηση, η οποία λαμβάνει χώρα κατά την πορεία της
σχολικής χρονιάς και αποσκοπεί στη σταδιακή συλλογή
πληροφοριών, που θα αξιοποιηθούν για τη βελτίωση της
στρατηγικής που χρησιμοποιήθηκε.

Τελική αξιολόγηση: Αξιολογεί το τελικό αποτέλεσμα όλης της
εκπαιδευτικής διαδικασίας.

26. Περιλαμβάνει τους ακόλουθους τομείς:
 Πρώιμη αντίληψη
 Γνωστικός τομέας -Εννοιολογικός τομέας
 Φωνολογική ενημερότητα
 Μαθηματική σκέψη
 Γραφοκινητικός τομέας
 Προφορική έκφραση
 Παιχνίδι – Παιδικό ιχνογράφημα
 Συμπεριφορά

27. Μέθοδοι Αξιολόγησης
 Σταθμισμένα
τεστ (Αθηνά τεστ, Α τεστ
σχολικής ετοιμότητας)
 Μη
σταθμισμένα τεστ (επιτυγχάνεται η
σύνδεση της σχολικής επίδοσης με την ύλη
του αναλυτικού προγράμματος)
 Ποιοτικά
μέσα (έργα και ασχολίες μαθητή,
πληροφορίες
και
απόψεις
τρίτων,
ημερολόγια δραστηριότήτων)

28. ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Το διδακτικό πρόγραμμα είναι εναρμονισμένο με τις βασικές
αρχές του αναλυτικού προγράμματος της ειδικής αγωγής και
εστιάζει τους στόχους του:

Στην
αποκατάσταση
παρουσιάζουν έλλειμμα
γνωστικών
διαδικασιών
που

Στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων ώστε να αντισταθμίζεται η
ελλειμματική λειτουργία

Στον καθορισμό αποτελεσματικών διδακτικών διαδικασιών

Στη βελτίωση μεταγνωστικών δεξιοτήτων

29. Στόχοι Εξατομικευμένου Προγράμματος








Ανάπτυξη δεξιοτήτων προφορικού λόγου
Να διατυπώνει και να απαντά στις ερωτήσεις
Να εκτελεί προφορικές εντολές
Να περιγράφει/να αφηγείται προσωπικά βιώματα
Ανάπτυξη δεξιοτήτων ψυχοκινητικότητας
Να αναγνωρίζει την εικόνα σώματος
Να σταθεροποιήσει την πλευρίωση
Να εκτελεί απλές και αδρές κινήσεις

30. Προ-γραφικές δεξιότητες
 Να ακολουθεί διαδρομές στο χαρτί
 Να προσανατολίζεται στο χώρο/χρόνο
 Να σειροθετεί αντικείμενα

Προ-αναγνωστικές δεξιότητες
 Να αντιλαμβάνεται οπτικά/ακουστικά ερεθίσματα
 Να συνδέει τον προφορικό με το γραπτό λόγο






Αναγνωστικές και γραπτές δεξιότητες
Να αναγνωρίζει και να γράφει φωνήεντα/σύμφωνα
Να συνθέτει/αναλύει συλλαβές
Να διαβάζει/γράφει λέξεις
Να κατανοεί και να αποδίδει το περιεχόμενο ενός κειμένου

31. 




Προ-Μαθηματικές -Μαθηματικές δεξιότητες
Να κατονομάζει μέρες/μήνες/εποχές
Να κατανοεί χωροχρονικές και ποσοτικές έννοιες
Να μετρά και να αισθητοποιεί αριθμούς
Να εκτελεί αριθμητικές πράξεις
Αντιληπτικές Δεξιότητες
 Ασκήσεις μνήμης, κρίσης , προσοχής

Δεξιότητες κιναισθητικής αγωγής
 Χειροτεχνικές δραστηριότητες
 Παιδικά τραγούδια και δραματοποίησή τους


32. ΟΜΑΔΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Στόχοι

Καλλιέργεια ομαδικού πνεύματος και αίσθηση του
«ανήκειν» σε ομάδα

Καλλιέργεια ψυχο-κοινωνικών δεξιοτήτων (π.χ. τήρηση
κανόνων, πειθαρχία)

Ανάπτυξη συναισθηματικών δεξιοτήτων (π.χ. αναγνώριση,
έκφραση, χειρισμός συναισθημάτων)

Ανάληψη ρόλων
Όλοι οι παραπάνω στόχοι επιτυγχάνονται μέσω της
επεξεργασίας θεματικών εκπαιδευτικών ενοτήτων

33. Πρόγραμμα μεταφοράς εκπαιδευτικών
δραστηριοτήτων στο σπίτι
Στόχοι:

Καλλιέργεια της αίσθησης του «είμαι μαθητής»

Κατάκτηση και γενίκευση εκπαιδευτικών ενοτήτων

Συνεκπαίδευση γονέων

34. Διδακτικές μέθοδοι

Εξατομικευμένη διδασκαλία

Ομαδο-συνεργατική διδασκαλία

Πολύ-αισθητηριακή προσέγγιση

Βιωματική μέθοδος

Αυτενέργεια

Συμβολικό παιχνίδι/παιχνίδι ρόλων

35. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

36. ΟΜΑΔΙΚΟ
ΑΤΟΜΙΚΟ
o Φυσικοθεραπεία
o
o
o
o
o
o
o
Εργοθεραπεία
Λογοθεραπεία
Υποστηρικτική
τεχνολογία
Θεραπευτική
κολύμβηση
Θεραπευτική ιππασία
Βιοανάδραση
Μουσικοθεραπεία
o
o
o
o
o
Λογοθεραπείας
Μουσικοθεραπείας
Μουσικο-κινητικής
αγωγής/θεατρικό παιχνίδι
Ψυχοπαιδαγωγικής
Παρέμβασης
Boccia
Όλα τα ομαδικά προγράμματα πραγματοποιούνται σε
συνεργασία με το παιδαγωγικό τμήμα στα πλαίσια μιας διαθεραπευτικής συνεργασίας και ολιστικής προσέγγισης

37. Σύσταση Διεπιστημονικής Ομάδας
 Εποπτεία από Επιστημονικό Διευθυντή
 Συμμετοχή θεραπευτικού και παιδαγωγικού
προσωπικού
 Αξιολόγηση θεραπευτικής και εκπαιδευτικής
πορείας
 Λήψη αποφάσεων για ιατρικά θέματα
 Επαναπροσδιορισμός στοχοθεσίας
 Μετάβαση σε ανώτερη βαθμίδα προγράμματος
 Σχολική ένταξη
 Ενημέρωση γονέων

38. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ
ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
Στόχοι
 Ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη
 Κοινωνικοποίηση
 Βιωματική εκμάθηση

39. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ – ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ
ΓΟΝΕΩΝ
Μηνιαίες Συμβουλευτικές και ενημερωτικές συναντήσεις σε
ατομικό επίπεδο με τους γονείς και κηδεμόνες των παιδιών
ΣΤΟΧΟΣ
Συζήτηση για
εκπαιδευτικό
και
θεραπευτικό
πρόγραμμα
Συμβουλευτική
γονέων για
αντιμετώπιση
προβλημάτων
συμπεριφοράς
Eυαισθητοποίηση
και
Συνεκπαίδευση
Οδηγίες για
εργασία στο σπίτι

40. Πρόγραμμα Ψυχοπαιδαγωγικής Παρέμβασης
Τα παιδιά παρακολουθούν πρόγραμμα ψυχοπαιδαγωγικής
παρέμβασης μέσα από μία σειρά ομαδικών συναντήσεων.
Οι στόχοι του προγράμματος τίθενται σε σχέση με την παρέμβαση:
1. σε ψυχοσυναισθηματικό επίπεδο
2. σε ψυχοπαιδαγωγικό επίπεδο.

41. Το Πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά:




να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους
να καλλιεργήσουν την μαθητική τους ταυτότητα
να καλλιεργήσουν ψυχοκοινωνικές δεξιότητες που θα
ενισχύσουν την ομαλότερη ένταξή τους στο μελλοντικό
εκπαιδευτικό πλαίσιο.
να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους
Τεχνικές προσέγγισης:
 παιχνίδι ρόλων
 ομαδική συζήτηση
 αφήγηση παραμυθιού
 πλάσιμο ιστοριών
 καλλιτεχνική έκφραση.

42. ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ
Η πρακτική της σχολικής ένταξης περιλαμβάνει τα ακόλουθα
επίπεδα:
α) επίπεδο ενδο-εκπαιδευτικής παρέμβασης
β) επίπεδο έξω-εκπαιδευτικής παρέμβασης

43. Ενδο-εκπαιδευτική Παρέμβαση

Εκπαίδευση των παιδιών σε μαθησιακές δεξιότητες που
αφορούν στην κατάκτηση γραφοφωνολογικής επίγνωσης σε
επίπεδο ανάγνωσης και γραφής απλής φράσης καθώς και στην
καλλιέργεια μαθηματικής-λογικής σκέψης.

Παιδαγωγική αξιολόγηση
επιπέδου των παιδιών.

Είναι απαραίτητο τα παιδιά να έχουν αποκτήσει σχολική
ετοιμότητα σε μαθησιακό και ψυχοσυναισθηματικό επίπεδο.

Σε διαφορετική περίπτωση διερευνάται η ένταξή τους σε
εκπαιδευτικό
πλαίσιο
εξατομικευμένης
εκπαιδευτικής
παρέμβασης.
του
υπάρχοντος
μαθησιακού

44. Εξω-εκπαιδευτική Παρέμβαση

Επιλέγεται η μορφή της ένταξης που ανταποκρίνεται στις
ανάγκες του παιδιού

Παραπομπή στα ΚΕΔΔΥ, για την αξιολόγηση του παιδιού και τον
εφοδιασμό της απαραίτητης εγκριτικής έκθεσης για την
φοίτηση στο γενικό σχολείο

Εύρεση κατάλληλου ενταξιακού σχολείου

Πραγματοποίηση τηλεφωνικής επικοινωνίας με την διεύθυνση
της βαθμίδας εκπαίδευσης του γενικού σχολείου ώστε να
γίνουν από την διεύθυνση οι απαραίτητες αιτήσεις προς το
υπουργείο για την ενίσχυσή του σε επίπεδο υλικοτεχνικής
υποδομής και εξειδικευμένου προσωπικού.

45. Ρόλος διεπιστημονικής ομάδας
Ενημέρωση
σχολείου
Έλεγχος
προσβασιμότητας
χώρων
Εργονομικές
ρυθμίσεις
Συζήτηση με
δασκάλους για
την αναπτυξιακή
εικόνα του
παιδιού
Συζήτηση με
τους δασκάλους
σε σχέση με το
αναλυτικό
πρόγραμμα

46. ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ
(2011 -2012)
20%
50%
30%
Γενική εκπαίδευση
Ειδική Εκπαίδευση
Πρώιμη Παρέμβαση

47. ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ
(2012-2013)

48. Μέσα από τα Προγράμματα της ΕΛΕΠΑΠ:





Οι
ατομικές
συνεδρίες
συνδυάζονται με ομαδικές
δραστηριότητες
Η ψυχαγωγία και το παιχνίδι
ενσωματώνονται
στη
θεραπευτική πράξη
Η
ψυχοπαιδαγωγική
προσέγγιση συνυπάρχει με
την ιατρική εποπτεία
Τα παιδιά αξιοποιούν τη
βοήθεια για να βοηθήσουν
τους εαυτούς τους
Οι γονείς βιώνουν την κοινή
προσπάθεια και γίνονται
συνεργάτες μας

49. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Baker, B.L., Feinfield, K.A. (2007). Early intervention and parents
education. In Carr et al. The Handbook of Intellectual Disability
and Clinical Psychology Practice. Routledge: New York, pp. 336
-349
Guralnick, M. (1997). The Effectiveness of Early Intervention.
Baltimore: P.H. Brookes
Majnemer, A. (1998). Benefits of early interventions for children
with developmental disabilities. Seminars in Pediatric Neurology,
5(1), 62-69
Smith, T., Polloway, E., Patton, J. & Dowdy, C. (2001). Teaching
students with special needs in inclusive settings, U.S.A.: Allyn &
Bacon
Καδέρογλου, Ε. (2006). Δώσε μου την ευκαιρία»: Πρώιμη
Ανίχνευση και Εκπαιδευτική παρέμβαση για τις Μαθησιακές
Δυσκολίες

50. nestoridis.wmv